Το «δώρο» στους δισεκατομμυριούχους ρυπαντές

Η «διαπίστωση επικινδυνότητας» του 2009 ήταν το θεμέλιο πάνω στο οποίο στηρίχθηκαν όλες οι κλιματικές πολιτικές των κυβερνήσεων Ομπάμα και Μπάιντεν. Ορίζοντας επιστημονικά ότι το διοξείδιο του άνθρακα και το μεθάνιο απειλούν τη δημόσια υγεία, η EPA ήταν νομικά υποχρεωμένη να τα ρυθμίζει. Ο Ντόναλντ Τραμπ,συνοδευόμενος από τον επικεφαλής της EPA, Λι Ζέλντιν, δήλωσε θριαμβευτικά: «Πρόκειται για τη μεγαλύτερη απορρυθμιστική ενέργεια στην αμερικανική ιστορία. Τερματίζουμε επίσημα τη λεγόμενη διαπίστωση επικινδυνότητας, μια καταστροφική πολιτική της εποχής Ομπάμα που διέλυσε την αυτοκινητοβιομηχανία και εκτίναξε τις τιμές για τους καταναλωτές».

Οι συνέπειες: «Domino Effect» στην προστασία της υγείας

Η ανάκληση δεν επηρεάζει μόνο τα αυτοκίνητα, αλλά αναμένεται να λειτουργήσει ως ντόμινο για όλο το φάσμα των περιβαλλοντικών κανόνων:

• Μεταφορές: Καταργούνται τα πρότυπα εκπομπών για ελαφρά και βαρέα οχήματα, επιτρέποντας την κυκλοφορία πιο ενεργοβόρων και ρυπογόνων μοντέλων.
• Βιομηχανία: Ανοίγει ο δρόμος για την κατάργηση των ορίων στις εκπομπές εργοστασίων παραγωγής ενέργειας.
• Οικονομικό κόστος: Ενώ η EPA ισχυρίζεται ότι η κίνηση θα εξοικονομήσει 1,3 τρισ. δολάρια για τους καταναλωτές, περιβαλλοντικές οργανώσεις προειδοποιούν για κόστος 4,7 τρισ. δολαρίων μέχρι το 2055 λόγω κλιματικών καταστροφών και προβλημάτων υγείας.

Στα χαρακώματα η Καλιφόρνια και οι περιβαλλοντολόγοι

 Ο κυβερνήτης της Καλιφόρνια, Γκάβιν Νιούσομ, χαρακτήρισε την απόφαση «παράνομη» και προανήγγειλε προσφυγή στη δικαιοσύνη. «Αυτή η απερίσκεπτη απόφαση θα οδηγήσει σε περισσότερες θανατηφόρες πυρκαγιές, ακραίους καύσωνες και πλημμύρες», τόνισε. Ο Μπάρακ Ομπάμα, μέσω των social media, σχολίασε ότι η ανάκληση αφήνει τους Αμερικανούς «λιγότερο ασφαλείς και λιγότερο υγιείς»,απλώς και μόνο για να αυξήσει τα κέρδη της βιομηχανίας ορυκτών καυσίμων.

Σύμφωνα με την ΕΛΑΣ ο 28χρονος άδειασε στο προαύλιο εταιρείας ενός 40χρονου οχτώ φορτηγά με απόβλητα ζωικών υποπροϊόντων.

Όπως προέκυψε από την έρευνα, τα ζωικά απόβλητα προέρχονταν από επιχείρηση δύο ημεδαπών ηλικίας 64 και 28 ετών που βρίσκεται σε νησί της ελληνικής επικράτειας.

Όπως προέκυψε από την αστυνομική έρευνα, τα ανωτέρω ζωικά απόβλητα προέρχονταν από επιχείρηση δύο ημεδαπών ηλικίας 64 και 28 ετών που βρίσκεται σε νησί της ελληνικής επικράτειας.

Οι αστυνομικοί διαπίστωσαν, μάλιστα, ότι είχαν προσπαθήσει να κρύψουν την πρόσβαση στο σημείο που έριξαν τα απόβλητα χρησιμοποιώντας μηχανήματα, μεταλλικά εμπόδια και δύο φορτηγά.

Παράλληλα βρέθηκαν σε σωρούς τουλάχιστον 200 τόνοι, ανάμικτων Ζωικών Υποπροϊόντων (ΖΥΠ), συσκευασμένων – μεταποιημένων τροφίμων ζωικής προέλευσης σε αποσύνθεση, αναμεμιγμένων με Απόβλητα Εκσκαφών Κατασκευών και Κατεδαφίσεων (ΑΕΚΚ) και υλικών συσκευασίας τροφίμων.

Η ανακοίνωση της ΕΛΑΣ

Από αστυνομικούς του Τμήματος Περιβαλλοντικής Προστασίας της Διεύθυνσης Δίωξης και Εξιχνίασης Εγκλημάτων Θεσσαλονίκης, συνελήφθησαν τρεις (3) ημεδαποί ηλικίας 28, 46 και 64 ετών, για περιβαλλοντική ρύπανση που προέκυψε από τον ενταφιασμό αποβλήτων ζωικών προϊόντων, ενώ στο πλαίσιο διερεύνησης της υπόθεσης, ταυτοποιήθηκαν τα στοιχεία δώδεκα (12) ακόμη ατόμων σε βάρος των οποίων σχηματίσθηκε δικογραφία και αναζητούνται.

Έπειτα από αίτημα συνδρομής του Σώματος Επιθεωρητών Περιβάλλοντος Βορείου Ελλάδος, διενεργήθηκε ενδελεχής έρευνα από αστυνομικούς της ανωτέρω Υπηρεσίας, στην οποία συμμετείχαν αστυνομικοί του Τμήματος Μη Επανδρωμένων Αεροσκαφών της Γενικής Αστυνομικής Διεύθυνσης Θεσσαλονίκης, του Αστυνομικού Τμήματος Ζηρού, της Ομάδας Πρόληψης και Καταστολής Εγκληματικότητας του Τμήματος Δίωξης και Εξιχνίασης Εγκλημάτων Άρτας και Επιθεωρητές Περιβάλλοντος, από την οποία προέκυψε ότι:

O 28χρονος συλληφθείς με εντολή 40χρονου ημεδαπού – ιδιοκτήτη εταιρείας, με τη συνδρομή οδηγών φορτηγών και χειριστών μηχανημάτων έργου παρέλαβε (8) φορτηγά με απόβλητα ζωικών υποπροϊόντων, τα οποία αφού μεταφέρθηκαν δια μέσω γειτνιάζουσας εταιρείας, της οποίας υπεύθυνος λειτουργίας είναι ο 64χρονος συλληφθείς και διαχειρίστρια 57χρονη ημεδαπή, απορρίφθηκαν στο προαύλιο της εταιρείας του 40χρονου που βρίσκεται σε περιοχή της Περιφέρειας Ηπείρου, όπου και ενταφιάστηκαν.

Στο επίκεντρο της απειλής βρίσκεται ο μύκητας Ceratocystis platani, υπεύθυνος για το μεταχρωματικό έλκος που έχει καταστρέψει χιλιάδες πλατάνια, αρκετά από τα οποία ήταν υπεραιωνόβια.

Η ασθένεια καταγράφηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα το 2003 στη Μεσσηνία και έκτοτε εξαπλώθηκε σε Πελοπόννησο, Ήπειρο, Θεσσαλία, Στερεά Ελλάδα και Εύβοια. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι ο άνθρωπος, μέσω μηχανημάτων και εργαλείων κοπής, αποτελεί βασικό παράγοντα διασποράς της, ενώ η κλιματική αλλαγή, με τις παρατεταμένες ξηρασίες και τις ακραίες θερμοκρασίες, ευνοεί την ανάπτυξη του παθογόνου.

Η εξάπλωση του προβλήματος δεν περιορίζεται στα πλατάνια. Σημαντικές ζημιές καταγράφονται και στα ελατοδάση, τα οποία προσβάλλονται από συνδυασμό ξυλοφάγων και φλοιοφάγων εντόμων. Το φαινόμενο πλήττει περιοχές όπως τα Τζουμέρκα, η κοιλάδα του Αχελώου, τα Άγραφα, ο Κιθαιρώνας, ο Ελικώνας, τμήματα της Ηπείρου και της Πελοποννήσου. Οι συνέπειες είναι πολλαπλές: απώλεια δασών, αλλοίωση τοπίων, αύξηση κινδύνου πυρκαγιών και αποσταθεροποίηση οικοσυστημάτων.

Μέσα σε αυτό το δυσμενές πλαίσιο, η ομάδα iGEM IOANNINA, που ιδρύθηκε το 2020 και κατέκτησε χρυσό μετάλλιο στον διεθνή διαγωνισμό συνθετικής βιολογίας IGEM 2024, εργάζεται για την ανάπτυξη μιας φιλικής προς το περιβάλλον θεραπείας. Χρησιμοποιώντας τεχνικές όπως η CRISPR-Cas, σχεδιάζει ένα εξειδικευμένο σκεύασμα που στοχεύει και καταστρέφει τα νουκλεϊκά οξέα του μύκητα, χωρίς να επηρεάζει το υπόλοιπο οικοσύστημα.

Η πρώτη παρουσίαση της μεθόδου, όπως γράφει το epiruspost.gr έγινε στο Συρράκο, όπου οι παλιοί πλάτανοι της πλατείας έχουν ήδη χαθεί, ωστόσο τα νεότερα δέντρα που φυτεύτηκαν πριν από οκτώ χρόνια δείχνουν υγιή ανάπτυξη. «Η καινοτόμα αυτή μέθοδος αναμένεται να προστατέψει πλατάνια με ιστορική και πολιτιστική αξία», τόνισε ο διδάκτωρ του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Τάσος Γάτσιος, υπογραμμίζοντας την ανάγκη άμεσης δράσης.

Η Περιφέρεια Ηπείρου στηρίζει την προσπάθεια, χρηματοδοτώντας με 20.000 ευρώ την πιλοτική εφαρμογή της θεραπείας. Στόχος είναι να δημιουργηθεί ένα πρακτικό εργαλείο που θα συμβάλει στη διάσωση της φυσικής και πολιτιστικής ταυτότητας περιοχών όπου ο πλάτανος αποτελεί σημείο αναφοράς, από τα παραποτάμια δάση της Ηπείρου μέχρι τις πλατείες των χωριών.

Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι περισσότερα από 52.000 δέντρα έχουν ήδη χαθεί στην Ελλάδα και χωρίς άμεση εφαρμογή μέτρων, τα πλατάνια κινδυνεύουν να εξαφανιστούν τις επόμενες δεκαετίες. Η καινοτομία που αναπτύσσεται στα Ιωάννινα μπορεί να αποτελέσει όχι μόνο σωτηρία για τα ελληνικά δάση, αλλά και διεθνές παράδειγμα για την αντιμετώπιση ασθενειών που απειλούν τη δασική βιοποικιλότητα.

Πώς ήρθε o μύκητας στην Ελλάδα

Ο μύκητας Ceratocystis platani, που προκαλεί την ασθένεια του μεταχρωματικού έλκους (προσβάλλει αποκλειστικά πλατάνια), σύμφωνα με το dasarxeio.com (ιστότοπο με θέματα δασικού και περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος), έχει εισαχθεί στην Ευρώπη από τη Βόρεια Αμερική και κατά πάσα πιθανότητα έχει μεταφερθεί με κιβώτια από ξύλο πλατάνου από τα αμερικανικά στρατεύματα, κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, στην Ιταλία και τη Γαλλία.

Το γεγονός αυτό συνδέεται με επανειλημμένα αιτήματα αγροτών και κυνηγετικών συλλόγων κυρίως της Γερμανίας, οι οποίοι τονίζουν ότι οι αγέλες λύκων στις περιοχές τους έχουν αυξηθεί σε ικανοποιητικά επίπεδα και δεν συντρέχει λόγος να είναι υπό καθεστώς απόλυτης προστασίας.

Πρόκειται για τον γνωστό μας λύκο, το είδος Canis lupus, καθώς εκτιμάται ότι έχει σημειωθεί αύξηση των λύκων της τάξης του 35% σε σύγκριση με το 2016. Με τα μέχρι σήμερα δεδομένα υπάρχουν περίπου 20.000 λύκοι στις χώρες της Ε.Ε. ενώ και στην Ελλάδα  κτηνοτρόφοι διαμαρτύρονται από καιρό σε καιρό, για το θέμα των αποζημιώσεων.

Το Κοινοβούλιο ψήφισε δι’ ανατάσεως της χειρός στις αρχές του περασμένου Μάη υπέρ της επιτάχυνσης των εργασιών του σχετικά με τη νομοθετική πρόταση που προβλέπει μια στοχευμένη αλλαγή της οδηγίας για τους οικοτόπους αλλά πληροφορίες λένε πως οι Γερμανοί ζητούν αλλαγές στο καθεστώς εποπτείας, τουλάχιστον σε περιφερειακό επίπεδο. Η αλλαγή θα ευθυγραμμίσει το καθεστώς προστασίας των λύκων της ΕΕ με τη Σύμβαση της Βέρνης, ελαττώνοντάς το από «αυστηρά προστατευόμενο» είδος σε «προστατευόμενο».

Το 22% της αύξησης των λύκων αφορά στην ιταλική χερσόνησο αλλά και στην Ουκρανία και τη Λετονία. Οι λύκοι είναι σαρκοφάγα ζώα αλλά μία από τις αγαπημένες τους τροφές είναι και τα σταφύλια.

Η Ελλάδα ήδη εδώ και χρόνια έχει ανακτήσει κοπάδια λύκων, που δεν υπήρχαν πριν κι έχει ανιχνευθεί η παρουσία τους ως και την Πάρνηθα και την Πελοπόννησο. Για όσους δεν το γνωρίζουν οι λύκοι δεν είναι μόνο σαρκοφάγα ζώα, που προτιμούν το κρέας. Τρέφονται όπως και οι αλεπούδες και με σταφύλια, δημιουργώντας ενίοτε προβλήματα και στους αμπελώνες αλλά είναι βασικοί παράγοντες για τη διατήρηση του ελληνικού δάσους και της βιοποικιλότητας ζώων, πουλιών και φυτών.

Και οι Έλληνες κτηνοτρόφοι διαμαρτύρονται κατά καιρούς για τις εισβολές λύκων στην Ήπειρο, στη Στερεά Ελλάδα, στη Θεσσαλία, στη Δυτική Ελλάδα και πλέον και στην Πελοπόννησο και το θέμα έχει φτάσει από βουλευτές διαφορετικών κομμάτων της ελληνικής επαρχίας στη Βουλή.

Προϋπόθεση για να καλυφθούν οι ζημιές των κτηνοτρόφων από τον ΕΛΓΑ είναι να βρεθούν τα κεφάλια των σφαγμένων ζώων– πράγμα πολλές φορές ανέφικτο αν πρόκειται για ζώα τα οποία είναι ημισταβλισμένα ή αστάβλιστα.

Τον περασμένο Φεβρουάριο ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Κωνσταντίνος Τσιάρας σημείωσε στη Βουλή πως έχουν διαμορφωθεί συγκεκριμένες προτάσεις για την αποφυγή της σύγκρουσης μεταξύ μεγάλων θηλαστικών και της αγροτικής δραστηριότητας.

Στις προτάσεις αυτές περιλαμβάνεται και η χορήγηση απωθητικών κολάρων λύκου, πιλοτικά σ΄ ένα μόνο εθνικό πάρκο της χώρας, στο σύνολο των παραγωγών και σ’ όλα τα ζώα και η ανανέωση των κολάρων σε 6μηνιαία βάση, όπως απαιτείται.

Πάντως, αν υπήρχε όραμα και από την Ε.Ε. για την ηλεκτρονική σήμανση των λύκων, που ταξιδεύουν σε αγέλες, σύμφωνα με σχετική παλαιότερη μελέτη μεταπτυχιακών φοιτητών του Τμήματος Ψηφιακών Συστημάτων του Πανεπιστημίου Πειραιά, οι λύκοι θα μπορούσαν να είναι ελεύθεροι στα βουνά, χωρίς να είναι ο φόβος κι ο τρόμος των ντόπιων και δίχως να κινδυνεύουν ξανά με εξαφάνιση εξαιτίας της κατασπάραξης αιγοπροβάτων ή βοοειδών.

Ο κ. Χατζηδάκης σημείωσε, ειδικότερα, ότι «η 5η Ιουνίου δεν είναι γιορτή για το περιβάλλον. Είναι κάλεσμα επαγρύπνησης, κάλεσμα για δράση. Διότι η κλιματική κρίση είναι εδώ. Το βλέπουμε με τις τεράστιες πυρκαγιές σε όλο τον πλανήτη. Το βλέπουμε με τη λειψυδρία. Το βλέπουμε με φαινόμενα τα οποία είναι τόσο πρωτόγνωρα και δεν είχαν παρατηρηθεί όλες τις προηγούμενες δεκαετίες».

Στη συνέχεια, ο κ. Χατζηδάκης υπογράμμισε ότι «έχουμε υποχρέωση, πρωτίστως εμείς στην κυβέρνηση, όχι να γιορτάζουμε προφανώς, αλλά να επαγρυπνούμε και να σχεδιάζουμε για το μέλλον». Ενώ παρουσίασε 10 συγκεκριμένες πρωτοβουλίες για την προστασία του περιβάλλοντος που, όπως τόνισε, αποδεικνύουν ότι «όχι μόνο δεν μείναμε με σταυρωμένα χέρια, αλλά κάναμε πολλά βήματα μπροστά, ορισμένα από αυτά μάλιστα με σοβαρές αντιδράσεις»:

1. Απολιγνιτοποίηση: Μέσω του Προγράμματος Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης, έχουν εκδοθεί προσκλήσεις συνολικού ύψους 1 δισ. ευρώ. Παράλληλα, προχωρούν έργα στον τομέα των ΑΠΕ. Ενώ η ΔΕΗ ανακοίνωσε ότι η «Πτολεμαΐδα 5», η τελευταία λιγνιτική μονάδα, θα αποσυρθεί στα τέλη του 2026. Δείχνοντας πρόνοια να είναι παρούσα στο πεδίο και να κάνει ουσιαστικές επενδύσεις στον χώρο των ΑΠΕ, μαζί με άλλες επενδύσεις που θα γίνουν από άλλες επιχειρήσεις.

2. Προώθηση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας: Η Ελλάδα είναι 7η σε όλο τον πλανήτη στις ΑΠΕ. Το 2024 το 55% της ηλεκτρικής ενέργειας προέρχεται από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας. Ενώ η χώρα έγινε, την ίδια χρονιά, καθαρός εξαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας.

3. Υποθαλάσσιες ηλεκτρικές διασυνδέσεις των νησιών: Προχωρεί η διασύνδεση των Κυκλάδων, που θα ολοκληρωθεί το 2026. Η «μικρή» Κρήτη, μέχρι τα Χανιά, ολοκληρώθηκε το 2021. Ενώ η «μεγάλη» διασύνδεση Κρήτη-Αττική έχει ουσιαστικά ολοκληρωθεί. Και τα εγκαίνια θα γίνουν σε ένα μήνα περίπου.

4. Βήματα για την ηλεκτροκίνηση: Ο κ. Χατζηδάκης, αφού σημείωσε ότι η Ελλάδα δεν έχει προχωρήσει όσο άλλες χώρες, ανέφερε ότι, χάρη στα κίνητρα που έχει δώσει η κυβέρνηση, τα ηλεκτρικά οχήματα έχουν φτάσει τα 50.000 από μόλις 500 το 2019. Παράλληλα, τα σημεία φόρτισης έχουν ξεπεράσει τις 8.000.

5. Δράσεις ενεργειακής εξοικονόμησης: Αφού αναγνώρισε τις καθυστερήσεις στις πληρωμές του «Εξοικονομώ», ο κ. Χατζηδάκης υπογράμμισε ότι «τα τελευταία χρόνια έχουν δοθεί 3 δισ. για δράσεις ενεργειακής εξοικονόμησης».

6. Πολεοδομικός και Χωροταξικός Σχεδιασμός: Προχωρούν, με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης, 245 Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια σε ολόκληρη τη χώρα. «Όταν ολοκληρωθούν, θα είναι σίγουρα η μεγαλύτερη πολεοδομική μεταρρύθμιση, αλλά ενδεχομένως και η μεγαλύτερη σιωπηλή, ειρηνική μεταρρύθμιση που θα έχει γίνει ποτέ στην Ελλάδα», σημείωσε ο κ. Χατζηδάκης.

7. Σύγχρονη διαχείριση απορριμμάτων: Το 2019 λειτουργούσαν μόνο 3 σύγχρονες μονάδες. Σήμερα, λειτουργούν 13 σύγχρονες μονάδες, 24 κατασκευάζονται, ενώ 6 ακόμη ξεκινούν φέτος.

8. Εθνικό Σχέδιο Αναδασώσεων-Antinero: Mέσω του προγράμματος διατίθενται 600 εκατ. ευρώ, ένα ποσό που, όπως επισήμανε ο αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης, «δεν έχει καμία σχέση με το παρελθόν». Παράλληλα, στους δασικούς χάρτες η κύρωση έχει φτάσει στο 90% της έκτασης της χώρας. Επιπλέον, στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Αναδασώσεων, έχει ήδη ολοκληρωθεί η αναδάσωση της Βόρειας Εύβοιας και ακολουθούν τον Οκτώβριο δύο αναδασώσεις στη Θεσσαλονίκη, μία στην Πάρνηθα και μία στην Πεντέλη.

9. Απάτητα Τοπία: Με τα προγράμματα «Απάτητα Βουνά» και «Απάτητες Παραλίες», θεσπίστηκε καθεστώς απόλυτης προστασίας σε 9 βουνά και 238 παραλίες, ξεχωριστού φυσικού κάλλους.

10. Σύγχρονος περιβαλλοντικός νόμος: Εδώ, ο κ. Χατζηδάκης σημείωσε: «Είχα δεχτεί κριτική τότε ως αρμόδιος υπουργός. Είχαν γίνει προσφυγές στο Συμβούλιο της Επικρατείας. Απορρίφθηκαν». Στη συνέχεια προσέθεσε ότι χάρη σε αυτό τον νόμο έχουν προχωρήσει οι δασικοί χάρτες, υιοθετήθηκε ένα νέο ευρωπαϊκό μοντέλο για τις περιοχές Natura, απλοποιήθηκαν ριζικά οι περιβαλλοντικές αδειοδοτήσεις. Και ιδρύθηκε ο ΟΦΥΠΕΚΑ, αντικαθιστώντας 36 διάσπαρτους φορείς για τις προστατευόμενες περιοχές. Ο κ. Χατζηδάκης εξήρε τον ρόλο του ΟΦΥΠΕΚΑ, ως επιτελικής μονάδας με υψηλού επιπέδου στελέχη, σημειώνοντας ότι «τα πράγματα έχουν αλλάξει. Χαίρομαι που εγώ ο ίδιος είχα την πρωτοβουλία για τη σύσταση του ΟΦΥΠΕΚΑ και πλέον η λειτουργία του με έχει δικαιώσει». Επιπλέον, συμπλήρωσε, ότι ο ΟΦΥΠΕΚΑ υλοποιεί έργα συνολικού ύψους 80 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης.

Ολοκληρώνοντας την ομιλία του, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης τόνισε ότι η Ελλάδα δεν έχει λύσει όλα τα προβλήματα όσον αφορά το περιβάλλον. Και συνέχισε: «Η προσπάθεια πρέπει να συνεχιστεί. Και είναι πολύ ψηλά στην ατζέντα μας. Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας έχει κάνει πάντως για το περιβάλλον, πολύ περισσότερα από αρκετές κυβερνήσεις που προηγήθηκαν». Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης κατέληξε υπογραμμίζοντας ότι «Μπορεί να μην φέρνουν ψήφους όπως άλλα θέματα, ωστόσο οι δράσεις για το περιβάλλον είναι δράσεις συνείδησης! Και ιδιαίτερα όσοι από εμάς έχουμε παιδιά και μικρά παιδιά, που θέλουμε να ζήσουν σε μια ανθρώπινη χώρα και σε έναν ανθρώπινο πλανήτη, έχουμε υποχρέωση συνειδησιακή να έχουμε το περιβάλλον πάρα πολύ ψηλά!».

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Λιμένων (ESPO) στην τελευταία έκθεσή του αναγνωρίζει ότι πέρα από τα πρώτα μέτρα – όπως η ενεργειακή απόδοση, η χρήση χερσαίας παροχής ενέργειας και τα μεταβατικά καύσιμα – η ναυτιλία οφείλει να στραφεί σε ένα ευρύ φάσμα νέων, καθαρών καυσίμων για να πετύχει μακροπρόθεσμα τον στόχο της απανθρακοποίησης.

Τα ευρωπαϊκά λιμάνια προετοιμάζονται ήδη για να υποδεχθούν την επόμενη γενιά καυσίμων, από πράσινο υδρογόνο μέχρι ηλεκτροκαύσιμα (e-fuels).

Ο ρόλος τους είναι κομβικός: από τον σχεδιασμό των υποδομών ανεφοδιασμού και την εκτίμηση κινδύνου, έως την ανάπτυξη κανόνων ασφαλείας και την υποστήριξη πιλοτικών έργων σε συνεργασία με τις ναυτιλιακές εταιρείες και τους προμηθευτές καυσίμων.

Όπως σημειώνει η ESPO, οι λιμένες δεν είναι όλοι ίδιοι: η γεωγραφική τους θέση, η σύνδεσή τους με τη βιομηχανία, αλλά και οι αστικές τους συνθήκες καθορίζουν τη δυνατότητά τους να μετατραπούν σε ενεργειακά hubs. Ορισμένοι λιμένες – κυρίως αυτοί που λειτουργούν ως βιομηχανικά clusters – έχουν μεγαλύτερη δυνατότητα να προσελκύσουν επενδύσεις και να ηγηθούν της ενεργειακής μετάβασης.

Η ESPO υποστηρίζει ότι απαιτείται ενίσχυση της ζήτησης για νέα καύσιμα και διευκόλυνση της ανάπτυξης της αγοράς με ευελιξία ως προς τα τεχνολογικά μονοπάτια.

Επίσης, ζητά την πιο ρεαλιστική αξιολόγηση των πηγών CO2 για την παραγωγή e-fuels και τη στήριξη των λιμένων μέσω των εσόδων του Ταμείου Καινοτομίας και του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ΣΕΔΕ) για τη ναυτιλία.

Ήδη, πράσινοι διάδρομοι – ειδικά δρομολόγια με χαμηλές εκπομπές – εφαρμόζονται σε ευρωπαϊκά λιμάνια, προάγοντας την καινοτομία και ενισχύοντας τη συνεργασία στην αλυσίδα αξίας της ναυτιλίας.

Οι προτεραιότητες

Από το 1996 έως το 2024, οι ευρωπαϊκές λιμενικές αρχές έχουν μεταβληθεί ριζικά, ακολουθώντας τις εξελίξεις στις παγκόσμιες προκλήσεις και τις στρατηγικές κατευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής αναδεικνύεται πλέον σε κορυφαία προτεραιότητα, αντικατοπτρίζοντας τη σαφή δέσμευση των λιμένων για μετριασμό των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και προσαρμογή στα μεταβαλλόμενα καιρικά φαινόμενα. Από το 2022, η κλιματική αλλαγή καταλαμβάνει σταθερά την πρώτη θέση στην ατζέντα των λιμενικών αρχών. Αυξημένη σημασία αποδίδεται στην ενεργειακή αποδοτικότητα, με επενδύσεις σε «πράσινες» τεχνολογίες και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Οι ευρωπαϊκοί λιμένες ενισχύουν τη βιωσιμότητά τους, στοχεύοντας σε οικονομικά αποδοτικές και περιβαλλοντικά φιλικές λειτουργίες. Σταθερά ψηλά στις προτεραιότητες παραμένει η ποιότητα του αέρα, με στόχο τη μείωση των εκπομπών που προκαλούνται από τη ναυτιλία και τις λιμενικές δραστηριότητες.

Αντίστοιχα, η ηχορύπανση -τόσο περιβαλλοντική όσο και υποβρύχια- απασχολεί έντονα τις λιμενικές αρχές, με προσπάθειες για μείωση των επιπτώσεών της στις τοπικές κοινότητες, το προσωπικό και τη θαλάσσια πανίδα.

Παράλληλα, η ανάπτυξη των λιμανιών στη χερσαία τους διάσταση γίνεται ολοένα πιο στρατηγική. Επενδύσεις σε υποδομές, όπως σιδηροδρομικές και οδικές συνδέσεις, logistics parks και αποθήκες, στοχεύουν στη βελτίωση της διασυνδεσιμότητας και τη στήριξη της αναπτυσσόμενης ενεργειακής μετάβασης. Η διαχείριση αποβλήτων αποτελεί εξάλλου πάγια προτεραιότητα. Από τη συλλογή και διάθεση αποβλήτων πλοίων μέχρι τη συνολική διαχείριση των λιμενικών απορριμμάτων, οι λιμένες ακολουθούν πλέον ολοκληρωμένες πρακτικές με έμφαση στην ανακύκλωση και την κυκλική οικονομία, όπως ορίζεται και στην ευρωπαϊκή οδηγία-πλαίσιο του 2018.

Επίσης η προστασία της ποιότητας των υδάτων βρίσκεται στο επίκεντρο των περιβαλλοντικών δράσεων, καθώς οι λιμενικές δραστηριότητες επηρεάζουν άμεσα τα θαλάσσια οικοσυστήματα.

Η συνεχής παρακολούθηση, η χρήση νέων τεχνολογιών και η αυστηρή συμμόρφωση με τους κανονισμούς αποτελούν βασικά εργαλεία για τη διατήρηση καθαρών και υγιών θαλάσσιων περιοχών.

Τρεις βασικές «πράσινες» υπηρεσίες-

Σημαντικά βήματα προς τη βιωσιμότητα και την περιβαλλοντική καινοτομία καταγράφονται στις τελευταίες περιβαλλοντικές εκθέσεις του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Λιμένων (ESPO), με επίκεντρο τρεις βασικές «πράσινες» υπηρεσίες: τη χερσαία ηλεκτροδότηση πλοίων (OPS), τον δεξαμενισμό υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) και τα περιβαλλοντικά διαφοροποιημένα λιμενικά τέλη.

Η χερσαία ηλεκτροδότηση (Onshore Power Supply – OPS) αναδεικνύεται σε κρίσιμο εργαλείο για τη μείωση των εκπομπών καυσαερίων, του θορύβου και των κραδασμών κατά τον ελλιμενισμό κυρίως των μεγάλων πλοίων, καθώς επιτρέπει σε αυτά να απενεργοποιούν τις μηχανές τους και να συνδέονται στο ηλεκτρικό δίκτυο του λιμένα. Περισσότεροι από τους μισούς ευρωπαϊκούς λιμένες προσφέρουν πλέον OPS, με την ESPO να υπογραμμίζει τη σημασία της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας – ηλιακής και αιολικής – για τη μέγιστη περιβαλλοντική αποτελεσματικότητα των συστημάτων αυτών.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ESPO, το 48% των ευρωπαϊκών λιμένων διαθέτει εγκαταστάσεις LNG, ενώ ακόμη 16% σχεδιάζουν την υλοποίησή τους τα επόμενα δύο χρόνια. Παράλληλα, αυξάνεται η δυναμική των έργων υδρογόνου, με το 44% των λιμένων να δραστηριοποιείται ήδη στον τομέα αυτό, γεγονός που καταδεικνύει τη στροφή προς καθαρά και εναλλακτικά καύσιμα.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στα περιβαλλοντικά διαφοροποιημένα λιμενικά τέλη, με το 61% των λιμένων να προσφέρουν οικονομικά κίνητρα για πιο φιλικές προς το περιβάλλον ναυτιλιακές πρακτικές.

Σύμφωνα με την ESPO η πλειονότητα των ευρωπαϊκών λιμένων που προσφέρουν υπηρεσίες δεξαμενισμού ΥΦΑ εξακολουθεί να βασίζεται κυρίως σε φορτηγά (88%), διατηρώντας μια σταθερή πορεία τα τελευταία χρόνια. Ωστόσο, αξιοσημείωτη είναι η αύξηση της χρήσης φορτηγίδων (50% το 2024), προσφέροντας μεγαλύτερη ευελιξία, ειδικά για εξυπηρέτηση μεγάλων πλοίων. Παράλληλα, οι μη κινητές εγκαταστάσεις αποθήκευσης ΥΦΑ αγγίζουν το 18%, δείγμα της ενίσχυσης των μόνιμων ενεργειακών υποδομών.

Όσον αφορά τις μελλοντικές προοπτικές, το 12% των λιμένων υλοποιεί ήδη έργα σχεδιασμένα για υποδομές ΥΦΑ, ενώ το 16% σχεδιάζει την εγκατάσταση τέτοιων εγκαταστάσεων μέσα στην επόμενη διετία. Παρά την ελαφρά μείωση σε σχέση με το προηγούμενο έτος, τα ποσοστά αυτά υποδηλώνουν διαρκή δέσμευση για στήριξη της ενεργειακής μετάβασης στη ναυτιλία.

Για πρώτη φορά, η έκθεση ESPO παρέχει στοιχεία και για επενδύσεις σε άλλα καθαρά καύσιμα. Συγκεκριμένα, το 44% των λιμένων αναπτύσσει υποδομές για υδρογόνο, το 26% για βιοκαύσιμα, το 18% για συνθετικά καύσιμα, το 17% για αμμωνία και το 6% για μεθανόλη/μεθάνιο.

Το γεγονός αυτό αναδεικνύει μια στροφή σε στρατηγικές πολλαπλών καυσίμων και στη δημιουργία ενός διαφοροποιημένου ενεργειακού μείγματος.

Η δέσμευση των λιμένων για περιβαλλοντική βιωσιμότητα αποτυπώνεται επίσης στην υποδομή για ηλεκτροκίνηση, καθώς το 85% διαθέτει σημεία φόρτισης για ηλεκτρικά αυτοκίνητα ή φορτηγά.

Παράλληλα, 51 λιμένες – δηλαδή το 61% των συμμετεχόντων – προσφέρουν περιβαλλοντικά διαφοροποιημένα τέλη.

Πρόκειται για οικονομικά κίνητρα προς τις ναυτιλιακές εταιρείες, που στοχεύουν στη μείωση των εκπομπών ρύπων, την υιοθέτηση καθαρών τεχνολογιών, τη χρήση περιβαλλοντικά πιστοποιημένων πλοίων, καθώς και την αποδοτική διαχείριση αποβλήτων.

Τα πιο συχνά κίνητρα αφορούν τη μείωση εκπομπών αερίων ρύπων (67%), για τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου (59%) για την περιβαλλοντική πιστοποίηση πλοίων (57%) για τη διαχείριση αποβλήτων (51%),και για τη μείωση θορύβου (29%).

Η στρατηγική αυτή συνδέεται με την ευρωπαϊκή οδηγία 2019/883, η οποία επιβάλλει από το 2021 μειωμένα τέλη στα πλοία που εφαρμόζουν βιώσιμες πρακτικές αποβλήτων.

Η έκθεση ESPO 2024 αναδεικνύει έναν τομέα που κινείται με αποφασιστικότητα προς μια πράσινη και βιώσιμη ναυτιλιακή εποχή. Οι ευρωπαϊκοί λιμένες όχι μόνο επενδύουν σε υποδομές και καθαρή ενέργεια, αλλά και διαμορφώνουν το μέλλον των θαλάσσιων μεταφορών μέσα από μια ολιστική και περιβαλλοντικά υπεύθυνη προσέγγιση.

Τα δεξαμενόπλοια έπεσαν σε καταιγίδα στις 15 Δεκεμβρίου στο στενό του Κερτς, κοντά στην Κριμαία. Το ένα κόπηκε στη μέση και το δεύτερο προσάραξε.

Το πετρέλαιο που χύθηκε στη θάλασσα κατέληξε στις αμμουδιές της Ανάπα, ενός δημοφιλούς τουριστικού προορισμού. Καταγράφονται επίσης σοβαρά προβλήματα στη θαλάσσια πανίδα, όπως σε θαλασσοπούλια, δελφίνια και άλλα κήτη.

Περισσότεροι από 10.000 άνθρωποι προσπαθούν να καθαρίσουν τις παραλίες και τη θάλασσα από το πετρέλαιο.

Επετεύχθη μια συμφωνία που προβλέπει ότι ο αναπτυσσόμενος κόσμος θα λαμβάνει κεφάλαια τουλάχιστον ύψους 1,3 τρισεκ. δολαρίων ετησίως προκειμένου να στραφούν τα αναπτυσσόμενα κράτη προς μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα και εκπομπών αερίου. Αυτό γίνεται για να αντιμετωπιστούν τα ακραία καιρικά φαινόμενα λόγω της κλιματικής αλλαγής μέχρι το 2035. Από αυτό το συνολικό ποσό μόνο 300 δισ. θα προέλθουν από χαμηλότοκα δάνεια και επιχορηγήσεις από τον αναπτυγμένο κόσμο.

#COP29 Bulletin Day 5: Pressure to clean up COPs and shortfall in adaptation pledgeshttps://t.co/Jwn9o2BQ6i

— Climate Home News (@ClimateHome) November 15, 2024

Το υπόλοιπο του ποσού θα προέλθει από ιδιώτες επενδυτές, κάτι που όμως δεν έχει αποσαφηνιστεί και δεν υπάρχει κάποια συμφωνία. Τα αναπτυσσόμενα κράτη με πρωτεργάτη την Ινδία καταγγέλλουν αυτή τη συμφωνία ως όχι αρκετά φιλόδοξη, ως ανεπαρκή και ως προδοσία.

🌍💸 On this #GlobalDay of Action for #ClimateJustice, we demand ambition, fairness, and justice in climate finance!

The New Collective Quantified Goal (NCQG) at #COP29 must deliver real solutions for those facing the greatest climate challenges.#NoGoalNoWorld @antonioguterres pic.twitter.com/45ljwfe6VS

— GFLAC (@GrupoGFLAC) November 16, 2024

Από την πλευρά του, ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών έκανε λόγο για μια συμφωνία που ουσιαστικά θέτει τη βάση για να προχωρήσει ο κόσμος ένα βήμα παραπέρα, ενώ και ο Αμερικανός Πρόεδρος χαρακτήρισε τη συμφωνία ως ένα σημαντικό βήμα στην προσπάθεια να καταπολεμηθεί η υπερθέρμανση του πλανήτη.

Το μεταβατικό επιτελείο του εκλεγμένου προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει ετοιμάσει εκτελεστικά διατάγματα και διακηρύξεις για την απόσυρση των Ηνωμένων Πολιτειών από τη Συμφωνία του Παρισιού για το κλίμα, καθώς και για τη διαχείριση ορισμένων εθνικών μνημείων, ώστε να επιτρέψει περαιτέρω γεωτρήσεις και εξορύξεις, σύμφωνα με δημοσίευμα της αμερικανικής εφημερίδας New York Times.

Ο Τραμπ αναμένεται επίσης να τερματίσει την αναστολή αδειοδοτήσεων σε νέους τερματικούς σταθμούς για εξαγωγές φυσικού αερίου και να ανακαλέσει το μέτρο που επιτρέπει στην Καλιφόρνια και σε άλλες πολιτείες να υιοθετούν αυστηρότερες προδιαγραφές για τη ρύπανση, αναφέρει το δημοσίευμα.

Ορισμένα μέλη του επιτελείου εξετάζουν επίσης τη μεταφορά της έδρας της Υπηρεσίας Περιβαλλοντικής Προστασίας (EPA) εκτός Ουάσινγκτον, σύμφωνα με τους New York Times που επικαλούνται καλά πληροφορημένες πηγές.

Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία (27 Αυγούστου 2024), καταγράφηκαν περισσότερες από 2.350 φωλιές και αναμένεται να φτάσουν τις 2.500 για το σύνολο της χρονιάς. Πέρσι είχαν καταγραφεί 2.033 φωλιές.

Όπως αναφέρει ο προϊστάμενος της Μονάδας Διαχείρισης Εθνικού Πάρκου Ζακύνθου του Οργανισμού Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής – ΟΦΥΠΕΚΑ, Λορράν Σουρμπές, είναι αξιοσημείωτη η αύξηση του αριθμού των φωλιών θαλάσσιας χελώνας για δεύτερη, συνεχή χρονιά. «Αναμένεται να έχουμε μία εξαιρετική αναπαραγωγική χρονιά, καθώς ακολουθούμε την αυξητική τάση που καταγράφεται σε όλη την Ελλάδα. Η Ζάκυνθος παραμένει, σταθερά, ο δεύτερος πιο σημαντικός χώρος ωοτοκίας της Μεσογείου.

The loggerhead sea turtle (Caretta caretta) can grow to more than 450 kg (1,000 lb) and live for over 65 years.

📽: Pelagic Ventures Scuba pic.twitter.com/ranBRhIuBl

— Wonder of Science (@wonderofscience) August 22, 2024

Γεγονός, που αποτελεί αισιόδοξο μήνυμα για το μέλλον και την επιβίωση του είδους. Όπως είναι γνωστό, η φιλοπατρία της θαλάσσιας χελώνας την καθιστά όχι μόνο αναπόσπαστο μέρος του πολιτισμικού πλούτου, αλλά και σήμα κατατεθέν της Ζακύνθου», ανέφερε ο κ. Σουρμπές, υπογραμμίζοντας, παράλληλα, ότι δεν είναι ώρα και για εφησυχασμό και οι δράσεις διατήρησης του είδους πρέπει να συνεχιστούν.

Ο διευθύνων σύμβουλος του ΟΦΥΠΕΚΑ, Κώστας Τριάντης, τόνισε «Η Ελλάδα, επί σειρά δεκαετιών, έχει δημιουργήσει ένα αποτελεσματικό πλέγμα προστασίας της θαλάσσιας χελώνας Caretta caretta, με τη συμμετοχή περιβαλλοντικών οργανώσεων, επιστημόνων, πολιτών και κρατικών υπηρεσιών. Η πληθυσμιακή δυναμική του είδους, σε ένα νησί με μεγάλη τουριστική δραστηριότητα, αποδεικνύει πως η μακρόχρονη εφαρμογή μέτρων προστασίας που βασίζονται σε επιστημονικά δεδομένα, μπορεί να είναι αποτελεσματική, χωρίς αποκλεισμούς και οριζόντιες απαγορεύσεις».

🐢Δείτε τι μπορείτε να κάνετε αν βρεθείτε σε περιοχή που υπάρχουν φωλιές Caretta caretta:

🚫Δεν αγγίζουμε τα μικρά και δεν τα βοηθάμε να φτάσουν στη θάλασσα γιατί είναι σημαντικό να βρουν μόνα τους τον προσανατολισμό τους προς το νερό. pic.twitter.com/hApDdkZEbJ

— WWF Greece (@WWFGreece) August 28, 2024

Σύμφωνα με τον Κόκκινο Κατάλογο των Απειλούμενων Ειδών της Ελλάδας (redlist.necca.gov.gr) το είδος δεν απειλείται, πλέον, με εξαφάνιση στη χώρα και ανήκει στην κατηγορία του χαμηλού κινδύνου (LC).