Η δημοσκόπηση επιβεβαιώνει τα ευρήματα προηγούμενων ερευνών, οι οποίες δείχνουν ότι το ποσοστό αποδοχής του Τραμπ και των πολιτικών του συνεχώς συρρικνώνεται. Η εικόνα του πρώην προέδρου φαίνεται να έχει πλήξει την επιρροή του στους Αμερικανούς πολίτες, κάτι που ενδέχεται να επηρεάσει τα εκλογικά αποτελέσματα των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.

Σε δημοσκόπηση των Economist/YouGov σε δείγμα 1.682 ενηλίκων, που δημοσιεύθηκε τη Δευτέρα (16.02.2026), περίπου το 56% των Αμερικανών αποδοκιμάζει έντονα ή σε έναν βαθμό την απόδοση του Τραμπ στην προεδρία – χρησιμοποιώντας μάλιστα σκληρές λέξεις για να δείξει τη δυσαρέσκειά του.

• Περίπου το 47% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι θα χαρακτήριζε τον Τραμπ «ρατσιστή». Το 24% δεν θα τον περιέγραφε έτσι, ενώ το 29% απάντησε ότι δεν έχει άποψη.
• Περίπου το 49% των Αμερικανών θα χαρακτήριζε τον Αμερικανό πρόεδρο «διεφθαρμένο». Άποψη που στηρίζεται προφανώς στο γεγονός ότι η περιουσία του έχει αυξηθεί από τότε που επέστρεψε στον Λευκό Οίκο. Το 23% δεν θα τον περιέγραφε ως «διεφθαρμένο», ενώ το 29% απάντησε ότι δεν έχει άποψη.
• Επίσης, το 46% των ενηλίκων θα περιέγραφε τον πρόεδρο ως «άσπλαχνο», έναντι 22% που δεν τον θεωρεί τόσο σκληρό. Το 32% απάντησε ότι δεν έχει άποψη.

Ο εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου πάντως έσπευσε να υποβαθμίσει τη δημοσκόπηση των Economist/YouGov. «Η ουσιαστική δημοσκόπηση ήταν εκείνη της 5ης Νοεμβρίου 2024, όταν σχεδόν 80 εκατομμύρια Αμερικανό εξέλεγαν με συντριπτική πλειοψηφία τον πρόεδρο Τραμπ για να κάνει πράξει την τη δημοφιλή και κοινής λογικής ατζέντα του», σχολίασας ο Ντέιβις Ίνγκλ.

Σύμφωνα με τη δημοσκόπηση, η καθαρή αποδοχή του Τραμπ βρίσκεται τώρα σε χαμηλότερο επίπεδο από εκείνη που είχε κατά την αντίστοιχη περίοδο της πρώτης θητείας του στον Λευκό Οίκο αλλά και χαμηλότερη από εκείνη του πρώην προέδρου Τζο Μπάιντεν στο ίδιο σημείο της θητείας του.

Η δημοσκόπηση των YouGov/Economist διεξήχθη από 13 έως 16 Φεβρουαρίου και συμμετείχαν 1.682 ενήλικοι πολίτες των ΗΠΑ. Από το δείγμα, 1.512 είναι εγγεγραμμένοι ψηφοφόροι. Το περιθώριο σφάλματος είναι ±3,1%.

Η αποκάλυψη για τη νέα στρατηγική Τραμπ, με τίτλο «Make Europe Great Again», έρχεται σε μια περίοδο όπου ο δημόσιος διάλογος για τη θέση της ΕΕ –και συνολικά της Ευρώπης στον παγκόσμιο χάρτη– έχει φουντώσει. Σύμφωνα με τη Dailymail, ο Λευκός Οίκος διαψεύδει κατηγορηματικά το δημοσίευμα.

Το Defense One υποστηρίζει ότι το μυστικό έγγραφο περιγράφει μια επιθετική αμερικανική προσέγγιση, ικανή να μεταβάλει ριζικά τις γεωπολιτικές ισορροπίες στην ευρωπαϊκή ήπειρο. Παράλληλα, φέρεται να καλεί τις ΗΠΑ να στηρίξουν κόμματα και κινήματα που «επιδιώκουν την κυριαρχία και τη διατήρηση ή αποκατάσταση των παραδοσιακών ευρωπαϊκών τρόπων ζωής».

Κατηγορηματική διάψευση από τον Λευκό Οίκο

Μετά τον σάλο που ξέσπασε σε ευρωπαϊκά ΜΜΕ και social media, ο Λευκός Οίκος αντέδρασε άμεσα. Η αναπληρώτρια εκπρόσωπος Τύπου Άννα Κέλι δήλωσε την Τετάρτη (11.12.2025):

«Ο Πρόεδρος Τραμπ είναι απολύτως ξεκάθαρος και έχει υπογράψει μια Εθνική Στρατηγική Ασφαλείας που καθοδηγεί ξεκάθαρα την κυβέρνηση. Δεν υπάρχει καμία εναλλακτική εκδοχή, ούτε κρυφό έγγραφο».

Η διαρροή έρχεται λίγα 24ωρα μετά τη συνέντευξη Τραμπ στο Politico (09.12.2025), όπου χαρακτήρισε την Ευρώπη «παρακμάζουσα» και τους ηγέτες της «αδύναμους».

«Νομίζω ότι είναι αδύναμοι… Θέλουν να είναι τόσο πολιτικά ορθοί… Η Ευρώπη δεν ξέρει τι να κάνει», δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος, πυροδοτώντας νέο κύμα αντιδράσεων.

Υπενθυμίζεται ότι το Politico ανέδειξε τον Ντόναλντ Τραμπ ως τον «πιο ισχυρό άνθρωπο στην Ευρώπη» για το 2026, στη λίστα των 28 προσωπικοτήτων με τη μεγαλύτερη επιρροή στην ευρωπαϊκή πολιτική.

Ο Τραμπ αναθέρμανε την προσωπική κόντρα με τον Σαντίκ Καν, δηλώνοντας ότι είναι «πολύ κακός δήμαρχος» και «μια ολοκληρωτική καταστροφή», παρά το γεγονός ότι διανύει την τρίτη θητεία του, έχοντας αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο να διεκδικήσει και τέταρτη.

Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης, η δημοσιογράφος Μπεβ Τέρνερ ανέφερε πως «στο Λονδίνο υπάρχει μεγάλο πρόβλημα εγκληματικότητας», και ο Τραμπ δεν έχασε την ευκαιρία, παίρνοντας την πάσα, να επιτεθεί στον Καν.

«Κοιτάξτε την εγκληματικότητα που έχετε στο Λονδίνο. Η μητέρα μου αγαπούσε το Λονδίνο, αγαπούσε την πόλη. Πάντα έλεγε ότι αυτό ήταν ένα διαφορετικό Λονδίνο από αυτό που υπάρχει σήμερα. Σήμερα άνθρωποι μαχαιρώνονται στα οπίσθια ή και χειρότερα», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ο Τραμπ δεν παρουσίασε πάντως συγκεκριμένα στοιχεία που να αποδεικνύουν τον ισχυρισμό του. Αντίθετα, οι ανθρωποκτονίες στη βρετανική πρωτεύουσα έχουν μειωθεί ελαφρώς. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου Εσωτερικών του Ηνωμένου Βασιλείου, η Μητροπολιτική Αστυνομία κατέγραψε 101 ανθρωποκτονίες την περίοδο Ιουλίου 2023 – Ιουνίου 2024, έναντι 107 την προηγούμενη χρονιά. Ο ορισμός της ανθρωποκτονίας περιλαμβάνει δολοφονίες, ανθρωποκτονίες από αμέλεια και παιδοκτονίες.

Σημειώνεται πως ο Σαντίκ Καν έχει απαντήσει πολλές φορές στον Τραμπ μετά τους ισχυρισμούς του στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ όπου υποστήριξε ότι «το Λονδίνο θέλει να πάει στον νόμο της Σαρία».

«Δεν είμαι σίγουρος τι συμβαίνει. Ο κόσμος αναρωτιέται γιατί αυτός ο μουσουλμάνος δήμαρχος που ηγείται μιας φιλελεύθερης, πολυπολιτισμικής, επιτυχημένης και διαφορετικής πόλης φαίνεται να ζει χωρίς να πληρώνει ενοίκιο στο μυαλό του Ντόναλντ Τραμπ», έχει πει.

Η κόντρα ανάμεσα στον Τραμπ και Καν κρατάει τουλάχιστον από το 2015, όταν ο τότε υποψήφιος πρόεδρος πρότεινε απαγόρευση εισόδου μουσουλμάνων στις ΗΠΑ με τον δήμαρχο του Λονδίνου να αντιδρά έντονα.

Η διαμάχη κλιμακώθηκε μετά την κριτική του Τραμπ για τη διαχείριση του τρομοκρατικού χτυπήματος στη Γέφυρα του Λονδίνου, ενώ το 2018 ο δήμος του Λονδίνου είχε επιτρέψει την ανάρτηση φουσκωτής κατασκευής που απεικόνιζε τον Αμερικανό πρόεδρο ως μωρό, κατά την επίσκεψή του στο Ηνωμένο Βασίλειο.

«Όλοι οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας πρέπει να επιστρέψουν στην εργασία τους, ΤΩΡΑ!!! Όποιος δεν επιστρέψει ουσιαστικά θα του παρακρατηθεί ο μισθός», δήλωσε ο Ντόναλντ Τραμπ σε ανάρτηση στο Truth Social εξαιτίας του shutdown που ακόμα δεν έχει σταματήσει.

Το shutdown (δημοσιονομική παράλυση) έχει θέσει υπό αναστολή σειρά υπηρεσιών του δημοσίου για 41 ολόκληρες ημέρες. Πάνω από 1.500 πτήσεις εσωτερικού στις ΗΠΑ ακυρώθηκαν σήμερα, τέταρτη συνεχόμενη μέρα που οι ακυρώσεις πτήσεων ξεπέρασαν τις 1.000, καθώς η στάση πληρωμών στο ομοσπονδιακό κράτος συνεχίζεται και η έλλειψη ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίας προκαλεί χάος και στις αερομεταφορές.

Ο Τραμπ ήταν ιδιαίτερα επιθετικός προς στους ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας που δεν δούλεψαν αυτές τις μέρες λέγοντας: «Θα έχετε αρνητική βαθμολογία, τουλάχιστον κατά τη γνώμη μου, στο μητρώο σας. Αν θέλετε να αποχωρήσετε από την υπηρεσία στο εγγύς μέλλον, μην διστάσετε να το κάνετε, χωρίς καμία αποζημίωση ή αποζημίωση αποχώρησης! Θα αντικατασταθείτε γρήγορα από αληθινούς πατριώτες, οι οποίοι θα κάνουν καλύτερη δουλειά με τον ολοκαίνουργιο εξοπλισμό τελευταίας τεχνολογίας, τον καλύτερο στον κόσμο, για τον οποίο είμαστε σε διαδικασία παραγγελίας».

Σύμφωνα με το site, Flightaware, μέχρι τις 8:30 πρωί, ανατολική ώρα ΗΠΑ (15:30 ώρα Ελλάδας), περισσότερες από 1.550 πτήσεις είχαν ακυρωθεί και 1.400 είχαν καθυστερήσει σήμερα μετά τις 2.950 πτήσεις που ακυρώθηκαν και σχεδόν 10.800 άλλες που καθυστέρησαν χθες Κυριακή, τη χειρότερη ημέρα για προβλήματα πτήσεων από την έναρξη του shutdown την 1η Οκτωβρίου.

Η ομοσπονδιακή υπηρεσία πολιτικής αεροπορίας (FAA) έδωσε εντολή στις αεροπορικές εταιρείες να μειώσουν το 4% των καθημερινών πτήσεων από την Παρασκευή σε 40 μεγάλα αεροδρόμια λόγω ανησυχιών για την ασφάλεια του ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας.

Οι μειώσεις στις πτήσεις έχουν υποχρεωτική ισχύ για να ανέλθουν στο 6% αύριο Τρίτη και στη συνέχεια να ανέλθουν στο 10% έως τις 14 Νοεμβρίου.

Σπύρος Σιδέρης

Η κίνηση αυτή, που δεν συνοδεύτηκε από κανένα ίχνος διπλωματικής ευγένειας, θεωρείται σαφές μήνυμα δυσπιστίας από την Ουάσιγκτον προς τον Νετανιάχου, ο οποίος, όπως δήλωσε ο ίδιος ο Τραμπ, «αν δεν τεθεί υπό έλεγχο, θα συνεχίσει τον πόλεμο για χρόνια».

Η νέα αμερικανική αρχιτεκτονική ελέγχου

Σύμφωνα με αμερικανικές πηγές που επικαλούνται οι New York Times, η κυβέρνηση Τραμπ ανησυχεί βαθύτατα ότι ο Νετανιάχου θα μπορούσε να υπονομεύσει τη συμφωνία εκεχειρίας μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς, που επιτεύχθηκε με αμερικανική μεσολάβηση. Γι’ αυτό, ο Λευκός Οίκος ενεργοποίησε ένα πρωτοφανές σύστημα διπλωματικού και στρατιωτικού ελέγχου, με τη συμμετοχή υψηλόβαθμων αξιωματούχων και Αμερικανών στρατηγών, οι οποίοι βρίσκονται μόνιμα εγκατεστημένοι στην Ιερουσαλήμ.

Το σχήμα αυτό επιβλέπει κάθε κίνηση της ισραηλινής κυβέρνησης σε ζητήματα ασφάλειας, αεροπορικών επιχειρήσεων και χρήσης στρατιωτικής ισχύος, διαμορφώνοντας στην πράξη μια νέα δομή εξουσίας, όπου οι αποφάσεις του Νετανιάχου περνούν πλέον μέσα από την αμερικανική επιτροπή ελέγχου.

Ο έλεγχος αυτός δεν είναι θεωρητικός. Όπως αποκάλυψε το ρεπορτάζ, η Ουάσιγκτον έθεσε βέτο σε τρεις ισραηλινές επιχειρήσεις στη Γάζα και σε μία επιχείρηση εναντίον ιρανικών στόχων, επικαλούμενη τον κίνδυνο «αποσταθεροποίησης της εκεχειρίας».

Το χάσμα εμπιστοσύνης και οι πολιτικοί υπολογισμοί

Οι Αμερικανοί αξιωματούχοι αναγνωρίζουν πλέον ανοιχτά ότι η εμπιστοσύνη στον Νετανιάχου έχει διαρραγεί. Ο ίδιος ο Τραμπ, σε δηλώσεις του από την Ουάσιγκτον, μίλησε για έναν «ηγέτη που χρησιμοποιεί τη σύγκρουση για να παρατείνει την πολιτική του επιβίωση».

Σύμφωνα με ανάλυση του Amos Harel από τη Haaretz, «οι κανόνες του παιχνιδιού γράφονται αυτή τη στιγμή από τις Ηνωμένες Πολιτείες, και το Ισραήλ καλείται να τους ακολουθήσει». Ο Ισραηλινός αναλυτής εκτιμά ότι οι ΗΠΑ ουσιαστικά “αποστρατιωτικοποίησαν” τη στρατηγική πρωτοβουλία του Τελ Αβίβ, μετατρέποντας τον Νετανιάχου σε «διαχειριστή πολιτικής υπό αμερικανική εποπτεία».

Πίσω από αυτή την εντυπωσιακή μετατόπιση ισχύος, βρίσκεται ο φόβος του Τραμπ ότι μια ανεξέλεγκτη κλιμάκωση θα καταστρέψει την εικόνα της δικής του «νέας αρχιτεκτονικής ειρήνης» στη Μέση Ανατολή, και θα οδηγήσει σε κατάρρευση των Συμφωνιών του Αβραάμ, που παραμένουν κεντρικό στοιχείο της στρατηγικής του.

Η πολιτική αποδυνάμωση του Νετανιάχου

Ο Νετανιάχου, ωστόσο, δεν είναι απλώς ένας «συγκρατούμενος σύμμαχος». Είναι ένας ηγέτης που βρίσκεται πολιτικά εξασθενημένος από τα σκάνδαλα διαφθοράς που τον ακολουθούν από το 2020 και από τις εσωτερικές πιέσεις της ακροδεξιάς συμμαχίας που τον στηρίζει.

Η Ουάσιγκτον εκτιμά ότι ο Ισραηλινός πρωθυπουργός διατηρεί την πολεμική ένταση ως πολιτική ασπίδα απέναντι στη δικαστική του περιπέτεια και στα αιτήματα για πρόωρες εκλογές. Ο ίδιος αποφεύγει επίμονα τις δίκες, επικαλούμενος το «βάρος των κυβερνητικών του καθηκόντων» και το «χάος» που θα προκαλούσε η προσωρινή του απομάκρυνση.

Η στρατηγική αυτή, όπως σημειώνει το CNN, έχει οδηγήσει τον Τραμπ να επιδιώκει την αποσύνδεση της ειρηνευτικής διαδικασίας από το πρόσωπο του Νετανιάχου, με την Ουάσιγκτον να εξετάζει εναλλακτικά σενάρια πολιτικής διαχείρισης μέσα στο Ισραήλ.

Η “αμερικανική σκιά” πάνω από το Ισραήλ

Στο εσωτερικό του Ισραήλ, η αμερικανική επιτήρηση προκαλεί έντονη δυσφορία. Ο πρώην αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Γκάντι Άιζενκοτ δήλωσε χαρακτηριστικά: «Η επιχείρηση στη Γάζα διοικείται πλέον από εξωτερικό παράγοντα, τις Ηνωμένες Πολιτείες. Είναι ένα ζήτημα εξαιρετικά προβληματικό για την εθνική μας κυριαρχία».

Ακόμη πιο αιχμηρός ήταν ο ηγέτης της αντιπολίτευσης Γιαΐρ Λαπίντ, ο οποίος κατηγόρησε τον Νετανιάχου ότι «μετέτρεψε το Ισραήλ σε προτεκτοράτο που δέχεται εντολές για την ασφάλειά του». Παρά τις αντιδράσεις, το υπουργικό συμβούλιο στο Τελ Αβίβ φαίνεται να αποδέχεται σιωπηρά την “αμερικανική διοίκηση”, γνωρίζοντας ότι χωρίς τη χρηματοδοτική και στρατιωτική στήριξη της Ουάσιγκτον, το Ισραήλ δεν μπορεί να διατηρήσει την ισορροπία δυνάμεων στην περιοχή.

Η διάσταση της ειρήνης και ο ρόλος του Τραμπ

Στην ουσία, η νέα αμερικανική στρατηγική δεν στοχεύει απλώς στη διαχείριση της κρίσης στη Γάζα· στοχεύει στη μεταμόρφωση του τρόπου με τον οποίο ασκείται η ισραηλινή ισχύς. Ο Τραμπ θεωρεί ότι μόνο μέσω ενός μηχανισμού άμεσης επιτήρησης μπορεί να επιτευχθεί μια σταθερή εκεχειρία και να προωθηθεί το όραμα μιας νέας “περιφερειακής ειρήνης” που θα συμπεριλαμβάνει και τις αραβικές χώρες του Κόλπου.

Η παρέμβαση του Τραμπ, όσο σκληρή κι αν φαίνεται, αποσκοπεί στη διατήρηση της αμερικανικής κυριαρχίας στη διαμόρφωση της νέας γεωπολιτικής ισορροπίας στη Μέση Ανατολή.
Όπως σχολίασε ο αναλυτής Ταάλ Σαλέφ, «η Ουάσιγκτον επιχειρεί να επανακτήσει τον πλήρη έλεγχο της ισραηλινής εξωτερικής πολιτικής· το κάνει όχι με ρητορική, αλλά με παρουσία στο έδαφος».

Το πολιτικό τίμημα

Για τον Νετανιάχου, η νέα κατάσταση είναι δίκοπο μαχαίρι. Από τη μία, η στήριξη του Τραμπ του επιτρέπει να παραμείνει στην εξουσία και να αποφύγει προσωρινά τη δικαστική πίεση. Από την άλλη, η παραχώρηση μέρους της κυριαρχίας του σε ξένο παράγοντα τον καθιστά πολιτικά ευάλωτο απέναντι στο εσωτερικό του ακροατήριο, που βλέπει στην αμερικανική επιτήρηση μια άνευ προηγουμένου ταπείνωση.

Ωστόσο, για την Ουάσιγκτον, το διακύβευμα υπερβαίνει τα ισραηλινά σύνορα. Είναι το τεστ αξιοπιστίας της αμερικανικής πολιτικής ισχύος στην περιοχή, η οποία επιχειρεί να αποδείξει ότι μπορεί ακόμη να επιβάλει όρια και κανόνες στους συμμάχους της.

Σπύρος Σιδέρης

η συνάντηση Ντόναλντ Τραμπ – Βλαντίμιρ Πούτιν, που ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοίνωσε ότι «ακυρώνεται», διαψεύδεται λίγες ώρες αργότερα από τον Λευκό Οίκο, δημιουργώντας ένα σκηνικό θολό, ασταθές και βαθιά πολιτικό.

Το ουγγρικό «όχι» και η ρητορική του «ειρηνικού ρεαλισμού»

Σύμφωνα με πληροφορίες ευρωπαϊκών πηγών, 26 από τα 27 κράτη-μέλη υπέγραψαν τα συμπεράσματα του Συμβουλίου για τη συνέχιση της οικονομικής και στρατιωτικής στήριξης προς την Ουκρανία. Ο μόνος που αρνήθηκε ήταν ο Ούγγρος πρωθυπουργός, επιμένοντας ότι «η Ευρώπη χρειάζεται διάλογο, όχι νέες δεσμεύσεις».

Η στάση αυτή δεν προκάλεσε έκπληξη. Εδώ και μήνες, ο Όρμπαν διαμηνύει ότι η στρατηγική των Βρυξελλών είναι «ούτε ρεαλιστική ούτε οικονομικά βιώσιμη». Σε ομιλία του στη Βουδαπέστη, με αφορμή την επέτειο της εξέγερσης του 1956, υιοθέτησε την πλέον σκληρή ρητορική του έναντι της Ε.Ε.:

«Δεν θα πεθάνουμε για την Ουκρανία, αλλά θα ζήσουμε για την Ουγγαρία. Η Ευρώπη σέρνεται σ’ έναν πόλεμο που δεν είναι δικός της. Εμείς θα μείνουμε η φωνή της ειρήνης».

Ο Όρμπαν κατηγόρησε τις Βρυξέλλες ότι «μετέτρεψαν τον πόλεμο της Ουκρανίας σε δικό τους πόλεμο», δαπανώντας –όπως είπε– πάνω από 185 δισ. ευρώ για μια «ανέφικτη στρατηγική». Και υπενθύμισε ότι, κατά την άποψή του, «αν ο Ντόναλντ Τραμπ ήταν πρόεδρος, ο πόλεμος αυτός δεν θα είχε ξεκινήσει ποτέ».

Η τοποθέτηση αυτή βρήκε απήχηση στους υποστηρικτές του εντός της χώρας, αλλά δημιούργησε εκνευρισμό στις Βρυξέλλες, όπου η Ουγγαρία θεωρείται πλέον «συστηματικός τροχοπέδης» στην ενιαία γραμμή της Ένωσης έναντι της Μόσχας.

Οι Βέλγοι απέναντι στο «νομικό ρίσκο» των ρωσικών κεφαλαίων

Την ίδια στιγμή, οι βελγικές αρχές μπλόκαραν την πρόταση της Κομισιόν για τη χρήση των παγωμένων περιουσιακών στοιχείων της Κεντρικής Τράπεζας της Ρωσίας –ύψους περίπου 140 δισ. δολαρίων– ως «εγγύηση» για την παροχή νέων δανείων στην Ουκρανία. Το βελγικό Υπουργείο Οικονομικών δήλωσε ότι «ο τρέχων μηχανισμός δεν προσφέρει επαρκή κάλυψη κινδύνου», ενώ αξιωματούχοι τόνισαν πως «η συλλογική ευθύνη για ενδεχόμενες απώλειες δεν μπορεί να επιμεριστεί άκριτα».

Σύμφωνα με το Reuters, οι ηγέτες της Ε.Ε. ζήτησαν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επεξεργαστεί νέες επιλογές έως τον Δεκέμβριο, καθώς το ζήτημα έχει μετατραπεί σε τεστ συνοχής. Παράλληλα, το Bloomberg σημείωσε ότι η καθυστέρηση οφείλεται στην επιμονή της βελγικής κυβέρνησης να μη φέρει η ίδια «μονομερή νομική ευθύνη» για τη διαχείριση των κεφαλαίων.

Η ένταση μεταξύ Βρυξελλών και Βελγίου είχε ήδη αναδειχθεί σε ρεπορτάζ των Financial Times, που έκαναν λόγο για «αύξηση δυσπιστίας» σχετικά με το κατά πόσο η κατάσχεση ρωσικών αποθεμάτων είναι συμβατή με το διεθνές δίκαιο. Επισήμως, οι Βέλγοι αποδέχονται μόνο τη διατύπωση ότι «τα κεφάλαια θα παραμείνουν παγωμένα έως τη λήξη της σύρραξης». Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι η Ε.Ε. δεν διαθέτει ακόμη ούτε το νομικό πλαίσιο ούτε την πολιτική συναίνεση για να προχωρήσει σε ευθεία «χρηματοδότηση μέσω ρωσικών περιουσιακών στοιχείων».

Ο παράγοντας Τραμπ και η «διπλή γραμμή» της Ουάσιγκτον

Ενώ οι Ευρωπαίοι ηγέτες διαφωνούν για τα οικονομικά, η άλλη πλευρά του Ατλαντικού έστειλε ένα μήνυμα… αμφίσημο. Την Τετάρτη, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε πως ακυρώνει τη συνάντησή του με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, που επρόκειτο να πραγματοποιηθεί στη Βουδαπέστη. «Δεν αισθάνθηκα ότι θα καταλήξουμε εκεί που πρέπει. Θα την κάνουμε στο μέλλον», είπε. Μερικές ώρες αργότερα, όμως, εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου διέψευσε ότι η συνάντηση «έχει επισήμως ακυρωθεί», λέγοντας ότι «η προετοιμασία συνεχίζεται, εφόσον οι συνθήκες το επιτρέψουν».

Η ασάφεια αυτή αναζωπύρωσε τα σενάρια για έναν πιθανό νέο κύκλο διαπραγματεύσεων ΗΠΑ–Ρωσίας, ιδιαίτερα μετά τις δηλώσεις αξιωματούχων της Ουγγαρίας ότι «ο δρόμος της ειρήνης περνά μέσα από τον διάλογο των υπερδυνάμεων». Δεν είναι τυχαίο ότι ο ίδιος ο Όρμπαν είχε αναφέρει στους Ευρωπαίους ομολόγους του πως «δεν έχει νόημα να δεσμευόμαστε τώρα για την Ουκρανία, αν πρόκειται σύντομα να υπάρξει αμερικανορωσική συνάντηση».

Στην Ουάσιγκτον, ωστόσο, η αβεβαιότητα αντικατοπτρίζει μια εσωτερική διάσπαση. Το Υπουργείο Οικονομικών ανακοίνωσε νέες κυρώσεις κατά της Ρωσίας, στοχοποιώντας δύο από τις μεγαλύτερες πετρελαϊκές εταιρείες της χώρας, ενώ ταυτόχρονα το πολιτικό επιτελείο του Τραμπ αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο «επαναπροσέγγισης» εφόσον «υπάρχει σοβαρή δέσμευση για ειρήνη».

Ευρώπη σε κόπωση, πολιτική σε μετάβαση

Το σκηνικό που διαμορφώνεται δείχνει μια Ευρώπη εγκλωβισμένη ανάμεσα σε ηθικές δεσμεύσεις και πολιτικό ρεαλισμό, σε μια στιγμή που η χρηματοδότηση της Ουκρανίας θεωρείται διασφαλισμένη μόνον έως τον Απρίλιο του 2026. Με τις Ηνωμένες Πολιτείες να επαναξιολογούν τη στάση τους και την εσωτερική πολιτική αστάθεια να αυξάνεται σε πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, η κόπωση είναι εμφανής.

Η Ουγγαρία εμφανίζεται ως η πιο θορυβώδης φωνή του «ειρηνικού μπλοκ», το Βέλγιο αναδεικνύει τις νομικές και θεσμικές αντιφάσεις της Ε.Ε., ενώ η Ουάσιγκτον παλινδρομεί ανάμεσα στην απομόνωση και την επαναπροσέγγιση. Κοινός παρονομαστής: μια πολιτική Ευρώπη που δεν έχει ακόμη αποφασίσει αν θέλει να συνεχίσει να «πληρώνει τον πόλεμο» ή να αρχίσει να «διαπραγματεύεται την ειρήνη».

Σπύρος Σιδέρης

Το ενδεχόμενο να περάσει ο Ρώσος πρόεδρος από τον ουρανό της Ε.Ε. για να συναντήσει τον Αμερικανό πρόεδρο αποτελεί μια πράξη υψηλού ρίσκου, τόσο πολιτικά όσο και τεχνικά.

Η προοπτική της συνάντησης Πούτιν–Τραμπ στην Ουγγαρία, που σύμφωνα με τον εκπρόσωπο του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ μπορεί να πραγματοποιηθεί «εντός των επόμενων δύο εβδομάδων ή λίγο αργότερα», προκαλεί ήδη διπλωματικούς πονοκεφάλους σε Βρυξέλλες και Ουάσιγκτον. Ο Βίκτορ Όρμπαν, ενθουσιωδώς, δήλωσε πως η Ουγγαρία είναι «έτοιμη να φιλοξενήσει την ειρήνη», χαρακτηρίζοντας τη συνάντηση «εξαιρετικά καλή είδηση για τους ειρηνόφιλους λαούς του κόσμου». Η επιλογή της Βουδαπέστης, ωστόσο, θεωρείται στη Δύση διπλό πλήγμα: αφενός, συνιστά διπλωματική νίκη για τον Όρμπαν, που ενισχύει το προφίλ του ως “γέφυρα” ανάμεσα στη Ρωσία και τη Δύση, αφετέρου, ένα ηχηρό πλήγμα στο κύρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που παραμένει αποκλεισμένη από μια πρωτοβουλία στην ίδια της την αυλή.

Ένα ταξίδι 5.000 χιλιομέτρων

Το ταξίδι του Πούτιν προς τη Βουδαπέστη, αν πραγματοποιηθεί, δεν θα είναι καθόλου απλό. Οι ευρωπαϊκές κυρώσεις μετά την εισβολή στην Ουκρανία απαγορεύουν σε ρωσικά κρατικά αεροσκάφη να πετούν πάνω από το έδαφος της Ε.Ε., γεγονός που υποχρεώνει το προεδρικό αεροσκάφος “Ιλιούσιν Il-96” να ακολουθήσει μια παρακαμπτήρια διαδρομή. Ενώ μια απευθείας πτήση από τη Μόσχα στη Βουδαπέστη διαρκεί λιγότερο από δύο ώρες, η τρέχουσα διαδρομή —μέσω Τουρκίας, Σερβίας και, πιθανώς, Βουλγαρίας— θα μπορούσε να φτάσει τα 5.000 χιλιόμετρα, προσθέτοντας τουλάχιστον τρεις ώρες στο συνολικό χρόνο πτήσης.

Η παράκαμψη αυτή δημιουργεί σημαντικούς κινδύνους. Η πτήση πάνω από τη Μαύρη Θάλασσα, όπου παρατηρείται έντονη στρατιωτική κινητικότητα, θεωρείται υψηλού ρίσκου από τις υπηρεσίες ασφαλείας. Επιπλέον, η ανάγκη συντονισμού με τα κέντρα ελέγχου αεροπορικής κυκλοφορίας σε Τουρκία και Σερβία απαιτεί εξαιρετικά ακριβή προγραμματισμό, καθώς οποιαδήποτε καθυστέρηση ή τεχνική βλάβη θα μπορούσε να εξελιχθεί σε διπλωματικό εφιάλτη.

Οι βουλγαρικές αρχές γνωρίζουν καλά τη λεπτότητα του θέματος. Η Σόφια, μέλος του ΝΑΤΟ και της Ε.Ε., προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην ευρωπαϊκή πειθαρχία και στην πραγματιστική ανάγκη να μη φανεί πως παρεμποδίζει μια ενδεχόμενη ειρηνευτική πρωτοβουλία. Όπως δήλωσε ο Γκεόργκιεφ, «μια συνάντηση δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί αν ένας από τους δύο δεν μπορεί να φτάσει στον προορισμό του».

Ο “ειρηνοποιός” Όρμπαν και το ευρωπαϊκό ρήγμα

Η επιλογή της Βουδαπέστης ως τόπου συνάντησης δεν είναι τυχαία. Ο Όρμπαν, ο οποίος διατηρεί στενές σχέσεις με τον Πούτιν, έχει επανειλημμένα ζητήσει «ειρηνευτική προσέγγιση» και «τερματισμό της παράλογης κλιμάκωσης» στην Ουκρανία. Για τον ίδιο, η φιλοξενία της συνάντησης αποτελεί διπλωματική δικαίωση και ευκαιρία να προβάλλει την Ουγγαρία ως ουδέτερη πλατφόρμα διαλόγου μέσα σε μια Ε.Ε. που έχει ταυτιστεί πλήρως με το Κίεβο.

Ωστόσο, για τις Βρυξέλλες, η εικόνα δύο ηγετών —του Πούτιν και του Τραμπ— να συναντώνται εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης χωρίς καμία θεσμική συμμετοχή ή εποπτεία συνιστά θεσμική ταπείνωση. Δυτικοί αναλυτές επισημαίνουν ότι «η Βουδαπέστη γίνεται το νέο Ελσίνκι», υπενθυμίζοντας τη σύνοδο κορυφής Πούτιν–Τραμπ του 2018 στη Φινλανδία, αλλά με εντελώς διαφορετικό παγκόσμιο σκηνικό.

Οι “τεχνικές” και οι πολιτικές παγίδες

Το ζήτημα του αεροπορικού διαδρόμου έχει μετατραπεί σε σύμβολο της μεταψυχροπολεμικής απομόνωσης της Ρωσίας. Από το 2022, τα ρωσικά κρατικά αεροσκάφη αναγκάζονται να ακολουθούν μαραθώνιες διαδρομές μέσω Κεντρικής Ασίας ή Μέσης Ανατολής. Ο υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ είχε ταξιδέψει πέρυσι για τη σύνοδο των BRICS μέσω Ιράν και Βόρειας Αφρικής —μια παράκαμψη 8.000 χιλιομέτρων που έγινε διεθνές ανέκδοτο.

Αυτή η “πτήση του αποκλεισμού” υπογραμμίζει πώς η γεωπολιτική απομόνωση της Μόσχας επηρεάζει ακόμα και την τεχνική υποδομή της διπλωματίας. Η Βουλγαρία βρίσκεται τώρα στο επίκεντρο ενός ιδιότυπου διλήμματος: θα τηρήσει πιστά την ευρωπαϊκή γραμμή ή θα επιτρέψει μια πράξη διπλωματικού ρεαλισμού που μπορεί να συμβάλει στην ειρήνη;

Ορισμένοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, ανεπισήμως, αναγνωρίζουν πως η πρωτοβουλία Τραμπ για μια συνάντηση με τον Πούτιν «δεν μπορεί να αγνοηθεί». Ακόμη και ο εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Όλοφ Γκιλ, δήλωσε ότι «αν η συνάντηση συμβάλει σε μια δίκαιη και διαρκή ειρήνη στην Ουκρανία, θα είναι καλοδεχούμενη». Παρ’ όλα αυτά, υπενθύμισε πως η θέση της Ε.Ε. παραμένει σταθερή: «Η Ρωσία πρέπει να σταματήσει την παράνομη επιθετικότητά της και να αποσυρθεί από το ουκρανικό έδαφος».

Η αβεβαιότητα του ίδιου του ταξιδιού

Πέρα από τη διπλωματική διάσταση, υπάρχουν τεράστια ζητήματα ασφαλείας. Οι ρωσικές υπηρεσίες προστασίας έχουν εκπονήσει εναλλακτικά σενάρια για πιθανές τεχνικές προσγειώσεις στην Τουρκία ή στη Σερβία, ενώ δεν αποκλείεται η συνοδεία στρατιωτικών αεροσκαφών σε τμήματα της διαδρομής. Το Κρεμλίνο αποφεύγει να δώσει λεπτομέρειες, ωστόσο πηγές στη Μόσχα αφήνουν να εννοηθεί ότι «η ασφάλεια του Προέδρου δεν εξαρτάται από πολιτικές ευαισθησίες».

Ορισμένοι αναλυτές επισημαίνουν ότι ακόμη και αν η Βουλγαρία παραχωρήσει τελικά τον εναέριο χώρο, η απόφαση πρέπει να εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Ασφάλειας Πτήσεων (EASA) και να μην παραβιάζει ρητές κυρώσεις της Ε.Ε. Σε διαφορετική περίπτωση, η Σόφια κινδυνεύει να βρεθεί σε θεσμική σύγκρουση με τις Βρυξέλλες.

Πολιτικές προεκτάσεις

Για τον Ντόναλντ Τραμπ, η συνάντηση με τον Πούτιν συνιστά ένα μεγάλο στοίχημα. Η εικόνα του ως “ειρηνοποιού” που μπορεί να σταματήσει τον πόλεμο στην Ουκρανία αποτελεί πολιτικό μήνυμα προς τους Αμερικανούς και όχι μόνο. Για τον Πούτιν, αντίθετα, η συνάντηση είναι διεθνής ανάσα νομιμοποίησης, μια ευκαιρία να επανεμφανιστεί στη σκηνή της Δύσης χωρίς τον ρόλο του παρία.

Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις φοβούνται ότι η Βουδαπέστη θα γίνει σκηνή πολιτικής χειραγώγησης, όπου ο Όρμπαν θα εκμεταλλευτεί το γεγονός για να παρουσιάσει τον εαυτό του ως μεσολαβητή των υπερδυνάμεων και να επιβάλει έναν “ουγγρικό ρεαλισμό” στην ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική.

Ένα ραντεβού που μπορεί να αλλάξει τους κανόνες

Παρά τις αντιδράσεις, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφεύγει να απορρίψει ρητά τη συνάντηση. «Οποιοδήποτε βήμα προς μια δίκαιη ειρήνη είναι ευπρόσδεκτο», δήλωσε ο Όλοφ Γκιλ, τονίζοντας ωστόσο ότι «ο δρόμος για την ειρήνη δεν μπορεί να περάσει μέσα από παραβίαση των κυρώσεων».

Αν το ταξίδι πραγματοποιηθεί, θα είναι το πρώτο του Πούτιν σε χώρα της Ε.Ε. μετά την έκδοση του εντάλματος σύλληψης από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο. Η Ουγγαρία, αν και μέλος του ΔΠΔ, έχει ήδη δηλώσει πως δεν θα εκτελέσει το ένταλμα, επικαλούμενη «νομικά κενά» στο εσωτερικό της νομοθεσίας.

Στο μεταξύ, η αβεβαιότητα παραμένει. Ούτε το Κρεμλίνο ούτε το επιτελείο Τραμπ έχουν ανακοινώσει ημερομηνία. Οι διπλωματικοί αγωγοί παραμένουν ανοιχτοί, ενώ οι ευρωπαϊκές υπηρεσίες ασφαλείας εξετάζουν σενάρια για τη διαδρομή, τις άδειες υπερπτήσης και την ενδεχόμενη συνοδεία του ρωσικού προεδρικού αεροσκάφους.

Αν η συνάντηση γίνει πράξη, θα σηματοδοτήσει μια θεαματική μετατόπιση στο γεωπολιτικό σκηνικό — και ίσως την επιστροφή της Ρωσίας στον ευρωπαϊκό διάλογο μέσα από τις πύλες μιας Ουγγαρίας που παίζει, για άλλη μια φορά, το ρόλο του ανυπότακτου μεσολαβητή.

Σπύρος Σιδέρης

Η πρόσφατη Σύνοδος Ειρήνης στο Σαρμ ελ-Σέιχ, όπου υπογράφηκε η τελική συμφωνία κατάπαυσης του πυρός, ανέδειξε την ανάγκη ενός ολοκληρωμένου σχεδίου αποκατάστασης με διεθνή εγγύηση και πολιτική βούληση.

Διεθνής κινητοποίηση υπό την αιγίδα Καΐρου και Ουάσιγκτον

Ο πρόεδρος της Αιγύπτου, Αμπντέλ Φατάχ αλ-Σίσι, κάλεσε τον Αμερικανό ομόλογό του Ντόναλντ Τραμπ να αναλάβει την αιγίδα του διεθνούς συνεδρίου για την ανοικοδόμηση της Γάζας, που θα πραγματοποιηθεί στο Κάιρο τον Νοέμβριο.

Ο Τραμπ, μιλώντας τόσο στη Σύνοδο όσο και σε δηλώσεις του εν πτήσει προς την Ουάσιγκτον, περιέγραψε τη Γάζα ως «μια περιοχή κατεδάφισης» και διαβεβαίωσε ότι οι εργασίες απομάκρυνσης των ερειπίων «θα αρχίσουν σχεδόν αμέσως». Σύμφωνα με τον ίδιο, «χρηματορροές από πλούσιες και ισχυρές χώρες» έχουν ήδη δεσμευθεί για να στηρίξουν την προσπάθεια.

Η αιγυπτιακή πρωτεύουσα προετοιμάζεται να φιλοξενήσει ηγέτες και τεχνοκράτες από τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ευρωπαϊκή Ένωση, χώρες του Κόλπου, αλλά και περιφερειακούς εταίρους όπως η Τουρκία και η Ιορδανία. Στόχος, όπως αναφέρουν διπλωματικές πηγές στο Κάιρο, είναι η σύνδεση της ειρηνευτικής διαδικασίας με το σχέδιο ανοικοδόμησης – μια προσπάθεια να συνδεθεί η πολιτική σταθερότητα με τη βιώσιμη ανάπτυξη.

Μια πόλη-φάντασμα

Σύμφωνα με το Γραφείο Τύπου της Κυβέρνησης της Γάζας, η ισραηλινή εκστρατεία προκάλεσε την ολοκληρωτική καταστροφή 300.000 κατοικιών και τη μερική καταστροφή άλλων 200.000. Από τα 38 νοσοκομεία της Λωρίδας, τα 25 έχουν τεθεί εκτός λειτουργίας, ενώ 103 κέντρα πρωτοβάθμιας περίθαλψης καταστράφηκαν. Το 95% των σχολείων έχει υποστεί ζημιές και το 85% των εγκαταστάσεων ύδρευσης και αποχέτευσης δεν λειτουργεί.

Ο αξιωματούχος του Προγράμματος Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών (UNDP), Γιάκο Σίλιερς, ανακοίνωσε στη Γενεύη ότι η καταστροφή έχει αφήσει πίσω της τουλάχιστον 55 εκατομμύρια τόνους ερειπίων, εκ των οποίων μόλις 81.000 τόνοι έχουν απομακρυνθεί μέχρι στιγμής. «Η αποκατάσταση της Γάζας», δήλωσε, «θα απαιτήσει δεκαετίες και μια πρωτοφανή διεθνή συνεργασία».

Οικονομικοί υπολογισμοί και χρονικά περιθώρια

Οι αριθμοί είναι αμείλικτοι. Έκθεση της Ε.Ε., της Παγκόσμιας Τράπεζας και του ΟΗΕ υπολόγισε το κόστος ανοικοδόμησης σε 53 δισ. δολάρια, εκ των οποίων 20 δισ. θα απαιτηθούν για την πρώτη τριετία. Στα επόμενα δέκα χρόνια το ποσό ανεβαίνει στα 53,2 δισ., με πρόσθετα 19 δισ. να χρειάζονται για κοινωνικές και οικονομικές αποζημιώσεις.

Παράλληλα, ο Αραβικός Σύνδεσμος και ο Οργανισμός Ισλαμικής Συνεργασίας ενέκριναν από κοινού ένα πενταετές σχέδιο ύψους 53 δισ. δολαρίων, που προβλέπει την πλήρη ανασυγκρότηση της Γάζας χωρίς εκτοπισμό των κατοίκων.

Καινοτόμα χρηματοδότηση από το Σάσεξ

Ενώ στο Σαρμ ελ-Σέιχ συνεδρίαζαν οι ηγέτες, στο Ουέστ Σάσεξ της Βρετανίας πραγματοποιήθηκε ένα τριήμερο οικονομικό φόρουμ για «καινοτόμες μορφές χρηματοδότησης της ανοικοδόμησης». Συμμετείχαν εκπρόσωποι από την Αίγυπτο, τη Σαουδική Αραβία, την Ιορδανία, τη Γερμανία, την Ιταλία, καθώς και την Παλαιστινιακή Αρχή.

Ο Βρετανός υφυπουργός Εξωτερικών για τη Μέση Ανατολή, Χάμις Φάλκονερ, τόνισε ότι «πρέπει να είμαστε έτοιμοι να δράσουμε: να απομακρύνουμε τα ερείπια, να ξαναχτίσουμε σπίτια, να αποκαταστήσουμε την εκπαίδευση και την υγεία». Εκτίμησε ότι η διαδικασία θα διαρκέσει πολλά χρόνια και θα κοστίσει δισεκατομμύρια δολάρια.

Η βρετανική εφημερίδα The Times αποκάλυψε ότι το Κατάρ σχεδιάζει να επενδύσει μεγάλα ποσά στη Γάζα, είτε μέσω κρατικών φορέων είτε μέσω ιδιωτικών επενδυτικών ταμείων, ενώ Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Αίγυπτος ετοιμάζουν κοινές επιχειρηματικές πρωτοβουλίες. Στο ίδιο πλαίσιο, Τουρκία, Ηνωμένο Βασίλειο και ΗΠΑ θα αναλάβουν έργα υποδομής και τεχνικής εποπτείας, με την Άγκυρα να προβάλλει την εμπειρία της από την ανοικοδόμηση του Σαράγιεβο μετά τον πόλεμο.

Οι πολιτικές προϋποθέσεις

Για τον Χάιρι Όμαρ, καθηγητή Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Καΐρου, «δεν μπορεί να υπάρξει ανοικοδόμηση χωρίς σταθερότητα». Όπως εξηγεί, «πρέπει να συμφωνηθούν οι μεταβατικές ρυθμίσεις διοίκησης της Γάζας», καθώς υπάρχει διαφωνία μεταξύ Ουάσιγκτον και Αράβων μεσαζόντων, συμπεριλαμβανομένης της Τουρκίας, σχετικά με το ποιος θα διαχειριστεί την επόμενη μέρα.

Ο Όμαρ επισημαίνει ότι η περιφερειακή ειρήνη και η πρόοδος προς ένα παλαιστινιακό κράτος αποτελούν αναγκαίες συνθήκες για την επιτυχία του εγχειρήματος. «Η προστασία των έργων ανοικοδόμησης πρέπει να αποτελέσει θεμελιώδη εγγύηση», λέει, «διότι καμία χώρα δεν θα επενδύσει δισεκατομμύρια αν υπάρχει ο κίνδυνος νέου πολέμου». Ως ιστορικό παράδειγμα φέρνει το Σχέδιο Μάρσαλ, το οποίο ανασυγκρότησε την Ευρώπη μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, τονίζοντας όμως ότι «στη Γάζα το πρόβλημα είναι πολύ πιο σύνθετο, λόγω των πολιτισμικών, πληθυσμιακών και γεωπολιτικών αντιφάσεων».

Ποιος θα πληρώσει τον λογαριασμό;

«Είναι δίκαιο αυτός που κατέστρεψε να πληρώσει και για την ανοικοδόμηση», υποστηρίζει ο οικονομολόγος Μουστάφα Γιούσεφ, ειδικός στην πολιτική οικονομία και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Ωστόσο, όπως επισημαίνει, «στην πράξη, τα πράγματα δεν είναι τόσο δίκαια». Σύμφωνα με τον ίδιο, οι χώρες του Κόλπου θα επωμιστούν το μεγαλύτερο βάρος «υπό την πίεση των Ηνωμένων Πολιτειών».

Ο Γιούσεφ εκτιμά ότι η πρώτη φάση της ανοικοδόμησης θα απαιτήσει 10 δισ. δολάρια για την αποκατάσταση βασικών υποδομών, ενώ οι υπόλοιπες φάσεις θα φτάσουν τα 50 δισ. Προβλέπει ότι η Ουάσιγκτον θα προσπαθήσει να εξασφαλίσει συμβόλαια για αμερικανικές κατασκευαστικές εταιρείες, όπως είχε κάνει και στο Ιράκ, ενώ Κατάρ και Τουρκία θα πιέσουν για διαφάνεια και διεθνή εποπτεία.

«Αν οι διαγωνισμοί γίνουν με διαφάνεια», προσθέτει, «οι κινεζικές εταιρείες έχουν το πλεονέκτημα, καθώς προσφέρουν χαμηλότερες τιμές και ταχύτερη εκτέλεση έργων». Παράλληλα, προβλέπει ότι Αίγυπτος και Ιορδανία θα συνεισφέρουν με εργατικό δυναμικό, ενώ ασκεί κριτική στη συμμετοχή χωρών «που συνέβαλαν στην καταστροφή, όπως η Γερμανία».

«Να μην ξαναγίνει πόλεμος»

Ο οικονομολόγος κλείνει με μια προειδοποίηση: «Καμία χώρα δεν θα πληρώσει για να ξαναχτίσει, αν δεν υπάρξουν εγγυήσεις ότι δεν θα ξαναγκρεμιστεί». Οι δωρητές ζητούν σαφείς δεσμεύσεις μη επανάληψης εχθροπραξιών, ένα πλαίσιο πολιτικής ασφάλειας και μια βιώσιμη διοίκηση που θα διασφαλίσει την ομαλή υλοποίηση του σχεδίου.

Η ανοικοδόμηση της Γάζας δεν είναι απλώς ένα τεχνικό ή οικονομικό έργο. Είναι το τεστ ωριμότητας της διεθνούς κοινότητας απέναντι στην τραγωδία ενός λαού που έζησε την απόλυτη καταστροφή. Αν η ιστορία διδάσκει κάτι, είναι ότι η ειρήνη που χτίζεται με μπετόν και ερείπια χρειάζεται πάνω απ’ όλα δικαιοσύνη.

Από την Άγκυρα έγινε γνωστό ότι ο Τούρκος πρόεδρος είπε στον Τραμπ ότι η πρόσφατη επίσκεψη στην Ουάσινγκτον και η συνάντηση που είχαν ενίσχυσε τις διμερείς σχέσεις και τόνισε την ανάγκη να ενισχυθεί η συνεργασία, ειδικά στον αμυντικό τομέα.

Επιπλέον είπε στον Αμερικανό πρόεδρο ότι η Τουρκία καλωσορίζει τις πρωτοβουλίες για την ειρήνευση σε περιφερειακό επίπεδο και ότι το Ισραήλ πρέπει να τερματίσει τις επιθέσεις του για να είναι επιτυχημένες οι προσπάθειες.

#BREAKING In phone call with Trump, Erdogan says his Washington visit strengthened bilateral ties, stresses boosting cooperation, especially in defense industry pic.twitter.com/HI5MTRBPfu

— Anadolu English (@anadoluagency) October 3, 2025

Σπύρος Σιδέρης

Όμως ακόμη κι έτσι μιλάμε για 12 δισ. δολ. τον χρόνο, τη στιγμή που οι δηλωμένες ανάγκες για το 2026 είναι πολλαπλάσιες: ο Ζελένσκι παρέδωσε στον Ντόναλντ Τραμπ κατάλογο ζητούμενων συστημάτων ύψους 90 δισ. δολ., ενώ το Κίεβο έχει προβάλει συνολικές ανάγκες 60 δισ. δολ. για τον επόμενο προϋπολογιστικό κύκλο.

Το νέο τοπίο είναι σαφές: η Ουάσιγκτον στέλνει το μήνυμα ότι δεν γράφει «λευκές επιταγές», μετατρέποντας την υποστήριξη σε συναλλαγή μέσω «διαμεσολαβητών»· και η Ευρωπαϊκή Ένωση καλείται να σηκώσει το βάρος — χρηματοδοτικά, πολιτικά, κοινωνικά.

Τι είναι και τι δεν είναι το PURL

Το PURL δεν είναι πρόγραμμα απευθείας στρατιωτικής βοήθειας. Πρόκειται για μηχανισμό προμηθειών: σύμμαχοι της Ουκρανίας προπληρώνουν αμερικανική παραγωγή με προσαύξηση ~10%, αγοράζουν όπλα «από το ράφι» ή μέσω επιτάχυνσης γραμμών παραγωγής και στη συνέχεια τα διαθέτουν στο Κίεβο. Πλεονεκτήματα: προβλεψιμότητα παραδόσεων, αποφυγή νομοθετικών «φρακαρισμάτων» στο Κογκρέσο, επιμερισμός κόστους.

Μειονεκτήματα: δεν καλύπτει το χάσμα όγκου/ταχύτητας σε κρίσιμα μέσα (αντιαεροπορικά, πυρομαχικά πυροβολικού, αντιαρματικά, UAV), ούτε απαντά στο χρηματοδοτικό κενό που ήδη διαφαίνεται για το 2026.

Ακόμη κι αν το Κίεβο «κλειδώσει» ρυθμό 1 δισ. δολ./μήνα, ο λογαριασμός υπολείπεται: ο πόλεμος φθείρει υλικό και προσωπικό με ρυθμούς που απαιτούν πολλαπλάσια δαπάνη για να διατηρηθεί η επιχειρησιακή ισορροπία. Το PURL λειτουργεί ως σταθεροποιητής — όχι ως επιταχυντής.

Τα ευρωπαϊκά σενάρια χρηματοδότησης

Στο επίπεδο της ΕΕ συζητείται ένα μίγμα εργαλείων:

• Διατήρηση της ετήσιας συνδρομής γύρω στα 50 δισ. δολ. (περίπου όσο το 2025), μέσω ευρωπαϊκών μηχανισμών και διμερών πακέτων.
• Αξιοποίηση παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων: απόδοση αποδόσεων/υπεραξιών ή ακόμη και προεξόφληση μελλοντικών εσόδων για την κάλυψη αμυντικών δαπανών.
• Η ιδέα ενός «δανείου αποζημιώσεων» έως 130 δισ. ευρώ — χρηματοδοτικό όχημα που θα αρχίσει να αποπληρώνεται από την Ουκρανία μόνο όταν η Ρωσία καταβάλει «πολεμικές επανορθώσεις» στο πλαίσιο μελλοντικής συμφωνίας. Η οριστική αρχιτεκτονική παραμένει ανοικτή, ενώ ο ΔΝΤ καλείται να συνδράμει με εκτίμηση αναγκών 2026–27, από την οποία θα προκύψουν τα τελικά μεγέθη και οι όροι.

Η ουσία: οι Βρυξέλλες αναζητούν μακροπρόθεσμη δέσμευση με δημοσιονομικά ανεκτή δομή, ώστε να θωρακιστεί η βοήθεια ακόμη κι αν μεταβληθούν πολιτικοί συσχετισμοί.

Πολιτικά ρήγματα στα κράτη-μέλη

Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο εύθραυστο σημείο. Στη Γερμανία, η υπερδεξιά Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) εμφανίζει πρωτιές σε δημοσκοπήσεις, ενώ η Χριστιανοδημοκρατική Ένωση υπό τον Φρίντριχ Μερτς πιέζεται ανάμεσα στο κοινωνικό κόστος και τις απαιτήσεις άμυνας. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η Reform UK του Νάιτζελ Φάρατζ κεφαλαιοποιεί τη δυσαρέσκεια, την ώρα που ο πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ καταγράφει χαμηλά ποσοστά δημοφιλίας σε ιστορική σύγκριση — στον απόηχο της φθοράς επί Ρίσι Σούνακ.

Στη Γαλλία, τα κύματα κοινωνικής έντασης και οι κοινοβουλευτικές τριβές ανακυκλώνουν αβεβαιότητα. Όλα αυτά δεν συνιστούν από μόνα τους ανατροπή της ευρωπαϊκής γραμμής· συμπιέζουν, όμως, το πολιτικό περιθώριο για «βαθύτερο πορτοφόλι» υπέρ της Ουκρανίας.

Παράλληλα, ο οικονομικός ορίζοντας σκοτεινιάζει από δασμολογικές εντάσεις με την Ουάσιγκτον και από τη διαρκή ανάγκη ακριβότερης ενέργειας (μερική απεξάρτηση από ρωσικούς υδρογονάνθρακες, στροφή σε LNG). Η προσθήκη ακόμη υψηλότερων αμυντικών δαπανών είναι πολιτικά ευαίσθητη — και δημοσιονομικά δύσκολη — για κυβερνήσεις που ήδη διαχειρίζονται κοινωνική πίεση.

Τι θέλει να πετύχει η Ουάσιγκτον

Η νέα αμερικανική στάση — σκληρή ρητορική προς τη Μόσχα αλλά μετακύλιση του λογαριασμού — δεν είναι αντιφατική· είναι σχεδιασμός κινήτρων.

Με το PURL και συγγενείς μηχανισμούς, οι ΗΠΑ:

1. Σταθεροποιούν την εφοδιαστική αλυσίδα της Ουκρανίας χωρίς να εξαρτώνται από απρόβλεπτες ψηφοφορίες στο Κογκρέσο.
2. Ενισχύουν τη δική τους αμυντική βιομηχανία με προπληρωμένες παραγγελίες.
3. Θέτουν την Ευρώπη μπροστά στις ευθύνες της: αν η ασφάλεια στην ανατολική πτέρυγα είναι ευρωπαϊκός πυρήνας συμφέροντος, τότε η χρηματοδότηση πρέπει να είναι πολυετής, δεσμευτική και επαρκής.

Με απλά λόγια, η Ουάσιγκτον θέλει η ΕΕ να εξελιχθεί από «συμπληρωματικό χορηγό» σε πρωτεύοντα χρηματοδότη.

Κίνδυνοι κλιμάκωσης και «κόπωση» της κοινής γνώμης

Την ίδια ώρα, περιστατικά με άγνωστα UAV και παραβιάσεις εναερίου χώρου κρατών-μελών του ΝΑΤΟ χρησιμοποιούνται ως πολιτικά επιχειρήματα υπέρ της αύξησης των αμυντικών δαπανών. Ακόμη κι αν δεν τεκμηριώνεται πάντοτε ο δράστης, το αφήγημα αποτροπής λειτουργεί.

Υπάρχει, ωστόσο, και η αντίστροφη όψη: όσο πιο έντονα «παίζεται» η κάρτα του κινδύνου, τόσο μεγαλώνει η αγωνία των κοινωνιών για απρόβλεπτη κλιμάκωση Ρωσίας–ΝΑΤΟ — και μαζί της ενισχύεται ο δημόσιος πόθος για ταχύτερη εκτόνωση του πολέμου στην Ουκρανία.

Αυτός ο διπλός παλμός (αύξηση αποτροπής vs. κόπωση/φόβος) θα καθορίσει τις πολιτικές δυνατότητες των ευρωπαϊκών ηγεσιών το 2026.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για το Κίεβο

Η εικόνα συμπυκνώνεται σε δύο μεταβλητές:

• Χρηματοδοτική ανθεκτικότητα της Ευρώπης: θα «κλειδώσει» η πολυετής χρηματοδότηση; Θα προχωρήσει το σχήμα ρωσικών περιουσιακών στοιχείων χωρίς νομικές νάρκες και με ικανοποιητική κλίμακα; Θα μετατραπεί το «δάνειο αποζημιώσεων» σε λειτουργικό εργαλείο;
• Πρακτική εφαρμογή του PURL: θα φτάσουν έγκαιρα τα κρίσιμα συστήματα; Θα καλύπτεται ρυθμικά η κατανάλωση πυρομαχικών; Θα επαρκούν οι αντιαεροπορικές δυνατότητες σε ένα θέατρο όπου κυριαρχούν drones και πύραυλοι;

Στον βραχύ ορίζοντα, το PURL προσφέρει συνέχεια — αλλά όχι υπεροχή. Στον μεσοπρόθεσμο, το ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό σχήμα θα κρίνει αν οι Ένοπλες Δυνάμεις της Ουκρανίας θα διατηρήσουν ισορροπία δυνάμεων ή θα βρεθούν αντιμέτωπες με δομική υστέρηση.

Το «κλειδί» είναι η κλίμακα και ο χρόνος

Η δυτική βοήθεια εισέρχεται σε φάση επαναβαθμονόμησης. Η πρωτοβουλία PURL είναι χρήσιμο τεχνικό εργαλείο, όχι όμως στρατηγική απάντηση από μόνη της.

Η ΕΕ βρίσκεται μπροστά σε μια μεγάλη απόφαση: να πολιτικοποιήσει (και να κοινωνικοποιήσει) το κόστος της υποστήριξης με μακράς διάρκειας δεσμεύσεις ή να περιοριστεί σε διαχειριστικές λύσεις που αναπαράγουν την αβεβαιότητα. Για την Ουκρανία, ο λιγότερο κακός δρόμος είναι ένα πολυετές πακέτο που συνδέει PURL + ευρωπαϊκή χρηματοδότηση + αποδόσεις ρωσικών περιουσιακών στοιχείων, με σαφείς δείκτες παραδόσεων και ρήτρες επάρκειας.

Μέχρι τότε, το κρίσιμο ερώτημα παραμένει: μπορεί η Ευρώπη να «σηκώσει» την κλίμακα που απαιτεί ο πόλεμος — και για πόσο; Αν η απάντηση καθυστερήσει, το κενό θα το καλύψει όχι η ρητορική, αλλά οι σκληροί συσχετισμοί στο πεδίο.