Ρούλα Σκουρογιάννη

Το θέμα της Παγκόσμιας Ημέρας Υγείας αλλάζει κάθε χρόνο

Το θέμα επικεντρώνεται σε συγκεκριμένες πτυχές της παγκόσμιας υγείας. Αυτή η θεματική προσέγγιση επιτρέπει στους συμμετέχοντες να επικεντρωθούν σε συγκεκριμένες συζητήσεις και πρωτοβουλίες για την αντιμετώπιση κρίσιμων ζητημάτων. Τα θέματα συνήθως αφορούν ασθένειες, πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη, ψυχική υγεία και προκλήσεις της δημόσιας υγείας. Με αυτό τον τρόπο σημειώνεται η αλληλεξάρτηση των υγειονομικών θεμάτων και προάγουν τη συνεργασία σε παγκόσμια κλίμακα.

Το θέμα για την Παγκόσμια Ημέρα Υγείας του 2024 είναι «Η υγεία μου, το δικαίωμά μου». Το θέμα αυτού του έτους επελέγη για να υποστηρίξει το δικαίωμα κάθε ατόμου, οπουδήποτε, να έχει πρόσβαση σε ποιοτικές υπηρεσίες υγείας, εκπαίδευση και πληροφόρηση, καθώς και σε ασφαλή πόσιμο νερό, καθαρό αέρα, καλή διατροφή, ποιοτική στέγαση, αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας και περιβαλλοντικές συνθήκες, μακριά από διακρίσεις.

Η αξία της καθολικής κάλυψης υγειονομικής περίθαλψης

Ένα από τα κεντρικά μηνύματα της Παγκόσμιας Ημέρας Υγείας είναι η σημασία της καθολικής κάλυψης υγειονομικής περίθαλψης. Η καθολική υγειονομική κάλυψη σημαίνει ότι όλοι, ανεξάρτητα από την οικονομική ή κοινωνική τους θέση, έχουν πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες υγείας χωρίς να αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες. Η επίτευξη της υγειονομικής κάλυψης είναι ένα κρίσιμο βήμα για να διασφαλιστεί ότι τα άτομα και οι κοινότητες μπορούν να ζήσουν με υγεία και να αξιοποιήσουν πλήρως το δυναμικό τους. Περιλαμβάνει όχι μόνο την παροχή ιατρικής αγωγής, αλλά και τη διευθέτηση των κοινωνικών, οικονομικών και περιβαλλοντικών παραγόντων που συμβάλλουν στις ανισότητες στην υγεία.

Τα τελευταία χρόνια, η Παγκόσμια Ημέρα Υγείας έχει διαδραματίσει κρίσιμο ρόλο στην αντιμετώπιση νέων παγκόσμιων προκλήσεων στον τομέα της υγείας. Για παράδειγμα, κατά τη διάρκεια της πανδημίας της COVID-19, η σημασία της δημόσιας υγείας και η ανάγκη για ισχυρά συστήματα υγείας έγιναν πιο εμφανείς από ποτέ. Η Παγκόσμια Ημέρα Υγείας λειτούργησε ως πλατφόρμα για την αύξηση της ευαισθητοποίησης για προληπτικά μέτρα, την προώθηση εκστρατειών εμβολιασμού και την τονισμό της σημασίας της αλληλεγγύης και της διεθνούς συνεργασίας στην αντιμετώπιση παγκόσμιων κρίσεων υγείας.

Κυβερνήσεις, μη κυβερνητικές οργανώσεις, επαγγελματίες υγείας και άτομα σε όλο τον κόσμο συμμετέχουν ενεργά στην Παγκόσμια Ημέρα Υγείας μέσω διάφορων εκδηλώσεων, και πρωτοβουλιών. Εκπαιδευτικά προγράμματα, έλεγχοι υγείας, επικοινωνιακές εκστρατείες και συζητήσεις πολιτικής οργανώνονται για την προώθηση της ευαισθητοποίησης για την υγεία και την ενθάρρυνση θετικών συμπεριφορών για την υγεία.

Το μήνυμα του ΠΟΥ για την Παγκόσμια Ημέρα Υγείας

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, με αφορμή τη σημερινή αφιερωματική ημέρα, επισημαίνει πως οι ασθένειες και οι καταστροφές αποδεικνύονται ως οι κυριότερες αιτίες θανάτου και αναπηρίας. Οι συγκρούσεις και οι πολεμικές συρράξεις είναι καταστροφικές για χιλιάδες ζωές, προκαλώντας θάνατο, πόνο, πείνα και ψυχολογική δυσφορία.

Η καύση ορυκτών καυσίμων οδηγεί ταυτόχρονα την κλιματική κρίση και αφαιρεί το δικαίωμά μας να αναπνέουμε καθαρό αέρα, με την ατμοσφαιρική ρύπανση των εσωτερικών και των εξωτερικών χώρων να στοιχίζει μια ζωή κάθε 5 δευτερόλεπτα.

Το Συμβούλιο της ΠΟΥ για τα Οικονομικά της Υγείας για Όλους (WHO Council on the Economics of Health For All) διαπίστωσε ότι τουλάχιστον 140 χώρες αναγνωρίζουν την υγεία ως ανθρώπινο δικαίωμα στο σύνταγμά τους. Ωστόσο, οι χώρες δεν ψηφίζουν και δεν εφαρμόζουν νόμους για να εξασφαλίσουν ότι οι πληθυσμοί τους έχουν δικαίωμα πρόσβασης σε υπηρεσίες υγείας. Αυτό ενισχύει το γεγονός ότι τουλάχιστον 4,5 δισεκατομμύρια άνθρωποι -περισσότερο από το ήμισυ του παγκόσμιου πληθυσμού- δεν καλύπτονταν πλήρως από βασικές υπηρεσίες υγείας το 2021.

Έτσι, για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων, επιλέχτηκε το θέμα για τη φετινή Παγκόσμια Ημέρα Υγείας 2024 να είναι «Η υγεία μου, το δικαίωμά μου».

Το μήνυμα του Προέδρου του ΙΣΑ, Γ. Πατούλη, για την Παγκόσμια Ημέρα Υγείας

Σχολιάζοντας το φετινό μήνυμα για την Παγκόσμια Ημέρα Υγείας, ο πρόεδρος του ΙΣΑ τονίζει ότι η πρόσβαση σε υπηρεσίες Υγείας, αποτελεί θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα, υπογραμμίζοντας τα εμπόδια και τις ανισότητες που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν εκατομμύρια πολίτες σε όλο τον κόσμο.

«Στη χώρα μας, η οικοδόμηση ενός ισχυρού και βιώσιμου συστήματος υγείας προϋποθέτει αποτελεσματικές στρατηγικές, με έμφαση στην πρόληψη και την προαγωγή της υγείας.

Αδιαπραγμάτευτο ζητούμενο είναι η πρόσβαση όλων των ασθενών στο τελευταίο άκρο της Ελλάδας, στη θεραπεία που έχουν ανάγκη.

Η Ελλάδα έχει την τύχη να έχει υψηλού επιπέδου επιστημονικό δυναμικό. Θα πρέπει να τους διασφαλίσουμε καλές επαγγελματικές συνθήκες για να παραμείνουν στην πατρίδα μας και να στελεχώσουν το Εθνικό σύστημα Υγείας.

Η ανάπτυξη της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας και η ενίσχυση των δημόσιων δομών υγείας είναι προϋποθέσεις για να εξασφαλιστούν υψηλού επιπέδου υπηρεσίες υγείας σε όλους του πολίτες.Είναι επίσης σημαντικό, η προσήλωση όλων μας, στην παροχή βοήθειας στους συνανθρώπους μας, προκειμένου να προσφέρουμε το δικό μας λιθαράκι στο να οικοδομήσουμε έναν πιο δίκαιο και υγιή κόσμο», καταλήγει ο κ. Πατούλης.

Ρούλα Σκουρογιάννη

Παράλληλα με τις διαπραγματεύσεις για την παγκόσμια συμφωνία για την πρόληψη της πανδημίας, οι κυβερνήσεις συζητούν επίσης περισσότερες από 300 τροποποιήσεις στους Διεθνείς Κανονισμούς Υγείας (International Health Regulations – IHR) (2005), σε μια προσπάθεια να ενισχύσουν αυτούς τους κανονισμούς και να καταστήσουν τον κόσμο ασφαλέστερο από μεταδοτικές ασθένειες, διασφαλίζοντας παράλληλα μεγαλύτερη ισότητα στην παγκόσμια ανταπόκριση σε επείγοντα περιστατικά δημόσιας υγείας.

Ο Γενικός Διευθυντής του Οργανισμού, Δρ Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους, καλεί τις κυβερνήσεις και τους ηγέτες να αναλάβουν δράση για να προστατεύσουν και να επενδύσουν στους εργαζόμενους στον τομέα της υγείας και της περίθαλψης που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή ανταποκρινόμενοι σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης για την υγεία και το κλίμα.

Πριν από εβδομήντα πέντε χρόνια, στον απόηχο του πιο θανατηφόρου και καταστροφικού πολέμου στην ανθρώπινη ιστορία, τέθηκε σε ισχύ το Σύνταγμα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (Constitution of the World Health Organization): μια συνθήκη μεταξύ των εθνών του κόσμου, τα οποία αναγνώρισαν ότι η Υγεία δεν ήταν μόνο ένα θεμελιώδες ανθρώπινο αγαθό, αλλά και ο θεμέλιος λίθος για την ειρήνη και την ασφάλεια.

Τις τελευταίες επτάμισι δεκαετίες, έχει σημειωθεί εξαιρετική πρόοδος στην προστασία των ανθρώπων από ασθένειες και καταστροφές, όπως:

·         εξάλειψη της ευλογιάς,

·         μείωση της επίπτωσης της πολιομυελίτιδας κατά 99%, σώζοντας εκατομμύρια ζωές μέσω παιδικού εμβολιασμού,

·         μείωση της μητρικής θνησιμότητας και βελτίωση της υγείας και ευημερία για εκατομμύρια γυναίκες.

«Η ιστορία του ΠΟΥ δείχνει τι είναι δυνατό όταν τα έθνη ενώνονται για έναν κοινό σκοπό», δήλωσε ο Δρ Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους, Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ. «Είμαστε περήφανοι για πολλά, αλλά χρειάζεται ακόμα πολλή δουλειά για να πραγματοποιήσουμε το ιδρυτικό μας όραμα για το υψηλότερο δυνατό επίπεδο υγείας για όλους τους ανθρώπους. Συνεχίζουμε να αντιμετωπίζουμε τεράστιες ανισότητες στην πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας, μεγάλα κενά στην άμυνα του κόσμου έναντι έκτακτων περιστατικών υγείας και απειλές από προϊόντα που βλάπτουν την υγεία και την κλιματική κρίση. Μπορούμε να αντιμετωπίσουμε αυτές τις παγκόσμιες προκλήσεις μόνο με παγκόσμια συνεργασία».

Στρατηγική προτεραιότητα η υποστήριξη του υγειονομικού προσωπικού

Για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων, ο ΠΟΥ προτρέπει τις χώρες να λάβουν επείγουσα δράση για την προστασία, την υποστήριξη και την επέκταση του εργατικού δυναμικού στον τομέα της υγείας ως στρατηγική προτεραιότητα. Οι επενδύσεις στην εκπαίδευση, τις δεξιότητες και τις αξιοπρεπείς θέσεις εργασίας για την υγεία πρέπει να τεθούν σε προτεραιότητα για να καλυφθεί η ταχέως αυξανόμενη ζήτηση υγειονομικού προσωπικού και να αποτραπεί η προβλεπόμενη έλλειψη 10 εκατομμυρίων εργαζομένων στον τομέα της υγείας έως το 2030, κυρίως σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος.

Το πρόγραμμα επείγουσας περίθαλψης 25x25x25

Πρόσφατα, ανακοινώθηκε, επίσης, από τον ΠΟΥ, ένα παγκόσμιο εκπαιδευτικό πρόγραμμα για τη βασική επείγουσα περίθαλψη που στοχεύει στο 25% των νοσηλευτών και μαιών από 25 χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος έως το τέλος του 2025. Αυτό το πρόγραμμα επείγουσας περίθαλψης 25x25x25 θα παρέχει στις νοσοκόμες και τις μαίες τις δεξιότητες και τις ικανότητες για να κάνουν σημαντική διαφορά στη διάσωση ζωών και στη μείωση των αναπηριών.

Ανανεωμένη δέσμευση για ισότητα στην Υγεία

Προσβλέποντας στα επόμενα 75 χρόνια και κοντά στην αλλαγή του επόμενου αιώνα, η ανανεωμένη δέσμευση για ισότητα στην Υγεία θα είναι το κλειδί για την αντιμετώπιση μελλοντικών προκλήσεων για την Υγεία.

Στη σκιά της πανδημίας της COVID-19, ο οδικός χάρτης της ΠΟΥ για την ανάκαμψη περιλαμβάνει μια επείγουσα αλλαγή παραδείγματος προς την προώθηση της υγείας και της ευημερίας και την πρόληψη των ασθενειών, αντιμετωπίζοντας τις βαθύτερες αιτίες της και δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για την ευημερία της Υγείας. Ο ΠΟΥ προτρέπει τις χώρες να παρέχουν υπηρεσίες Υγείας, δίνοντας προτεραιότητα στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας ως το θεμέλιο της καθολικής κάλυψης Υγείας.

Η πανδημία της COVID-19 έδειξε ότι η προστασία της Υγείας είναι θεμελιώδης για τις οικονομίες, τις κοινωνίες, την ασφάλεια και τη σταθερότητά μας. Μαθαίνοντας από τη χειρότερη πανδημία της πρόσφατης ιστορίας, ο ΠΟΥ είναι έτοιμος να υποστηρίξει τις χώρες του κόσμου, καθώς διαπραγματεύονται μια συμφωνία πανδημίας, την αναθεώρηση των Διεθνών Κανονισμών Υγείας και άλλες οικονομικές, κυβερνητικές και επιχειρησιακές πρωτοβουλίες για να προετοιμάσει τον κόσμο για μελλοντικές πανδημίες.

Τα τελευταία πέντε χρόνια, ο ΠΟΥ έχει επενδύσει στην επιστήμη και την ψηφιακή υγεία, δημιουργώντας ένα Τμήμα Επιστημών (Science Division) στον Οργανισμό. Αυτό συνέβη σε μια στιγμή που η επιστήμη δέχεται συνεχείς επιθέσεις καθημερινά. Οι χώρες πρέπει να προστατεύουν το κοινό από την παραπληροφόρηση κάθε είδους. Το μέλλον της Υγείας εξαρτάται από το πόσο καλά την υποστηρίζουμε και την υπηρετούμε μέσω της επιστήμης, της έρευνας, της καινοτομίας, των δεδομένων, των ψηφιακών τεχνολογιών και των συνεργασιών.