Οι δυνάμεις της αντιπολίτευσης, συμπεριλαμβανομένου του αριστερού συνασπισμού του Νέου Λαϊκού Μετώπου και της ακροδεξιάς Εθνικής Συσπείρωσης, έχουν ήδη ανακοινώσει ότι θα ψηφίσουν για την ανατροπή της κυβέρνησης.

«Οι Γάλλοι είχαν βαρεθεί να τους ξυλοκοπούν και να τους κακομεταχειρίζονται… δεν μπορούμε να αφήσουμε τα πράγματα όπως είναι», είπε στους δημοσιογράφους χθες Δευτέρα η επικεφαλής της ακροδεξιάς Εθνικής Συσπείρωσης, Μαρίν Λεπέν, καθώς ανακοίνωνε ότι το κόμμα της θα ψηφίσει για την ανατροπή της κυβέρνησης του Μπαρνιέ.

θα είναι η πρώτη φορά που μια γαλλική κυβέρνηση υφίσταται την ταπείνωση της απώλειας της ψήφου εμπιστοσύνης από το 1962.

Ο Μπαρνιέ είχε διοριστεί πρωθυπουργός από τον πρόεδρο Εμάνουελ Μακρόν τον Σεπτέμβριο σε μια τελευταία προσπάθεια να βρει διέξοδο από την πολιτική κρίση που ο ίδιος ο Γάλλος πρόεδρος είχε προκαλέσει προκηρύσσοντας πρόωρες εκλογές μετά την ήττα στις ευρωπαϊκές εκλογές.

Όμως ο συντηρητικός πολιτικός απολάμβανε μόνο την εύθραυστη υποστήριξη του συνασπισμού του Μακρόν και των συντηρητικών στο κοινοβούλιο. Με το Νέο Λαϊκό Μέτωπο, το οποίο κέρδισε τις περισσότερες έδρες στις πρόωρες εκλογές, να δεσμεύεται να ρίξει την κυβέρνηση, η επιβίωση του Μπαρνιέ εξαρτιόταν από την ακροδεξιά, που πλέον φαίνεται αποφασισμένη να πατήσει τη σκανδάλη.

Η μπάλα θα επιστρέψει τώρα στο γήπεδο του Μακρόν. Ο πρόεδρος, του οποίου η θητεία διαρκεί μέχρι το 2027 ό,τι κι αν συμβεί, μπορεί να ξαναρχίσει τις συνομιλίες για τον διορισμό νέου πρωθυπουργού και νέας κυβέρνησης.

Αλλά ακόμα κι αν το ήθελε, ο Μακρόν δεν μπορεί πλέον να προκηρύξει νέες βουλευτικές εκλογές επειδή προκάλεσε μια πρόωρη ψηφοφορία τον Ιούλιο. Σύμφωνα με το γαλλικό σύνταγμα, αυτό σημαίνει ότι δεν μπορεί να προκηρύξει νέα ψηφοφορία πριν από το επόμενο καλοκαίρι – κάτι που με τη σειρά του σημαίνει ότι η πολιτική αβεβαιότητα και η αναταραχή μπορεί να διαρκέσει για εβδομάδες ή ακόμη και μήνες.

Βέβαια όλα θα αλλάξουν αν ο Μακρόν ρίξει λευκή πετσέτα και παραιτηθεί, κάτι που θα προκαλούσε νέες προεδρικές εκλογές. Έχει αρνηθεί κατηγορηματικά ότι θα το κάνει, αλλά όλο και περισσότερες φωνές τον καλούν να παραιτηθεί.

Φόβοι για κρίση στην οικονομία

Η πολιτική κρίση δεν θα μπορούσε να έρθει σε χειρότερη στιγμή. Τις τελευταίες εβδομάδες, αναλυτές επανειλημμένα έχουν προειδοποιήσει ότι η πολιτική κρίση της Γαλλίας θα μπορούσε να μετατραπεί σε νέα κρίση της ευρωζώνης. Η Γαλλία αποδυναμώνεται από ένα τεράστιο έλλειμμα που ο Μπαρνιέ προσπαθούσε να χαλιναγωγήσει με τεράστιες περικοπές δαπανών και αυξήσεις φόρων. Η κατάρρευση της κυβέρνησης ήδη έχει προκαλέσει τρόμο στις χρηματοπιστωτικές αγορές, με τον χρηματιστηριακό δείκτη των 40 μεγαλύτερων εταιρειών της χώρας, τον CAC40, να υποχωρεί τη Δευτέρα.

Ωστόσο, για τους πιο ψύχραιμους η Γαλλία δεν βρίσκεται ακόμη στα πρόθυρα μιας οικονομικής κρίσης, ή τουλάχιστον όχι ακόμη. Ο οίκος αξιολόγησης S&P καθώς επιβεβαίωνε την πιστοληπτική ικανότητα της Γαλλίας την περασμένη εβδομάδα, δήλωσε ότι η οικονομία της χώρας «παραμένει ανθεκτική παρά την πολιτική αβεβαιότητα».

Εφόσον ανατραπεί η κυβέρνηση του Μπαρνιέ, που αυτή τη στιγμή θεωρείται σχεδόν βέβαιο, τα δημοσιονομικά σχέδιά της για το 2025 θα απορριφθούν λίγες ημέρες πριν από την προθεσμία του τέλους του έτους. Μόνη λύση για να διασφαλιστεί ότι η Γαλλία θα έχει προϋπολογισμό το επόμενο έτος, θα πρέπει η εκτελεστική εξουσία να προσφύγει σε συγκεκριμένους μηχανισμούς για τέτοιες περιπτώσεις. Ο κυριότερος συνίσταται στην υποβολή ενός «ειδικού νόμου» που να επιτρέπει στην απερχόμενη ή τη νέα κυβέρνηση να παρατείνει ουσιαστικά τον προϋπολογισμό του προηγούμενου έτους για μερικούς μήνες έως ότου εγκριθεί νέος.

Αυτός ο ειδικός νόμος θα χρειαζόταν κοινοβουλευτική έγκριση, όμως το κόμμα της Μαρίν Λεπέν έχει δηλώσει ότι θα τον υποστηρίξει υπό ορισμένες προϋποθέσεις.

Αυτό το σενάριο είναι πιθανό να ανησυχήσει ακόμη περισσότερο τις Βρυξέλλες και τις χρηματοπιστωτικές αγορές, καθώς το μόνο που θέλουν αμφότερες πλευρές από το Παρίσι είναι να μειώσει το χρέος του. Η αντιγραφή του φετινού προϋπολογισμού στον προϋπολογισμό του επόμενου έτους μόνο θα διογκώσει περαιτέρω το έλλειμμα της χώρας, φτάνοντας ακόμη και στο 7% του ΑΕΠ της Γαλλίας.

Μιλώντας για την τρέχουσα νομισματική πολιτική, είπε πως αν ήταν στο χέρι του θα είχε ήδη μειώσει τα επιτόκια στις ΗΠΑ ενώ παράλληλα εξέφρασε την πεποίθηση ότι ο Τζο Μπάιντεν θα πρέπει να δώσει τη σκυτάλη στην Κάμαλα Χάρις.

«Νομίζω ότι ο Μπάιντεν πρέπει να κάνει στην άκρη και, στην πραγματικότητα, έχω πολύ καλύτερη γνώμη για την αντιπρόεδρο Καμάλα Χάρις απ’ ό,τι πολλοί άνθρωποι. Αλλά εξαρτάται από τον Μπάιντεν. Οι απειλές για τη δημοκρατία είναι πάντως δεδομένες όποιος και αν θα είναι τελικά ο υποψήφιος των Δημοκρατικών» ανέφερε.

Σε ερώτηση για την οικονομία και την κοινή γνώμη στις ΗΠΑ υποστήριξε ότι: «Οι περισσότεροι Αμερικανοί δηλώνουν ότι η πολιτεία τους τα πηγαίνει καλά. Απλώς πιστεύουν ότι η εθνική οικονομία τα πηγαίνει άσχημα. Νομίζω ότι είναι πραγματικά θέμα αφήγησης».

Η οικονομική πολιτική Τραμπ

«Στην πρώτη του θητεία, δεν έκανε μεγάλη ζημιά. Εφάρμοσε κάποιους δασμούς που δεν ήταν τόσο μεγάλοι. Και οι μειώσεις φόρων ήταν δημοσιονομική τόνωση, δεν είναι τόσο κακό πράγμα. Όμως όλες οι ενδείξεις δείχνουν ότι τώρα θα είναι πολύ, πολύ πιο ριζοσπαστικός στις πολιτικές του και θα εφαρμόσει μεγάλες οριζόντιες αυξήσεις δασμών. Μιλάει για αντικατάσταση των φόρων εισοδήματος με δασμολογικά έσοδα, κάτι που είναι μεταξύ άλλων μαθηματικά αδύνατο» είπε ο Πολ Κρουγμαν.

Το μοντέλο της Κίνας

«Το κινεζικό οικονομικό μοντέλο είναι σαφώς μη βιώσιμο εδώ και αρκετό καιρό. Και ξέρετε τι κάνουν τα αυταρχικά καθεστώτα που αποτυγχάνουν στην οικονομική διαχείριση για να αποσπάσουν την προσοχή του κόσμου. Αρκεί να σκεφτεί κανείς τα νησιά Φόκλαντ. Και υπάρχει ένα νησί στα ανοικτά των ακτών της Κίνας για το οποίο ανησυχούμε πολύ» είπε ο οικονομολόγος.

Από την εμπειρία του παρελθόντος, άλλωστε, προκύπτει ότι το έλλειμμα είναι μεγαλύτερο κατά 0,4 ποσοστιαίες μονάδες στα προεκλογικά έτη, όπως αναφέρει το Ταμείο.

• Το δημοσιονομικό έλλειμμα προβλέπεται να διαμορφωθεί στο 4,9% του παγκόσμιου ΑΕΠ εφέτος και η δημοσιονομική προσαρμογή τα επόμενα χρόνια να είναι περιορισμένη, ώστε το 2029 να ανέρχεται στο 4,3% ή περίπου 0,7 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερο σε σχέση με το 2019.

Η συνέπεια αυτής της αργής προσαρμογής θα είναι να συνεχιστεί η αύξηση του δημόσιου χρέους, το οποίο θα πλησιάσει το 100% του ΑΕΠ το 2029 από 93% το 2023, όταν ήταν ήδη υψηλότερο κατά 9 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το προ της πανδημίας επίπεδο.

Η ανακοπή της δημοσιονομικής προσαρμογής το 2023 αντανακλά την αργή απόσυρση των μέτρων στήριξης για την ενεργειακή κρίση και τα κίνητρα βιομηχανικής πολιτικής – επιδοτήσεις και φοροαπαλλαγές – που ακολουθούν μεγάλες χώρες και κυρίως οι ΗΠΑ και η Κίνα. Είναι άλλωστε χαρακτηριστικό ότι τον χορό της αύξησης του παγκόσμιου χρέους σέρνουν οι δύο αυτές μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου, οι οποίες δημιουργούν και μεγάλους κινδύνους για άλλες χώρες.

• Στις ΗΠΑ, το δημόσιο χρέος αυξήθηκε πέρυσι στο 122,1% του ΑΕΠ από 120% το 2022 καθώς το δημοσιονομικό έλλειμμα υπερδιπλασιάστηκε στο 8,8% από 4,1% το ίδιο διάστημα, αν και η ανάπτυξη της οικονομίας ήταν πάνω από 2%. Με το έλλειμμα να προβλέπεται – αν δεν αλλάξει η δημοσιονομική πολιτική στην Αμερική – ότι θα παραμείνει μεσοπρόθεσμα πάνω από το 6%, το αμερικανικό χρέος αναμένεται να φτάσει στο 133,9% του ΑΕΠ.

Κάνοντας μία σύγκριση, μπορούμε να πούμε ότι ενώ το δημόσιο χρέος της Ελλάδας προβλέπεται, σύμφωνα με το ΔΝΤ, να μειωθεί κατά 30 ποσοστιαίες μονάδες έως το 2029 στο 138,8% του ΑΕΠ, το αμερικανικό χρέος αναμένεται να αυξηθεί το ίδιο έτος κοντά στο επίπεδο αυτό και, χωρίς δραστικά μέτρα, σχεδόν θα διπλασιαστεί το 2053.

Η εκρηκτική αυτή προοπτική είναι εξ άλλου που έχει οδηγήσει αναλυτές να αμφιβάλλουν για το κατά πόσο οι ΗΠΑ θα μπορούν να αυξάνουν διαρκώς το χρέος τους ή αν αυτό σε κάποιο χρόνο θα καταστεί μη βιώσιμο και οι επενδυτές – σε μεγάλο βαθμό είναι ξένοι – που χρηματοδοτούν τα ελλείμματα της χώρας θα αρνηθούν να συνεχίσουν να το κάνουν, οδηγώντας σε μία κρίση την οικονομία της.

Για το χρέος της Κίνας, αν και είναι χαμηλότερο από αυτό των ΗΠΑ, η δυναμική του είναι επίσης εκρηκτική, καθώς πέρυσι αυξήθηκε στο 83,6% του ΑΕΠ από 77,1% το 2022 και το 2029 αναμένεται να φθάσει στο 110,1%.

• Γιατί, όμως, η ανοδική δυναμική του χρέους της Αμερικής και της Κίνας μπορεί να επηρεάσει αρνητικά άλλες χώρες;

Το ΔΝΤ αναφέρει δύο τρόπους, μέσα από τους οποίους θα υπάρξει αρνητικός αντίκτυπος. Στην περίπτωση των ΗΠΑ, τα υψηλά ελλείμματα και χρέος αυξάνουν τις αποδόσεις των κρατικών ομολόγων τους, οι οποίες τον περασμένο Οκτώβριο σκαρφάλωσαν στο 5% για τους 10ετείς τίτλους για να υποχωρήσουν στη συνέχεια, αλλά κινούνται και σήμερα πάνω από το 4,5%. Δεδομένου του τεράστιου μεγέθους της αγοράς των αμερικανικών ομολόγων, πιέσεις θα ασκηθούν και στα ομόλογα τρίτων χωρών. Στην Ευρωζώνη, για παράδειγμα, οι αποδόσεις των ομολόγων είναι μεν χαμηλότερες από αυτές στις ΗΠΑ, αλλά ακολουθούν τη διακύμανση των αμερικανικών.

Στην Κίνα, μία μείωση του ρυθμού ανάπτυξης της θα επηρέαζε το παγκόσμιο εμπόριο και την παγκόσμια ανάπτυξη, ιδιαίτερα για τις χώρες με ισχυρές εμπορικές και επενδυτικές διασυνδέσεις με αυτή.

Η έντονα επιφυλακτική στάση που υιοθέτησαν οι αντίπαλοι της Credit Suisse, έρχεται μετά την παρέμβαση της Ελβετικής Κεντρική Τράπεζας που προσέφερε σανίδα σωτηρίας στην Credit Suisse. Η ελβετική τράπεζα αποδείχθηκε ιδιαίτερα ευάλωτη. Οι μετοχές της σημείωσαν μεγάλη πτώση στον απόηχο της τραπεζικής κρίσης που εκδηλώθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η Credit Suisse σκοπεύει να δανειστεί έως και 50 δισεκατομμύρια ελβετικά φράγκα (54 δισεκατομμύρια δολάρια) από την Κεντρική Τράπεζα της Ελβετίας. Αναλυτές και δημοσιογράφοι κάνουν λόγο για «αποφασιστική κίνηση» με στόχο την ενίσχυση της ρευστότητάς.

Οι νέοι περιορισμοί που αποφάσισαν οι τέσσερις συστημικές τράπεζες ασκούν μεγάλη πίεση στην Credit Suisse, η οποία και εξήγγειλε πρόγραμμα εξυγίανσης και αναδιάρθρωσης. Ακόμη, το τραπεζικό ίδρυμα έχει πληγεί από σειρά δαπανηρών σκανδάλων που έχουν τραυματίσει την αξιοπιστία του. Ο οικονομικός διευθυντής της Credit Suisse, Dixit Joshi και οι συνεργάτες του εργάζονται πυρετωδώς με στόχο την σωτηρία του τραπεζικού ιδρύματος. Οι πέντε πηγές που μίλησαν στο πρακτορείο Reuters δεν κατονομάζονται εξαιτίας της κρισιμότητας της κατάστασης.

Η Societe Generale διατηρεί την υφιστάμενη συνεργασία της με την Credit Suisse, όμως τις τελευταίες εβδομάδες έχει μειώσει τον όγκο των συναλλαγών. Αυτό υποστηρίζουν δύο πηγές με άμεση γνώση της κατάστασης. Η Societe Generale αρνήθηκε να κάνει οποιοδήποτε σχόλιο.

Αυτή την εβδομάδα η Deutsche Bank μείωσε την αξία δανεισμού που εκχωρεί σε τίτλους της Credit Suisse, όπως σε ομόλογα που δίνονται ως εγγύηση για δάνεια. Μέχρι πριν από λίγες ημέρες, η τράπεζα αποτιμούσε τα ομόλογα περίπου στο 70% έως 80% της ονομαστικής τους αξίας. Η Deutsche Bank αρνήθηκε να κάνει οποιοδήποτε σχόλιο.

Η HSBC Holdings Plc (HSBA.L) επίσης εξετάζει τα δάνειά που συνδέονται με τίτλους της Credit Suisse. Τα περισσότερα βρίσκονται στα χέρια πελατών στην Ευρώπη και την Ασία. Σύμφωνα με αξιόπιστη πηγή η τράπεζα δεν έχει λάβει καμία απόφαση σχετικά με μείωση της έκθεσής της στον δανειστή από την Ελβετία. Όμως παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και θα λάβει αποφάσεις στις αρχές της επόμενης εβδομάδας. Η HSBC αρνήθηκε να σχολιάσει.

Μια ακόμη μεγάλη τράπεζα που συναλλάσσεται απευθείας με την Credit Suisse στην Ασία, έχει αρχίσει να ζητά από τον Ελβετό δανειστή ακαθάριστο διακανονισμό. Πρόκειται για ένα σενάριο συναλλαγών όπου ο αντισυμβαλλόμενος απαιτεί προκαταβολή, αντί αργότερα να εισπράξει τυχόν οφειλόμενα χρήματα.

Μια άλλη τράπεζα έχει μειώσει την έκθεσή της στην Credit Suisse, η οποία περιλαμβάνει όλα τα δάνεια χωρίς εξασφαλίσεις. Η τράπεζα εξακολουθεί να παρέχει συμφωνίες επαναγοράς, οι οποίες αφορούν τον εξασφαλισμένο δανεισμό.

Στην Ασία, μια μεσαίου μεγέθους κινεζική χρηματιστηριακή εταιρεία που προηγουμένως διαπραγματευόταν ομόλογα και συμβόλαια παραγώγων με την Credit Suisse, σταμάτησε να αναλαμβάνει τον κίνδυνο αντισυμβαλλομένου με τον Ελβετό δανειστή, σύμφωνα με αξιόπιστη πηγή.

Η Credit Suisse υποστηρίζει πως είναι μια ισχυρή, παγκόσμια τράπεζα. “Εκπληρώνουμε και ουσιαστικά υπερβαίνουμε όλες τις ρυθμιστικές απαιτήσεις. Το κεφάλαιό μας, η βάση ρευστότητάς μας παραμένει πολύ ισχυρή”, δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος Ulrich Koerner, νωρίτερα αυτή την εβδομάδα.

Η Credit Suisse σημείωσε ότι ο μέσος δείκτης κάλυψης ρευστότητάς, δηλαδή τα περιουσιακά στοιχεία που ισοδυναμούν με μετρητά βρισκόταν στο 150% στις 14 Μαρτίου. Το ποσοστό παραμένει ίδιο, όπως και στις 8 Μαρτίου προτού η αμερικανική κυβέρνηση παρέμβει για να εγγυηθεί καταθέσεις σε δύο αμερικανικές τράπεζες.

Ωστόσο, με την εμπιστοσύνη των επενδυτών να παραμένει αδύναμη, ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν πως η στήριξη από την Ελβετική Κεντρική Τράπεζα απλώς αγοράζει χρόνο στη Credit Suisse. Η τράπεζα πρέπει άμεσα να βρει λύσεις ώστε να αποκαταστήσει την κερδοφορία της.

Ανάμεσα σε πιθανά σενάρια, αναλυτές, τραπεζίτες και επενδυτές εικάζουν ότι η Credit Suisse θα μπορούσε να πουλήσει ή να κλείσει ορισμένες από τις υπάρχουσες δομές της.

Στην αρχή ήταν κατάρρευση της Silicon Valley Bank στην Καλιφόρνια των ΗΠΑ. Οι σοβαρές πιέσεις στο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα έγιναν εμφανείς την περασμένη εβδομάδα σε Αμερική και Ευρώπη. Στις ΗΠΑ, η κατάρρευση της Silicon Valley Bank ήταν η πρώτη στο ντόμινο που ακολούθησε, με την Signature Bank της Νέας Υόρκης να παίρνει σειρά. Τα μεγαλύτερα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα της Wall Street συνεργάζονται για να σώσουν την First Republic Bank μετά την κατάρρευση των μετοχών της, αντλώντας 25 δισ. ευρώ.

Στην άλλη όχθη του Ατλαντικού, στην Ευρώπη, η Κεντρική Τράπεζα της Ελβετίας αναγκάστηκε να προσφέρει ένα σωσίβιο 44,5 δισ. λιρών στην Credit Suisse. Αν και υπήρχαν συγκεκριμένα προβλήματα στην SVB και την Credit Suisse, υπάρχουν ενδείξεις ευρύτερης δυσφορίας.

Κάθε εβδομάδα, η Federal Reserve, η κεντρική τράπεζα των ΗΠΑ, ανακοινώνει τις λεπτομέρειες για την επείγουσα βοήθεια που παρείχε στις αμερικανικές τράπεζες τις τελευταίες ημέρες. Την τελευταία εβδομάδα, η βοήθεια αυξήθηκε από 15 δισεκατομμύρια δολάρια σε 318 δισεκατομμύρια δολάρια. Ποσό πολύ πιο πάνω από τα 130 δισεκατομμύρια δολάρια στην αρχή της πανδημίας του Covid-19 και όχι πολύ μακριά από τα 437 δισεκατομμύρια δολάρια, στο αποκορύφωμα της τραπεζικής κρίσης μετά την πτώχευση της Lehman Brothers το 2008.

Μήπως, λοιπόν, έχουμε μια επανάληψη της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2008; O Guardian, σε ανάλυσή του, επιχειρεί να δώσει απαντήσεις σύμφωνα με τα μέχρι τώρα δεδομένα.

Όπως σημειώνεται στην ανάλυση, είναι πολύ νωρίς για να μιλήσουμε για κρίση όπως αυτή του 2008. Ωστόσο, υπάρχουν λόγοι να ελπίζουμε ότι μια επανάληψη μπορεί να αποφευχθεί. Γιατί;

Πρώτον, γιατί οι τράπεζες βρίσκονται σε καλύτερη οικονομική κατάσταση από ό,τι ήταν το 2008. Τότε, πολλές τράπεζες λειτουργούσαν μόνο με μικρά κεφάλαια για να καλύψουν τις ζημίες που προέκυψαν από την κατάρρευση της αγοράς ενυπόθηκων δανείων στις ΗΠΑ.

Δεύτερον, το 2008 ολόκληρο το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα πάγωσε επειδή κανείς δεν γνώριζε πόσο μεγάλες ήταν οι ζημιές και ποιες τράπεζες ήταν πιο εκτεθειμένες. Προς το παρόν, δεν υπάρχει κανένα σημάδι γι’ αυτό, και οι τράπεζες αναγκάζονται να αναφέρουν τακτικά ποια είναι η ποιότητα των χαρτοφυλακίων τους. Υποβάλλοντας επίσης σε αυστηρά stress tests.

Τέλος, κεντρικές τράπεζες όπως η Federal Reserve και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχουν δημιουργήσει πιστωτικές γραμμές. Είναι έτσι σχεδιασμένες ώστε να παρέχουν βοήθεια σε τράπεζες που αντιμετωπίζουν προβλήματα στις ταμειακές ροές. Τότε, η παγκόσμια οικονομική κρίση ξεκίνησε σε μικρή κλίμακα και γρήγορα κλιμακώθηκε. Πλέον, γνωρίζουμε ότι οι τράπεζες – και άλλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα – έχουν σε τέτοιες περιπτώσεςι σοβαρές απώλειες. Και το μάθημα από την κρίση του 2008 είναι ότι η εμπιστοσύνη μπορεί να «εξατμιστεί» γρήγορα.

Στο ερώτημα γιατί οι τράπεζες έχουν ζημιές, στην ανάλυση του Guardian σημειώνεται:

Οι κεντρικές τράπεζες απάντησαν στην κρίση του 2008 με δύο τρόπους: Μείωσαν τα επιτόκια και διοχέτευσαν χρήματα στο τραπεζικό σύστημα μέσω της διαδικασίας που είναι γνωστή ως ποσοτική χαλάρωση (QE). Στην πραγματικότητα, οι κεντρικές τράπεζες αγόρασαν ομόλογα – κυρίως εκδόθηκαν από κυβερνήσεις – και τα αντάλλαξαν με μετρητά που βρήκαν στην πορεία από την οικονομία. Ένας ακόμη γύρος περικοπών επιτοκίων και QE σημειώθηκε στην αρχή της πανδημίας του Covid.

Σήμερα, οι κεντρικές τράπεζες έχουν αντιστρέψει την πρακτική τους, λόγω του αυξανόμενου πληθωρισμού. Αύξησαν τα επιτόκια και άρχισαν να πουλάνε ομόλογα. Οι τιμές των ομολόγων αυξήθηκαν ως αποτέλεσμα των προγραμμάτων QE, αλλά μειώθηκαν απότομα τον περασμένο χρόνο καθώς το QE εξαντλήθηκε.

Η επιθετική ενέργεια των κεντρικών τραπεζών έχει αφήσει τις εμπορικές τράπεζες να υποστούν μεγάλες και απροσδόκητες ζημίες. Η SVB είχε επενδύσει πολλά σε μακροχρόνια κρατικά ομόλογα των ΗΠΑ, αλλά καθώς τα επιτόκια αυξάνονταν απότομα, η αξία των τιμών των ομολόγων της μειώθηκε. Όταν οι πελάτες άρχισαν να ζητούν τα μετρητά τους πίσω, αυτό ανάγκασε την SVB να πουλήσει ομόλογα με μεγάλη ζημία, ανοίγοντας μια τεράστια τρύπα στον ισολογισμό της.

Τι συμβαίνει, λοιπόν, μετά από αυτή την κατάσταση; Οι κεντρικές τράπεζες βρίσκονται σε πίεση υπάρχει «ένταση» μεταξύ των δύο βασικών λειτουργιών τους: Να διατηρήσουν τον πληθωρισμό σε χαμηλά επίπεδα και να διατηρήσουν τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.

Η αύξηση των επιτοκίων και η αντιστροφή της ποσοτικής χαλάρωσης έχουν σχεδιαστεί για να επιβραδύνουν την ανάπτυξη και έτσι να μειώσουν τον πληθωρισμό. Αλλά, παρόλο που η ΕΚΤ προχώρησε σε προγραμματισμένη αύξηση των επιτοκίων την Πέμπτη (16/3), το κόστος είναι ότι ορισμένες τράπεζες αγωνίζονται να αντιμετωπίσουν πλέον τη λειτουργία τους υπό πιο δύσκολες συνθήκες.

Οι χρηματοπιστωτικές αγορές προεξοφλούν τώρα ότι τα επιτόκια θα κορυφωθούν νωρίτερα και σε χαμηλότερο επίπεδο από ό,τι πριν από την έκρηξη της κρίσης στην SVB. Επίσης, θα περιμένουν να δουν πώς θα αντιδράσουν η Fed και η Τράπεζα της Αγγλίας με τις αποφάσεις τους για τα επιτόκια την ερχόμενη εβδομάδα.

Η περίπτωση να μην αυξηθεί περαιτέρω το κόστος δανεισμού, είναι ότι μόνο ένα κλάσμα της επίδρασης των υψηλότερων επιτοκίων του περασμένου έτους. Έχει γίνει αισθητό στην αγορά μέχρι στιγμής ότι οι εμπορικές τράπεζες ήδη ανταποκρίνονται στα προβλήματα που ανέκυψαν με την SVB και αλλού, μειώνοντας τον δανεισμό τους. Αυτά είναι τα μέχρι στιγμής στοιχεία που συνθέτουν το σκηνικό της νέας κρίσης στον τραπεζικό τομέα.

Στοιχεία, που σε κάθε περίπτωση, αυξάνουν σύμφωνα με όλες τις «αναγνώσεις», τους κινδύνους ύφεσης της οικονομίας από την περασμένη εβδομάδα.

Σύμφωνα με έρευνα μεταξύ διεθνών αναλυτών, εάν επαληθευτεί το αρνητικό σενάριο της συγκεκριμένης υπόθεσης, αναμένεται υποχώρηση των τιμών των ευρωπαϊκών μετοχών. Τα spreads των κρατών του Ευρωπαϊκού Νότου θα ανέλθουν στα επίπεδα των αρχών του 2020, το ευρώ θα βυθιστεί στα 90 σεντς και μια μεγάλη ύφεση θα καθηλώσει την Ευρώπη. Οι μεγαλύτερες “αρκούδες”, δε, εκτιμούν ότι ο δείκτης – βαρόμετρο των αμερικανικών αγορών, S&P 500, μπορεί να υποχωρήσει ακόμη έως και 20%.

Την ίδια ώρα πληθαίνουν οι προειδοποιήσεις για ύφεση. Η πιθανότητα η παγκόσμια οικονομία να βυθιστεί σε ύφεση πλησιάζει το 50% καθώς οι κεντρικές τράπεζες συσφίγγουν τη νομισματική πολιτική και η ζήτηση για αγαθά αποδυναμώνεται, σημειώνει η Citigroup.

Η επενδυτική ψυχολογία παραμένει πιεσμένη, με τον πόλεμο στην Ουκρανία να μην δείχνει κανένα σημάδι αποκλιμάκωσης και τις πληθωριστικές πιέσεις να επιμένουν, υποχρεώνοντας τις κεντρικές τράπεζες σε ολόκληρο τον κόσμο σε επιθετικές αυξήσεις των επιτοκίων τους, τροφοδοτώντας έτσι τις ανησυχίες για σοβαρή επιβράδυνση ή και ύφεση της παγκόσμιας οικονομίας.

Μεγάλο σοκ στα κέρδη των επιχειρήσεων διεθνώς, εξέλιξη που δεν έχει αποτιμηθεί από τις χρηματιστηριακές αγορές, εκτιμά η Goldman Sachs.

Η Morgan Stanley προειδοποίησε ότι πολλές αμερικανικές εταιρείες θα υποφέρουν καθώς οι διεθνείς τους δραστηριότητες γίνονται λιγότερο κερδοφόρες, λόγω της ανόδου του δολαρίου, αναγκάζοντας πολλές από αυτές να αναθεωρήσουν προς τα κάτω τις προβλέψεις για τα αποτελέσματά τους και να βλέπουν τις μετοχές τους να υποχωρούν.

Ευρώ- δολάριο

Η ενίσχυση του δολαρίου έφερε το ευρώ σε χαμηλό 20ετίας και σε απόλυτη ισοτιμία 1:1 με το αμερικανικό νόμισμα, ενώ πριν έναν χρόνο το ευρώ άξιζε 1,18 δολάρια. Σημειώνεται ότι από την αρχή του έτους το ευρώ έχει χάσει άνω του 12% έναντι του αμερικανικού νομίσματος. Ο δείκτης που παρακολουθεί την τιμή του δολαρίου έναντι έξι ξένων βασικών νομισμάτων, έχει ενισχυθεί κατά 16% τον τελευταίο χρόνο, ένα ιστορικό ράλι, όπως το χαρακτήρισαν αναλυτές της Morgan Stanley .

Υπάρχουν δύο βασικοί, παράγοντες που οδηγούν το ευρώ χαμηλότερα.

Πρώτον, οι διαφορές επιτοκίων με τις ΗΠΑ συνέχισαν να διευρύνονται καθώς οι προοπτικές για την οικονομική ανάπτυξη, και ως εκ τούτου για αυστηρότερη νομισματική πολιτική, στις ΗΠΑ και την Ευρώπη αποκλίνουν. Η ευρωζώνη φαίνεται να οδεύει προς την ύφεση, ενώ η οικονομία των ΗΠΑ συνεχίζει να διατηρείται καλύτερα.

Η Fed έχει αυξήσει ήδη τρεις φορές το βασικό επιτόκιό της, το οποίο ανέρχεται σε 1,5% έως 1,75%, ενώ η ΕΚΤ αναμένεται να προχωρήσει στην πρώτη αύξηση στις 21 Ιουλίου, με το βασικό επιτόκιο δανεισμού της να είναι σήμερα μηδενικό και το επιτόκιο αποδοχής καταθέσεων αρνητικό (-0,50%).

Η αναμενόμενη πιο επιθετική επιτοκιακή πολιτική από την FED μετά την αύξηση του πληθωρισμού 9,1% τον Ιούνιο, σε υψηλά 41 ετών, διευρύνει περαιτέρω τη απόσταση της Ευρωζώνης με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Όμως με την αύξηση των επιτοκίων από την ΕΚΤ αναμένεται και κάποια αντίδραση του ευρώ.

Η Goldman Sachs εκτιμά ότι το ευρώ, θα ανακάμψει και θα διαμορφωθεί στα 1,05 δολάρια το επόμενο τρίμηνο και στα 1,15 δολάρια το επόμενο 12μηνο. Αντιθέτως στα 0,97 δολ. βλέπει το ευρώ η Citigroup μέσα στο επόμενο τρίμηνο , αν και εκτιμά ότι η δίκαιη τιμή του ευρωπαϊκού νομίσματος βρίσκεται στη ζώνη των 1,06-1,10 δολαρίων.

Η ING εκτιμά ότι οι πιθανότητες διάσπασης κάτω από την ισοτιμία είναι υψηλότερες από μια σημαντική ανάκαμψη στο ευρώ/δολάριο και είναι πιθανή μια περαιτέρω τεχνική πτώση στην περιοχή του 0,9800-0,9900.

Σύμφωνα με την UBS το ράλι του δολαρίου δεν θα έχει διάρκεια, ενώ θεωρεί ως πιο ασφαλές καταφύγιο το ελβετικό φράγκο.

Πετρέλαιο – Φυσικό αέριο

Οι εξελίξεις στην αγορά πετρελαίου σήμερα συγκρίνονται με τις ενεργειακές κρίσεις της δεκαετίας του ’70 – της ανόδου των τιμών μετά το πετρελαϊκό εμπάργκο του ΟΠΕΚ το 1973-74 και την περαιτέρω άνοδο των τιμών κατά τη διάρκεια του πολέμου Ιράν-Ιράκ το 1980. Και οι δύο κρίσεις οδήγησαν σε ύφεση την οικονομία και συνοδεύτηκαν από υψηλό πληθωρισμό και ιστορικά υψηλά επιτόκια.

Κατά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 η τιμή του Brent από τα 140 δολ. τον Ιούλιο του 2008, υποχώρησε στα 40 δολάρια το βαρέλι στο τέλος του ίδιους έτους.

Εκτίναξη της τιμής του πετρελαίου μπρεντ στα 140 δολάρια το βαρέλι το επόμενο τρίμηνο προβλέπει η Goldman Sachs και σε βάθος 12μήνου η εκτιμά ότι η τιμή του θα διαμορφωθεί στα 130 δολάρια το βαρέλι.

Αντιθέτως η Citigroup εκτιμά ότι μπορεί να υποχωρήσει μέχρι τα 60 δολάρια(!) το βαρέλι . Με την προϋπόθεση ότι η παγκόσμια οικονομία θα περάσει σε ύφεση, δίνοντας παράλληλα μία ακόμη πιο εντυπωσιακή πρόβλεψη για πτώση του πετρελαίου στα 40 δολάρια το 2023.

Η αύξηση των αμερικανικών επιτοκίων οδηγεί σε ανατίμηση του δολαρίου έναντι του ευρώ και άλλων μεγάλων νομισμάτων, κάτι που συγκρατεί τις τιμές του αργού. Το πετρέλαιο τιμολογείται σε δολάρια και κατά συνέπεια γίνεται ακριβότερο για τους καταναλωτές που πρέπει να πληρώσουν με άλλα νομίσματα, μειώνοντας τη ζήτησή του.

Σε δύο εβδομάδες, ορισμένες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ενδέχεται να χρειαστεί να ενεργοποιήσουν σχέδια έκτακτης ανάγκης για δελτίο φυσικού αερίου εάν δεν αποκατασταθούν οι προμήθειες ρωσικού αερίου, επισημαίνει η Citigroup και η τιμή του φυσικού αερίου μπορεί να σκαρφαλώσει έως και τα 250 ευρώ/MWh.

Σε περίπτωση που η Ρωσία διακόψει οριστικά την παροχή φυσικού αερίου, η Goldman Sachs εκτιμά πως το ενεργειακό κόστος θα εκτοξευτεί κατά περίπου 65% σε σχέση με σήμερα ( 300% σε σχέση με το καλοκαίρι του 2020) που ήδη η τιμή της μεγαβατώρας βρίσκεται στα ύψη .

Ομόλογα

Στο πρώτο εξάμηνο του 2022 οι απώλειες των 10ετών ομολόγων του αμερικανικού δημοσίου ανήλθαν σε 13%, η χειρότερη επίδοση για πρώτο εξάμηνο, από το 1788(!), καθώς εντείνονται οι ανησυχίες ότι ο υψηλός πληθωρισμός ήρθε για να μείνει και οι επιτοκιακές αυξήσεις θα είναι πολύ μεγαλύτερες από ό,τι αρχικά υπολογιζόταν. Απώλειες 22% σημείωσαν για τα γερμανικά ομόλογα και 25% για τα ιταλικά ομόλογα.

Η JP Morgan συστήνει long θέσεις στα 5ετή γερμανικά ομόλογα έναντι των αμερικάνικων ομολόγων, underweight θέσεις στην περιφέρεια μέσω short στα ιταλικά 10ετή ομόλογα έναντι των 10ετών γερμανικών και long θέσεις στα βελγικά 30ετή ομόλογα έναντι των γαλλικών, long στα 10ετή αυστριακά έναντι των γαλλικών επίσης, και short θέσεις στα 15ετή πορτογαλικά έναντι των ισπανικών ομολόγων.

Η Goldman εκτιμά ότι η απόδοση των γερμανικών 10ετών ομολόγων εκτιμάται ότι θα αυξηθεί στο 1,91% το επόμενο τρίμηνο και στο 2% σε βάθος 12μήνου, αλλά η συνολική απόδοση για τους επενδυτές θα μειωθεί περαιτέρω λόγω της μείωσης των τιμών.

 Χρυσός- Εμπορεύματα

Απογοητεύει τους λάτρεις του το “κίτρινο μέταλλο” με την τιμή τους καθηλωμένη στα επίπεδα των 1.710 δολ. Συνήθως σε περιόδους υψηλού πληθωρισμού δείχνει την λάμψη του.

Όμως το ισχυρό δολάριο και οι ανησυχίες για την αύξηση των επιτοκίων συνεχίζουν να επιβαρύνουν το πολύτιμο μέταλλο, με τον χρυσό να μην μπορεί να επωφεληθεί από τη συνεχιζόμενη αποστροφή των επενδυτών για τοποθετήσεις που ενέχουν ρίσκο.

Σύμφωνα με τους αναλυτές οι τιμές του χρυσού θα μπορούσαν να υποχωρήσουν προσωρινά κάτω από το επίπεδο των 1.700 δολαρίων και στη συνέχεια να λάβουν ισχυρή στήριξη γύρω στα 1.670 δολάρια.

Πάντως η Goldman Sachs  προβλέπει μεγάλη άνοδο της τιμής του χρυσού κατά 20,3% μέσα στο επόμενο τρίμηνο στα 2.100 δολάρια η ουγκιά και κατά 43,2% στο 12μηνο στα 2.500 δολάρια.

Οι τιμές των εμπορευμάτων δείχνουν ύφεση εκτιμούν αρκετοί αναλυτές και σημειώνουν ότι το γεγονός αυτό θυμίζει την πορεία της χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2008. Οι τιμές του χαλκού ή του νικελίου, για παράδειγμα, έχουν υποχωρήσει κατά 20 έως 40 τοις εκατό από τον Μάιο. Και ενώ οι υπόλοιπες αγορές βίωναν έναν κατήφορο χωρίς τέλος, εκείνη των εμπορευμάτων κάλπαζε με «οδηγό» την ενέργεια. Ήταν το πιο δυναμικό ράλι για τα εμπορεύματα από τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο δείκτης CRB Commodities έχει ενισχυθεί 30% από τις αρχές του έτους.

Όλο και περισσότεροι αναλυτές μιλούν για σενάρια ύφεσης από το 2023 και προειδοποιούν για πληθωρισμό διαρκείας… (στην ευρωζώνη ξεπερνά το 8%). Ακόμη ηχεί το καμπανάκι που χτύπησαν πρόσφατα διάσημοι επενδυτές για τους κινδύνους που ελλοχεύουν, αφήνοντας μάλιστα να εννοηθεί ότι τα χειρότερα έρχονται…

Το εκρηκτικό κλίμα που διαμορφώνεται και οι αλυσιδωτές επιπτώσεις σε εισοδήματα και κατανάλωση υπονομεύουν την ανάκαμψη του ΑΕΠ και την πορεία εξυπηρέτησης του ιδιωτικού χρέους, αναβιώνοντας τις ανησυχίες για ενδεχόμενη νέα κρίση στα ευρωομόλογα και στο κόστος δανεισμού. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η ελληνική οικονομία καλείται να τηρήσει ευλαβικά τους δημοσιονομικούς στόχους και να παραμείνει προσηλωμένη σε αυτούς.

Ήδη, το πρωτογενές έλλειμμα έχει αναθεωρηθεί από το 1,4% του ΑΕΠ στο 2% του ΑΕΠ προκειμένου να «σηκώσει» το βάρος των κυβερνητικών παρεμβάσεων άνω των 3,2 δισ. ενώ και επί τα χείρω έχει αναθεωρηθεί και αύξηση του ΑΕΠ, το οποίο εκτιμάται πλέον ότι θα «κλείσει» κοντά στο 3% από 4,5% προ πολέμου. Την ίδια στιγμή που το γεωπολιτικό ρίσκο και ο εκλογικός κύκλος εντείνουν για τους επόμενους μήνες την αβεβαιότητα των αγορών, οι οποίες απεχθάνονται την ακυβερνησία.

Πληθωρισμός

Το ράλι ανατρέπει τους σχεδιασμούς

Στην πορεία του πληθωρισμού, ο οποίος αποτελεί το μεγάλο αγκάθι, βρίσκονται στραμμένα τα βλέμματα. Ο προβληματισμός στο οικονομικό επιτελείο επικεντρώνεται στις τιμές φυσικού αερίου καθώς αποτελεί έναν δείκτη για τις επιπτώσεις στην οικονομία και στη δημοσιονομική πορεία της χώρας. Οι υπολογισμοί του υπουργείου Οικονομικών για την εξέλιξη του ΑΕΠ έχουν «ταβάνι» τα 100 δολάρια τη μεγαβατώρα έως το τέλος του έτους, όπως και για το φυσικό αέριο. Ο λογαριασμός δείχνει ότι τα 10 ευρώ αύξησης στο φυσικό αέριο κόβουν από την οικονομία 500-600 εκατ. ευρώ σε ετήσια βάση, ενώ απαιτεί περί τα 300-400 εκατ. ευρώ αύξηση δαπανών από τον προϋπολογισμό.

Καμπανάκι χτυπά το γεγονός ότι αν και ο βασικός μοχλός ανόδου του πληθωρισμού είναι η αύξηση κατά 39% του ενεργειακού κόστους, οι τιμές των μη επεξεργασμένων τροφίμων ήταν υψηλότερες κατά 9% και οι τιμές των μη ενεργειακών βιομηχανικών αγαθών αυξήθηκαν κατά 4,2%. Υπό αυτό το κλίμα η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ετοιμάζει τα όπλα της, που είναι η αύξηση των επιτοκίων προκειμένου να ανακόψει την άνοδο των τιμών. Αναμένεται μια πρώτη αύξηση των επιτοκίων κατά 0,25% μέσα στον επόμενο μήνα και θα φανεί αν η κίνηση αυτή θα έχει αποτέλεσμα και αν θα οδηγήσει σε μία νέα αύξηση των επιτοκίων από τον Σεπτέμβριο.

Μετοχές – ομόλογα

Οι προκλήσεις του φθινοπώρου

Με τον πληθωρισμό να εκτινάσσεται σε υψηλά πολλών δεκαετιών και τις κεντρικές τράπεζες να έχουν ξεκινήσει τον πιο επιθετικό κύκλο αυξήσεων επιτοκίων από τα τέλη της δεκαετίας του 1980, πιέζοντας την ανάπτυξη και τη χρηματοοικονομική σταθερότητα, εύλογα αυξάνονται και οι προκλήσεις και για την ελληνική οικονομία, τις αγορές ομολόγων και μετοχών. Η εκτίναξη του κόστους δανεισμού της Ελλάδας για 10 χρόνια, από το ιστορικό χαμηλό του 0,53% μόλις τον περασμένο Αύγουστο στην περιοχή του 3,87% σήμερα (από 4,65% πριν από λίγες ημέρες) δεικνύει εξάλλου και το πόσο ευάλωτες είναι οι χώρες της περιφέρειας του ευρώ σε κάθε διεθνή αναταραχή. Αυτή τη φορά πάντως, σε αντίθεση με την πρώτη κρίση χρέους της ευρωζώνης που κυριάρχησε η Ελλάδα, στο επίκεντρο των πιέσεων βρίσκεται η Ιταλία, καθώς θα πρέπει να προχωρήσει σε σημαντικές αναχρηματοδοτήσεις του χρέους της.

Για να αποφευχθεί μία δεύτερη κρίση χρέους, σε έκτακτη συνεδρίασή της, στα μέσα της περασμένης εβδομάδας, η ΕΚΤ ανακοίνωσε τον σχεδιασμό ενός νέου εργαλείου για τη στήριξη των υπερχρεωμένων χωρών του Νότου, ώστε να προχωρήσει απερίσπαστα στις επικείμενες αυξήσεις επιτοκίων. Όσον αφορά τις προσδοκίες για το Χρηματιστήριο της Αθήνας, ενώ οι περισσότερες μεγάλες διεθνείς αγορές έχουν πλέον μετακινηθεί σε έδαφος bear market (πτώση τουλάχιστον 20% φέτος), οι ελληνικές μετοχές σημειώνουν ηπιότερες απώλειες (περίπου 6%). Το ΧΑ λένε οι αναλυτές θα ακολουθεί με ηπιότερους ρυθμούς τη διεθνή τάση με τους επενδυτές να έχουν τα μάτια τους στραμμένα στις επιχειρηματικές συμφωνίες, τις επιπτώσεις του ενεργειακού κόστους στα εταιρικά κέρδη, στις τουρκικές προκλήσεις και φυσικά στο ενδεχόμενο πρόωρων εκλογών το φθινόπωρο, καθώς η έκβασή τους θα καθορίσει και την πορεία των μετοχών.

Ελληνική οικονομία

Το δυσμενές σενάριο δεν μπορεί να αποκλειστεί

Το δυσμενές σενάριο για την ελληνική οικονομία, αν και δεν είναι ακόμη ορατό, δεν μπορεί να αποκλειστεί. Στην περίπτωση που επαληθευθεί όμως, οι αυξημένες τιμές ενέργειας θα προκαλέσουν ένα νέο κύμα ακρίβειας και θα πιέσουν το διαθέσιμο εισόδημα των καταναλωτών. Αυτό με τη σειρά του θα πλήξει τις πωλήσεις σε κλάδους ελαστικής ζήτησης.

Επιβαρυντικά θα λειτουργήσει και η βέβαιη επιστροφή των επιτοκίων στην ευρωζώνη σε θετικό έδαφος μέχρι τέλος του έτους, επιδρώντας στο κόστος εξυπηρέτησης των χορηγήσεων στην Ελλάδα. Το γεγονός αυτό σε συνδυασμό με μία ενδεχόμενη συρρίκνωση των εισοδημάτων και του κύκλου εργασιών των επιχειρήσεων, θα μπορούσε να οδηγήσει στη δημιουργία μιας νέας γενιάς κόκκινων δανείων. Επιπρόσθετα η άνοδος των επιτοκίων αναπόφευκτα θα προκαλέσει την αναβολή κάποιων επενδυτικών σχεδίων που θα υλοποιούνταν με τραπεζική χρηματοδότηση.

Πάντως οι τραπεζικές διοικήσεις παραμένουν αισιόδοξες ότι η χώρα θα παραμείνει σε αναπτυξιακή τροχιά φέτος, παρά τις δύσκολες συνθήκες που δημιουργούν η γεωπολιτική αβεβαιότητα, η ενεργειακή κρίση και ο πληθωρισμός. Κλειδί για αυτό, κατά τις τράπεζες, είναι το μεγάλο κρατικό μαξιλάρι ρευστότητας που σήμερα βρίσκεται σε επίπεδα άνω των 30 δισ. ευρώ και εκτιμάται ότι θα ενισχυθεί έως και 10 δισ. ευρώ μετά το πέρας της τουριστικής περιόδου.

Ως εκ τούτου, η κυβέρνηση θα μπορεί να υποστηρίξει με την επιδοματική της πολιτική νοικοκυριά και επιχειρήσεις, στον βαθμό που οι οικονομικές εξελίξεις το επιβάλλουν. Ταυτόχρονα, με την αναμενόμενη επιστροφή των ταξιδιωτικών εσόδων κοντά στα επίπεδα του 2019, μεγάλος αριθμός επιχειρήσεων, ελεύθερων επαγγελματιών, αλλά και νοικοκυριών, λόγω των θετικών τάσεων στην αγορά εργασίας, θα μπουν στο φθινόπωρο με γεμάτα ταμεία και πορτοφόλια για την αντιμετώπιση ενός πιθανού πισωγυρίσματος στην οικονομία.

Παγκόσμια οικονομία

Το φάντασμα της ύφεσης είναι ήδη εδώ

Οι αναλυτές προειδοποιούν για ένα δυσμενές σενάριο λόγω του πολέμου του Πούτιν και των αυξήσεων των επιτοκίων, έπειτα από μια τουριστική περίοδο-ρεκόρ. Την ώρα που η πορεία της αμερικανικής οικονομίας προκαλεί ήδη ανησυχία.

Το φάντασμα της ύφεσης είναι ήδη εδώ. Είναι δύσκολο να το δει κανείς, δεδομένων των εξαιρετικών προβλέψεων του ευρωπαϊκού τουριστικού τομέα για το φετινό καλοκαίρι και της εμφανούς βελτίωσης της αγοράς εργασίας. Αλλά οι ειδικοί κάνουν λόγο για δυσοίωνα σενάρια όταν τελειώσει το καλοκαίρι. Η ανάκαμψη που θα έπρεπε να είχε σημειωθεί μετά τη δύσκολη περίοδο της πανδημίας εξασθενεί εν μέσω ανεξέλεγκτου πληθωρισμού και των επιπτώσεων του πολέμου στην Ουκρανία που είναι ορατά σε όλες τις χώρες. Γι’ αυτό και οι ανησυχίες πληθαίνουν, γράφει η ισπανική εφημερίδα «El Pais».

Αυτή την εβδομάδα η Wall Street εισήλθε σε πτωτική πορεία αφού συσσώρευσε απώλειες άνω του 20% και η καμπύλη επιτοκίων της έχει αντιστραφεί, δύο φαινόμενα που θεωρούνται προοίμια του δυσμενούς σεναρίου για το οποίο μιλούν οικονομολόγοι και επιχειρηματίες. Δεν είναι ενθαρρυντικά ούτε τα μηνύματα που έρχονται από την Κίνα, με την πρόβλεψη για ανάπτυξη να έχει μειωθεί στο 3,3%. Στην Ευρώπη, η ιστορία θα μπορούσε να είναι ακόμη πιο ζοφερή από ό,τι στις ΗΠΑ λόγω της προοπτικής ενός ρωσικού ενεργειακού μποϊκοτάζ, λέει ο Βρετανός οικονομικός ιστορικός Ανταμ Τουζ. Γι’ αυτό και όλοι παρακολουθούν με μεγάλο ενδιαφέρον τις κινήσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Αύξηση 40% στην τιμή του ρεύματος

Αύξηση 40% καταγράφει μέσα σε δύο ημέρες η τιμή της μεγαβατώρας στο Χρηματιστήριο Ενέργειας, ανερχόμενη σε 364 ευρώ , από 255 ευρώ στις 26 Ιουνίου. Δεδομένου ότι η κατάργηση της ρήτρας αναπροσαρμογής θα ισχύσει από την 1η Αυγούστου, δηλαδή στα τιμολόγια που θα λάβουν από το Σεπτέμβριο και μετά οι καταναλωτές, οι λογαριασμοί ρεύματος που θα εκδοθούν εντός του επομένου μήνα θα είναι αυξημένοι.

Ωστόσο, με τα σημερινά δεδομένα η αγορά προεξοφλεί πως η κατάργηση της ρήτρας αναπροσαρμογής δεν θα φέρει χαμηλότερα τιμολόγια. Άπαντες δε θεωρούν ότι θα επικρατήσει κομφούζιο στη λιανική αγορά.

Με τη ρύθμιση που κατατέθηκε στη Βουλή οι προμηθευτές, θα καθορίζουν κατά βούληση κάθε μήνα την τιμή προμήθειας ρεύματος. Στις 10 Ιουλίου θα ανακοινώσουν την τιμή του Αυγούστου, στα τέλη Ιουλίου την τιμή για τον Σεπτέμβριο και τέλος Αυγούστου για τον Νοέμβριο. Δηλαδή, κάθε μήνα θα δίνουν νέες τιμές που θα ισχύουν ανά δύο μήνες μετά, ουσιαστικά «μαντεύοντας» τις χονδρεμπορικές τιμές για μετά από δύο μήνες.

Έτσι, κάθε προμηθευτής θα αποφασίζει με βάση δικούς του υπολογισμούς για την τιμή προμήθειας που θα προσφέρει, με κίνδυνο να υπάρξουν κάποιες εταιρείες που θα δίνουν τιμολόγια με πολύ χαμηλές τιμές για να κερδίσουν πελάτες και οι οποίες όμως θα συσσωρεύουν ελλείμματα πουλώντας ρεύμα σε τιμές κάτω του κόστους.

Και βάσει των προβλεπόμενων η Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας δεν θα μπορεί να ελέγχει άμεσα αν κάποιος προμηθευτής επέλεξε να προσφέρει χρεώσεις κάτω του κόστους του, ώστε να κερδίσει πελάτες.

Να σημειωθεί πως η Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας είχε προτείνει διαφορετικό μηχανισμό. Η ΡΑΕ είχε εισηγηθεί στο πλαίσιο των νέων κυμαινόμενων τιμολογίων (μετά την κατάργηση της ρήτρας) κάθε προμηθευτής να καθορίσει ένα σαφή μαθηματικό τύπο για τον υπολογισμό της χρέωσης, χρησιμοποιώντας μία συγκεκριμένη παράμετρο που θα επέλεγε ως αντιπροσωπευτική του κόστους του (π.χ. την τιμή του TTF, ή την ΤΕΑ).

Οι προμηθευτές θα αναρτούσαν στις ιστοσελίδες τους τη σχετική μαθηματική φόρμουλα, με τα στοιχεία σχετικά με τον υπολογισμό της χρέωσης σε μηνιαία βάση, Με αυτό τον τρόπο θα υπήρχε διαφάνεια στον τρόπο τιμολόγησης των καταναλωτών.

“Το Eurogroup έχει κάνει μία πρόταση για βοήθεια αξίας μεγαλύτερης των 500 δισ. ευρώ για τη χρηματοδότηση του τομέα της υγείας και της βραχείας εργασίας αλλά και για την παροχή βοήθειας σε μικρο-μεσαίες επιχειρήσεις. Αυτό μας αφήνει τουλάχιστον ένα τρισεκατομμύριο ευρώ. Αυτό είναι χονδρικά το ποσό που διακυβεύεται τώρα”, επεσήμανε.

Ο Τζεντιλόνι εξήγησε ότι το ποσό αυτό μπορεί να βρεθεί από τον επόμενο προϋπολογισμό της ΕΕ.

Κορονοϊός- ΕΕ: Η Ισπανία θα προτείνει τη δημιουργία ενός ταμείου 1,5 τρισ. ευρώ

Η ισπανική κυβέρνηση σκοπεύει να προτείνει στους εταίρους της στην ΕΕ τη δημιουργία ενός ταμείου 1,5 τρισ. ευρώ το οποίο θα βοηθήσει στην ανάκαμψη των χωρών που έχουν πληγεί περισσότερο από την επιδημία του κοροναϊού, ανέφερε σε άρθρο της η εφημερίδα El Pais, επικαλούμενη εσωτερικό έγγραφο.

Ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ σκοπεύει να υποβάλει επίσημη σχετική πρόταση στους Ευρωπαίους εταίρους του κατά τη σύνοδο κορυφής της Πέμπτης, πρόσθετε η εφημερίδα.

Το ταμείο που προτείνει η Μαδρίτη θα χρηματοδοτείται από “ομόλογα στο διηνεκές” (perpetual bond) που θα εκδώσουν οι 27 χώρες της ΕΕ και τα χρήματα που θα δοθούν στις χώρες θα θεωρούνται μεταφορά μετρητών και όχι χρέος, εξήγησε η εφημερίδα.

Το λέει και ο Ευκλείδης Τσακαλώτος (στο «Βήμα της Κυριακής»):

«…η κρίση επιβάλλει σε όλους μας την υποχρέωση στοχασμού και αναστοχασμού, με την έννοια ότι τρέχουσες πολιτικές ορολογίες επανανοηματοδοτούνται».

Όμως, το κορυφαίο στέλεχος του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης αφήνει και έναν… αστερίσκο για τα εσωκομματικά.

Στην ερώτηση αν ο ΣΥΡΙΖΑ κινδυνεύει να γίνει, αυτό που εκείνος είχε περιγράψει ως «κόμμα-σούπα», ο Ε. Τσακαλώτος απαντά: «Σήμερα, στους καιρούς της κρίσης, ο κίνδυνος απομακρύνεται, καταλαβαίνουμε όλοι και όλες ότι ο ιστορικός χρόνος δεν επιτρέπει τις επαναλήψεις πολιτικών και ιδεολογιών που απέτυχαν ή είναι πλέον παρωχημένες, δεν γίνεται να επιστρέψουμε σε κεντρώες λύσεις. Αντίθετα, πιστεύω πλέον ότι είναι κοινή συνείδηση και των παλιών και των νέων μελών μας ότι χρειάζεται να δυναμώσουμε την κοινή ριζοσπαστική μας ταυτότητα».

Σαφής, αν μη τι άλλο…

Ν. Παπ.

Ερωτηθείς για τις ενστάσεις που διατυπώνονται για το μέτρο της εκ περιτροπής εργασίας, ο υπουργός Εργασίας απαντά, μεταξύ άλλων: «η πρωτοφανής παράλυση στην οποία εξαναγκάζει την οικονομία η οργανωμένη αποτροπή της διασποράς του κορονοϊού δεν αφήνει κανένα περιθώριο για επιπολαιότητες και λαϊκισμούς: νοιαζόμαστε για τους εργαζόμενους και τα δικαιώματά τους, δεν αδιαφορούμε για τις επιχειρηματικές ανάγκες και τον αγώνα επιβίωσης που δίνουν. Τους θέλουμε όλους όρθιους την επόμενη μέρα. Προτιμούμε την εργασία από την ανεργία. Προτιμούμε να υπάρχουν ζωντανές επιχειρήσεις, ειδικά μικρομεσαίες, την επόμενη μέρα, παρά καθόλου επιχειρήσεις».

Γενικότερα για το θέμα της αντιμετώπισης των επιπτώσεων του κορονοϊού, ο υπουργός Εργασίας τονίζει ότι, από την πρώτη στιγμή, ο πρωθυπουργός έθεσε ως κορυφαία προτεραιότητα το αγαθό της υγείας. «Να κρατήσουμε όρθια την κοινωνία και τον άνθρωπο. Να διασώσουμε τις θέσεις εργασίας» υπογραμμίζει ο κ. Βρούτσης, περιγράφοντας αναλυτικά τα μέτρα που έχουν ληφθεί για την προστασία των θέσεων εργασίας και τη σταθεροποίηση της αγοράς εργασίας, καθώς και τα μέτρα για τη στήριξη των επιχειρήσεων και την ύπαρξή τους και την επόμενη μέρα.

Αναλύοντας τις προοπτικές που διαμορφώνονται το 2020 στον τομέα της οικονομίας και της απασχόλησης στη χώρα μας, ο κ. Βρούτσης επισημαίνει ότι, όπως ανακοίνωσαν τα κράτη μέλη της Ομάδας των Είκοσι (G20) το 2020, όλες οι οικονομίες της Ευρώπης θα βρεθούν σε ύφεση, συμπεριλαμβανομένης αυτής της Ελλάδας. Σύμφωνα με τον υπουργό Εργασίας, ενδεικτικό της κρίσης που αντιμετωπίζουν οι ελληνικές επιχειρήσεις, είναι ότι 60.000 επιχειρήσεις υπέβαλαν στο πληροφοριακό σύστημα «ΕΡΓΑΝΗ» αίτηση για τα μέτρα στήριξης μέσα σε μία ημέρα. «Γι’ αυτό, καταβάλλουμε όλες μας τις δυνάμεις, για να είμαστε έτοιμοι για την επόμενη ημέρα και να αντιστρέψουμε όλους τους αρνητικούς δείκτες και να βάλουμε μπροστά την οικονομία» αναφέρει χαρακτηριστικά.

Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της συνέντευξης του υπουργού Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων Γιάννη Βρούτση, στη δημοσιογράφο Γεωργία Μπάρλα και το Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων:

Ερ: Από τα συνολικά μέτρα που λαμβάνονται, αυτό για το οποίο διατυπώνονται έντονες ενστάσεις είναι το μέτρο της εκ περιτροπής εργασίας, με κύριο επιχείρημα ότι θα προκαλέσει ισχυρούς κραδασμούς στις υφιστάμενες εργασιακές σχέσεις. Σας προβληματίζει μια τέτοια προοπτική;

Απ: Τα μέτρα εσωτερικής οργανωτικής ευελιξίας, όπως είναι αυτό της λειτουργίας με «προσωπικό ασφαλούς λειτουργίας», λαμβάνονται, έτσι ώστε να μπορούν να λειτουργούν με λιγότερο αριθμό εργαζομένων ή με τη μεταφορά εργαζομένων εντός ομίλων, αλλά με υποχρέωση διατήρησης των θέσεων εργασίας και στις δύο περιπτώσεις.

Επισημαίνουμε ότι το «προσωπικό ασφαλούς λειτουργίας», με εκ περιτροπής εργασία, αφορά αποκλειστικά επιχειρήσεις που έχουν υποστεί ισχυρό πλήγμα στην οικονομική δραστηριότητά τους και εντάσσονται σε συγκεκριμένο και καθορισμένο Κωδικό Αριθμό Δραστηριότητας (ΚΑΔ). Πρόκειται για ένα εντελώς προσωρινό, αναγκαίο και επείγον μέτρο, που θα λήξει άμεσα με τον τερματισμό της κρίσης, σε δύο ή τρεις μήνες και, σε κάθε περίπτωση, όχι πέραν του εξαμήνου.

Με αυτόν τον τρόπο, αποφεύγεται η πλήρης κατάρρευση της αγοράς εργασίας και η ενεργοποίηση άλλων δυσχερέστερων μέτρων εκ μέρους των επιχειρήσεων, όπως μαζικές διαθεσιμότητες και απολύσεις. Έτσι, διασώζουμε τις θέσεις εργασίας με τις ελάχιστες δυνατές απώλειες.

Ας είμαστε ρεαλιστές και ειλικρινείς. Τους προσεχείς μήνες, θα αντιμετωπίσουμε οικονομική κρίση, πρωτόγνωρη σε βάθος και έκταση. Η οικονομία της Ευρώπης θα βρεθεί σε ύφεση και η ανεργία θα ανέβει σε όλες ανεξαιρέτως τις ευρωπαϊκές χώρες, αλλού περισσότερο και αλλού λιγότερο.

Η πρωτοφανής παράλυση στην οποία εξαναγκάζει την οικονομία η οργανωμένη αποτροπή της διασποράς του κορονοϊού δεν αφήνει κανένα περιθώριο για επιπολαιότητες και λαϊκισμούς: νοιαζόμαστε για τους εργαζόμενους και τα δικαιώματά τους, δεν αδιαφορούμε για τις επιχειρηματικές ανάγκες και τον αγώνα επιβίωσης που δίνουν. Τους θέλουμε όλους όρθιους την επόμενη μέρα. Προτιμούμε την εργασία από την ανεργία. Προτιμούμε να υπάρχουν ζωντανές επιχειρήσεις και, ειδικά, μικρομεσαίες την επόμενη μέρα, παρά καθόλου επιχειρήσεις.

Το κράτος στηρίζει και τις δύο πλευρές της αγοράς εργασίας ως πυλώνες της αναπτυξιακής προοπτικής και της κοινωνικής συνοχής.

Συνεπώς, για να αντέξουμε ως χώρα, πρέπει όλοι κάτι να κάνουμε, κάτι να συνεισφέρουμε: η πρωτοφανής κρίση απαιτεί υπομονή και αντοχή από εργαζόμενους και επιχειρήσεις, στήριξη και οργανωμένα μέτρα από την πολιτεία.

Η κομματική αρένα πολιτικής αντιπαράθεσης σε τέτοιες στιγμές εθνικής ανάγκης και εν μέσω μίας πανανθρώπινης κρίσης δεν βοηθά.

Είμαστε εδώ και δηλώνουμε «παρών» σε αυτό που επιτάσσει το εθνικό και κοινωνικό καθήκον για όλους.

Ερ: Η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει ένα ευρύ φάσμα μέτρων για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων του κορονοϊού. Ποιες προτεραιότητες τέθηκαν;

Απ: Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι, εν μέσω των πρωτόγνωρων συνθηκών και της- παγκοσμίων διαστάσεων -κρίσης δημόσιας υγείας, που απειλεί όλες ανεξαιρέτως τις κοινωνίες, η κυβέρνηση της χώρας μας αποτελεί αξιόπιστη δύναμη σταθερότητας και εγγύηση της αυριανής μέρας.

Από την πρώτη στιγμή, ο πρωθυπουργός έθεσε ως κορυφαία προτεραιότητα το αγαθό της υγείας. Να κρατήσουμε όρθια την κοινωνία και τον άνθρωπο. Να διασώσουμε τις θέσεις εργασίας.

Σε αυτό ακριβώς το πλαίσιο, το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, στυλοβάτης της κοινωνικής συνοχής και της ομαλής λειτουργίας της αγοράς εργασίας, προχωράει σταδιακά σε μία σειρά ξεχωριστών παρεμβάσεων. Μέτρα αναγκαία και αναλογικά, με πνεύμα αλληλέγγυας ευθύνης όλων, κράτους, εργοδοτών και εργαζομένων. Δεν πρόκειται για κλασικά μέτρα πολιτικής που θα εφαρμόζονταν σε μία οποιαδήποτε φυσιολογική κατάσταση.

Συνιστούν εξ ολοκλήρου έκτακτα και επείγοντα μέτρα, που θέτουν την οικονομία σε μία κατάσταση προσωρινής «αδράνειας», για την προστασία της δημόσιας υγείας και της ίδιας της παραγωγικής υποδομής της χώρας, ώστε την επόμενη μέρα να υπάρχουν επιχειρήσεις και εργαζόμενοι, όλοι υγιείς και δυνατοί, έτοιμοι για τη νέα εκτίναξη της αναπτυξιακής δυναμικής, που είχαμε δρομολογήσει και που διακόπηκε βίαια από αυτή την παγκόσμια κρίση.

Ερ: Πώς διαμορφώνονται πλέον για το 2020 οι προοπτικές για την οικονομία και την απασχόληση στη χώρα μας; Ποια είναι τα πρώτα στοιχεία από την πλατφόρμα, που άνοιξε χθες στο πληροφοριακό σύστημα «ΕΡΓΑΝΗ», για την υποβολή αιτήσεων από τις επιχειρήσεις;

Απ: Όπως ανακοίνωσαν οι G20, το 2020, όλες οι οικονομίες της Ευρώπης θα βρεθούν σε ύφεση, συμπεριλαμβανομένης και της δικής μας. Αυτό σημαίνει ότι θα έχουμε απώλειες εισοδήματος για τους Έλληνες και απώλεια θέσεων εργασίας.

Ενδεικτικό της κρίσης που αντιμετωπίζουν οι ελληνικές επιχειρήσεις, είναι ότι, μέχρι πριν από λίγο, στο πληροφοριακό σύστημα «ΕΡΓΑΝΗ», 60.000 επιχειρήσεις έχουν υποβάλει αίτηση για τα μέτρα στήριξης μέσα σε μία ημέρα.

Γι’ αυτό, καταβάλλουμε όλες μας τις δυνάμεις, για να είμαστε έτοιμοι για την επόμενη ημέρα και να αντιστρέψουμε όλους τους αρνητικούς δείκτες και να βάλουμε μπροστά την οικονομία.

Ερ: Για λόγους άμεσης αντιμετώπισης της εξάπλωσης της πανδημίας, αποφασίστηκε η αναστολή λειτουργίας επιχειρήσεων από μία σειρά κλάδων. Ποια είναι τα κυριότερα μέτρα που έχετε λάβει για τη διασφάλιση των θέσεων εργασίας σε αυτές; Πώς εκτιμάτε την αποτελεσματικότητά τους, λαμβάνοντας υπόψη ότι σε χώρες, όπως η Ισπανία, καταγράφεται έκρηξη της ανεργίας με 500.000 απολύσεις σε ελάχιστο χρονικό διάστημα;

Απ: Τα μέτρα αυτά έχουν δύο βασικούς πυρήνες: αφενός μεν την απαγόρευση των απολύσεων, μέτρο που καμία κυβέρνηση στο παρελθόν, παρά τα εύκολα λόγια, δεν τόλμησε να πάρει αφετέρου δε την παροχή στις επιχειρήσεις μίας νέας, εντελώς προσωρινής, δυναμικής εργαλειοθήκης, για την επιβίωσή τους.

Για την προστασία των θέσεων εργασίας και τη σταθεροποίηση της αγοράς εργασίας:

– Οι εργαζόμενοι των επιχειρήσεων που ανέστειλαν τη λειτουργία τους, με εντολή δημόσιας αρχής ή πλήττονται σημαντικά από την οικονομική κρίση, λαμβάνουν σημαντική οικονομική ενίσχυση-αποζημίωση ειδικού σκοπού.

Ακόμη πιο σημαντικό: οι εργαζόμενοι αυτοί διασφαλίζουν τις θέσεις εργασίας τους («ρήτρα διατήρησης των θέσεων εργασίας»), ακόμη και μετά τη λήξη των μέτρων, τους όρους της εργασιακής τους σχέσης, που παραμένει αμετάβλητη («ρήτρα διατήρησης της εργασιακής σχέσης»), καθώς και πλήρη ασφαλιστική κάλυψη.

– Για τη στήριξη των ανέργων, όσοι είναι δικαιούχοι τακτικής επιδότησης ανεργίας είτε επιδόματος μακροχρόνιας ανεργίας είτε βοηθήματος ανεργίας και το σχετικό δικαίωμά τους έληξε εντός του πρώτου τριμήνου του έτους, συνεχίζουν να το λαμβάνουν για δύο ακόμη μήνες.

– Καταβολή της αποζημίωσης ειδικού σκοπού και σε όσους έμειναν, σύμφωνα με τα στοιχεία του πληροφοριακού συστήματος «ΕΡΓΑΝΗ», άνεργοι για οποιονδήποτε λόγο στο διάστημα 1-20 Μαρτίου.

– Μείωση κατά 40% των μισθωμάτων πρώτης κατοικίας των εργαζομένων που ανήκουν σε επιχειρήσεις που ανεστάλη η λειτουργία τους.

Ερ: Με δεδομένη τη συνεπακόλουθη επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας, λόγω του κορονοϊού, σε ποιες κινήσεις έχετε προχωρήσει για τη στήριξη των επιχειρήσεων;

Απ: Στηρίζουμε τις επιχειρήσεις και την ύπαρξή τους και την επόμενη μέρα:

– Με μέτρα τόνωσης της ρευστότητάς τους.

– Με αναστολή όλων των διοικητικών υποχρεώσεών τους για εκ των προτέρων καταχώριση αλλαγών χρόνου εργασίας, ώστε να προσαρμόζονται γρήγορα και αποτελεσματικά στις πρωτόγνωρες συνθήκες λειτουργίας τους.

– Με ειδική πρόνοια για τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε τομείς της εφοδιαστικής αλυσίδας, ώστε να προσαρμόσουν τη λειτουργία τους στην έκτακτη αύξηση της ζήτησης (λειτουργία τις Κυριακές, υπερωριακή απασχόληση, χωρίς γραφειοκρατικά εμπόδια).

– Με αναστολή της καταβολής των ασφαλιστικών και φορολογικών υποχρεώσεών τους, καθώς και με τη μείωση κατά 40% των μισθωμάτων επαγγελματικής στέγης πληττόμενων εργοδοτών.