Ρούλα Σκουρογιάννη

Η ακτινογραφία μιας παγκόσμιας κρίσης

Σύμφωνα με διεθνή επιδημιολογικά δεδομένα, περισσότεροι από 650 εκατομμύρια ενήλικες παγκοσμίως ζουν με παχυσαρκία. Στην Ελλάδα, τα στοιχεία είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά, καθώς η χώρα μας κατέχει μία από τις πρώτες θέσεις στην Ευρώπη στην παχυσαρκία ενηλίκων, ενώ 1 στα 3 παιδιά σχολικής ηλικίας είναι υπέρβαρο ή παχύσαρκο.

Η κλινική εκτίμηση βασίζεται κυρίως στον Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ). Τιμές ίσες ή μεγαλύτερες από 30 kg/m² ορίζουν την παχυσαρκία. Ωστόσο, οι ειδικοί δίνουν πλέον έμφαση και στην περίμετρο μέσης, καθώς η συσσώρευση σπλαχνικού λίπους γύρω από τα όργανα είναι ο πλέον επικίνδυνος μεταβολικός δείκτης.

Ο ισχυρός δεσμός παχυσαρκίας και καρκίνου

Μία από τις πιο σοβαρές πτυχές της νόσου, την οποία υπογραμμίζουν οι Ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής του ΕΚΠΑ, Θεοδώρα Ψαλτοπούλου και Θάνος Δημόπουλος, είναι η τεκμηριωμένη σύνδεσή της με την καρκινογένεση. Το υπερβολικό βάρος συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο για τουλάχιστον 13 διαφορετικούς τύπους καρκίνου, μεταξύ των οποίων:

·         Καρκίνος του μαστού (μετά την εμμηνόπαυση).

·         Καρκίνος του παχέος εντέρου και του ορθού.

·         Καρκίνος του ενδομητρίου, του παγκρέατος και του ήπατος.

·         Καρκίνος του νεφρού, του θυρεοειδούς και των ωοθηκών.

Πώς το λίπος «τροφοδοτεί» τον καρκίνο;

Οι βιολογικοί μηχανισμοί είναι σύνθετοι. Ο λιπώδης ιστός δεν είναι μια παθητική αποθήκη ενέργειας, αλλά ένα μεταβολικά ενεργό όργανο που:

1.      Προκαλεί χρόνια φλεγμονή στο σώμα.

2.      Αυξάνει την παραγωγή οιστρογόνων.

3.      Προκαλεί αντίσταση στην ινσουλίνη, δημιουργώντας ένα περιβάλλον που ευνοεί τον πολλαπλασιασμό των καρκινικών κυττάρων.

Η καρδιολογική απειλή και η εθνική στρατηγική

Η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία (ΕΚΕ) κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τις καρδιαγγειακές επιπτώσεις. Η παιδική παχυσαρκία προδιαγράφει μια γενιά με αυξημένο φορτίο διαβήτη τύπου 2, υπέρτασης και πρώιμης καρδιαγγειακής νόσου.

Η ΕΚΕ τονίζει ότι η αντιμετώπιση απαιτεί δομημένες παρεμβάσεις και όχι αποσπασματικές δράσεις. Προς αυτή την κατεύθυνση, πρωτοβουλίες όπως το πρόγραμμα «Προλαμβάνω την Παχυσαρκία» και η συμμαχία action4obesity.gr αποτελούν κρίσιμα βήματα για τον έγκαιρο εντοπισμό και την παρακολούθηση των πολιτών.

Προτάσεις πολιτικής υγείας για ουσιαστική αλλαγή

Για να υπάρξει πραγματική αποσυμπίεση του συστήματος υγείας, απαιτείται:

·         Συστηματικός έλεγχος ΔΜΣ και περιμέτρου μέσης στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας.

·         Θεσμοθέτηση εκπαίδευσης υγιεινής ζωής στα σχολεία για την αντιμετώπιση του προβλήματος στη ρίζα του.

·         Συντονισμένη πολιτική μεταξύ των Υπουργείων Υγείας και Παιδείας με μετρήσιμους στόχους.

·         Ένταξη προγραμμάτων άσκησης σε επίπεδο κοινότητας.

Το μήνυμα της ελπίδας: Η πρόληψη είναι επένδυση

Το θετικό μήνυμα της φετινής παγκόσμιας ημέρας είναι ότι η παχυσαρκία μπορεί σε μεγάλο βαθμό να προληφθεί ή να αντιμετωπιστεί. Έρευνες δείχνουν ότι η απώλεια βάρους της τάξεως του 10-15% αρκεί για να μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου και καρδιαγγειακών συμβαμάτων.

Η υιοθέτηση μιας ισορροπημένης διατροφής και η τακτική σωματική δραστηριότητα παραμένουν οι βασικοί πυλώνες, ενώ για σοβαρές περιπτώσεις είναι πλέον διαθέσιμες σύγχρονες φαρμακευτικές και χειρουργικές λύσεις.

Η πρόληψη της παχυσαρκίας δεν είναι απλώς μια επιλογή υγείας: Είναι το πιο ισχυρό «όπλο» που διαθέτουμε στη μάχη κατά του καρκίνου και των καρδιοπαθειών. Η καρδιαγγειακή και ογκολογική υγεία της επόμενης γενιάς κρίνεται από τις αποφάσεις που λαμβάνουμε σήμερα.

Αυτό ανέφερε σήμερα ο υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, μιλώντας σε εκδήλωση για την παχυσαρκία εξηγώντας πως «όσοι από τους ασθενείς με παχυσαρκία πηγαίνουν καλά με την θεραπεία και την παρακολούθηση, θα μπορούν, όπως σκεφτόμαστε, να συνεχίζουν την θεραπεία με τα καινοτόμα φάρμακα και μετά το πέρας του οκταμήνου. Δεν θα εγκαταλείψουμε τους ασθενείς που βλέπουμε ότι θέλουν να αλλάξουν τη ζωή τους».

Το υπουργείο Υγείας ανακοίνωσε πριν από δυόμιση περίπου μήνες το «Εθνικό Πρόγραμμα για την πρόληψη και αντιμετώπιση της Παχυσαρκίας», παρέχοντας δωρεάν φάρμακα (καινοτόμες θεραπείες) για 8 μήνες σε δικαιούχους. Η διαδικασία περιλαμβάνει ιατρική παρακολούθηση, SMS για ραντεβού, και στοχεύει σε ενήλικες με νοσογόνο παχυσαρκία και υψηλό Δείκτη Μάζας Σώματος.

Το πρόγραμμα συγκεκριμένα παρέχει δωρεάν συνταγογράφηση φαρμάκων για την παχυσαρκία (όπως σκευάσματα με σεμαγλουτίδη ή λιραγλουτίδη) για διάστημα 8 μηνών, συνοδευόμενη από ιατρική συμβουλευτική. Οι δικαιούχοι είπαν ενήλικες με νοσογόνο παχυσαρκία ή με παχυσαρκία που συνοδεύεται με συνυπάρχοντα νοσήματα (π.χ. διαβήτης τύπου 2, υπέρταση), οι οποίοι πληρούν συγκεκριμένα ιατρικά κριτήρια.

Οι δικαιούχοι και σε αυτή την περίπτωση , ειδοποιούνται μέσω SMS ή από τον Προσωπικό Ιατρό. Γίνεται προγραμματισμός ραντεβού σε ιατρείο παχυσαρκίας (σε Κέντρα Υγείας ή Νοσοκομεία) και ακολουθεί η δωρεάν συνταγογράφηση φαρμάκων από τον ιατρό. Στόχος του προγράμματος είναι η μείωση του σωματικού βάρους και η πρόληψη συνοδών νοσημάτων και αποτελεί μέρος της Εθνικής Δράσης για την Δημόσια Υγεία.

Σύμφωνα με τα έως τώρα διαθέσιμα στοιχεία, χιλιάδες πολίτες έχουν εξυπηρετηθεί γεγονός που καταδεικνύει το αυξημένο ενδιαφέρον για δράσεις πρόληψης και προαγωγής της υγείας.

Το πρόγραμμα εντάσσεται στο σκέλος της πρόληψης των καρδιαγγειακών νοσημάτων και στοχεύει στην έγκαιρη παρέμβαση απέναντι στην παχυσαρκία, έναν από τους βασικούς παράγοντες κινδύνου για σοβαρά χρόνια νοσήματα. Μέσα από οργανωμένες δράσεις και χωρίς οικονομική επιβάρυνση, δίνεται η δυνατότητα στους πολίτες να λάβουν υποστήριξη και καθοδήγηση για τη βελτίωση της υγείας και της ποιότητας ζωής τους.

Η συμμετοχή στο πρόγραμμα αναμένεται να αυξηθεί περαιτέρω το επόμενο διάστημα, καθώς  πολλά άτομα συνεχίζουν να λαμβάνουν τα ηλεκτρονικά παραπεμπτικά μέσω SMS, προκειμένου να αξιοποιήσουν τις παροχές του,

Υπενθυμίζεται πως το πρόγραμμα απευθύνεται σε άτομα με σοβαρό πρόβλημα παχυσαρκίας που επηρεάζει την υγεία τους, δηλαδή με Δείκτη Μάζας Σώματος πάνω από 40 ή μεταξύ 37-40 με συνοδά προβλήματα υγείας. Οι ωφελούμενοι έχουν δικαίωμα σε δωρεάν ιατρική εξέταση σε συνεργαζόμενη δημόσια μονάδα, διατροφικές συμβουλές από ειδικό, συνταγογράφηση θεραπείας και επόμενο ραντεβού για παρακολούθηση της εξέλιξης. Σκοπός είναι η σταδιακή μείωση του σωματικού βάρους, η υιοθέτηση υγιεινού τρόπου ζωής και η μακροπρόθεσμη διατήρηση των αποτελεσμάτων, με απώτερο στόχο την πρόληψη σοβαρών καρδιαγγειακών παθήσεων.

Η πρωτοβουλία, η οποία ανήκει στην Ελληνική Ομοσπονδία Συλλόγων Ιδιωτικών Παιδικών Σταθμών – Νηπιαγωγείων & ΚΔΑΠ (ΕΟΣΙΠΑΙΣ), στοχεύει στη ριζική αλλαγή των συνηθειών υγείας των παιδιών 2 έως 6 ετών, συνδέοντας την ατομική ευεξία με την περιβαλλοντική συνείδηση.

Το πρόγραμμα τελεί υπό την αιγίδα του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας και εφαρμόζεται ήδη πιλοτικά στο πλαίσιο της Πρώιμης Παρέμβασης, αποτελώντας ένα πρότυπο μοντέλο πρόληψης.

Η επιστημονική προσέγγιση: Μάσηση, αναπνοή και αυτορρύθμιση

Το όραμα της Προέδρου της ΕΟΣΙΠΑΙΣ, Χαράς Σελλή, μετουσιώθηκε σε εκπαιδευτική πράξη σε συνεργασία με το Εκπαιδευτικό Κέντρο Βασιλάκη – Ευρυμάθεια. Η καινοτομία του προγράμματος έγκειται στην επιστημονική τεκμηρίωση που συνδέει λειτουργίες που συχνά παραβλέπονται:

• Σωστή μάσηση και διατροφή: Η βάση για την πρόληψη της παιδικής παχυσαρκίας.
• Αναπνοή και λόγος: Η νευροπαιδαγωγική σύνδεση της σωστής αναπνοής με τη συνολική ανάπτυξη.
• Συναισθηματική ενδυνάμωση: Η καλλιέργεια της αυτορρύθμισης από τα πρώτα βήματα της ζωής.
• Οικολογική συνείδηση: Η αντίληψη ότι η φροντίδα του σώματος είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη φροντίδα της γης.

Πολιτική στήριξη και συνεργασίες κορυφής

Η εκδήλωση παρουσίασης, που πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 1η Μαρτίου 2026, συγκέντρωσε την ηγεσία των καθ’ ύλην αρμόδιων υπουργείων. Ο Υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, αναγνωρίζοντας την κρισιμότητα της παρέμβασης στην προσχολική ηλικία, πρότεινε επίσημη συνεργασία με την ΕΟΣΙΠΑΙΣ για τη συγκρότηση ενός ενιαίου μετώπου κατά της παιδικής παχυσαρκίας.

Αντίστοιχα, η Υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Δόμνα Μιχαηλίδου, μέσω μηνύματός της, εξήρε την πρωτοβουλία, ενώ το παρών έδωσαν στελέχη της κυβέρνησης και του επιχειρηματικού κόσμου, όπως ο Πρόεδρος του ΕΕΑ, Γιάννης Χατζηθεοδοσίου, και ο Γενικός Γραμματέας Δημογραφικής Πολιτικής, Κωνσταντίνος Γλούμης-Ατσαλάκης.

Βιωματική μάθηση και καινοτόμα εργαλεία

Η εκπαιδευτικός Ειρήνη Βασιλάκη, ειδική στη βιωματική μάθηση, παρουσίασε το πολυεπίπεδο υλικό που συνοδεύει το πρόγραμμα. Αντί για στείρα γνώση, τα παιδιά συμμετέχουν σε δραστηριότητες που μετατρέπουν την πληροφορία σε βίωμα μέσα από το παιχνίδι και την κίνηση.

Το πρόγραμμα δεν είναι αποκομμένο από τον εθνικό σχεδιασμό, καθώς:

1. Εντάσσεται στο Εθνικό Πρόγραμμα Δημόσιας Υγείας 2021-2027.
2. Ευθυγραμμίζεται με το νέο Αναλυτικό Πρόγραμμα Προσχολικής Αγωγής του ΙΕΠ.
3. Ακολουθεί τους 17 Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ.

Από το σχολείο στο σπίτι: Ο ρόλος της οικογένειας

Μία από τις σημαντικότερες παραμέτρους του «Υγιείς Καρδιές» είναι η γέφυρα που χτίζει με την οικογένεια. Μέσα από ειδικό ενημερωτικό υλικό και κοινές δράσεις, οι γονείς γίνονται κοινωνοί της νέας φιλοσοφίας. Παράλληλα, η πρόοδος κάθε παιδιού καταγράφεται σε ένα ψηφιακό portfolio, επιτρέποντας μια διαμορφωτική αξιολόγηση που ολοκληρώνεται κάθε χρόνο στην «Γιορτή Υγείας και Πλανήτη».

Η πρόληψη ως εθνική προτεραιότητα

Όπως τόνισαν στις ομιλίες τους οι παιδίατροι Εύη Χατζηδάκη και η κα Λαλιώτη, η έγκαιρη παρέμβαση είναι το μοναδικό «αντίδοτο» στα αυξημένα ποσοστά παιδικής παχυσαρκίας στη χώρα μας. Η καλλιέργεια υγιών προτύπων πριν το παιδί εισέλθει στην υποχρεωτική εκπαίδευση μπορεί να αποτρέψει χρόνια νοσήματα στην ενήλικη ζωή.

Η ηγεσία της ΕΟΣΙΠΑΙΣ ευελπιστεί ότι αυτό το πιλοτικό πρόγραμμα θα αποτελέσει τον «πιλότο» για μια εθνική στρατηγική, διαμορφώνοντας μια νέα κουλτούρα όπου η υγεία, η αναπνοή και η προστασία του περιβάλλοντος αποτελούν ενιαία και αδιαπραγμάτευτα αγαθά.

Ο Κώστας Μακέδος ήταν καλεσμένος του Σταύρου Θεοδωράκη στην εκπομπή «Πρωταγωνιστές» με τον ηθοποιό να μιλάει για την καθημερινή μάχη που δίνει τα τελευταία 4 χρόνια λόγω των κιλών του, καθώς βρίσκεται κλεισμένος πια στο σπίτι του καθηλωμένος σε μια καρέκλα.

Ειδικότερα, ο Κώστας Μακέδος σημείωσε χαρακτηριστικά πως «αρκουδοφολιά θα το ‘λεγα το σπίτι μου. Ήθελα να γίνω γιατρός αλλά η ζωή έχει εκπλήξεις και έγινε μια εκτροπή. Χειρουργός ήθελα να γίνω, μπορεί να κατέληγα και χειρουργός παχυσαρκίας. Από παιδί ήμουν παχύς αλλά στις ταινίες, ίσα ίσα, δυσκολεύονταν πάντα να με προλάβουν στο περπάτημα. Ήμουν πάντα ευκίνητος και αεικίνητος, τώρα κατέληξα ακίνητος».

Αποκάλυψε και το μπούλινγκ που δέχτηκε όταν ήταν μικρός. «Σαν πιτσιρικάς έχω υποστεί πολύ μπούλινγκ, πολύ. Απίστευτο. Κατεβαίναμε με τη μητέρα μου στην Καβάλα για ψώνια, γιατί από κει κατάγομαι, σταματούσαν γνωστοί και φίλοι και κάθε φορά η επωδός της συνάντησης ήταν η εξής. “Το παιδί είναι κρίμα να ‘ναι τόσο χοντρό, θα πεθάνει”. Αυτό άκουγα από τότε».

Η καθημερινότητά του είναι πολύ διαφορετική από των συνηθισμένων ανθρώπων, καθώς όλα στο σπίτι του λειτουργούν με τηλεκοντρόλ, καθώς δεν μπορεί να κουνηθεί. «Όλα σήμερα στο σπίτι μου λειτουργούν με τηλεκοντρόλ. Και η σόμπα με τηλεκοντρόλ, τα φώτα με τηλεκοντρόλ, όλα. Γιατί δεν μπορώ να κουνηθώ. Το όνειρο της ιατρικής το άφησα γιατί, σαν φοιτητής εδώ, λεφτά δεν υπήρχαν και έκανα δουλειές του ποδαριού για να μπορώ να πληρώνω το ενοίκιο και να ζω. Η υποκριτική προέκυψε όταν βρέθηκα σε κάποιο γύρισμα ως κομπάρσος».

Το πρόγραμμα για την παχυσαρκία αφορά περίπου 30 χιλιάδες ανθρώπους που πληρούν τα προβλεπόμενα κριτήρια. Μέχρι σήμερα πάνω από 4.000 πολίτες έχουν ήδη λάβει δωρεάν ιατρική φροντίδα και 2.000 έχουν λάβει δωρεάν φαρμακευτική αγωγή.

Αναφορικά με το νέο Πρόγραμμα Πρόληψης για τη Νεφρική Δυσλειτουργία ξεκίνησε ήδη και αφορά 1,5 εκατ. πολίτες.

Για τα δύο νέα πρόγραμμα που περιλαμβάνονται στο Εθνικό Πρόγραμμα για την Πρόληψη και την Αντιμετώπιση του Καρδιαγγειακού Κινδύνου, η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας Ειρήνη Αγαπηδάκη θα δώσει αύριο στις 12:00 συνέντευξη Τύπου στο υπουργείο Υγείας.

Η έρευνα υπογραμμίζει την επιτακτική ανάγκη να αλλάξει ριζικά το αφήγημα γύρω από τη διαχείριση του βάρους, αφήνοντας πίσω τις ενοχές και υιοθετώντας μια ολιστική προσέγγιση που βασίζεται στην επιστήμη και τη συλλογική φροντίδα.

Η Μεγάλη Παρανόηση: Επιλογή ή Χρόνια Νόσος;

Παρά το γεγονός ότι ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) έχει κατηγοριοποιήσει την παχυσαρκία ως μια σύνθετη, χρόνια νόσο, η κοινή γνώμη φαίνεται να αγνοεί την επιστημονική πραγματικότητα. Σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας που διεξήχθη σε πέντε ευρωπαϊκές χώρες:

• Το 43% των ερωτηθέντων δεν γνωρίζει την επίσημη κατάταξη της παχυσαρκίας ως νόσου.
• Σχεδόν οι μισοί (48%) από τους ανθρώπους που ζουν με τη νόσο αισθάνονται ότι η κοινωνία παρερμηνεύει την κατάστασή τους, θεωρώντας την απλώς μια «επιλογή τρόπου ζωής».

Αυτή η παρανόηση τροφοδοτεί το απλοϊκό και συχνά επιζήμιο σλόγκαν «φάε λιγότερο, κινήσου περισσότερο», το οποίο αγνοεί τους βιολογικούς, γενετικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες που καθιστούν τη διαχείριση του βάρους μια εξαιρετικά δύσκολη διαδικασία.

Το Βάρος του Στίγματος και η Έλλειψη Υποστήριξης

Για όσους παλεύουν με την παχυσαρκία, ο Ιανουάριος δεν είναι ένας μήνας νέων ξεκινήμων, αλλά μια περίοδος έντονης απομόνωσης. Το 55% των ατόμων αυτών αναφέρει την έλλειψη υποστήριξης ως το μεγαλύτερο εμπόδιο στην προσπάθειά τους.

«Η κουλτούρα των πρωτοχρονιάτικων δεσμεύσεων συχνά ενισχύει μια επιβλαβή και απλοϊκή άποψη. Μπορεί να οδηγήσει σε άδικη επίρριψη ευθυνών και στιγματισμό όταν οι προσπάθειες αποτυγχάνουν», επισημαίνει ο κ. Ολύμπιος Παπαδημητρίου, Γενικός Διευθυντής της Novo Nordisk Hellas.

Τα στοιχεία για το κοινωνικό στίγμα είναι συνταρακτικά:

• 85% των συμμετεχόντων αναγνωρίζουν ότι τα άτομα με παχυσαρκία βιώνουν άδικη μεταχείριση ή επίκριση.
• 89% δηλώνουν ότι η πάθηση επηρεάζει αρνητικά την ψυχική τους υγεία.
• 86% βλέπουν τις κοινωνικές τους αλληλεπιδράσεις να περιορίζονται λόγω του βάρους τους.

Από τους «Αριθμούς» στη Συλλογική Φροντίδα

Η Novo Nordisk καλεί σε μια ριζική μετατόπιση της προσοχής: από την εμμονή με τη ζυγαριά, προς τη δύναμη της «συλλογικής φροντίδας». Πρόκειται για ένα υποστηρικτικό δίκτυο που περιλαμβάνει επαγγελματίες υγείας, οικογένεια και φίλους, οι οποίοι θα στέκονται δίπλα στον άνθρωπο και όχι απέναντί του.

Είναι χαρακτηριστικό ότι μόλις το 18% των ασθενών αισθάνονται ότι οι επαγγελματίες υγείας κατανοούν πλήρως τις ανησυχίες τους. Αυτό το κενό επικοινωνίας και εμπιστοσύνης πρέπει να γεφυρωθεί με επιστημονικά τεκμηριωμένη ενημέρωση και ενσυναίσθηση.

Μια Παγκόσμια Πρόκληση που Απαιτεί Δράση

Η παχυσαρκία δεν είναι ένα ατομικό πρόβλημα, αλλά μια παγκόσμια κρίση δημόσιας υγείας:

1. Σήμερα επηρεάζει 1 στους 7 ανθρώπους παγκοσμίως.
2. Μέσα στην επόμενη δεκαετία, αναμένεται να επηρεαστούν 2 δισεκατομμύρια άνθρωποι.
3. Προκαλεί τεράστιο κοινωνικό και οικονομικό βάρος λόγω των σοβαρών συννοσηροτήτων (διαβήτης, καρδιαγγειακά, καρκίνος).

«Η διαχείριση της παχυσαρκίας είναι ένα διαρκές ταξίδι που απαιτεί θάρρος και δεν πρέπει να είναι μοναχικό», καταλήγει ο κ. Παπαδημητρίου, δεσμευόμενος ότι η Novo Nordisk θα συνεχίσει να επενδύει στην καινοτομία και την έρευνα για να αποτελέσει μέρος της λύσης.

Η Ταυτότητα της Έρευνας 

• Διεξαγωγή: Focal Data για λογαριασμό της Novo Nordisk (Γερμανία, Ιταλία, Πολωνία, Γαλλία, Ισπανία).
• Δείγμα: 10.452 ενήλικες (συμπεριλαμβανομένων 2.617 ατόμων με παχυσαρκία).
• Ημερομηνία: Δεκέμβριος 2025.
• Πρότυπα: Συμμόρφωση με τις οδηγίες της Market Research Society (MRS).

Ρούλα Σκουρογιάννη

Τους προβληματισμούς για την πορεία του προγράμματος δωρεάν χορήγησης των φαρμάκων κατά της παχυσαρκίας αλλά και τις έντονες ενστάσεις για τη διαδικασία συνταγογράφησης πέραν των ειδικών ιατρείων των δημόσιων νοσοκομείων και για τον αποκλεισμό των ιδιωτών Παθολόγων από την ΠΦΥ εκφράζει, για άλλη μία φορά, η Επαγγελματική Ένωση Παθολόγων Ελλάδος (Ε.Ε.Π.Ε), με σημερινή ανακοίνωσή της.

Το πρόγραμμα του Ταμείου Ανάκαμψης: Λύση ή ημίμετρο;

Παρακολουθούμε με σκεπτικισμό τις συνεχείς τροποποιήσεις του υπουργείου Υγείας σχετικά με την ένταξη των ασθενών στο δωρεάν πρόγραμμα χορήγησης φαρμάκων. Το πρόγραμμα, το οποίο χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης, παρουσιάζει δύο βασικά προβληματικά σημεία:

1. Περιορισμένη Διάρκεια: Η κάλυψη αφορά ένα στενό χρονικό πλαίσιο οκτώ μηνών, γεγονός που εγείρει ερωτήματα για τη συνέχεια της θεραπείας σε μια χρόνια νόσο.
2. Κριτήρια Επιλογής: Η εστίαση μόνο σε ασθενείς με υπερβολικά αυξημένο βάρος αφήνει ακάλυπτη μια μεγάλη μερίδα πληθυσμού που έχει εξίσου ανάγκη την ιατρική παρέμβαση για την πρόληψη σοβαρότερων επιπλοκών.

Αθέμιτος ανταγωνισμός και κατάλυση της ισοτιμίας

Η πρόσφατη απόφαση να ενταχθούν όλα τα Κέντρα Υγείας στη διαδικασία συνταγογράφησης, πέραν των ειδικών ιατρείων των δημόσιων νοσοκομείων, δημιουργεί σοβαρά ηθικά και δεοντολογικά ζητήματα.

Δεδομένου ότι πλέον επιτρέπεται στους ιατρούς του ΕΣΥ να διατηρούν ιδιωτικά ιατρεία, η επιλογή του Υπουργείου να αποκλείσει τους ιδιώτες παθολόγους από τη διαδικασία συνταγογράφησης των συγκεκριμένων σκευασμάτων συνιστά κατάφωρο αθέμιτο ανταγωνισμό. Η πρακτική αυτή παραβιάζει:

• Τη νομοθετική εξίσωση της υπογραφής των ιατρών δημοσίου και ιδιωτικού τομέα.
• Το δικαίωμα της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης που οφείλει να είναι καθολικό για όλους τους πιστοποιημένους ιατρούς.

Ο κομβικός ρόλος του Παθολόγου στην ολιστική διαχείριση

Η παχυσαρκία δεν είναι μια αισθητική ατέλεια, αλλά μια σύνθετη νόσος. Οι Παθολόγοι αποτελούν τη νευραλγική ειδικότητα για την ολιστική αντιμετώπιση αυτών των ασθενών, οι οποίοι συνήθως επιβαρύνονται με πλήθος συννοσηροτήτων, όπως:

• Σακχαρώδης Διαβήτης.
• Αρτηριακή Υπέρταση.
• Δυσλιπιδαιμία και καρδιαγγειακοί κίνδυνοι.

Ο αποκλεισμός των ιδιωτών παθολόγων από την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας (ΠΦΥ) στερεί από τον ασθενή τον γιατρό που γνωρίζει το ιστορικό του και μπορεί να διαχειριστεί τις περίπλοκες αυτές καταστάσεις.

Θεσμική σιωπή: Το χρονικό μιας αναπάντητης πρόσκλησης

Είναι αναγκαίο να αναδειχθεί η πλήρης αποχή του υπουργείου Υγείας από κάθε διάλογο. Παρά τις επανειλημμένες θεσμικές οχλήσεις της Ένωσής μας για συνάντηση με την αναπληρώτρια υπουργό, κυρία Αγαπηδάκη –με επίσημα αιτήματα ήδη από τις 15 Απριλίου και τις 16 Νοεμβρίου 2025– δεν έχει υπάρξει καμία απολύτως ανταπόκριση. Η συνεχιζόμενη άρνηση επικοινωνίας υπονομεύει τη συνεργασία που είναι απαραίτητη για την εύρυθμη λειτουργία του συστήματος υγείας.

Το κίνδυνος της «αυτοθεραπείας» και του lifestyle

Η τρέχουσα πολιτική ωθεί πολλούς ασθενείς στην αναζήτηση λύσεων εκτός ελεγχόμενου πλαισίου. Απαιτούμε:

1. Υποχρεωτική Ηλεκτρονική Συνταγογράφηση: Ακόμη και για τα σκευάσματα που δεν αποζημιώνονται, η συνταγή πρέπει να είναι υποχρεωτική.
2. Πάταξη της Αυτοθεραπείας: Η χρήση αυτών των φαρμάκων για λόγους “lifestyle” χωρίς ιατρική επίβλεψη εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους για τη δημόσια υγεία.

Συμπέρασμα και αιτήματα

Η ανθεκτικότητα του συστήματος υγείας βασίζεται σήμερα στις υπεράνθρωπες προσπάθειες των ιατρών και των νοσηλευτών, αλλά και στην οικονομική αιμορραγία των πολιτών που καταφεύγουν στον ιδιωτικό τομέα.

Απαιτούμε άμεσα:

• Την πρόσβαση όλων των Παθολόγων (συμβεβλημένων και μη) στη συνταγογράφηση των νεότερων φαρμάκων κατά της παχυσαρκίας.
• Την έναρξη ουσιαστικού διαλόγου με την ηγεσία του Υπουργείου Υγείας.

Θέτουμε την επιστημονική μας γνώση στη διάθεση της Πολιτείας και του Πρωθυπουργού, με στόχο ένα δίκαιο και αποτελεσματικό σύστημα υγείας για όλους.

Ρούλα Σκουρογιάννη

Μιλώντας στον ΣΚΑΪ 100.3, την Κυριακή 11 Ιανουαρίου, η κ. Αγαπηδάκη περιέγραψε τον οδικό χάρτη για τη δωρεάν παροχή εξειδικευμένων φαρμακευτικών σκευασμάτων και ιατρικής παρακολούθησης, τονίζοντας ότι η Ελλάδα πρωτοπορεί εφαρμόζοντας τις πιο σύγχρονες κατευθυντήριες οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ).

Η ακτινογραφία της νόσου στην Ελλάδα: Τα πρώτα σοκαριστικά στοιχεία

Η έναρξη του προγράμματος έφερε στο φως ανησυχητικά δεδομένα για την κατάσταση της δημόσιας υγείας. Από τα πρώτα 30.000 SMS που εστάλησαν σε δυνητικούς δικαιούχους κατά την εορταστική περίοδο, προέκυψε ότι ένα σημαντικό τμήμα του πληθυσμού —κυρίως μεσήλικες ηλικίας 40 έως 55 ετών— ζει με Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) άνω του 50.

Η κα Αγαπηδάκη υπογράμμισε την κοινωνική διάσταση του προβλήματος, σημειώνοντας ότι η παχυσαρκία πλήττει δυσανάλογα τα φτωχότερα νοικοκυριά. «Μέσω των Κινητών Ομάδων Υγείας, εντοπίσαμε συμπολίτες μας καθηλωμένους στα σπίτια τους για χρόνια, άτομα που η νοσογόνος παχυσαρκία τούς έχει οδηγήσει σε πλήρη αναπηρία», ανέφερε χαρακτηριστικά, δίνοντας έμφαση στην ανθρωπιστική πλευρά της παρέμβασης.

Το πρόγραμμα «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ»: Το υποχρεωτικό πρώτο βήμα

Η υπουργός ξεκαθάρισε ότι η πύλη εισόδου για τη δωρεάν φαρμακευτική αγωγή είναι ο προσυμπτωματικός έλεγχος για καρδιαγγειακά νοσήματα. Κανένας πολίτης δεν μπορεί να λάβει SMS για την παχυσαρκία εάν δεν έχει προηγηθεί ο έλεγχος μέσω του προγράμματος «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ».

Η διαδικασία έχει ως εξής:

1. Επίσκεψη στο proliptikes.gov.gr: Ο πολίτης εντοπίζει την πλησιέστερη δομή (δημόσια ή ιδιωτική) ανάμεσα σε 15.000 σημεία σε όλη τη χώρα.
2. Διενέργεια εξετάσεων: Γίνεται ο έλεγχος για καρδιαγγειακό κίνδυνο.
3. Αξιολόγηση ΔΜΣ: Εάν από τις εξετάσεις προκύψει ΔΜΣ άνω του 37 με συννοσηρότητες ή άνω του 40 χωρίς συννοσηρότητα, το σύστημα ενεργοποιείται αυτόματα.

Προσοχή: Το πρόγραμμα χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης, γεγονός που σημαίνει ότι υπάρχει συγκεκριμένο χρονικό όριο. Η «δεξαμενή» των δικαιούχων θα κλείσει μόλις συμπληρωθούν τα προβλεπόμενα όρια, γι’ αυτό και συστήνεται στους πολίτες να σπεύσουν για τον έλεγχό τους.

Δωρεάν φαρμακοθεραπεία και ιατρική επίβλεψη

Για πρώτη φορά, η χώρα παρέχει δωρεάν μια γκάμα πέντε και πλέον σκευασμάτων (συμπεριλαμβανομένων των γνωστών GLP-1), τα οποία υπό άλλες συνθήκες έχουν εξαιρετικά υψηλό κόστος.

• Ο ρόλος του ειδικού: Μετά το SMS, ο δικαιούχος επισκέπτεται δωρεάν έναν ενδοκρινολόγο (ή παθολόγο, όπου δεν υπάρχει ειδικότητα).
• Εξατομικευμένη προσέγγιση: Ο γιατρός αξιολογεί το ιστορικό και αποφασίζει αν θα χορηγηθεί φάρμακο πρώτης εκλογής ή εναλλακτικό, ορίζοντας τη δοσολογία και τη διάρκεια της θεραπείας.

Το «κλειδί» της επιτυχίας: Φάρμακα, διατροφή και άσκηση

Η κ. Αγαπηδάκη ήταν σαφής: τα φάρμακα δεν είναι «μαγικά ραβδιά». Η φαρμακοθεραπεία θα συνοδεύεται υποχρεωτικά από διατροφική συμβουλευτική.«Είναι κρίσιμο να καταλάβουμε ότι αν παίρνουμε τα φάρμακα αλλά συνεχίσουμε την ανθυγιεινή διατροφή, θα χάσουμε μυϊκή μάζα και όχι λίπος», τόνισε η αναπληρώτρια υπουργός. Χωρίς την αλλαγή στον τρόπο ζωής και την ένταξη της άσκησης, ο κίνδυνος για την υγεία παραμένει υψηλός, παρά την απώλεια βάρους. Στόχος του προγράμματος είναι η «καθαρή» υγεία και όχι απλώς η αισθητική βελτίωση.

Ρούλα Σκουρογιάννη

Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται η Δράση Πρόληψης κατά της Παχυσαρκίας, με τη δυναμική συμμετοχή και τη θεσμική στήριξη των φαρμακείων της χώρας, όπως ανακοινώνει ο Πανελλήνιος Φαρμακευτικός Σύλλογος (ΠΦΣ).

Από την Παρασκευή 2 Ιανουαρίου 2026, ημερομηνία κατά την οποία ξεκίνησε η δυνατότητα εκτέλεσης των σχετικών συνταγών από τα φαρμακεία, η ανταπόκριση του φαρμακευτικού κόσμου είναι εντυπωσιακή και διαρκώς αυξανόμενη.

Παράλληλα, ο ΠΦΣ έχει ενεργοποιήσει καμπάνια ενημέρωσης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (@pfs.greece), αναδεικνύοντας τον ρόλο των φαρμακοποιών ως κρίσιμων συμμάχων στη δημόσια υγεία και στην πρόληψη χρόνιων νοσημάτων.

Χιλιάδες φαρμακεία εντάσσονται στη δράση – Ο αριθμός αυξάνεται καθημερινά

Ήδη περισσότερα από 5.000 φαρμακεία, σε ολόκληρη τη χώρα, έχουν ολοκληρώσει τη διαδικασία υποβολής της απαραίτητης αίτησης και συμμετέχουν ενεργά στη Δράση Πρόληψης κατά της Παχυσαρκίας. Ο αριθμός αυτός αυξάνεται καθημερινά, επιβεβαιώνοντας τον καθοριστικό ρόλο του φαρμακείου ως προσβάσιμης και αξιόπιστης δομής πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας.

Μέσω της δράσης, παρέχεται δωρεάν φαρμακευτική αγωγή και υποστήριξη στους δικαιούχους του προγράμματος «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ», που στοχεύει στην πρόληψη και την αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών κινδύνων που σχετίζονται με την παχυσαρκία. Σημαντικό στοιχείο του προγράμματος είναι ότι αφορά τόσο ασφαλισμένους όσο και ανασφάλιστους πολίτες, ενισχύοντας την ισότιμη πρόσβαση στις υπηρεσίες πρόληψης.

Ενεργός συμμετοχή των φαρμακοποιών σε όλα τα στάδια του προγράμματος

Οι φαρμακοποιοί δεν περιορίζονται στην απλή εκτέλεση των συνταγών. Συμμετέχουν ουσιαστικά σε όλα τα στάδια της δράσης, παρέχοντας:

• την εκτέλεση των συνταγογραφούμενων θεραπειών,
• τη διάθεση της φαρμακευτικής αγωγής στους δικαιούχους,
• και την αναλυτική ενημέρωση και υποστήριξη των πολιτών καθ’ όλη τη διάρκεια του προγράμματος.

Οι δικαιούχοι έχουν προηγουμένως λάβει παραπεμπτικό για αξιολόγηση από Δημόσιες Δομές Υγείας, διασφαλίζοντας ότι η παρέμβαση εντάσσεται σε οργανωμένο και επιστημονικά τεκμηριωμένο πλαίσιο πρόληψης.

Το οικονομικό αποτύπωμα της πρόληψης: Όφελος για το ΕΣΥ και τη βιωσιμότητα του συστήματος

Πέρα από τη σαφή υγειονομική της σημασία, η πρόληψη και η έγκαιρη αντιμετώπιση της παχυσαρκίας έχει καθοριστικό οικονομικό όφελος για το Εθνικό Σύστημα Υγείας (ΕΣΥ). Η παχυσαρκία συνδέεται άμεσα με αυξημένη νοσηρότητα και υψηλό κόστος περίθαλψης, καθώς αποτελεί βασικό παράγοντα κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα, σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, υπέρταση και άλλες χρόνιες παθήσεις που απαιτούν μακροχρόνια φαρμακευτική αγωγή, συχνές ιατρικές επισκέψεις και, συχνά, νοσηλείες. Οι παρεμβάσεις πρόληψης σε πρώιμο στάδιο, όπως αυτές που υλοποιούνται μέσω του προγράμματος «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» με τη συμμετοχή των φαρμακείων, μειώνουν την πιθανότητα εμφάνισης επιπλοκών και αποτρέπουν μελλοντικές δαπανηρές εισαγωγές στο νοσοκομείο. Παράλληλα, η αξιοποίηση του δικτύου των φαρμακείων, ως χαμηλού κόστους και υψηλής προσβασιμότητας δομών πρωτοβάθμιας φροντίδας, περιορίζει την πίεση στα νοσοκομεία και επιτρέπει την πιο αποδοτική κατανομή των πόρων του ΕΣΥ, ενισχύοντας τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά του.

Οδηγός για τους ασθενείς από τον ΠΦΣ: Επιστημονική τεκμηρίωση και πρακτικές οδηγίες

Στο πλαίσιο της δράσης, η επιστημονική ομάδα του Πανελλήνιου Φαρμακευτικού Συλλόγου έχει εκπονήσει έναν πλήρη και αναλυτικό οδηγό για τους ασθενείς, με σαφείς κατευθυντήριες οδηγίες που ενισχύουν τη σωστή εφαρμογή της θεραπείας και την ασφαλή συμμετοχή στο πρόγραμμα.

Ο οδηγός περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, ενότητες που αφορούν:

• βασικές κατευθυντήριες οδηγίες για τους ασθενείς,
• την κατανόηση της συνταγογραφημένης αγωγής και των οδηγιών χρήσης,
• την αναγνώριση και τη διαχείριση πιθανών παρενεργειών,
• τον συνδυασμό της φαρμακευτικής θεραπείας με αλλαγές στον τρόπο ζωής, όπως η υιοθέτηση υγιεινής διατροφής και η αύξηση της σωματικής δραστηριότητας,
• καθώς και τη σημασία της συνεργασίας με υπεύθυνο επαγγελματία υγείας για την αναζήτηση της κατάλληλης υποστήριξης και καθοδήγησης.

Τα φαρμακεία ως πυλώνας δημόσιας υγείας και πρόληψης

Η Δράση Πρόληψης κατά της Παχυσαρκίας αναδεικνύει, σε καθημερινή βάση, τον πολυδιάστατο ρόλο των φαρμακείων στη δημόσια υγεία. Ως το πιο άμεσα προσβάσιμο σημείο επαφής των πολιτών με το σύστημα υγείας, τα φαρμακεία συμβάλλουν ουσιαστικά:

• στην πρόληψη και έγκαιρη αντιμετώπιση της παχυσαρκίας,
• στη μείωση των καρδιαγγειακών κινδύνων,
• και στη συνολική ενίσχυση της κουλτούρας πρόληψης στον πληθυσμό.

Η ενεργός συμμετοχή των φαρμακοποιών στο πρόγραμμα «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» επιβεβαιώνει ότι η φαρμακευτική φροντίδα μπορεί να λειτουργήσει ως κρίσιμος κρίκος στην αλυσίδα της πρόληψης, με απτό όφελος τόσο για τη δημόσια υγεία όσο και για τη βιωσιμότητα του συστήματος υγείας.

Σταδιακή αποστολή SMS σε 30.000 ωφελούμενους

Η αποστολή των ηλεκτρονικών παραπεμπτικών πραγματοποιείται σταδιακά και αφορά συνολικά 30.000 δικαιούχους.
Συγκεκριμένα:

• Τρίτη 23 και Τετάρτη 24 Δεκεμβρίου αποστέλλονται περίπου 13.000 SMS,
• ενώ την Κυριακή 28 και τη Δευτέρα 29 Δεκεμβρίου θα ακολουθήσει η αποστολή ακόμη 17.000 μηνυμάτων.

Τα SMS περιλαμβάνουν το ηλεκτρονικό παραπεμπτικό που επιτρέπει στους δικαιούχους να ενταχθούν άμεσα στο Πρόγραμμα, χωρίς καμία οικονομική επιβάρυνση.

Τι περιλαμβάνει το δωρεάν Πρόγραμμα αντιμετώπισης της παχυσαρκίας

Το Πρόγραμμα προσφέρει ολιστική και πλήρως δωρεάν φροντίδα σε άτομα με νοσογόνο παχυσαρκία, δηλαδή σε πολίτες με:

• Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) άνω του 40, ή
• ΔΜΣ 37–40, όταν συνυπάρχουν σχετικές συννοσηρότητες.

Η παρέμβαση δεν περιορίζεται σε μία μόνο πράξη, αλλά περιλαμβάνει ένα ολοκληρωμένο πλέγμα υπηρεσιών υγείας:

• Δωρεάν ιατρική επίσκεψη σε συμβεβλημένη δημόσια δομή,
• Δωρεάν διατροφική συμβουλευτική,
• Συνταγογράφηση καινοτόμων φαρμάκων για την παχυσαρκία, όπου ενδείκνυται,
• Επαναληπτική ιατρική επίσκεψη για την παρακολούθηση της πορείας και της ανταπόκρισης στη θεραπεία.

Στόχος του Προγράμματος είναι η σταδιακή και ασφαλής απώλεια βάρους, η υιοθέτηση υγιεινών συνηθειών και η μακροχρόνια διαχείριση του σωματικού βάρους, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην πρόληψη σοβαρών καρδιαγγειακών επιπλοκών.

Πώς μπορούν να συμμετάσχουν οι δικαιούχοι

Οι πολίτες που έχουν ενεργοποιήσει την άυλη συνταγογράφηση λαμβάνουν το παραπεμπτικό τους απευθείας στο κινητό τους τηλέφωνο.
Όσοι δεν έχουν ενεργοποιήσει την άυλη συνταγογράφηση μπορούν να προγραμματίσουν την επίσκεψή τους χρησιμοποιώντας μόνο τον ΑΜΚΑ τους, χωρίς γραφειοκρατικές διαδικασίες και χωρίς κόστος.

Η απλοποίηση της πρόσβασης αποτελεί βασικό στοιχείο του Προγράμματος, με στόχο να φτάσει η πρόληψη σε πολίτες που έως σήμερα δυσκολεύονταν να λάβουν οργανωμένη και συστηματική φροντίδα.

Χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης

Το Πρόγραμμα αντιμετώπισης της παχυσαρκίας υλοποιείται με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, ενισχύοντας την εθνική στρατηγική για την πρόληψη, την προαγωγή της Δημόσιας Υγείας και τη μείωση των ανισοτήτων στην πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας.

Αγαπηδάκη: «Η πρόληψη πρέπει να φτάνει στον πολίτη απλά και χωρίς ταλαιπωρία»

Με αφορμή την έναρξη της αποστολής των SMS, η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας Ειρήνη Αγαπηδάκη υπογράμμισε τον ολιστικό χαρακτήρα της παρέμβασης, δηλώνοντας:

«Το δωρεάν Πρόγραμμα για την παχυσαρκία δεν περιορίζεται απλώς στη φαρμακευτική αγωγή. Προσφέρουμε μια ολιστική φροντίδα, με συνεχή ιατρική παρακολούθηση και υποστήριξη σε ανθρώπους που το έχουν πραγματικά ανάγκη. Κάνουμε ένα ακόμη ουσιαστικό βήμα, ώστε η πρόληψη στη χώρα μας να φτάσει εκεί που πρέπει: στον πολίτη, απλά και εύκολα, χωρίς ταλαιπωρία. Στόχος μας είναι η πρόληψη να γίνει καθημερινή πράξη – εύκολη, προσβάσιμη και ανθρώπινη για όλους».

Ένα νέο μοντέλο πρόληψης για τη χρόνια νόσο της παχυσαρκίας

Η ενεργοποίηση του δωρεάν Προγράμματος για την παχυσαρκία σηματοδοτεί μια στροφή της πολιτικής υγείας προς τη συστηματική πρόληψη και τη μακροχρόνια φροντίδα των χρονίων νοσημάτων, με επίκεντρο τον πολίτη και όχι μόνο τη θεραπεία των επιπλοκών. Ένα στοίχημα με υψηλό κοινωνικό και υγειονομικό αποτύπωμα, που θα κριθεί στην πράξη τους επόμενους μήνες.