Του Νίκο Παπαδημητρίου

Το νομοσχέδιο για τη σταδιακή μετατροπή της επικουρικής ασφάλισης από διανεμητική σε κεφαλαιοποιητική αναμένεται να έχει ψηφιστεί από τη Βουλή μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2021 και το νέο σύστημα να τεθεί σε ισχύ από 1/1/2022, σύμφωνα με τους σχεδιασμούς του Μεγάρου Μαξίμου αλλά και όσα δήλωσε σε συνέντευξή του στο «Κεφάλαιο», στην Δ. Καδδά και τον Δ. Κατσαγάνη, ο Π. Τσακλόγλου, το Σάββατο που μας πέρασε.

«Όχημα» και για τις ανατροπές αυτές, η έκθεση Πισσαρίδη, επικουρικό μέλος της οποίας ήταν, άλλωστε -ως τη στιγμή που έγινε μέλος της κυβέρνησης- και ο Πάνος Τσακλόγλου –κάτι που αναφέρεται στην 3^η σελίδα του «Σχεδίου Ανάπτυξης για την Ελληνική Οικονομία».

Το  επίμαχο κεφάλαιο ξεκινά από μερικά στοιχεία και διαπιστώσεις, για τις οποίες αποφεύγει να συζητήσει συστηματικά και σε βάθος το πολιτικό σύστημα της χώρας:

• «H συνταξιοδοτική δαπάνη στην Ελλάδα παραμένει ιδιαίτερα υψηλό ποσοστό του ΑΕΠ (16,5% έναντι 13,2% κατά μέσο όρο στην Ευρωζώνη), με τη χώρα να βρίσκεται στην υψηλότερη θέση στην Ευρωζώνη, παρά τις διαδοχικές περικοπές και αλλαγές στο ασφαλιστικό σύστημα από το 2010. Επιβαρυντικά για τα δημόσια οικονομικά δρα και το υψηλό ποσοστό κρατικής επιχορήγησης για την κάλυψη συντάξεων σε ύψος 10,1% του ΑΕΠ το 2018, έναντι 3,1% του ΑΕΠ κατά μέσο όρο στην ΕΕ».

Και στο «δια ταύτα»,

• «σε συνδυασμό με την υψηλή μισθολογική δαπάνη της γενικής κυβέρνησης (11,7% έναντι 9,9% κατά μέσο όρο στην Ευρωζώνη), το Ελληνικό Δημόσιο καταλήγει να δαπανά το υψηλότερο ποσοστό του ΑΕΠ (28,4%) σε μισθούς και συντάξεις στην Ευρωζώνη (έναντι 23,1% κατά μέσο όρο). Ως αποτέλεσμα της άνισης κατανομής των δαπανών, κρίσιμοι τομείς όπως η υγεία, η εκπαίδευση και οι δημόσιες επενδύσεις υποχρηματοδοτούνται», αναφέρει η επιτροπή Πισσαρίδη.

Ενώ κρούει τον κώδωνα κινδύνου και για τα μελλούμενα:

• «Στο πλαίσιο αυτό, πολιτικές προσαρμογής που υιοθετήθηκαν τα περασμένα έτη στοχεύουν στη σταδιακή αποκλιμάκωση της συνταξιοδοτικής δαπάνης ως ποσοστού του ΑΕΠ, και στη μείωση της επιχορήγησης από τον κρατικό προϋπολογισμό ως ποσοστό των συνολικών δαπανών του. Είναι σημαντικό, κατά την ερχόμενη δεκαετία, να μην εκτροχιαστεί η χώρα από την πορεία αυτή, έτσι ώστε η συνταξιοδοτική και μισθολογική δαπάνη του δημοσίου ως ποσοστό του ΑΕΠ να μειωθεί σταδιακά, συγκλίνοντας προς τον μέσο όρο της Ευρωζώνης και κλείνοντας μερικώς την ψαλίδα. Σε αυτό το πλαίσιο, ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στους κινδύνους που προέρχονται από την τρέχουσα κρίση της πανδημίας και την επίπτωσή της στην πορεία του ΑΕΠ».

Είναι ολοφάνερο ότι ο νομπελίστας οικονομολόγος και οι πανεπιστημιακοί και εμπειρογνώμονες που συμμετέχουν στην επιτροπή προσπαθούν να βάλουν φρένο τόσο στη συνταξιοδοτική δαπάνη όσο όμως και στη δαπάνη των δημοσίων υπαλλήλων.

Το αξιοσημείωτο είναι ότι ενώ για τις συντάξεις η επιτροπή έχει «φάρμακο» (το κεφαλοποιητικό σύστημα), για τη δαπάνη της δημόσιας διοίκησης δεν προτείνει το παραμικρό, καθώς στο αντίστοιχο κεφάλαιο εξαντλεί τις διαπιστώσεις όσο και τις προτάσεις της σε θέματα αξιοκρατίας, ψηφιοποίησης κ.α. Σε μια εποχή μάλιστα, που φαίνεται πως έχει γίνει κοινή συνείδηση η κρισιμότητα του δημόσιου τομέα με επαρκές ανθρώπινο δυναμικό στους κρίσιμους τομείς της χώρας, εν προκειμένω στην υγεία.

Επιστρέφοντας στο ασφαλιστικό και τις προτάσεις της επιτροπής,

• «αν το ασφαλιστικό σύστημα παραμείνει αμιγώς διανεμητικό όπως είναι σήμερα (οι πληρωμές προς τους συνταξιούχους καλύπτονται από τις εισφορές του ενεργού πληθυσμού και τον κρατικό προϋπολογισμό) και δεδομένων των περιορισμένων δυνατοτήτων για δημόσιο δανεισμό, τότε είτε το ύψος των συντάξεων θα πρέπει να μειώνεται διαρκώς σχετικά με αυτό των μισθών, είτε το ύψος των εισφορών και φόρων να αυξάνεται. Αυξήσεις σε εισφορές και φόρους θα μειώσουν περαιτέρω τα κίνητρα στην επίσημη εργασία και θα δυσχεράνουν την αύξηση της παραγωγικότητας και της εξωστρέφειας στην οικονομία. Αντίστοιχα, μια δυναμική μείωσης των συντάξεων για τις επόμενες γενιές θα είναι κοινωνικά άδικη και επώδυνη. Θα δημιουργήσει επίσης αντικίνητρα στην επίσημη εργασία καθώς η καταβολή εισφορών θα δίνει δικαίωμα σε χαμηλότερες συντάξεις», είναι τα επιχειρήματα των κ. Πισσαρίδη και Τσακλόγλου.

«Η μετάβαση σε ένα μερικώς κεφαλαιοποιητικό σύστημα δεν θα αποτελούσε ελληνική πρωτοτυπία, αντίθετα θα έφερνε την Ελλάδα πλησιέστερα στον μέσο όρο των ασφαλιστικών συστημάτων της Ευρώπης. Σήμερα, μόνο περίπου το 5% των πληρωμών ασφαλισμένων για συντάξιμες εισφορές στην Ελλάδα είναι κεφαλαιοποιητικού χαρακτήρα», σημειώνεται επίσης και ενώ «το σημερινό ύψος των υποχρεωτικών εισφορών για κύρια και επικουρική σύνταξη στον δημόσιο διανεμητικό πυλώνα (26,5%) είναι από τα υψηλότερα στην Ευρώπη και 8 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερο από τον μέσο όρο των μελών του ΟΟΣΑ».

Εξάλλου,

• «μια ασφαλιστική μεταρρύθμιση σε συνδυασμό με στοχευμένα φορολογικά κίνητρα για τοποθετήσεις στην εγχώρια κεφαλαιαγορά, με βάση καλών πρακτικών της ΕΕ, θα δημιουργήσει νέα αποθεματικά προς επένδυση ύψους έως και € 99 δισ. σε 40 χρόνια. Η ενίσχυση της αποταμίευσης και των επενδύσεων με αυτό τον τρόπο θα οδηγήσει σε υψηλότερο πραγματικό ΑΕΠ κατά € 6,9 δισ., και σε 81 χιλ. περισσότερες θέσεις εργασίας (ισοδύναμα πλήρους απασχόλησης) κατά μέσο όρο ετησίως για τα επόμενα 40 χρόνια».

Θέση της επιτροπής είναι ότι,

• «δεδομένης της καθυστέρησης της ανάπτυξης του κεφαλαιοποιητικού πυλώνα στη χώρα, η μεταρρύθμιση της επικουρικής πρέπει να προχωρήσει τάχιστα και με επαρκώς ευρύ πεδίο εφαρμογής (ενδεικτικά, για όλους τους νέους εργαζόμενους αλλά και εθελοντικά για όσους παλαιότερους ασφαλισμένους το επιλέξουν ή εναλλακτικά για όσους εργαζόμενους δεν απέχουν από τη συνταξιοδότηση πάνω από έναν αριθμό ετών)», γεγονός που εξηγεί εν πολλοίς και τη… βιασύνη του Π. Τσακλόγλου.

Ένα δομικό πρόβλημα των προτεινόμενων αλλαγών είναι, ασφαλώς, το χρηματοδοτικό κενό που θα δημιουργηθεί, πρόβλημα που αναγνωρίζουν και οι συντάκτες της έκθεσης:

• «Η ενίσχυση των κεφαλαιοποιητικών πυλώνων δημιουργεί ένα χρηματοδοτικό κενό καθώς μέρος των εισφορών των εργαζομένων θα κατευθύνεται προς τις μελλοντικές συντάξεις τους και όχι προς την κάλυψη των συντάξεων των σημερινών συνταξιούχων. Το χρηματοδοτικό κενό από καθολική μετάβαση σε κεφαλαιοποιητική επικουρική σύνταξη (από την πρώτη ημέρα και για όλους ανεξαιρέτως τους εργαζόμενους), χωρίς μείωση στις παρεχόμενες συντάξεις και χωρίς να λαμβάνονται υπόψη θετικές επιδράσεις στο ΑΕΠ, υπολογίζεται σε 1,3% του ΑΕΠ του πρώτου χρόνου της εφαρμογής, το οποίο υποχωρεί σε κάτω του 0,3% του ΑΕΠ σε βάθος 40 ετών», υποστηρίζουν.

Και προτείνουν,

• «η θετική αναπτυξιακή δυναμική που θα δημιουργήσει η μείωση του μη μισθολογικού κόστους εργασίας και η συσσώρευση αποταμιεύσεων στον  κεφαλαιοποιητικό πυλώνα θα μειώσει το χρηματοδοτικό κενό. Για την κάλυψη του χρηματοδοτικού κενού μπορούν επίσης να εξεταστούν λύσεις που έχουν εφαρμοστεί σε άλλες χώρες, όπως αξιοποίηση πόρων από ιδιωτικοποιήσεις και έκδοση ειδικών ομολόγων. Σε κάθε περίπτωση, οι πόροι που θα αξιοποιηθούν για να καλύψουν το χρηματοδοτικό κενό δεν θα χαθούν, καθώς ανάλογα με τη λειτουργική μορφή της νέας επικουρικής θα μειώνονται ανάλογα οι μελλοντικές υποχρεώσεις του κράτους για συντάξεις ή θα συσσωρεύονται περιουσιακά στοιχεία από τις εισφορές των εργαζομένων. Είναι, επίσης, κρίσιμης σημασίας να παραμένει η συνταξιοδοτική δαπάνη υπό έλεγχο και να υπάρχει διαχρονική μείωσή της ως ποσοστό του ΑΕΠ όπως και της σχετικής χρηματοδότησης από τον κρατικό προϋπολογισμό».

Για όλα τα παραπάνω υπάρχει, φυσικά, αντίλογος με συγκεκριμένα επιχειρήματα:

• η αξιωματική αντιπολίτευση ετοιμάζει ήδη το σχέδιο… αντι-Πισσαρίδη, που θα αντικρούει προφανώς και την πρόταση για την επικουρική ασφάλιση. Επίσης στο libre έχει δημοσιευθεί σειρά άρθρων του ομ. καθηγητή του Παντείου Σάββα Ρομπόλη και του υποψήφιου διδάκτορα στο ίδιο Ίδρυμα, Βασίλη Μπέτση τόσο για τη διεθνή εμπειρία από χώρες στις οποίες εφαρμόσθηκε αντίστοιχο ασφαλιστικό σύστημα όσο και για τις διαφαινόμενες επιπτώσεις των ιδεών Πισσαρίδη στην ελληνική κοινωνία.

Κλείνοντας, είναι σαφές ότι η μεταρρύθμιση (ή απορρύθμιση) του ασφαλιστικού συστήματος θα είναι, μαζί με την επούλωση των τραυμάτων από την υγειονομική και οικονομική κρίση, τα μεγάλα θέματα του 2021. Η κυβέρνηση δείχνει αποφασισμένη να ανοίξει και το θέμα αυτό, εκτός αν δεύτερες σκέψεις για πρόωρη προσφυγή στις κάλπες μέσα στο έτος αναβάλλουν τις σχετικές αποφάσεις…

Του Νίκου Παπαδημητρίου

Με τα λόγια αυτά περιέγραφε ο Κυριάκος Μητσοτάκης την τελική Έκθεση του Σχεδίου Ανάπτυξης για την Ελληνική Οικονομία, γνωστότερη και ως έκθεση της Επιτροπής Πισσαρίδη.

Για να προσθέσει στην επόμενη φράση του,

• «η έκθεση δεν αποτελεί κυβερνητικό πρόγραμμα, δεν είναι πολιτικό κείμενο και γι’ αυτό και πιστεύω ότι πρέπει να μείνει έξω από την πολιτική, μάλλον θα έλεγα την κομματική, αντιπαράθεση (…) είναι ανεξάρτητη οικονομική έκθεση. Είναι ένα κείμενο αναφοράς στο οποίο κάθε πολίτης, η ελληνική κοινωνία, τα κόμματα, οι φορείς της αγοράς, της κοινωνίας, τα κόμματα της αντιπολίτευσης, μπορούν να ανατρέχουν ανά πάσα στιγμή και να το συμβουλεύονται».

Με αυτά τα δεδομένα το libre διέτρεξε την έκθεση των 244 σελίδων και δεν είναι υπερβολή να πει κανείς, όπως άλλωστε και ο πρωθυπουργός σημείωσε, ότι είναι ο «οδικός χάρτης» μιας… νέας Ελλάδας, ο οδικός χάρτης των επερχόμενων αλλαγών σε όλους τους τομείς της ζωής, υγεία, παιδεία, εργασία, κοινωνική ασφάλιση (για την τελευταία ειδικότερα ήδη από το καλοκαίρι είχαν γίνει γνωστές οι απόψεις της επιτροπής για μερική ιδιωτικοποίηση).

Και από την άποψη αυτή είναι ένα κείμενο εντελώς πολιτικό, με διακριτή ιδεολογική προσέγγιση.

Σήμερα το libre εστιάζει στο τι επιφυλάσσει η επιτροπή Πισσαρίδη στους ανέργους, σε εκείνους που ζουν από τα επιδόματα αλλά και σε αυτούς που είναι στον «πάτο» της μισθολογικής βαθμίδας. Πρόκειται για προτάσεις που έχουν δοκιμασθεί σε Ευρώπη και Αμερική, με γνωστές πάντως κοινωνικές συνέπειες.

Και πρώτα για τους ανέργους:

• «Το επίδομα ανεργίας προτείνουμε όπως οριστεί στο 55% του μέσου μηνιαίου μισθού του ανέργου στα προηγούμενα 3 έτη, με ανώτατο όριο επιδόματος τα 1.200 ευρώ (το επίπεδο του μέσου μηνιαίου μισθού των πλήρως απασχολούμενων τον Ιανουάριο του 2020 σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΦΚΑ). Η διάρκεια του αυξημένου επιδόματος να είναι στους έξι μήνες, αντί για δώδεκα μήνες που είναι τώρα, και να πληρώνεται υπό την προϋπόθεση ότι ο άνεργος αναζητά ενεργά εργασία ή συμμετέχει σε προγράμματα κατάρτισης. Αν ο άνεργος μετά τους έξι μήνες παρά τις ενεργές προσπάθειες για εύρεση εργασίας δεν έχει βρει δουλειά, θα λαμβάνει για διάστημα έως έξι μήνες ή έως ότου βρει δουλειά, αν αυτό συμβεί νωρίτερα, το επίδομα ανεργίας στο επίπεδο που είναι σήμερα, δηλαδή στο 55% του κατώτατου μισθού. Η χρηματοδότηση του επιδόματος ανεργίας θα μπορούσε να προέλθει από τα αποθεματικά του ΟΑΕΔ».

Ο ίδιος ο νομπελίστας οικονομολόγος μεταφέρει, με άλλα λόγια, το βρετανικό, «θατσερικό» πιο σωστά, πρότυπο –θέμα που έχει αναπτύξει σε πολλές ταινίες του ο Κεν Λόουτς που καταγράφει την αγωνία όλων εκείνων οι οποίοι ζουν από τα επιδόματα ανεργίας και σιγά σιγά τίθενται και στο κοινωνικό περιθώριο…

Αξίζει να σημειωθεί πάντως στο σημείο αυτό ότι η επιτροπή κλείνει το …μάτι και στις απολύσεις πίσω από τη διατύπωση,

• «περιορισμοί στη δυνατότητα μιας επιχείρησης να μεταβάλλει τον αριθμό των απασχολούμενων αποθαρρύνουν τη δημιουργία θέσεων εργασίας και εμποδίζουν την ανακατανομή του εργατικού δυναμικού προς επιτυχημένους και αναπτυσσόμενους τομείς και επιχειρήσεις».

Η προσέγγιση του επιδόματος ανεργίας από την επιτροπή εντάσσεται, άλλωστε, στη γενική θεώρηση που έχει για την επιδοματική πολιτική:

• τα επιδόματα εξατομικεύονται πλέον, γίνονται …ασανσέρ ανάλογα με τα ατομικά/ οικογενειακά εισοδήματα, και κυρίως δεν πρέπει να αποτελούν αντικίνητρο για την αναζήτηση εργασίας, πιστεύουν οι συντάκτες της έκθεσης.

Η επιτροπή Πισσαρίδη διαπιστώνει, ειδικότερα, ότι,

• «η οργάνωση και διαχείριση του συστήματος κοινωνικής πρόνοιας παρουσιάζει προβλήματα. Ένα πρόβλημα είναι ότι το σύστημα αποτελείται από πλήθος διαφορετικών επιδομάτων (επίδομα ανεργίας, επίδομα αναπηρίας, ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα, επίδομα στέγασης, επίδομα θέρμανσης, επίδομα μεταφορών, κλπ.) των οποίων η διαχείριση γίνεται με τρόπο κατακερματισμένο, ακόμα και μετά την ψηφιοποίηση των διαδικασιών. Σε κάθε επίδομα αντιστοιχεί μια διαφορετική ψηφιακή πλατφόρμα, ενώ αυτές σπάνια διαλειτουργούν σε επίπεδο ανταλλαγής πληροφορίας. Αυτό κάνει τις διαδικασίες ένταξης των δικαιούχων στα προγράμματα επιδομάτων πολύπλοκες. Δυσχεραίνει επίσης τον δημόσιο έλεγχο, δηλαδή αν οι λαμβάνοντες τα επιδόματα πράγματι τα δικαιούνται, καθώς και την αξιολόγηση του συστήματος, δηλαδή αν τα επιδόματα πράγματι καλύπτουν τις ανάγκες των ευάλωτων πληθυσμιακών ομάδων».

Κλείνουμε με τις ριζικές ανατροπές που θα επιφέρει στον κατώτατο μισθό (αν εφαρμοσθούν οι ιδέες της επιτροπής): «Η ύπαρξη ενός κατώτατου μισθού είναι σημαντική γιατί αμβλύνει τη διαπραγματευτική ισχύ των εργοδοτών και συμβάλλει στην καταπολέμηση της φτώχειας. Ο κατώτατος μισθός δημιουργεί επίσης μια κοινή αντίληψη για το αποδεκτό επίπεδο των μισθών στην οικονομία γενικά», είναι οι εισαγωγικές διαπιστώσεις, η ουσία όμως είναι στο «αλλά» που ακολουθεί:

• «Αν όμως ο κατώτατος μισθός καθοριστεί σε πολύ υψηλό επίπεδο (σ.σ. το οποίο δεν προσδιορίζεται), αυτό μπορεί να αυξήσει την ανεργία, αποκλείοντας από την αγορά εργασίας άτομα με χαμηλές δεξιότητες. Οι άνεργοι είναι οι μεγάλοι χαμένοι σε αυτή την περίπτωση, καθώς οι προοπτικές να βρουν εργασία μειώνονται. Ο κατώτατος μισθός επομένως θα πρέπει να καθορίζεται με οικονομικά ορθολογικό τρόπο, λαμβάνοντας υπόψη τα συμφέρονται των εχόντων εργασία αλλά και των ανέργων.

Οι αλλαγές που νομοθετήθηκαν το 2014, οι οποίες προβλέπουν ένα κατώτατο μισθό που καθορίζεται από το κράτος αντί μέσω διαπραγματεύσεων μεταξύ εργατικών και εργοδοτικών οργανώσεων, πρέπει να διατηρηθούν. Ο ρόλος του κράτους είναι κρίσιμος και πρέπει να διασφαλίζει ότι τα συμφέροντα των ανέργων εκπροσωπούνται στη διαπραγμάτευση.

Ταυτόχρονα όμως, και με στόχο να μειωθεί η δυνατότητα βραχυπρόθεσμων πολιτικών παρεμβάσεων, προτείνονται οι ακόλουθες αλλαγές στη διαδικασία καθορισμού του κατώτατου μισθού:

• Ο κατώτατος μισθός θα πρέπει να αποφασίζεται από ένα Συμβούλιο Εμπειρογνωμόνων με τριετή θητεία (ώστε να μη συμπίπτει απαραίτητα με τον πολιτικό κύκλο μιας κυβέρνησης). Τα μέλη του συμβουλίου θα πρέπει να είναι διαπρεπείς προσωπικότητες, από τον πανεπιστημιακό χώρο μεταξύ άλλων, με γνώση των οικονομικών και κοινωνικών θεμάτων, και δεν θα πρέπει να εκπροσωπούν ομάδες συμφερόντων. Θα πρέπει να τους παρέχονται πόροι και πρόσβαση σε ειδικότερες μελέτες και δεδομένα όπως από την ΕΛΣΤΑΤ, την Τράπεζα της Ελλάδος, το ΚΕΠΕ και άλλους δημόσιους ή ιδιωτικούς φορείς. Θα πρέπει να δημοσιεύουν μια ετήσια έκθεση όπου θα προτείνουν το επίπεδο του κατώτατου μισθού τεκμηριώνοντας, με βάση πραγματικά δεδομένα, την πρότασή τους.
• Η κυβέρνηση θα πρέπει να θεωρεί την πρόταση του Συμβουλίου δεσμευτική. Θα μπορεί όμως να διατηρεί τη δυνατότητα να θέσει τον κατώτατο μισθό σε άλλο επίπεδο, δημοσιεύοντας μια επαρκή αιτιολόγηση για την απόκλιση από την πρόταση του Συμβουλίου.
• Δεν θα πρέπει να υπάρχει τυπική διασύνδεση μεταξύ του επιπέδου του κατώτατου μισθού και οποιωνδήποτε μεταβιβάσεων από το κράτος, επιδομάτων, συντάξεων, κλπ. Με άλλα λόγια κανένα άλλο μέγεθος δεν θα πρέπει να συνδέεται με το επίπεδο του κατώτατου μισθού».

Συμπερασματικά, στο θέμα του κατώτατου μισθού το κράτος, το υπουργείο Εργασίας παραδίδει τα …κλειδιά σε μια επιτροπή Σοφών, χωρίς να διευκρινίζεται ποιος θα επιλέγει τα μέλη της, κατά συνέπεια βάσιμα μπορεί κανείς να εικάσει ότι θα επιλεγούν από την παρούσα κυβέρνηση. Και οι οποίοι, «διαπρεπείς προσωπικότητες» και εμπειρογνώμονες, θα συνεχίσουν το έργο τους και μετά τις εκλογές, ακόμη και αν έχει καταψηφισθεί η (όποια) κυβέρνηση τους όρισε. Θα μπορούν, με άλλα λόγια, να ασκούν πολιτική που θα είναι στον αντίποδα μιας κυβέρνησης που μόλις θα έχει επιλεγεί από τους πολίτες. Είναι προφανές, τέλος, ότι τεράστιες θα είναι οι αλλαγές και από την αποσύνδεση επιδομάτων κ.λ.π. από τον κατώτατο μισθό.

Παράλληλα ο ίδιος εκτιμά ότι, αν εφαρμοστεί η έκθεση Πισσαρίδη, “πάλι θα χάσουμε το τρένο” αντιτείνοντας “ένα κύμα δημόσιων και παραγωγικών επενδύσεων”.

Αναφορικά με το ασφαλιστικό ζητάει “να εφαρμοστούν οι προβλέψεις του Νόμου Κατρούγκαλου” παρατηρώντας ότι “δυστυχώς, όμως, αρκετές ξηλώθηκαν από τη σημερινή κυβέρνηση…”. Επιπλέον θεωρεί αναγκαίο να υπάρξουν καλύτεροι μισθοί για τη μείωση των ανισοτήτων, με παράλληλη “αναθεώρηση της φορολογίας των πολύ μεγάλων επιχειρήσεων”, αυξανόμενη “ανάλογα με τη δεσπόζουσα θέση που έχουν στον κλάδο”.

Τέλος, ζητεί “σύγκλιση και δράση πριν η ευρωπαϊκή συντήρηση επιβάλει πάλι τιμωρητικές πολιτικές στον Νότο και πριν η Ακροδεξιά υψώσει τείχη απομόνωσης και φόβου”.

* Ποια η άποψή σας για τον τρόπο που χειρίστηκε η κυβέρνηση της Ν.Δ. τις οικονομικές συνέπειες της πανδημίας;

Υπήρξε μια αντίφαση, διότι, ενώ η κυβέρνηση έδρασε γρήγορα και προνοητικά στο υγειονομικό πεδίο, άργησε να κατανοήσει το βάθος της ύφεσης που θα επέφεραν τα μέτρα και νόμιζε ότι θα είναι μικρή και διαχειρίσιμη. Μετά άρχισε να μοιράζει χρήματα με οριζόντια κριτήρια και μόνο τώρα συνειδητοποιεί ότι τα κονδύλια πρέπει να επικεντρώνονται για να στηρίζουν τους εργαζόμενους και τις επιχειρήσεις αναλογικά με το πλήγμα που πραγματικά υπέστησαν και όχι απλώς να καλύψουν παλιότερες ζημίες.

Γενικώς η βοήθεια πρέπει να είναι άμεση και γενναία για τους εργαζομένους ώστε να επιβιώσουν, ενώ για τις επιχειρήσεις πιο αυστηρή για να προσαρμοστούν και να γίνουν ανθεκτικότερες σε μελλοντικές διαταραχές. Θα χρειαστεί πολλά να γίνουν ακόμη.

* Πώς σχολιάζετε τις προτάσεις της Επιτροπής Πισσαρίδη για την οικονομία;

Καταρχάς έκανε μια συστηματική αποτύπωση κρίσιμων ζητημάτων της ελληνικής οικονομίας και των διεθνών τάσεων. Δεν έχει όμως πολιτικές προτεραιότητες, είναι περισσότερο μια εγκυκλοπαίδεια παρά ένας οδικός χάρτης. Προσωπικά θεωρώ ότι δεν προλαβαίνουμε να κάνουμε πρώτα άπειρες μεταρρυθμίσεις και μετά να περιμένουμε ανάπτυξη, διότι έτσι πάλι θα χάσουμε το τρένο. Πρέπει να αντιστρέψουμε το σχήμα, να ξεκινήσουμε με ένα κύμα δημόσιων και παραγωγικών επενδύσεων και μέσα στη δυναμική που θα προκαλέσουν να κάνουμε όσες προσαρμογές χρειάζονται. Η κοινωνία θα εγκρίνει μόνο αν δει ότι έχει συμμετοχή στην επερχόμενη ευημερία, αλλιώς δεν θέλει να ακούει για πειράματα αμφίβολης έκβασης. Τα είδαμε αυτά με τα Μνημόνια.

* Και για το ασφαλιστικό και τα μέτρα που ανακοίνωσε ο κ. Μητσοτάκης στη ΔΕΘ;

Θέλει μεγάλη συζήτηση, χωρίς προκαταλήψεις και βιαστικούς αφορισμούς. Οι αλλαγές πρέπει να γίνουν με δημόσια εποπτεία για να υπάρξει αξιοπιστία όταν οι σημερινοί νέοι βγουν στη σύνταξη. Μια καλή βάση είναι να ολοκληρωθούν και να εφαρμοστούν οι προβλέψεις του Νόμου Κατρούγκαλου, δυστυχώς όμως αρκετές ξηλώθηκαν από τη σημερινή κυβέρνηση ξαναμοιράζοντας προνόμια και πρόωρες συντάξεις, όπως είδαμε πρόσφατα.

* Μπορεί να υπάρξει μια αναπτυξιακή στρατηγική για το μέλλον στις παρούσες συνθήκες;

Μπορεί να ακούγεται παρωχημένο, αλλά βλέπω ότι η στιγμή χρειάζεται ένα μοντέλο παρόμοιο με αυτό που εφαρμόστηκε στην Ευρώπη μεταπολεμικά. Ανάπτυξη της βιομηχανίας, αλλά φυσικά χωρίς ρύπανση, διαρκής κατάρτιση, υποδομές για δημόσια αγαθά και ένα ισχυρό κράτος που τα εποπτεύει. Σε αυτές τις συνθήκες πρέπει να εντάξουμε και την προγραμματισμένη μετανάστευση με πλήρη ενσωμάτωση για να αντιμετωπίσουμε τη δημογραφική ερήμωση στις νέες ηλικίες.

* Πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα της ολοένα αυξανόμενης ανεργίας τους τελευταίους μήνες;

Η ανεργία θα διογκωθεί κι άλλο και θέλει κινητοποίηση. Νέοι χωρίς ιδιαίτερη ειδίκευση, ακόμα και όταν βρίσκουν δουλειά θα είναι με χαλαρή σύμβαση, κυμαινόμενο ωράριο και μάλλον εξ αποστάσεως από ένα σπίτι που δύσκολα θα μπορούν να νοικιάσουν. Χρειάζεται επειγόντως η Ε.Ε. να εκπονήσει ένα πλαίσιο κατοχύρωσης συμβάσεων και δικαιωμάτων στο νέο περιβάλλον, μαζί με άλλες πρωτοβουλίες κατάρτισης και κοινωνικής στήριξης.

* Σας ανησυχεί η αύξηση ανισοτήτων εντός της Ε.Ε. και ποια είναι η λύση σε αυτό;

Τρία πράγματα χρειάζονται διαρκώς: απασχόληση, καλύτεροι μισθοί και φορολόγηση του μεγάλου πλούτου.  Όταν το τελευταίο προβάλλεται ως ανάγκη στην Αμερική, δεν μπορούμε στην Ευρώπη να κάνουμε πως δεν καταλαβαίνουμε. Είναι καιρός επίσης να μιλήσουμε για την αναθεώρηση της φορολογίας των πολύ μεγάλων επιχειρήσεων και όχι μόνο των τεσσάρων του διαδικτύου. Για παράδειγμα η φορολόγηση να αυξάνεται ανάλογα με τη δεσπόζουσα θέση που έχουν στον κλάδο, ενώ σε συνθήκες ανταγωνισμού να είναι χαμηλότερη παρέχοντας έτσι κίνητρα για την ίδρυση νέων επιχειρήσεων.

* Πρέπει να υπάρξουν συνεργασίες προοδευτικών κομμάτων στη βάση κοινωνικών συμμαχιών απέναντι στην ακροδεξιά στροφή τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ευρώπη;

Καταρχάς απέναντι στην ακροδεξιά απειλή χρειάζονται όλοι, όχι μόνο οι προοδευτικοί. Οι δυνάμεις της Κεντροαριστεράς στην Ευρώπη και την Ελλάδα έχουν μετά και άλλη ατζέντα για τις διογκούμενες ανισότητες που είπαμε πριν. Χρειάζεται σύγκλιση και δράση πριν η ευρωπαϊκή συντήρηση επιβάλει πάλι τιμωρητικές πολιτικές στον Νότο και πριν η Ακροδεξιά υψώσει τείχη απομόνωσης και φόβου.

Με την ευκαιρία του ταμείου ανάκαμψης μπορεί να οργανωθεί ανοιχτός διάλογος όπου θα συμμετέχουν το ΚΙΝ.ΑΛΛ., ο ΣΥΡΙΖΑ και η Επιτροπή Πισσαρίδη για το πώς βλέπουμε την ανάπτυξη και το μέλλον της χώρας.  Ίσως διαφωνήσουμε σε αρκετά, αλλά τουλάχιστον θα συμφωνήσουμε ότι αυτή τη φορά προτεραιότητα στην ανάπτυξη πρέπει να έχει η βιομηχανία, όπως όλοι πλέον παραδέχονται.

Το Σάββατο κατά την ομιλία του στο πλαίσιο του Thessaloniki Helexpo Forum, ο κ. Μητσοτάκης ανέπτυξε τις μεταρρυθμίσεις που θα γίνουν τους επόμενους 12 μήνες, στις οποίες περιλαμβάνονται τα εργασιακά και το ασφαλιστικό.

Εκσυγχρονίζεται η αγορά εργασίας με βάση εισηγήσεις του Διεθνούς Γραφείου Εργασίας. Καταργούνται παρωχημένες ρυθμίσεις του περασμένου αιώνα και καθιερώνονται νέα δικαιώματα, που διασφαλίζουν το μέλλον της εργασίας. Το νέο πλαίσιο ενθαρρύνει τις νέες θέσεις απασχόλησης.
Αναμορφώνεται η επικουρική ασφάλιση με την εισαγωγή του κεφαλαιοποιητικού συστήματος. Ενός ατομικού «κουμπαρά» για κάθε νέο εργαζόμενο, που θα επαναφέρει την εμπιστοσύνη όλων, κυρίως των νέων, στο ασφαλιστικό σύστημα.
Ο πρωθυπουργός εξήγγειλε τη μείωση κατά 3 μονάδες (από 39,7% σε 36,7%) των ασφαλιστικών εισφορών εργοδοτών και μισθωτών του ιδιωτικού τομέα για το 2021.
Την κατάργηση της Εισφοράς Αλληλεγγύης για μισθωτούς του ιδιωτικού τομέα, επαγγελματίες και αγρότες για το 2021. Προανήγγειλε το Πρόγραμμα Επιδότησης 100.000 νέων θέσεων εργασίας: Tο κράτος θα καλύπτει επί 6 μήνες τις εισφορές εργαζόμενου και εργοδότη, για κάθε νέο υπάλληλο.
Παράλληλα, ενισχύεται και επεκτείνεται έως το τέλος του 2020 το πρόγραμμα «ΣΥΝ-ΕΡΓΑΣΙΑ» και η δυνατότητα προσωρινής αναστολής συμβάσεων στους κλάδους της εστίασης, του τουρισμού, των μεταφορών, του αθλητισμού και του πολιτισμού.
Ξεκινά και ο 3ος κύκλος ευνοϊκής χρηματοδότησης για τις επιχειρήσεις μέσω της «Επιστρεπτέας Προκαταβολής».
Τον Οκτώβριο θα καταβληθούν σε περίπου 1.000.000 συνταξιούχους τα αναδρομικά ποσά ύψους 1,4 δισ. ευρώ των κύριων συντάξεων για το 11μηνο 2015-2016. Μέχρι τον Δεκέμβριο θα πιστωθούν άλλα 460.000.000 σε εκατοντάδες χιλιάδες δικαιούχους, λόγω του νέου τρόπου υπολογισμού των συντάξεων.
Σε δημόσια διαβούλευση τα εργασιακά σε ένα μήνα -Δεν θα καταργηθεί το οκτάωρο
Την Κυριακή, κατά τη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου, ο κ. Μητσοτάκης έκανε λόγο για άμεσες νομοθετικές πρωτοβουλίες για τα εργασιακά και το ασφαλιστικό και τόνισε: «Θα θέσουμε σύντομα σε δημόσια διαβούλευση την πρότασή μας για το εργασιακό νομοσχέδιο. Φαντάζομαι λίγοι θα είχαν αντίρρηση στο να μπορούν οι εργαζόμενοι να έχουν περισσότερη ευελιξία, εφόσον το επιθυμούν οι ίδιοι, χωρίς αυτό να σημαίνει κατάργηση του 8ώρου. Λίγοι μπορεί να έχουν αντίρρηση για το γεγονός ότι ένας εργατικός νόμος του 1982 χρειάζεται, επιτέλους, κάποιον ουσιαστικό εξορθολογισμό. Θα φροντίσω να δώσω άπλετο χρόνο και διαβούλευσης και κοινοβουλευτικής συζήτησης. Πάντως, μέσα στον μήνα θα υπάρξει νομοσχέδιο για τα εργασιακά σε δημόσια διαβούλευση».

Ο πρωθυπουργός προανήγγειλε επίσης μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού συστήματος. «Αυτό που εισηγείται η επιτροπή Πισσαρίδη δεν είναι κάτι που ανακαλύψαμε εμείς. Ο πρώτος πυλώνας παραμένει αναδιανεμητικός. Αυτό που συζητάμε είναι σε ποιον βαθμό για τους νέους εργαζόμενους θα δημιουργήσουμε έναν κουμπαρά, όπου οι επικουρικές θα τοκίζονται. Οι νέοι θα γνωρίζουν ότι έχουν ένα ταμείο, έναν κουμπαρά, που θα τους προσφέρει ασφάλεια».
Πρόσθεσε, δε: «Εάν ρωτήσετε τους νέους, θα σας πουν ότι δεν πιστεύουν πως θα πάρουν σύνταξη ποτέ και αυτό δημιουργεί ζήτημα για το ασφαλιστικό».

Ο νόμος Παπανδρέου

Αντικατάσταση του 1264/82, του νόμου της περιόδου της “Αλλαγής” για τις συνδικαλιστικές ελευθερίες σχεδιάζει η κυβέρνηση. Φέρνει νομοσχέδιο τον επόμενο μήνα. Αλλαγές και στην διευθέτηση του χρόνου εργασίας. Σχετικό ρεπορτάζ δημοσιεύει ο Γεράσιμος Λιβιτσάνος στο news247.gr

Έναν από τους πλέον εμβληματικούς νόμους των πρώτων χρόνων της διακυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ και του Ανδρέα Παπανδρέου προτίθεται να καταργήσει η κυβέρνηση. Πρόκειται για τον νόμο 1264/82 που τιτλοφορήθηκε «Για τον εκδημοκρατισμό του συνδικαλιστικού κινήματος και την κατοχύρωση των συνδικαλιστικών ελευθεριών των εργαζομένων», . Αυτό προκύπτει από τα όσα είπε στην συνέντευξη τύπου που παραχώρησε χθες ο Κυριάκος Μητσοτάκης παρότι δεν θέλησε να αποκαλύψει λεπτομέρειες. Πρόκειται για ένα νομοθέτημα που τον Ιούνιο του 1982 ψηφίστηκε από το ΠΑΣΟΚ και στηρίχθηκε σε σημαντικό βαθμό και από την αριστερά,. Χαρακτηρίστηκε ως ένας «από τους πιο προοδευτικούς νόμους στην Ευρώπη». Από τότε έως σήμερα καμία κυβέρνηση δεν προχώρησε στην αλλαγή του, συμπεριλαμβανομένων και τριών κυβερνήσεων της Νέας Δημοκρατίας: Την κυβέρνηση του Αντώνη Σαμαρά, του Κώστα Καραμανλή αλλά και του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη.

Τι είπε ο πρωθυπουργός

Όταν του ζητήθηκε να εξηγήσει την εννοούσε με την αναφορά του που έκανε στην προχθεσινή του ομιλία στην Θεσσαλονίκη σύμφωνα με την οποία «καταργούνται παρωχημένες ρυθμίσεις του προηγούμενου αιώνα» ο Κυριάκος Μητσοτάκης παρέπεμψε σε νομοσχέδιο που θα τεθεί σε δημόσια διαβούλευση. Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά: «Ένας συνδικαλιστικός νόμος, ο οποίος, εάν δεν κάνω λάθος, είχε ψηφιστεί το 1982, χρειάζεται επιτέλους κάποιον ουσιαστικό εξορθολογισμό». Αναφορά που σαφώς παραπέμπει στον 1264/82.

Η ίδια νομοθετική πρωτοβουλία όμως δεν θα αφορά μόνο τα συνδικαλιστικά δικαιώματα αλλά και την διευθέτηση του χρόνου εργασίας. Όπως επισήμανε ο πρωθυπουργός «λίγοι θα είχαν αντίρρηση στο να μπορούν οι ίδιοι οι εργαζόμενοι να έχουν περισσότερη ευελιξία, εφόσον το επιθυμούν οι ίδιοι, στο πώς κατανέμουν το χρόνο τους Χωρίς αυτό, σε καμία περίπτωση, να σημαίνει κατάργηση του 8ώρου». Είπε επίσης πως «μέσα στον επόμενο μήνα θα υπάρχει νομοσχέδιο για τα εργασιακά σε δημόσια διαβούλευση».

Θυμίζουμε ότι προεκλογικά ο πρωθυπουργός έχει ταχθεί υπέρ την επιχειρησιακών συμβάσεων που θα υπογράφονται μεταξύ εργοδοτών και εργαζομένων. Όπως χαρακτηριστικά είδε δηλώσει τον Μάϊο του 2019: «Όταν μία επιχείρηση συμφωνεί με τους εργαζόμενους – με επιχειρησιακή σύμβαση – να πάει από πενθήμερο σε επταήμερο, με τη σύμφωνη γνώμη των εργαζομένων και με πολύ καλύτερες απολαβές και με αυξημένα δικαιώματα και συμφωνούν τα δύο μέρη, δεν κάνουμε τίποτε άλλο από το να αναγνωρίζουμε ότι είμαστε σε έναν κόσμο που αλλάζει και πρέπει εργαζόμενοι, επιχειρήσεις και κράτος, βέβαια, να προσαρμοστούν σε αυτή τη νέα πραγματικότητα»

Όπως φαίνεται πάντως η κυβέρνηση αντιλαμβάνεται ότι το νομοθέτημα που προτίθεται να καταθέσει θα προκαλέσει σημαντικές αντιδράσεις τόσο σε πολιτικό όσο και σε κοινωνικό επίπεδο. Όπως άλλωστε επισήμανε ο Κυριάκος Μητσοτάκης «είναι βέβαιο ότι αμέσως θα ηχήσουν τα «τύμπανα του πολέμου», γιατί τα εργασιακά έχουν και μία εικόνα ταμπού για την Αντιπολίτευση, ως προς το πόσο επιδιώκει να τα σηκώνει».

Η αντίδραση Αχτσιόγλου

Αναλυτικά η δήλωση της Έφης Αχτσιόγλου, βουλεύτριας Επικρατείας και τομεάρχη Οικονομικών της Κ.Ο. του ΣΥΡΙΖΑ για τη συνέντευξη Τύπου του πρωθυπουργού στη Θεσσαλονίκη:

Ρωτήθηκε σήμερα ο κ. Μητσοτάκης πώς θα καλυφθεί το κόστος από την ιδιωτικοποίηση της επικουρικής ασφάλισης και απάντησε να του έχουμε εμπιστοσύνη. Αλλά και χθες στην ομιλία του επαναλάμβανε τη σχέση εμπιστοσύνης που χτίζει με τους πολίτες.

Και αναρωτιέται κανείς για ποια εμπιστοσύνη μιλάει ο κ. Μητσοτάκης όταν εξαγγέλλει την προστασία της πρώτης κατοικίας μέσω του νέου πτωχευτικού, ενώ το νομοσχέδιο που έχει καταθέσει προβλέπει το ακριβώς αντίθετο: Την άρση της προστασίας της πρώτης κατοικίας.

Για ποια εμπιστοσύνη μιλάει όταν λέει ότι προτεραιότητά του είναι η εργασία, ενώ το μόνο που έχει κάνει μέχρι σήμερα η κυβέρνησή του είναι να ξηλώνει ρύθμιση τη ρύθμιση όλο το εργατικό δίκαιο, να μειώνει οριζόντια μισθούς μέσω αποτυχημένων προγραμμάτων, τα οποία συνεχίζει και αύριο να ετοιμάζεται να νομοθετήσει τις απλήρωτες υπερωρίες.

Για ποια εμπιστοσύνη μιλάει όταν ανακοινώνει πανηγυρικά ότι εξοφλεί τα αναδρομικά που οφείλει στους συνταξιούχους, ενώ αυτό που κάνει είναι να πληρώνει το 1 από τα 4 που οφείλει και τα άλλα να τα διαγράφει ετσιθελικά κουνώντας το δάχτυλο στους συνταξιούχους και παραβιάζοντας κάθε έννοια κράτους δικαίου.

Όταν επιμένει ότι για την κάκιστη πορεία της ελληνικής οικονομίας φταίει η πανδημία κι ας την είχε θέσει σε υφεσιακή τροχιά ήδη από το τελευταίο τρίμηνο του 2019, πολύ πριν καν η έννοια του κορονοϊού εμφανιστεί στις ζωές μας.

Όταν θεωρεί επαρκή την επιστρεπτέα προκαταβολή του, ενώ ο δείκτης οικονομικού κλίματος των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων έχει κατακρημνιστεί και 1 στις 3 φοβάται ότι θα κλείσει το επόμενο διάστημα.

Όταν δεν μπορεί να κοστολογήσει το εξοπλιστικό πρόγραμμα μαμούθ που εξήγγειλε, αλλά είναι σε θέση να μην μειώσει την εισφορά αλληλεγγύης στους συνταξιούχους και τους δημοσίους υπαλλήλους έστω για το 2021 γιατί η οικονομία είναι εύθραυστη.

Ένα είναι το συμπέρασμα από την παρουσία του κ. Μητσοτάκη στη ΔΕΘ. Κανείς πια δεν μπορεί να του έχει εμπιστοσύνη.

Με πληροφορίες από iefimerida.gr, left.gr, news247.gr

Η κρίση δεν μπορεί να γίνει άλλοθι για να σταματήσουν οι μεγάλες αλλαγές, συνέχισε ο πρωθυπουργός. Πρέπει να διαβάζει κανείς το μέλλον δήλωσε και ανακοίνωσε 12 μακροπρόθεσμες παρεμβάσεις στο πλαίσιο και των προτάσεων της επιτροπής Πισσαρίδη:

Εκσυγχρονίζεται η Αγορά Εργασίας, με βάση εισηγήσεις του Διεθνούς Γραφείου Εργασίας. Καταργούνται παρωχημένες ρυθμίσεις του περασμένου αιώνα και καθιερώνονται νέα δικαιώματα, που διασφαλίζουν το μέλλον της εργασίας. Ενώ το νέο πλαίσιο ενθαρρύνει τις νέες θέσεις απασχόλησης.
Αναμορφώνεται η Επικουρική Ασφάλιση με την εισαγωγή του κεφαλαιοποιητικού συστήματος. Ενός ατομικού «κουμπαρά» για κάθε νέο εργαζόμενο, που θα επαναφέρει την εμπιστοσύνη όλων, κυρίως των νέων, στο ασφαλιστικό σύστημα.
Καθιερώνονται νέοι κανόνες στη διευθέτηση των χρεών προς Δημόσιο και τράπεζες. Επιχειρηματίες, επαγγελματίες και κάτοχοι στεγαστικών δανείων αποκτούν τώρα μία αληθινή Δεύτερη Ευκαιρία. Με δικαιότερο χαρακτήρα και αναπτυξιακή στόχευση.
Επιταχύνεται η απονομή της Δικαιοσύνης. Ψηφιοποιούνται διαδικασίες. Έρχεται ο θεσμός της πιλοτικής δίκης και των επίκουρων βοηθών-δικαστών. Και αποκτά νέο λειτουργικό πλαίσιο η Εθνική Σχολή Δικαστών.
Η Ελλάδα αποκτά νέο Σύστημα Επαγγελματικής Εκπαίδευσης. Αξιολόγηση των σχολικών μονάδων και του έργου τους αμέσως. Και των διδασκόντων από το 2021. Ενώ νέος νόμος-πλαίσιο θα ενδυναμώσει κι άλλο το αυτοδιοίκητο των Πανεπιστημίων.
Ένα πολύ σημαντικό, νέο Χωροταξικό Σχέδιο οργανώνει τον δημόσιο χώρο με σεβασμό στο περιβάλλον. Προσδιορίζονται οι χρήσεις γης. Περιορίζεται η εκτός σχεδίου και η άναρχη δόμηση. Κι απλοποιείται η αδειοδότηση επενδύσεων, ιδίως Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας.
Ένα νέο πλαίσιο Δημοσίων Συμβάσεων έρχεται να αλλάξει τον 4412. Αφαιρώντας γραφειοκρατία και προσθέτοντας διαφάνεια. Κάτι που θα δώσει νέα ώθηση στα μεγάλα έργα υποδομών, αλλά και σε μικρότερα έργα σε επίπεδο Περιφέρειας και Δήμων ώστε να εκκινούν και να αποπερατώνονται με ταχύτητα, ποιότητα και ασφάλεια.
Το ΕΣΥ ενισχύεται. Θα κάνουμε μια μεγάλη τομή στην πρωτοβάθμια φροντίδα, με μονάδες χρόνιων παθήσεων και ημερήσιας νοσηλείας για μικρά χειρουργεία και θεραπείες. Αλλά και σε προσωπικό, με 4.000 νοσηλευτές κυρίως απ’ όσους υπηρέτησαν ως επικουρικοί στην πανδημία.
Τέλος, αλλάζει δραματικά και το Δημόσιο: To ΑΣΕΠ αναδιαρθρώνεται και επιταχύνονται οι νέοι διορισμοί. Στην πύλη gov.gr θα προστεθούν άμεσα 400 ψηφιακές υπηρεσίες, ώστε να φτάσουν τις 1.000. Προσβάσιμες σε λίγο και από το κινητό μας τηλέφωνο.
Και στην Αυτοδιοίκηση θα κατατεθεί προς ψήφιση το νομοσχέδιο για την πολυεπίπεδη διακυβέρνηση που διακρίνει οριστικά τις αρμοδιότητές της από το κεντρικό κράτος.

Των Σάββα  Γ.  Ρομπόλη, Βασίλειου  Γ.  Μπέτση*

Όμως,  η  υλοποίηση  αυτής  της  στρατηγικής (shock therapy),  τα  τελευταία  τριάντα  χρόνια,  στις  χώρες  της  Ανατολικής  Ευρώπης, τα  Βαλκάνια  και την  χώρα μας,  επιδεινώνει, όπως  προκύπτει  εκ  του  αποτελέσματος, μεταξύ  των  άλλων,  τις  αντιθέσεις, με την  κυριαρχία  του  τεχνο- οικονομικού  επί  του  κοινωνικού  στοιχείου   της  αναπαραγωγής, αποσταθεροποιώντας  έτσι  την  εργασιακή  και  κοινωνικο-οικονομική  θέση της  μισθωτής  εργασίας,  με  την  εγκαθίδρυση  συνθηκών  αβεβαιότητας  και  ανασφάλειας  για  τους  εργαζόμενους  και  τους  ανέργους. Με  άλλα  λόγια,  η  κεντρική  αυτή  στρατηγική  της  Επιτροπής  Πισσαρίδη  που  συμπυκνώνεται  στον  άξονα «σταθεροποίηση και  ‘ανάπτυξη’ της  οικονομίας  με  αποσταθεροποίηση  και  αποδιάρθρωση  της  εργασίας»  αποτυπώνει  τον  τίτλο  του Μ.Albert: Καπιταλισμός  εναντίον Καπιταλισμού».

Ταυτόχρονα  αναδεικνύει, με τον πιο  σαφή  τρόπο, τις  αντιλήψεις  και  τις  πολιτικές  μετάβασης  από  τον  αναπτυξιακό-κοινωνικό  τύπο  στον τεχνο-νεοφιλελεύθερο  τύπο  καπιταλισμού, με το  επιχείρημα  ότι η  σταθεροποίηση  και η  ανάπτυξη  της  οικονομίας, η  αύξηση  του  επιπέδου της  παραγωγικότητας, η  βελτίωση  του  επιπέδου  της  ανταγωνιστικότητας  και  η  μείωση  της  ανεργίας,  είναι  εφικτή  με τη μείωση  του  κόστους  εργασίας,  τη μείωση  του πραγματικού  μισθού, την  αύξηση  των  ευέλικτων  μορφών  απασχόλησης και  των  ατομικών  συμβάσεων  εργασίας  καθώς  και  την  πλήρη  αποδιάρθρωση  των    εργασιακών  σχέσεων.  

Στο  πλαίσιο  αυτό  η Έκθεση  της  Επιτροπής  Πισσαρίδη  θεωρώντας, μεταξύ  των  άλλων, ότι  η  ανάπτυξη  επιτυγχάνεται κυρίως  από τους  μεγάλους  πολυεθνικούς  επιχειρηματικούς  ομίλους  και  όχι  τόσο  από τις  μικρο-μεσαίες  επιχειρήσεις, δεδομένου ότι  σ’ αυτούς  οι  εργαζόμενοι  μετακινούνται  ευκολότερα,   προσαρμόζονται  ταχύτερα  στους  οικονομικούς κύκλους  και  επανεντάσσονται  στην  αγορά  εργασίας, διαμέσου  μίας  «ευέλικτης»  εργατικής  νομοθεσίας  για τις  απολύσεις, της  εκπαίδευσης, της  συνεχούς  επιμόρφωσης  και  της  εξειδίκευσης  τους, συμβάλλοντας έτσι  στην  αύξηση  του  επιπέδου  της  παραγωγικότητας (Pissaridis 2010, Scarpetta  2014).

Αντίθετα, μία  τέτοια   οικονομική, κοινωνική  και  θεσμική  οργάνωση  των  συνθηκών  αναπαραγωγής της  οικονομίας  και  της  εργασίας,  επιδεινώνει  την  ποιότητα  της  εργασίας  και προκαλεί, ως  εκ  τούτου,  μείωση  της  δημιουργικότητας  και  του  επιπέδου παραγωγικότητας  της  εργασίας, με ό,τι  αυτό  αρνητικά  συνεπάγεται για  την  παραγωγική  και  ποιοτική δυναμική  της  οικονομίας  και  της  ανάπτυξης.

Από  την  άποψη  αυτή  παρουσιάζουν ιδιαίτερο  ενδιαφέρον  τα  συμπεράσματα  πρόσφατης (2020) Έκθεσης  του  ΟΟΣΑ (Οργανισμός  Οικονομικής  Συνεργασίας  και  Ανάπτυξης) σύμφωνα, κατά  βάση,  με  τα  οποία: α) η  ευέλικτη  εργατική  νομοθεσία  για  τις  απολύσεις  που  θεσμοθέτησαν  η  Ελλάδα  και άλλες  χώρες  κατά  την  περίοδο  2013-2019,  συνέβαλαν  στη  μείωση του  αριθμού  των  εργαζομένων  με  συμβάσεις  αορίστου  χρόνου, στην  αύξηση  της  ανεργίας  και  των  ευέλικτων  μορφών  απασχόλησης (μερική, προσωρινή, ορισμένου χρόνου  και  εκ  περιτροπής  απασχόληση).

Επιπλέον,  συνέβαλαν  στη μείωση  των  εισοδημάτων και  στην  υπονόμευση  θεμελιωδών  εργασιακών  και  κοινωνικών  δικαιωμάτων, και  β) η  εργασιακή  ασφάλεια  και  βεβαιότητα  αυξάνει  την  ποιότητα  της  εργασίας  και την  εργασιακή  δημιουργικότητα. Επίσης στην  έρευνα  του ΟΟΣΑ δεν  αποδεικνύεται  καμία  συσχέτιση  της  εργασιακής ασφάλειας και  βεβαιότητας  με  την  αύξηση  της  ανεργίας.

Κατά  συνέπεια,  είναι  προφανές  ότι,  τούτων  δοθέντων,  επιβάλλεται  στο  πλαίσιο  του  δημόσιου  και  κοινοβουλευτικού  διαλόγου  για  την  ανάπτυξη  της  ελληνικής  οικονομίας  και  την  αξιοποίηση  των  ευρωπαϊκών  κονδυλίων  στην  Ελλάδα,  η  εργασία  στο  αναπτυξιακό  πρότυπο  της  χώρας  μας  να  αποκτήσει  χαρακτήρα  και  περιεχόμενο  ποιότητας και  δημιουργικότητας  και  όχι  υποτιμημένης  ποσότητας.

*Ομότιμος καθηγητής Παντείου Πανεπιστημίου, Υποψήφιος διδάκτορας Παντείου Πανεπιστημίου

«Πρόκειται για βελτιωτική αναπροσαρμογή ενός ήδη επιτυχημένου κυβερνητικού σχήματος. Πρόκειται για έμπρακτη απόδειξη της ευελιξίας που χαρακτηρίζει τον πρωθυπουργό που αναδιατάσσει την κυβερνητική ομάδα για να ανταποκριθεί στις νέες προκλήσεις», σχολίαζαν κυβερνητικοί κύκλοι, δίνοντας έμφαση στο «γιατί» των συγκεκριμένων ανακατατάξεων:

«Η αποτελεσματική διαχείριση των αυξημένων κοινοτικών πόρων δίνουν ισχυρό ρόλο στα χαρτοφυλάκια Οικονομικών και Ανάπτυξης. Όπως και η υγειονομική κρίση, ταυτόχρονα με το σχέδιο για ένα νέο ΕΣΥ, οδηγούν στην οργανωτική τόνωση του υπουργείου Υγείας. Ενώ είναι σαφές πως δεν θα μπορούσε να μην συμπληρωθεί το επιτελείο του υπουργείου Εργασίας, όταν κυβερνητική προτεραιότητα ήταν και είναι η Απασχόληση κι οι νέες θέσεις εργασίας».

Ας δούμε όμως περισσότερο αναλυτικά κάθε μία από τις αλλαγές: ένα από τα ισχυρά «χαρτιά» του μάλλον άχρωμου αυτού ανασχηματισμού είναι ο Θεόδωρος Σκυλακάκης: πολιτικός από το παρελθόν, συνεργάτης του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, αναβαθμίζεται τώρα σε αναπληρωτή υπουργό Οικονομικών, με αρμοδιότητα τη Δημοσιονομική Πολιτική, σύμφωνα με την κυβερνητική ανακοίνωση. Θα πρέπει, ωστόσο, να περιμένουμε το λεπτομερή καθορισμό των αρμοδιοτήτων του για να δούμε πώς θα επιτευχθεί η «συγκατοίκηση» με τον Χρήστο Σταϊκούρα.

Στα σημαντικά του ανασχηματισμού και η αναβάθμιση του Νίκου Παπαθανάση -επίσης από υφυπουργού σε αναπληρωτή υπουργού-, με χώρο ευθύνης, ένα ιδιαίτερα σημαντικό χαρτοφυλάκιο, αυτό των ιδιωτικών επενδύσεων και των συμπράξεων του Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα. Τοποθετώντας στη θέση αυτή έναν αναπληρωτή υπουργό, ο Κυριάκος Μητσοτάκης αποφασίζει τα θέματα αυτά να διευθετούνται σε απευθείας συνεννόηση με το Μέγαρο Μαξίμου παρακάμπτοντας τον υπουργό του.

Φαίνεται, έτσι, πως ο Άδωνις Γεωργιάδης υποβαθμίζεται πληρώνοντας έτσι το αντι-επενδυτικό κλίμα με πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα, τα «μπρος – πίσω» της επένδυσης του Ελληνικού αλλά και την πρόσφατη αποχώρηση της “Pizza Hut”.

Κριτική το λιγότερο άδικη, θα πουν οι πολιτικοί φίλοι του κ. Γεωργιάδη, δεδομένης της αναστάτωσης που βιώνει η παγκόσμια οικονομία, απόρροια του covid-19. Από την άλλη πάντως δεν προκρίθηκαν τα σενάρια που επίσης είχαν δει το φως της δημοσιότητας, και τα οποία ήθελαν και τον έτερο αντιπρόεδρο της ΝΔ, τον Κωστή Χατζηδάκη, να χάνει μέρος του χαρτοφυλακίου του, μέσω της τοποθέτησης αναπληρωτή υπουργού στο υπουργείο του.

Η πιο σημαντική είσοδος στην κυβέρνηση δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ακούει στο όνομα του Παναγιώτη Τσακλόγλου. Όπως από το πρωί σας είχε ενημερώσει το libre.gr. τοποθετείται σε θέση κατ’ ουσίαν τοποτηρητή του, φιλοσαμαρικού όπως και ο Αδ. Γεωργιάδης, Γιάννη Βρούτση, αφού τελικώς αποφασίσθηκε ότι δεν θα καρατομηθούν υπουργοί τη φορά αυτή… Θα πρέπει πάντως να παρακολουθήσει κανείς τη δυναμική της σχέσης Μητσοτάκη – Σαμαρά, και ενώ εκκρεμεί ραντεβού των δύο ανδρών, μέσα στον Αύγουστο όπως ακούγεται.

Το βιογραφικό και η εν γένει διαδρομή του οικονομολόγου κ. Τσακλόγλου έδινε την εντύπωση ότι θα τον βλέπαμε σε θέση αναπληρωτή υπουργού Εργασίας, τελευταία στιγμή όμως περιορίσθηκε σε θέση υφυπουργού. Αναλαμβάνει, ωστόσο, το βασικό χαρτοφυλάκιο του εν λόγω υπουργείου: την κοινωνική ασφάλιση. Έτσι, ο νέος υφυπουργός τοποθετείται στη θέση αυτή προκειμένου να «τρέξει» τις προτάσεις της Επιτροπής Πισσαρίδη για το ασφαλιστικό, πολλώ μάλλον που ο Π. Τσακλόγλου ήταν εκ των βασικών συντακτών του επίμαχου κεφαλαίου στο προσχέδιο που συνέταξε η Επιτροπή υπό το νομπελίστα καθηγηγή.

Στα… υπόλοιπα του ανασχηματισμού, ο βουλευτής Κορινθίας Νίκος Ταγαράς αναπλήρωσε το κενό του Γεράσιμου Θωμά, αντιθέτως δεν καλύφθηκε το κενό του Δημήτρη Κράνη και ο υπουργός Δικαιοσύνης Κώστας Τσιάρας παρέμεινε χωρίς υφυπουργό. Μάλλον ακατανόητη, τέλος, η θέσπιση θέσης υφυπουργού Υγείας με αρμοδιότητα την Ψυχική Υγεία, θέση που ανατέθηκε στη βουλευτή του Βόρειου Τομέα Αθηνών Ζωή Ράπτη.

Νίκος Παπαδημητρίου

Στην ανακοίνωση τονίζεται ότι για να επιτευχθεί συστηματική αύξηση των εισοδημάτων απαιτούνται δράσεις οικονομικής πολιτικής που συστηματικά θα ενισχύουν την παραγωγικότητα, την εργασία και τις επενδύσεις, ενώ η αύξηση των πραγματικών εισοδημάτων προϋποθέτει τη συστηματική αύξηση τόσο της παραγωγικότητας όσο και της εξωστρέφειας. 

Ως άξονας της ανάπτυξης αναφέρεται η ενσωμάτωση καινοτόμων μεθόδων στην παραγωγική διαδικασία σε μακροχρόνιο ορίζοντα.

Προτεινόμενες δράσεις αναπτυξιακής πολιτικής

Η επιτροπή, η οποία έχει πρόεδρο τον νομπελίστα οικονομολόγο Χριστόφορο Πισσαρίδη και μέλη τους καθηγητές Δημήτρη Βαγιανό, Νίκο Βέττα, Κώστα Μεγήρ, προτείνει, κατά προτεραιότητα, τις παρακάτω κύριες δράσεις οικονομικής πολιτικής:

1. Μείωση του βάρους στη μισθωτή εργασία με συνδυαστικά μέτρα όπως (α) μείωση των ασφαλιστικών εισφορών (για παράδειγμα μέσω ενός σταθερού ποσού εισφορών υγείας για όλους τους εργαζόμενους), (β) απάλειψη της «εισφοράς αλληλεγγύης», και (γ) μείωση του ανώτατου ορίου ασφαλιστέου εισοδήματος. Ενσωμάτωση εισοδημάτων σε ενιαία κλίμακα φορολογίας, ανεξάρτητα από την πηγή. Ενίσχυση διαφάνειας στις συναλλαγές με θετικά κίνητρα για χρήση ηλεκτρονικών πληρωμών, για αγοραστές και πωλητές, στοχευμένα σε κλάδους και επαγγέλματα υψηλής φοροδιαφυγής και επέκταση και στα νομικά πρόσωπα.
2. Ενίσχυση της αναλογικότητας και διαφάνειας του δημόσιου διανεμητικού πρώτου πυλώνα κοινωνικής ασφάλισης και ταυτόχρονα ανάπτυξη ενός δεύτερου και τρίτου πυλώνα με κίνητρα για ιδιωτικές αποταμιευτικές αποφάσεις. Μετάβαση από διανεμητικό σε κεφαλαιοποιητικό σύστημα επικουρικής σύνταξης, με άμεση εφαρμογή για όσους εισέρχονται στην αγορά εργασίας και εθελοντικά για όσους άλλους εργαζόμενους το επιθυμούν. Οριστικοποίηση αποτελεσματικού πλαισίου εποπτείας για τα ασφαλιστικά ταμεία στον δεύτερο πυλώνα, συμπεριλαμβανομένου και ενός δημόσιου ταμείου.
3. Εκσυγχρονισμός του συστήματος χρηματοπιστωτικής εποπτείας στον τομέα της προστασίας των επενδυτών και εκσυγχρονισμός του συστήματος εταιρικής διακυβέρνησης. Στοχοθεσία για ταχύτερη μείωση των προβληματικών δανείων από τις τράπεζες, με παράλληλες παρεμβάσεις στον πτωχευτικό κώδικα. Φορολογικά κίνητρα για αύξηση μακροχρόνιας αποταμίευσης στην κατεύθυνση ανάπτυξης της εσωτερικής κεφαλαιαγοράς.
4. Άμεση λειτουργία εξειδικευμένων τμημάτων στα δικαστήρια για υποθέσεις σημαντικού οικονομικού ενδιαφέροντος με ανώτατο όριο 12 μηνών έως την απόφαση. Διεύρυνση και συστηματική υποστήριξη του συστήματος ενδικοφανών διαδικασιών σε όλους τους τομείς της δημόσιας διοίκησης για υποθέσεις διαφορών μεταξύ του Δημοσίου και ιδιωτών (επιχειρήσεις και φυσικά πρόσωπα). Συνέχιση των διαδικασιών αξιολόγησης, κωδικοποίησης και απλοποίησης της νομοθεσίας.
5. Θεσμική ενίσχυση της δημόσιας διοίκησης, όπως μέσω της αύξησης της θητείας και της κινητικότητας στις ανώτερες διοικητικές θέσεις, καθώς και της αναβάθμισης του ρόλου του Ανώτατου Συμβουλίου Επιλογής Προσωπικού. Καθολική εφαρμογή της αξιολόγησης. Συνέχιση και εμβάθυνση των διαδικασιών ψηφιοποίησης με έμφαση στην διαλειτουργικότητα των εφαρμογών και στην ευχρηστία τους από τους πολίτες. Εφαρμογή της αρχής μόνο μίας φοράς (once-only principle) για την παροχή δεδομένων πολιτών και επιχειρήσεων προς το Δημόσιο.
6. Μείωση του κόστους παραγωγής στη μεταποίηση, κυρίως μέσω επιταχυνόμενων φορολογικών αποσβέσεων για επενδύσεις σε εξοπλισμό και μείωση του κόστους ενέργειας. Συστηματική καταγραφή και απάλειψη εμποδίων σε κλάδους με υψηλότερο δυναμικό για εξαγωγική δραστηριότητα.
7. Ενίσχυση βασικής έρευνας μέσω άρσης αγκυλώσεων για πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα και συντονισμό από ένα ανεξάρτητο ίδρυμα με πόρους και μακροπρόθεσμη ερευνητική στρατηγική. Ενίσχυση καινοτομίας με κίνητρα για έρευνα στις επιχειρήσεις σε μεταποίηση, αγροδιατροφή και αλλού, και ανάπτυξη μέσω έξυπνης εξειδίκευσης. Υποστήριξη με αρχικά κεφάλαια για συστήματα ερευνών που θα αναπτύσσουν λύσεις για ιδιωτικό και δημόσιο τομέα και θα διασυνδεθούν με την επιστημονική κοινότητα της διασποράς.
8. Ριζική αναβάθμιση του συστήματος κατάρτισης για ανέργους και για εργαζόμενους. Αύξηση χρηματοδότησης, ευθυγράμμιση κινήτρων και επιβράβευση των παρόχων σε συνάρτηση με τα αποτελέσματα της κατάρτισης. Αναδιάρθρωση του Οργανισμού Απασχόλησης Εργατικού Δυναμικού με στροφή προς ενεργητικές πολιτικές απασχόλησης. Βελτίωση της στόχευσης κοινωνικών επιδομάτων ώστε να μη λειτουργούν ως αντικίνητρο για εργασία. Προγράμματα κατάρτισης μεταναστών και καλύτερης ενσωμάτωσης στην αγορά εργασίας.
9. Διευκόλυνση της πληρέστερης ένταξης των γυναικών στην αγορά εργασίας και της αύξησης των αμοιβών τους. Ανάπτυξη συστήματος προσχολικής αγωγής και εκπαίδευσης με καθολική πρόσβαση, που θέτει ισχυρές βάσεις για τη μελλοντική ανάπτυξη του παιδιού. Δράσεις για την καταπολέμηση διακρίσεων κάθε μορφής.
10. Εκσυγχρονισμός της δομής του συστήματος εκπαίδευσης σε όλες τις βαθμίδες. Έμφαση στην προσχολική αγωγή. Αύξηση του μέσου μεγέθους των σχολικών μονάδων, με ουσιαστική αυτονομία και αξιολόγησή τους, καθολική ανάπτυξη ψηφιακών υποδομών και περιεχομένου, επέκταση προγραμμάτων ολοήμερου σχολείου. Ριζικός εκσυγχρονισμός συστήματος διακυβέρνησης στην ανώτατη εκπαίδευση και ουσιαστική διασύνδεση Ιδρυμάτων με αντίστοιχα της αλλοδαπής και με την οικονομία και ευρύτερη κοινωνία.
11. Αναδιάρθρωση του συστήματος υγείας με προτεραιότητα στην πλήρη ανάπτυξη συστήματος ψηφιακού φακέλου ασθενούς, πρωτοβάθμιας φροντίδας και πρόληψης. Εξορθολογισμός της δημόσιας δαπάνης προμηθειών φαρμάκων και υλικών, με αύξηση όγκου γενόσημων φαρμάκων, και διασύνδεση των επιστροφών και εκπτώσεων που επιβάλλονται με χαρακτηριστικά καινοτομίας, έρευνας, επενδύσεων και κλινικών μελετών.
12. Εξορθολογισμός, συγχώνευση και απλούστευση όλων των φόρων για την ακίνητη περιουσία και σταδιακή μεταφορά πόρων σε τοπικό επίπεδο, σε αναλογία με αρμοδιότητες.
13. Δημόσιες επενδύσεις και κίνητρα για ιδιωτικές δαπάνες για ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων (κατοικιών και επαγγελματικών) με σκοπό τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας, του περιβαλλοντικού αποτυπώματος και την αύξηση της αξίας των ακινήτων. Υποστήριξη εμβληματικών δράσεων πράσινης ανάπτυξης με έμφαση σε (α) στροφή σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, (β) άμβλυνση κόστους μετάβασης κατά τη διαδικασία απολιγνιτοποίησης και (γ) ανάπτυξη συστημάτων κυκλικής οικονομίας.
14. Ανάπτυξη υποδομών μέσω δημόσιων επενδύσεων και κινητοποίησης ιδιωτικών κατά προτεραιότητα σε (α) ψηφιακές τεχνολογίες και συστήματα, (β) πράσινη ανάπτυξη και περιβαλλοντική αναβάθμιση, (γ) διαχείριση αποβλήτων, (δ) μεταφορές ώστε να ισχυροποιηθούν τα ελληνικά λιμάνια ως πηγή εισόδου εμπορευμάτων στην Ευρώπη και για να διευκολυνθούν οι εξαγωγές αγαθών από τη χώρα και (ε) αναβάθμιση υποδομών για τον εισερχόμενο τουρισμό.

Το κεφάλαιο που θα συναντήσει τις μεγαλύτερες …αντιστάσεις, είναι αυτό του ασφαλιστικού, εκεί όπου η έκθεση «περπατά» στις γνωστές, άλλωστε, απόψεις του κ. Πισσαρίδη αλλά και άλλων μελών της επιτροπής.

Η αύξηση της ανταποδοτικότητας στις κύριες συντάξεις, η εισαγωγή κεφαλαιοποιητικού συστήματος στις επικουρικές, με ταυτόχρονη ενίσχυση του δεύτερου (επαγγελματικά ταμεία) και τρίτου πυλώνα (ιδιωτικά ασφαλιστικά συμβόλαια) ασφάλισης, είναι, σύμφωνα με πληροφορίες, ο καμβάς των προτεινόμενων αλλαγών στο ασφαλιστικό, που αποτελεί διαχρονικά κάρβουνο αναμμένο για όσες κυβερνήσεις τόλμησαν να το αλλάξουν.  

Η συγκυρία μοιάζει, ωστόσο,  …ιδανική για όσους από καιρό έχουν βαλθεί να βάλουν (κι άλλο) «μαχαίρι» στις συντάξεις, καθώς, όπως υποστηρίζουν -κι ο Χρ. Πισσαρίδης είναι μεταξύ αυτών- η συνταξιοδοτική δαπάνη ως ποσοστό επί του ΑΕΠ να παραμένει μεγάλη, ενώ η κατάσταση δυσχεραίνεται από την έξοδο στην ανεργία χιλιάδων εργαζομένων, οι οποίοι ως τώρα στήριζαν με τις εισφορές τους το ασφαλιστικό σύστημα.

Την ίδια στιγμή, οι προτάσεις της επιτροπής Πισσαρίδη αναμένεται να γίνουν η αιχμή του δόρατος για την κυβέρνηση και σε άλλες πολιτικές, όπως η μείωση των συντελεστών φορολόγησης αλλά και η κατάργηση της εισφοράς αλληλεγγύης –για το τελευταίο με διαφορετικά σενάρια για το χρόνο υλοποίησης του μέτρου και τις κλίμακες.

Στον αντίποδα, ο ΣΥΡΙΖΑ βλέπει… μνημόνιο πίσω από τις προτάσεις του νομπελίστα καθηγητή, που υπήρξε άλλωστε, θιασώτης των μνημονιακών πολιτικών ενώ είχε προβλέψει και τέταρτο μνημόνιο αφού, όπως εκτιμούσε, η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ θα εξαναγκαζόταν, αργά ή γρήγορα, να προσφύγει σε αυτό.

Για τούτο και η Κουμουνδούρου προετοιμάζει την αντίδρασή της στο προσχέδιο Πισσαρίδη αλλά και τις αντιπροτάσεις της, αφού αποτελεί αξίωμα για τον Αλέξη Τσίπρα η διατύπωση εναλλακτική πρότασης ταυτόχρονα με την καταγγελία των κυβερνητικών πολιτικών επιλογών.

Μια πρώτη αντίδραση -πριν ακόμη δημοσιοποιηθούν οι εισηγήσεις της επιτροπής Πισσαρίδη δηλαδή- κατεγράφη χθες από τον Ευκλείδη Τσακαλώτο, στη συνέντευξη που έδωσε στην εφημερίδα «Η Εποχή» και τον Παύλο Κλαυδιανό (άλλα σημεία της οποίας προκάλεσαν, ωστόσο, εσωκομματική …αναταραχή).

«(…)Τώρα περιμένουμε την τρίτη πράξη του δράματος με το πόρισμα Πισσαρίδη, όπου, φαίνεται, περιλαμβάνονται όλοι οι μύχιοι πόθοι των νεοφιλελεύθερων εκσυγχρονιστών», εκτιμά ο τομεάρχης Οικονομικών του ΣΥΡΙΖΑ. Αλλά, «ακριβώς επειδή αυτό το πακέτο δεν αντιμετωπίζει τις ανισότητες, δεν δημιουργεί όρους για αύξηση επενδύσεων και ρυθμών ανάπτυξης, βρισκόμαστε μπροστά σε μια επιδείνωση του λόγου Χρέος/ΑΕΠ. Έτσι χτίζονται οι όροι ενός νέου κανονικού μνημονίου», επισημαίνει.

Συνεπώς… μνημόνιο.

Νίκος Παπαδημητρίου    

Οι  άξονες  της  αναπτυξιακής  πολιτικής  στην  Ελλάδα,  όπως  αποτυπώνονται  στην  ενδιάμεση  Έκθεση  της  Επιτροπής  του  κατόχου  βραβείου  Νόμπελ  Καθηγητή  Χρ. Πισσαρίδη,  για  την  αξιοποίηση  των  ευρωπαϊκών  κονδυλίων  στην  χώρα  μας, εμπεριέχουν  τον  κίνδυνο  να  θεωρηθούν  αξιωματικού  και  περιγραφικού  χαρακτήρα.  Κι  αυτό  γιατί  οι  συγκεκριμένες  προτάσεις  δεν  προκύπτουν  από  ανάλυση  και  ποσοτική  επεξεργασία  από  τις  οποίες  θα  αναδειχθούν  κατά  αντικειμενικό  και  τεκμηριωμένο  τρόπο  οι  πραγματικές   αναπτυξιακές,  παραγωγικές,  τεχνολογικές,  θεσμικές,  κοινωνικές  και  εργασιακές  ανάγκες  της  ελληνικής  οικονομίας  στο  άμεσο  και  απώτερο  μέλλον. Με  άλλα  λόγια,  από μεθοδολογική  άποψη  η  προσέγγιση  αυτή  υποτάσσει  το  αντικειμενικό (πραγματικές  αναπτυξιακές  και  κοινωνικές  ανάγκες)  στο  υποκειμενικό (ευρωπαϊκά  κονδύλια και επίκληση  του  ξένου  κεφαλαίου)  και  όχι  το  αντίθετο,  γεγονός  που  σε  όρους  εφαρμοσμένης  πολιτικής,  σημαίνει   εκκαθάριση  των  ΜΜΕπιχειρήσεων,  της  αγοράς  εργασίας  και  του  συστήματος  κοινωνικής  ασφάλισης.

Ακριβώς,  στο  πλαίσιο  αυτής  της   μεθοδολογικής  και   στρατηγικής επιλογής, η πρόταση, μεταξύ των άλλων, της «εισαγωγής του  κεφαλαιοποιητικού  συστήματος  στον  δεύτερο  πυλώνα  της  κοινωνικής  ασφάλισης»  θεωρείται,  κατά  περιγραφή,  αναπτυξιακό  μέτρο  και  κατά  πρωθύστερη  ποσοτική  επεξεργασία  και  ανάλυση  χαρακτηρίζεται  μέτρο  υψηλού  κοινωνικού, δημοσιονομικού  και  αναπτυξιακού  κόστους. Όμως,  πριν  από  την  εξέταση  εάν  η  πρόταση  αυτή  αποτελεί  αντικειμενικά  αναπτυξιακό  μέτρο  για  την  χώρα  μας,  απαιτείται να  γίνουν  ορισμένες   χρήσιμες  διευκρινήσεις. Από  την  άποψη  αυτή, σύμφωνα με τις οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του Διεθνούς Γραφείου Εργασίας (ILO) και της Διεθνούς Ένωσης Κοινωνικής Ασφάλισης (ISSA) προκειμένου να αντιμετωπιστεί το φαινόμενο της γήρανσης του πληθυσμού, ένα συνταξιοδοτικό σύστημα μπορεί να δομηθεί πάνω σε τρείς Πυλώνες Ασφάλισης.

Ο πρώτος Πυλώνας ασφάλισης είναι η Κοινωνική Ασφάλιση που αποτελείται από την κύρια και την επικουρική σύνταξη, όπως ορίζεται στο άρθρο 20 του  πρόσφατου  νόμου 4670/2020 το  οποίο  συμπληρώνει το άρθρο 1 του νόμου 4387/2016 για την εγγυητική ευθύνη του Κράτους. Ο πρώτος Πυλώνας ασφάλισης (κύρια και επικουρική σύνταξη σύμφωνα με το ΣτΕ και τον Ν. 4670/2020) διέπεται από τις αρχές της κοινωνικής δικαιοσύνης, της ισότητας, της αλληλεγγύης, της αναδιανομής, της υποχρεωτικότητας, της ανταποδοτικότητας, της ενότητας, της επάρκειας και της βιωσιμότητας. Ο δεύτερος Πυλώνας ασφάλισης είναι τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ) τα οποία λειτουργούν με το κεφαλαιοποιητικό σύστημα και είναι προαιρετικής ασφάλισης.

Τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης λειτουργούν με βάση τα άρθρα 7 και 8 του Ν. 3029/2002 και τον πρόσφατο Ν. 4680/2020. Τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης είναι ιδρύματα συνταξιοδοτικών παροχών μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα και μπορούν να λειτουργήσουν   προαιρετικά  και  συμπληρωματικά στον πρώτο Πυλώνα της Κοινωνικής Ασφάλισης της κύριας και της   επικουρικής σύνταξης. Ο τρίτος Πυλώνας ασφάλισης (Ιδιωτική ασφάλιση) αποτελείται από τα ατομικά και ομαδικά συνταξιοδοτικά προγράμματα των ασφαλιστικών εταιρειών και είναι κερδοσκοπικού χαρακτήρα σε αντίθεση με τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης.

Η  ενδιάμεση  Έκθεση της  Επιτροπής Πισσαρίδη προφανώς δεν αναφέρεται στα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης, αφού αυτά λειτουργούν υποχρεωτικά με το κεφαλαιοποιητικό σύστημα και  διαθέτουν 1,5 δισ. ευρώ αποθεματικά κεφάλαια. Κατά  συνέπεια, η  ενδιάμεση  Έκθεση της Επιτροπής Πισσαρίδη αναφέρεται στη κεφαλαιοποίηση της επικουρικής σύνταξης η οποία σήμερα με βάση τον πρόσφατο  Ν.4670/2020 λειτουργεί  με το σύστημα των ατομικών λογαριασμών νοητής κεφαλαιοποίησης.

Αυτό είναι ένα οικονομικό σύστημα λειτουργίας υβριδικού χαρακτήρα που ενσωματώνει στοιχεία αναδιανεμητικότητας αλλά και κεφαλαιοποιητικά στοιχεία. Το σύστημα αυτό έχει υιοθετηθεί από το 2^ο Μνημόνιο και  το χαρακτηριστικό  του  συνίσταται  στη δημιουργία   μίας   μακροχρόνιας χρηματοοικονομικής   ισορροπίας   και  βιωσιμότητας   της  επικουρικής  ασφάλισης  χωρίς να προκαλείται το κόστος μετάβασης που δημιουργείται στην περίπτωση της κεφαλαιοποίησης της επικουρικής ασφάλισης. 

Πράγματι, το κόστος μετάβασης προκύπτει από τις συντάξεις των σημερινών συνταξιούχων που πρέπει να πληρωθούν για τα χρόνια που έχουν εργαστεί καθώς και από τα θεμελιωμένα δικαιώματα (κόστος προϋπηρεσίας) των σημερινών εργαζομένων. Το κόστος αυτό  μετάβασης υπολογίζεται σε περίπου 57 δισ. ευρώ και σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Σύστημα Εθνικών και Περιφερειακών Λογαριασμών (ESA 2010, Eurostat και ΕΛΣΤΑΤ) και τα Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα Δημοσίου Τομέα (IPSAS), το έλλειμμα που προκαλείται από το   συγκεκριμένο  κόστος μετάβασης θα πρέπει να αποτυπωθεί στους εθνικούς λογαριασμούς, επιβαρύνοντας ακόμα περισσότερο τα δημόσια οικονομικά της χώρας.

Το γεγονός αυτό προφανώς είναι  σε  γνώση  του  Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης και για αυτό με τον Ν. 4670/2020 δεν άλλαξε το οικονομικό σύστημα της επικουρικής ασφάλισης σε κεφαλαιοποιητικό, δεδομένου  ότι θα  απέκλινε  σημαντικά  από  το  πνεύμα  και  το  γράμμα  των  αποφάσεων (4/10/2019)  του  ΣτΕ  και  επιπλέον  θα  επιβάρυνε τα δημόσια οικονομικά της χώρας μας, χωρίς να υπάρχει κανένας λόγος αφού με το σύστημα νοητής κεφαλαιοποίησης  διατηρείται  η μακροχρόνια ισορροπία  της  επικουρικής  ασφάλισης όπως παρουσιάζεται στην αναλογιστική μελέτη που συνοδεύει τον Ν.4670/2020.

Κατά  συνέπεια, αποδεικνύεται  με  τον πιο  εύληπτο  τρόπο,  ότι  η πρόταση  της  Επιτροπής  Πισσαρίδη όχι μόνο δεν είναι αναπτυξιακή αλλά αντίθετα θα προκαλέσει και μεγάλη αναταραχή στις αγορές, δεδομένου ότι η καταγραφή του ελλείμματος του κόστους μετάβασης θα δημιουργήσει συνθήκες δυσμενούς μεταβολής της πιστοληπτικής   διαβάθμισης  της  χώρας   μας  αφού θα   αυξηθεί  το  δημόσιο χρέος.