Μανώλης Δράκος

Με μέση ημερήσια τιμή 195 ευρώ, ο Κεραμεικός αναδεικνύεται η πιο «ακριβή» περιοχή της Αθήνας στη βραχυχρόνια μίσθωση.

Ωστόσο, τα υψηλά ημερήσια έσοδα δεν μεταφράζονται αυτόματα αντίστοιχη κερδοφορία.

Σύμφωνα με στοιχεία της Prosperty που παρουσιάστηκαν σε πρόσφατο συνέδριο:

• Το μέσο ετήσιο έσοδο διαμορφώνεται στις 18.600 ευρώ
• Η πληρότητα φτάνει το 44,6%
• Οι ενεργές καταχωρίσεις ανέρχονται σε 168

Στον αντίποδα, το Ζάππειο εμφανίζει ισχυρότερη απόδοση για τους οικοδεσπότες.

Με μέση τιμή 188 ευρώ ανά διανυκτέρευση, το ετήσιο έσοδο αγγίζει τις 33.800 ευρώ, ενώ:

• Οι ενεργές καταχωρίσεις είναι 97
• Η πληρότητα φτάνει το 65,5%

Παρόμοια εικόνα καταγράφεται και στην Ακρόπολη, όπου:

• Η μέση τιμή διανυκτέρευσης διαμορφώνεται στα 176 ευρώ
• Το ετήσιο έσοδο ανέρχεται επίσης στις 33.800 ευρώ
• Διατίθενται 199 καταλύματα
• Η μέση ετήσια πληρότητα κινείται στο 51%

Παρά τις υψηλές επιδόσεις συγκεκριμένων περιοχών, το μέσο ετήσιο εισόδημα Airbnb στην Αθήνα συνολικά περιορίζεται στις 8.796 ευρώ.

Τα στοιχεία παρουσιάστηκαν στο συνέδριο Short Stay Athens Conference από τον διευθύνοντα σύμβουλο της Prosperty, Αντώνη Μαρκόπουλο, επιβεβαιώνοντας τη μεγάλη απόκλιση μεταξύ «προνομιακών» και μέσων περιοχών.

Airbnb στη Θεσσαλονίκη

Στη Θεσσαλονίκη, η εικόνα είναι πιο συγκρατημένη.

Με μέση ημερήσια τιμή 87 ευρώ, το μέσο ετήσιο έσοδο για έναν οικοδεσπότη διαμορφώνεται στις 10.700 ευρώ, σημαντικά χαμηλότερα από τα επίπεδα της πρωτεύουσας σε τουριστικές ζώνες.

Η πληρότητα φτάνει το 32,7%, στοιχείο που αντικατοπτρίζει τη διαφορετική τουριστική δυναμική της πόλης.

Η μάχη των νησιών

Στα ελληνικά νησιά, η εικόνα διαφοροποιείται λόγω της έντονης εποχικότητας.

Υψηλότερο μέσο ετήσιο έσοδο:

1. Πάρος – 20.300 ευρώ
2. Σαντορίνη – 20.000 ευρώ
3. Μήλος – 19.000 ευρώ
4. Μύκονος – 18.800 ευρώ

Υψηλότερη μέση τιμή διανυκτέρευσης:

• Μύκονος – 723 ευρώ
• Αντίπαρος – 476 ευρώ
• Σαντορίνη – 327 ευρώ

Η Μύκονος διαθέτει και τον μεγαλύτερο αριθμό ενεργών καταχωρίσεων, με 3.066 ακίνητα.

Πληρότητα: Αστικά κέντρα vs νησιά

Η πληρότητα στα Airbnb διαφέρει σημαντικά:

• Ζάππειο: 65,5%
• Θεσσαλονίκη: 32,7%
• Νησιά: κάτω του 30%

Η Μήλος καταγράφει την υψηλότερη πληρότητα μεταξύ των νησιών με 27,1%, ενώ η Κως βρίσκεται στην τελευταία θέση με 15,1%.

Αθήνα και ευρωπαϊκές πρωτεύουσες

Σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, η Αθήνα διαθέτει 13.274 ενεργές καταχωρίσεις, καταλαμβάνοντας τη 10η θέση σε σύνολο 13 πόλεων.

Ενεργές καταχωρίσεις:

• Λονδίνο – 96.182
• Παρίσι – 95.461

Ωστόσο, σε αναλογία καταχωρίσεων ανά 1.000 κατοίκους, η Αθήνα (20/1.000) κατατάσσεται 4η.

Κορυφαίες πόλεις σε αναλογία:

1. Λισαβόνα – 46,7
2. Παρίσι – 44,6
3. Βενετία – 32,8

Η Αθήνα ξεπερνά πόλεις όπως η Κοπεγχάγη, η Ρώμη, το Άμστερνταμ, το Βερολίνο (4/1.000), η Βαρκελώνη, η Βιέννη, η Μαδρίτη και το Δουβλίνο.

Πληρότητα και εισόδημα στην Ευρώπη

Με 86,3 διανυκτερεύσεις ετησίως, η Αθήνα βρίσκεται στη δεύτερη θέση σε πληρότητα, πίσω μόνο από τη Λισαβόνα (87,7).

Στο μέσο ετήσιο εισόδημα ανά κατάλυμα:

• Αθήνα – 8.796 ευρώ (8η θέση)
• Κοπεγχάγη – 50.350 ευρώ
• Βαρκελώνη – 16.965 ευρώ

Πού συμφέρει το Airbnb στην Ελλάδα;

Η εικόνα των Airbnb στην Ελλάδα αποδεικνύεται σύνθετη.

• Οι τουριστικές περιοχές υψηλής προβολής (Ζάππειο, Ακρόπολη, Μύκονος) εμφανίζουν υψηλές αποδόσεις.
• Η μέση αγορά της Αθήνας παραμένει αισθητά χαμηλότερα.
• Τα νησιά προσφέρουν υψηλές τιμές, αλλά χαμηλότερη πληρότητα λόγω εποχικότητας.
• Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Αθήνα διατηρεί ισχυρή δυναμική σε πληρότητα, αλλά όχι σε απόλυτο εισόδημα.

Η αγορά της βραχυχρόνιας μίσθωσης συνεχίζει να εξελίσσεται, με τις αποδόσεις να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τη γεωγραφική θέση, την τουριστική ζήτηση και τη στρατηγική διαχείρισης κάθε ακινήτου.

Ο Ομέρ Τσελίκ, υπογράμμισε πως η επίσκεψη του Έλληνα πρωθυπουργού θα πραγματοποιηθεί προσθέτοντας πως η τουρκική πλευρά, πάντα πρεσβεύει πως όλα τα προβλήματα μπορούν να λυθούν.

«Ωστόσο, δημοσιεύματα σχετικά με τον εξοπλισμό νησιών που, θα έπρεπε να είναι αποστρατικοποιημένα, καθώς και οι ακραίες δηλώσεις μελών του ελληνικού υπουργικού συμβουλίου, όπως στην περίπτωση του Νίκου Δένδια, που στοχοποιούν ευθέως την Τουρκία, δημιουργούν αρνητικό κλίμα και επιφέρουν δυσμενείς συνέπειες», ανέφερε χαρακτηριστικά ο εκπρόσωπος του AKP.

Παράλληλα, ο εκπρόσωπος του κυβερνώντος κόμματος στην Τουρκία κατηγόρησε την Ελλάδα ότι επιχειρεί να μετατρέψει τα προβλήματά της σε προβλήματα της ΕΕ.
«Και δυστυχώς, η Ευρωπαϊκή Ένωση φαίνεται να έχει παρασυρθεί από αυτή την υπόθεση. Ωστόσο, αν εξετάσει κανείς το σημείο στο οποίο βρισκόμαστε σήμερα —ιδίως μετά τον πόλεμο της Ρωσίας με την Ουκρανία— καθίσταται σαφές ότι όλα αυτά δεν προσφέρουν καμία ουσιαστική συμβολή ούτε στην ασφάλεια ούτε στο μέλλον της Ευρώπης», σχολίασε.

Παράλληλα, όπως αναφέρει ο ανταποκριτής του ΣΚΑΪ, στην Κωνσταντινούπολη, Μανώλη Κωστίδης, ο Τσελίκ εκτίμησε πως η ελληνοκυπριακή πλευρά οφείλει να αντιληφθεί οτι η η επίλυση ζητημάτων δεν μπορεί να επιτευχθεί μέσω της μετατροπής της σε έδρα (headquarters) τρίτων χωρών.

«Παρατηρούμε ότι έχει τεθεί ως προτεραιότητα η πρόσκληση κρατών που αντιμετωπίζουν ακόμη και το παραμικρό πρόβλημα με την Τουρκία, οδηγώντας έτσι σε μια υπερβολική και αδιέξοδη κούρσα εξοπλισμών», είπε προσθέτοντας πως η τακτική δεν προσφέρει κανένα ουσιαστικό όφελος ούτε έχει πραγματικό νόημα.

Για τον Τσελίκ, η επίσκεψη Μητσοτάκη θα διαμορφώσει μια καλή ευκαιρία για την ανάπτυξη των διπλωματικών δυνατοτήτων και την επίλυση των προβλημάτων στο τραπέζι αφού για την επίλυση τους, όπως είπε μεταξύ άλλων, οι ικανότητες της τουρκικής διπλωματίας είναι έτοιμες να παράξουν τη δυνατότητα επίλυσης.

«Οι διαφορές οφείλουν να επιλύονται μέσω του διαλόγου και της διαπραγμάτευσης. Καμία θετική εξέλιξη δεν μπορεί να προκύψει από μια κούρσα εξοπλισμών, ενώ οι απειλές κατά της Τουρκίας δεν έχουν κανένα πραγματικό αντίκρισμα ή αντίκτυπο — σε βαθμό που δεν μπορούν καν να ληφθούν σοβαρά υπόψη. Συνεπώς, η ελληνοκυπριακή πλευρά θα πρέπει να απέχει από τέτοιες πρακτικές», είπε ευχόμενος, αφενός, το Αιγαίο να γίνει μια «λίμνη ειρήνης» και όχι μια περιοχή συγκρούσεων κι αφετέρου να αποφεύγονται πρωτοβουλίες που θα έθιγαν τα συμφέροντας της Άγκυρας και του ΤΔΒΚ.

Τέλος, ειδικά για το Κυπριακό ζήτημα, ο Τσελίκ, συνόψισε πως είναι στα κυρία θέματα, συζήτησης, τονίζοντας πως η Άγκυρα θα συνεχίσει να υπερασπίζεται την τουρκοκυπριακή υπόθεση, ως εθνική υπόθεση, σε κάθε έδαφος.

Η αγορά ακινήτων από Τούρκους πολίτες μέσω εταιρειών που είναι εγγεγραμμένες στη Βουλγαρία και άλλες χώρες της ΕΕ στην περιοχή του Έβρου, στα τουρκικά σύνορα, όπως και η πόλη της Αλεξανδρούπολης, έχει προκαλέσει κρίση στο Ελληνικό Κοινοβούλιο. Η Κυβέρνηση δήλωσε ότι πρόκειται για ζήτημα ασφάλειας και ανακοίνωσε ότι θα τροποποιήσει τον Νόμο. Στο εξής, οι πραγματικοί ιδιοκτήτες ακινήτων που αποκτώνται μέσω εταιρειών στην περιοχή του Έβρου θα πρέπει να γνωστοποιούνται και οι πωλήσεις θα υπόκεινται στην έγκριση του Υπουργείου Άμυνας. Εφόσον δεν δοθεί έγκριση, η περιουσία θα κατάσχεται. 

Η Ελλάδα αλλάζει έτσι τους κανόνες για πωλήσεις ακινήτων στα τουρκικά σύνορα. Έχει υποστηριχθεί ότι Τούρκοι πολίτες με βουλγαρικά διαβατήρια έχουν αποκτήσει μεγάλη περιουσία στην περιοχή, καθώς και ότι Τούρκοι έχουν αποκτήσει περιουσία εκεί μέσω εταιρειών που είναι εγκατεστημένες στη Βουλγαρία. 

Σύμφωνα με ελληνικές πηγές, η κυβέρνηση έχει επίσης ξεκινήσει προσπάθειες για να θέσει υπό έλεγχο τις αγορές ακινήτων στα νησιά Λέσβος, Χίος, Κω και Ρόδος, όπως και στην περιοχή του Έβρου.

Επί πολλά χρόνια, υπάρχει νόμος και στην Τουρκία και στην Ελλάδας ο οποίος εμποδίζει αμοιβαία την αγορά ακινήτων σε παραμεθόριες και παράκτιες περιοχές. Από το 1924, η Ελλάδα δεν επιτρέπει την πώληση γης ανατολικά του ποταμού Νέστου [‘σε Τούρκους.

Το ίδιο ισχύει και στα ελληνικά νησιά. 

Στο πνεύμα του Νόμου περί Αμοιβαιότητας (περί Αντιμέτρων ή Αντιποίνων), ο οποίος τέθηκε σε ισχύ στην Τουρκία το 1927, ήδη από το 1964 και ύστερα οι Έλληνες πολίτες δεν μπορούν επίσης να αγοράσουν ακίνητα σε παραμεθόριες και παράκτιες περιοχές. 

Οι Τούρκοι πολίτες μπορούν να παρακάμψουν αυτόν τον περιορισμό αγοράζοντας ακίνητα μέσω εταιρειών που ιδρύουν στην Ελλάδα ή σε οποιαδήποτε χώρα της ΕΕ. Αυτή η μέθοδος φέρεται να προτείνεται σε Τούρκους πολίτες που θέλουν να αγοράσουν ακίνητα από τις ίδιες τις ελληνικές εταιρείες ακινήτων.

Στα νησιά του Ιονίου, τα Δωδεκάνησα, τη Θράκη, τα δυτικά ηπειρωτικά και το Ανατολικό Αιγαίο θα εκδηλωθούν τοπικές βροχές, με πιθανές μεμονωμένες καταιγίδες στο βόρειο Ιόνιο και στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου. Στην υπόλοιπη χώρα αναμένονται νεφώσεις με ασθενείς τοπικές βροχές κυρίως στις Κυκλάδες και την Κρήτη.

Η θερμοκρασία θα φτάσει έως 17°C στα βόρεια, 18 – 19°C στην υπόλοιπη χώρα και τοπικά 20°C σε Κυκλάδες, Κρήτη και Δωδεκάνησα. Οι άνεμοι θα πνέουν νοτιοδυτικοί 4 – 6 μποφόρ, στα πελάγη έως 7 και τοπικά έως 8 μποφόρ σε βόρειο Αιγαίο και Ιόνιο.

Xαρακτηριστικά κάθε περιοχής:

Αττική: Νεφώσεις με πιθανές ασθενείς βροχές, άνεμοι 4 – 7 μποφόρ

Θεσσαλονίκη: Παροδικά αυξημένες νεφώσεις, άνεμοι 3 – 5 μποφόρ

Μακεδονία – Θράκη: Νεφώσεις, τοπικές βροχές, άνεμοι 4 – 7 μποφόρ

Νησιά Ιονίου – Ήπειρος – Δυτική Στερεά – Δυτική Πελοπόννησος: Νεφώσεις, τοπικές βροχές, μεμονωμένες καταιγίδες, άνεμοι έως 8 μποφόρ

Κυκλάδες – Κρήτη: Νεφώσεις με τοπικές βροχές, άνεμοι 4 – 7 μποφόρ

Ανατολικό Αιγαίο – Δωδεκάνησα: Νεφώσεις και τοπικές βροχές, άνεμοι 4 – 8 μποφόρ

Στην Τήνο στα χωριά Αρνάδος, Τριαντάρος, Δυο Χωριά, Φαλατάδος, Στενή, Κέχρος και Μέση, λόγω υψομέτρου και χαμηλών θερμοκρασιών, παρατηρούνται παροδικά φαινόμενα χιονόπτωσης, με το χιόνι να στρώνει κατά τόπους και για περιορισμένο χρονικό διάστημα.

Στα χαμηλότερα υψόμετρα όπως και στην πόλη της Τήνου τα φαινόμενα εκδηλώνονται κυρίως ως χιονόνερο, ενώ οι καιρικές συνθήκες παραμένουν χαμηλές. Από αύριο αναμένεται σταδιακή βελτίωση του καιρού και περιορισμός των φαινομένων.

Πυκνή χιονόπτωση με ισχυρούς βοριάδες σημειώθηκε και στο χωριό Κόρωνος στη Νάξο.

Πυκνή χιονόπτωση είχαμε και στα ορεινά της Θάσου.

Σύμφωνα με ανακοίνωση της ΑΑΔΕ, η μείωση αφορά σε αγαθά και σε υπηρεσίες που συντρέχουν οι προϋποθέσεις (άρθρο 26 του Κώδικα ΦΠΑ).

Σημειώνεται επίσης ότι εξακολουθεί να ισχύει η μείωση των συντελεστών ΦΠΑ κατά 30% στα νησιά Λέσβο, Κω, Σάμο και Χίο.

Από τη μείωση των συντελεστών εξαιρούνται για τα καπνοβιομηχανικά προϊόντα και τα μεταφορικά μέσα.

Σημειώνεται ότι η μείωση κατά 30% των εν ισχύ συντελεστών ΦΠΑ (24% σε 17%, 13% σε 9%, 6% σε 4% και 4% σε 3%), σύμφωνα με στοιχεία που λήφθηκαν από την ΕΛΣΤΑΤ, ισχύει περιοριστικά για τα 19 νησιά με πληθυσμό μέχρι 20.000 κατοίκους.

Με τα νέα δεδομένα, μειωμένοι κατά 30% συντελεστές ΦΠΑ θα ισχύουν πλέον στα εξής νησιά:

1. Αγαθονήσι
2. Άγιος Ευστράτιος
3. Αστυπάλαια
4. Ικαρία
5. Κάλυμνος
6. Κάρπαθος
7. Κάσος
8. Κω
9. Λειψοί
10. Λέρος
11. Λέσβος
12. Λήμνος
13. Μεγίστη
14. Νίσυρος
15. Οινούσσες
16. Πάτμος
17. Σαμοθράκη
18. Σάμος
19. Σύμη
20. Τήλος
21. Φούρνοι
22. Χάλκη
23. Χίος
24. Ψαρά

Επιπλέον θα ισχύει και σε πλειάδα νησίδων όπως, μεταξύ άλλων Γαϊδουρονήσι, Θύμαινα, Μάραθος, Παναγιά, Στρογγύλη κλπ.

Με εγκύκλιο που εξέδωσε ο διοικητής της ΑΑΔΕ, δίδονται διευκρινίσεις και πρακτικές πληροφορίες για το πώς θα εφαρμοστεί από αύριο η μείωση ΦΠΑ.

Συγκεκριμένα προβλέπεται:

Α. Για πωλήσεις αγαθών που ενεργούνται από τα νησιά με μειωμένο ΦΠΑ κατά 30%.

Για την εφαρμογή των μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ, στις παραδόσεις αγαθών που ενεργούνται από τα παραπάνω νησιά πρέπει να συντρέχουν σωρευτικά οι παρακάτω προϋποθέσεις:

• Τα παραδιδόμενα αγαθά να βρίσκονται στα προαναφερθέντα νησιά κατά το χρόνο που γεννάται η φορολογική υποχρέωση, ανεξάρτητα από το τόπο που προορίζονται να αναλωθούν από τον αγοραστή.
• Η παράδοση πρέπει να ενεργείται από υποκείμενο στο φόρο, που έχει την επαγγελματική του εγκατάσταση στα νησιά αυτά, ανεξάρτητα από την ιδιότητα και τον τόπο εγκατάστασης του αγοραστή ή τον προορισμό των αγαθών.

Παράδειγμα 1:

Πολίτης στη Χίο που παραδίδει τυποποιημένα ζυμαρικά σε επιχείρηση με έδρα την Αθήνα, σε επιχειρήσεις εγκατεστημένες στην Λέρο, καθώς και σε φυσικά πρόσωπα πελάτες του στην Αθήνα και τον Βόλο. Για όλες οι ανωτέρω παραδόσεις εφαρμόζεται η κατά 30% μείωση του συντελεστή ΦΠΑ.

Σημειώνεται ότι ο μειωμένος συντελεστής ΦΠΑ εφαρμόζεται και στις παραδόσεις που ενεργούνται από υποκαταστήματα επιχειρήσεων που λειτουργούν στα νησιά αυτά μόνιμα και όχι ευκαιριακά, ανεξάρτητα αν οι επιχειρήσεις αυτές έχουν την εγκατάστασή τους (έδρα) στην λοιπή Ελλάδα. Έτσι η ύπαρξη υποκαταστήματος στα πιο πάνω νησιά εξομοιώνεται με εγκατάσταση της ίδιας της επιχείρησης σ’ αυτή την περιοχή.

Παράδειγμα 2

Επιχειρηματίας με έδρα στην Αθήνα παραδίδει από το υποκατάστημά του στην Λέσβο τυποποιημένες ελιές σε επιχειρήσεις με έδρα την Κρήτη, καθώς και σε φυσικά πρόσωπα πελάτες του στην Λάρισα. Για όλες οι ανωτέρω παραδόσεις εφαρμόζεται η κατά 30% μείωση του συντελεστή ΦΠΑ.

Αντίθετα, ο μειωμένος κατά 30% συντελεστής ΦΠΑ δεν εφαρμόζεται για παραδόσεις αγαθών που ενεργούνται από εγκατεστημένη στις πιο πάνω περιοχές επιχείρηση μέσω υποκαταστήματός της που βρίσκεται στη λοιπή Ελλάδα.

Παράδειγμα 3

Κάτοικος στη Λέσβο παραδίδει από το υποκατάστημά του στην Αθήνα τυποποιημένες ελιές σε επιχειρήσεις με έδρα την Κρήτη, καθώς και σε φυσικά πρόσωπα πελάτες του στην Λάρισα. Για τις εν λόγω πράξεις δεν εφαρμόζεται η κατά 30% μείωση του συντελεστή ΦΠΑ.

Σημειώνεται ότι στην περίπτωση που έχουμε παραγγελιοδοχική πώληση με τον παραγγέλλοντα να είναι εγκατεστημένος στα εν λόγω νησιά και τον παραγγελιοδόχο να είναι εγκατεστημένο στη λοιπή Ελλάδα, ο μειωμένος κατά 30% συντελεστής ΦΠΑ θα εφαρμόζεται μόνο για τις παραδόσεις που ενεργούνται από τον παραγγελιοδόχο προς υποκείμενα στον φόρο πρόσωπα ή προς μη υποκείμενα στον φόρο νομικά πρόσωπα εγκατεστημένα στα νησιά αυτά. Αντίθετα, η εκκαθάριση που θα γίνει από τον παραγγελιοδόχο της λοιπής Ελλάδας προς τον παραγγέλλοντα εγκατεστημένο στα νησιά που εφαρμόζεται η κατά 30% μείωση, θα υπαχθεί στο μειωμένο συντελεστή.

Β. Παραδόσεις αγαθών από τη λοιπή Ελλάδα προς τα νησιά με μειωμένο ΦΠΑ κατά 30%.

Για την εφαρμογή μειωμένου κατά 30% συντελεστή ΦΠΑ στις παραδόσεις αγαθών που ενεργούνται από υποκείμενο στον φόρο, εγκατεστημένο σε οποιοδήποτε μέρος του εσωτερικού της χώρας προς τα προαναφερόμενα νησιά πρέπει η παράδοση των αγαθών να γίνεται σε:

α) αγοραστή υποκείμενο στο φόρο που έχει μόνιμη εγκατάσταση στα νησιά που ισχύουν οι μειωμένοι συντελεστές.

β) υποκείμενο, που έχει μεν την έδρα της επαγγελματικής του εγκατάστασης εκτός των προαναφερόμενων νησιών αλλά διατηρεί υποκατάστημα στις πιο πάνω περιοχές, για το οποίο προορίζεται η συγκεκριμένη αγορά εμπορεύσιμων ή παγίων.

γ) μη υποκείμενο στον φόρο νομικό πρόσωπο (ενδεικτικά Δημόσια, Δημοτική Υπηρεσία ή Οργανισμό) εγκατεστημένο στα νησιά αυτά Επομένως, με μειωμένο συντελεστή δικαιούνται να αγοράζουν οι υποκείμενοι στον φόρο που ασκούν μόνιμα οικονομική δραστηριότητα σε περιοχή που ισχύουν οι μειωμένοι κατά 30% συντελεστές και έχουν σχετική βεβαίωση έναρξης εργασιών επιχείρησης ή έναρξης υποκαταστήματος στην περιοχή αυτή, ανεξάρτητα αν η δραστηριότητά τους είναι φορολογητέα ή απαλλασσόμενη του ΦΠΑ.

Τα αγαθά που αγοράζονται θα πρέπει να προορίζονται για την άσκηση του επαγγέλματος του αγοραστή, που θα πρέπει να ασκείται στην ίδια περιοχή, ανεξάρτητα αν αυτά θα είναι εμπορεύσιμα ή πάγια αγαθά της επιχείρησης. Η ευθύνη της απόδειξης, ότι δηλαδή τα αγαθά προορίζονται για τη νησιώτικη περιοχή, που ισχύουν οι μειωμένοι συντελεστές, βαρύνει τον πωλητή. Αυτό σημαίνει ότι ο πωλητής δικαιούται αλλά και υποχρεούται να ζητά από τον αγοραστή κάθε νόμιμο δικαιολογητικό από το οποίο θα προκύπτει αφενός ο προορισμός των αγαθών και αφετέρου ότι ο αγοραστής έχει μόνιμη εγκατάσταση ή υποκατάστημα που λειτουργεί στην πιο πάνω νησιωτική περιοχή.

Στις περιπτώσεις που ο αγοραστής αναλαμβάνει ο ίδιος και τη μεταφορά, είτε με δικό του μεταφορικό μέσο είτε με μεταφορικό μέσο τρίτων, θα εφαρμόζεται μειωμένος συντελεστής μόνο εφόσον διαθέτει στον πωλητή στοιχεία, που δε θα επιδέχονται αμφισβήτηση, από τα οποία θα αποδεικνύεται ότι τα αγαθά μεταφέρονται σε νησί που εφαρμόζονται μειωμένοι συντελεστές ΦΠΑ κατά 30%.

Παράδειγμα 4

Υποκείμενος σε ΦΠΑ, ο οποίος διαθέτει επιχείρηση υποδημάτων στην Πάτρα παραδίδει υποδήματα σε υποκείμενους στο φόρο που είναι εγκατεστημένοι στην Κω και τη Χίο, αποστέλλοντας τα αγαθά στα νησιά αυτά. Για τις παραδόσεις αυτές εφαρμόζεται η κατά 30% μείωση του συντελεστή ΦΠΑ.

Παράδειγμα 5

Υποκείμενος σε ΦΠΑ με επιχείρηση στην Αθήνα παραδίδει είδη ρουχισμού σε επιχείρηση ενδυμάτων που έχει έδρα στη Ρόδο και υποκαταστήματα στη Σάμο και τη Χίο. Για την ανωτέρω παράδοση τιμολογεί την έδρα της επιχείρησης στην Ρόδο και αποστέλλει τα πωλούμενα αγαθά στα υποκαταστήματά της επιχείρησης. Για τις παραδόσεις στα υποκαταστήματα εφαρμόζεται η κατά 30% μείωση του συντελεστή ΦΠΑ.

Παράδειγμα 6

Υποκείμενος σε ΦΠΑ που είναι εγκατεστημένος στην Καλαμάτα πουλά σε ιδιώτη πελάτη του ένα ηλεκτρικό ψυγείο αναλαμβάνοντας την μεταφορά του ψυγείου στην οικία του στην Κάλυμνο. Για τη συναλλαγή αυτή δεν εφαρμόζεται η μείωση του συντελεστή ΦΠΑ παρότι η Κάλυμνος περιλαμβάνεται στα νησιά που εφαρμόζονται μειωμένοι συντελεστές διότι το πρόσωπο που λαμβάνει τα αγαθά είναι ιδιώτης. Αν το ίδιο πρόσωπο – αγοραστής των αγαθών διαθέτει επίσης ατομική επιχείρηση και αγοράζει ψυγείο για τον εξοπλισμό της επιχείρησης που διαθέτει στην Κάλυμνο από τον ίδιο πωλητή ο οποίος το μεταφέρει σε αυτόν, η συναλλαγή αυτή υπάγεται σε μειωμένο κατά 30% συντελεστή, γιατί το αποκτά ως υποκείμενος και το αγαθό μεταφέρεται στην Κάλυμνο.

Παράδειγμα 7

Υποκείμενος σε ΦΠΑ με επιχείρηση στην Αθήνα παραδίδει 10 κλιματιστικά στον Δήμο Χίου αποστέλλοντας τα αγαθά στο νησί. Η πράξη αυτή υπάγεται σε μειωμένο κατά 30% συντελεστή ΦΠΑ.

Γ. Υπηρεσίες που εκτελούνται «υλικά» στα νησιά που εφαρμόζονται μειωμένοι συντελεστές ΦΠΑ κατά 30% από υποκείμενο στον φόρο, ο οποίος κατά τον χρόνο που ο φόρος γίνεται απαιτητός είναι εγκαταστημένος στην περιοχή αυτή: Η παροχή υπηρεσιών από υποκείμενους στον φόρο εγκατεστημένους σε κάποιο από τα προαναφερθέντα νησιά υπάγεται στους μειωμένους κατά 30% συντελεστές ΦΠΑ, μόνο εφόσον οι υπηρεσίες αυτές εκτελούνται «υλικά» στα νησιά αυτά.

Αντίθετα: α) η παροχή υπηρεσιών από υποκειμένους στο φόρο μη εγκατεστημένους σε κάποιο από τα προαναφερόμενα νησιά δεν υπάγεται στους μειωμένους κατά 30% συντελεστές ΦΠΑ, ακόμη κι αν οι υπηρεσίες αυτές εκτελούνται υλικά σε νησί για το οποίο ισχύει η εν λόγω κατά 30% μείωση, δεδομένου ότι στην περίπτωση αυτή δεν πληρούται ο όρος της ύπαρξης μόνιμης εγκατάστασης σε νησί με μειωμένους κατά 30% συντελεστές ΦΠΑ, από την οποία να παρέχονται οι σχετικές υπηρεσίες. β) η παροχή υπηρεσιών από υποκειμένους στο φόρο εγκατεστημένους σε κάποιο από τα προαναφερόμενα νησιά δεν υπάγεται στους μειωμένους κατά 30% συντελεστές ΦΠΑ, εάν οι υπηρεσίες αυτές δεν εκτελούνται υλικά σε νησί για το οποίο ισχύει η εν λόγω κατά 30% μείωση, δεδομένου ότι στην περίπτωση αυτή δεν πληρούται ο όρος της υλικής εκτέλεσης. Υπενθυμίζεται ότι με επαγγελματική εγκατάσταση εξομοιώνεται και η ύπαρξη εργοταξίου, για τα εκτελούμενα τεχνικά έργα σε νησιά που εφαρμόζονται μειωμένοι κατά 30% συντελεστές ΦΠΑ.

Παράδειγμα 8

Μηχανικός εγκατεστημένος στην Κάρπαθο παρέχει υπηρεσίες επιτόπιας επίβλεψης της ανέγερσης τουριστικών κατοικιών στην Κάλυμνο. Για τις εν λόγω υπηρεσίες εφαρμόζεται η κατά 30% μείωση των συντελεστών ΦΠΑ, έστω και αν ο τόπος εγκατάστασης του υποκειμένου διαφέρει από τον τόπο της υλικής εκτέλεσης της υπηρεσίας, δεδομένου ότι και η Κάρπαθος και η Κάλυμνος περιλαμβάνονται στα νησιά για τα οποία εφαρμόζονται οι κατά 30% μειωμένοι συντελεστές.

Παράδειγμα 9

Μηχανικός εγκατεστημένος στην Ρόδο παρέχει υπηρεσίες επιτόπιας επίβλεψης της ανέγερσης τουριστικών κατοικιών στην Κάρπαθο. Για τις εν λόγω υπηρεσίες δεν εφαρμόζεται μειωμένος συντελεστής διότι δεν πληρούται ο όρος της μόνιμης εγκατάστασης σε νησί που εφαρμόζεται μειωμένος συντελεστής.

Παράδειγμα 10

Μηχανικός εγκατεστημένος στην Κάρπαθο παρέχει υπηρεσίες επιτόπιας επίβλεψης της ανέγερσης τουριστικών κατοικιών στην Ρόδο. Οι εν λόγω υπηρεσίες υπάγονται σε συντελεστή ΦΠΑ 24% διότι δεν πληρούται όρος της υλικής εκτέλεσης σε νησί που εφαρμόζεται μειωμένος κατά 30% συντελεστής ΦΠΑ. Δ. Εισαγωγή αγαθών στα οποία εφαρμόζονται μειωμένοι συντελεστές ΦΠΑ κατά 30%. Στις εισαγωγές αγαθών που πραγματοποιούνται στα ανωτέρω νησιά, εφαρμόζονται οι μειωμένοι συντελεστές ΦΠΑ υπό την προϋπόθεση ότι η εισαγωγή γίνεται σε αυτά, χωρίς να εξετάζεται αν η εισαγωγή πραγματοποιείται από υποκείμενο ή μη στον φόρο, υπό την προϋπόθεση ότι τα πρόσωπα αυτά (νομικά ή φυσικά) είναι εγκατεστημένα ή έχουν την κατοικία ή τη συνήθη διαμονή τους στα εν λόγω νησιά. Προϋποθέσεις εφαρμογής των μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ στα νησιά αυτά είναι: α. Σε περίπτωση εισαγωγής αγαθών από υποκείμενους στον ΦΠΑ ή από υποκείμενους που πραγματοποιούν απαλλασσόμενες πράξεις ή από αγρότες του ειδικού καθεστώτος, πρέπει κατά τον τελωνισμό των αγαθών στο αρμόδιο τελωνείο εισαγωγής να επιβεβαιώνεται από τον αρμόδιο υπάλληλο της Τελωνειακής Υπηρεσίας, μέσω του πληροφοριακού συστήματος φορολογίας της ΑΑΔΕ, ότι ο υποκείμενος είναι κάτοχος άδειας έναρξης εργασιών ή δήλωσης λειτουργίας υποκαταστήματος και ότι έχει την επαγγελματική του εγκατάσταση στα εν λόγω νησιά. β. Σε περίπτωση εισαγωγής αγαθών από πρόσωπα μη υποκείμενα στον ΦΠΑ (ιδιώτες), απαιτείται η υποβολή στοιχείων που αποδεικνύουν τη μόνιμη εγκατάστασή τους στα νησιά αυτά, όπως ενδεικτικά πράξη διοικητικού προσδιορισμού φόρου, βεβαίωση αστυνομικής ή κοινοτικής αρχής, καθώς και λογαριασμοί κοινής ωφέλειας. Επιπλέον, η εγκατάσταση δηλώνεται και από τον ίδιο τον ιδιώτη με την υποβολή υπεύθυνης δήλωσης του ν. 1599/1986.

Παράδειγμα 11

Υποκείμενος εγκατεστημένος στη Χίο με επιχείρηση ηλεκτρικών ειδών εισάγει ηλεκτρικές συσκευές από την Ιαπωνία και υποβάλει διασάφηση εισαγωγής στο νησί αυτό. Η συναλλαγή υπάγεται στον μειωμένο κατά 30% συντελεστή ΦΠΑ. Παράδειγμα 12 Ιδιώτης μόνιμος κάτοικος Λέσβου εισάγει ποδήλατο από την Κίνα. Για την εισαγωγή υποβάλει στο τελωνείο Μυτιλήνης διασάφηση εισαγωγής καθώς και αποδεικτικά μόνιμης κατοικίας (πράξη διοικητικού προσδιορισμού φόρου, λογαριασμούς κοινής ωφέλειας κλπ) και υπεύθυνη δήλωση του ν. 1599/1986 περί μόνιμης διαμονής. Η συναλλαγή υπάγεται στον μειωμένο κατά 30% συντελεστή ΦΠΑ. Παράδειγμα 13 Ιδιώτης μόνιμος κάτοικος Καλύμνου εισάγει τηλεόραση από την Κίνα και υποβάλει διασάφηση εισαγωγής στο Α΄ Τελωνείο Πειραιά. Η συναλλαγή υπόκειται σε κανονικό συντελεστή ΦΠΑ καθόσον η εισαγωγή δεν πραγματοποιείται στο εν λόγω νησί. Σημειώνεται ότι, σε περίπτωση εκ παραδρομής εφαρμογής μεγαλύτερου συντελεστή ΦΠΑ, πχ 24% αντί 17%, υπάρχει δυνατότητα να εκδοθεί πιστωτικό τιμολόγιο μόνο για τη διόρθωση του ΦΠΑ.

Της Άννας Στεργίου

Η μεγάλη εικόνα: Η Ελλάδα από μόνη της είναι μία χώρα, που προσφέρεται για τουρισμό, διότι διαθέτει ήλιο, θάλασσα, ωραίες παραλίες, από ικανοποιητικές ως εξαιρετικές τουριστικές υπηρεσίες σε πολλές περιοχές της χώρας κι έχει βελτιώσει και τους οδικούς της άξονες. Έχει κουλτούρα φιλοξενίας, δυνατά στελέχη, ξενοδόχους συνήθως δεύτερης γενιάς και μία χώρα με αμύθητους αρχαιολογικούς θησαυρούς, ιστορία, πολιτιστικά γεγονότα, λιγότερα αθλητικά γεγονότα κ.ά.

Κυρίως όμως διαθέτει πολλές και διαφορετικές ομορφιές, που είναι συγκλονιστικές για τον επισκέπτη. Από την Κρήτη ως την Ξάνθη κι από τη Σάμο και τις Κυκλάδες ίσαμε την Ήπειρο και την Κέρκυρα η ιστορία, η αρχιτεκτονική, οι συνήθειες έχουν κοινά χαρακτηριστικά αλλά και πολύ διαφορετικά στοιχεία, που μπορεί κάποιος να δει και να διαπιστώσει από κοντά.

Οικονομικά στοιχεία: Στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος δείχνουν πως το ταξιδιωτικό ισοζύγιο παρουσίασε πλεόνασμα 1,99 δισ. ευρώ τον Οκτώβριο και 19,47 δισ. ευρώ την περίοδο Ιανουαρίου-Οκτωβρίου 2025. Oι εισπράξεις αυξήθηκαν κατά 8,2% τον Οκτώβριο και κατά 8,9% στο δεκάμηνο ενώ χωρίς να έχει τελειώσει ο χρόνος το αεροδρόμιο της Αθήνας κλείνει με 34 εκατ. Επιβάτες και χώρια αυτούς, που ήρθαν οδικώς ή από άλλα αεροδρόμια.

Έως τα μέσα του 2025, η Ελλάδα είχε ήδη υποδεχτεί πάνω από 660.000 Αμερικανούς ταξιδιώτες, μετά τις απευθείας πτήσεις, βελτιώνοντας αισθητά τα τουριστικά της μεγέθη σ΄ αυτήν την αγορά. Γερμανοί, Ιταλοί κ.ά. προτίμησαν τη χώρα μας, η οποία άνοιξε κάποια παράθυρα και σε χώρες, που δεν ήταν παραδοσιακές τουριστικές αγορές.

Τα αγκάθια

Η εργασιακή εξουθένωση: Η εφαρμογή του 13ωρου ήταν φυσικά μία ήττα για το εργατικό κίνημα, με πρώτα θύματα τους εργαζόμενους στον ξενοδοχειακό κλάδο και την εστίαση. Οι ατέλειωτες ώρες δουλειάς φυσικά και δεν ωφέλησαν τους εργαζόμενους, οι οποίοι βίωσαν καθεστώς εργασιακής εξουθένωσης και πολλοί ξενοδοχοϋπάλληλοι ήταν δυσεύρετοι με αποτέλεσμα να χρειαστούν εισαγωγές εργαζομένων.

Οι ατέλειωτες ώρες δουλειάς απομακρύνουν το ελληνικό προσωπικό ενώ δημιουργούν και μία πικρή γεύση για τους ανθρώπους που δουλεύουν στον τουρισμό. Μολονότι διαμαρτυρήθηκαν επανειλημμένα για να πάρει πίσω η κυβέρνηση ένα μνημονιακό μέτρο, που τους είχε τάξει, πως θα το καταργήσει κι αφορούσε στο ταμείο ανεργίας τους, τους άφησε έκθετους.

Τιμές πανάκριβες και υψηλοί ναύλοι: Πολλά από τα ελληνικά νησιά έγιναν απλησίαστα για τον Έλληνα ταξιδιώτη, τα ναύλα για τα καράβια έγιναν πολύ δύσκολο να καλυφθούν για τον μέσο οικογενειάρχη ενώ τα παράπονα δεν έλειψαν για το πανάκριβο ελληνικό τραπέζι, σε μέρη, που θεωρούνται πια οι τοπ προορισμοί. Στην πλατφόρμα συζητήσεων Reddit, χρήστες ανέφεραν εμπειρίες όπου ένιωθαν ότι υπάρχουν υπερβολικές χρεώσεις σε καταστήματα ή πιέσεις για πληρωμή σε μετρητά.

Διαμαρτυρήθηκαν και για μεταφορείς- ταξιτζήδες κι υπερβολικές χρεώσεις. Όμως, είναι αλλιώς μία κουβέντα να μένει σ΄ ένα αρνητικό δημοσίευμα κι αλλιώς είναι να πολλαπλασιάζεται, όταν κι άλλοι προσθέτουν ανάλογες εμπειρίες. Σύμφωνα με ερώτηση που έγινε από το ΠΑΣΟΚ στη Βουλή «μια τετραμελής οικογένεια με εσωτερική καμπίνα και αυτοκίνητο από το εξωτερικό ταξιδεύει με 696 ευρώ, όταν στην Ελλάδα για την αντίστοιχη διαδρομή το κόστος ανέρχεται σε 1.105,50 ευρώ».

Ελληνική Φιλοξενία: Ταυτόχρονα προβλήματα, που είχαν σχέση με τους υπαλλήλους στον τουρισμό και την εστίαση δεν λύθηκαν απειλώντας εν τέλει την ελληνική φιλοξενία, που ήταν ο πιο σημαντικός παράγοντας, γίνεται ολοένα και πιο διεθνιστική ελλοχεύοντας τον κίνδυνο ν΄ απαξιωθεί, αφού γίνεται ολοένα και πιο απόμακρη. Τα προβλήματα που μπορεί να μη φαίνονται στον κόσμο. Όμως, υπάρχουν και μέσα στα ξενοδοχεία, όταν η επιλογή εργαζομένων είναι από πολλές και διαφορετικές χώρες, που συχνά έχουν πολιτικά προβλήματα μεταξύ τους και βγαίνουν και πάνω στην ένταση της δουλειάς.

Οι επιμέρους εικόνες: Το «όσα βλέπει η πεθερά» συνεχίστηκε και φέτος. Δρόμοι ωραίοι στη μπροστινή πλευρά και ουκ ολίγοι να’ ναι η χαρά της λακκούβας, ακόμη και σε τουριστικές περιοχές. Σκουπίδια πεταμένα ακόμη και σε καθαρά τουριστικές περιοχές, προβλήματα στις παραλίες κ.ά.

Η ταξιδιωτική κρίση στη Σαντορίνη. Το διάστημα 26–28 Ιανουαρίου 2025 σημειώθηκαν δεκάδες έως χιλιάδες μικροί σεισμοί γύρω από τη Σαντορίνη και στα θαλάσσια νερά βόρεια/βορειοανατολικά της καλδέρας. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα στις 6 Φεβρουαρίου 2025 η ελληνική κυβέρνηση να κηρύξει σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης στη Σαντορίνη λόγω της συνεχιζόμενης σεισμικής δραστηριότητας, με δεκάδες χιλιάδες σεισμούς που έπληξαν το νησί. Η τουριστική κίνηση τον Ιούλιο ήταν περίπου 15% χαμηλότερη από το κανονικό, αν και υπήρξε σταδιακή επαναφορά των κρατήσεων και των αφίξεων σε σχέση με τον Ιούνιο ώσπου η κατάσταση εξομαλύνθηκε.

Διαχείριση αδέσποτων ζώων: Η εμπειρία των επισκεπτών ήταν συνολικά θετική αλλά δεν έλειπαν και τα παράπονα για τη διαχείριση των ζώων στις πλατφόρμες Reddit, Tripadvisor και Google Reviews Τα παράπονα σε πλατφόρμες για τα αδέσποτα ήταν κυρίως από ζωόφιλους που θεώρησαν πως δεν υπάρχει μέριμνα από το κράτος ή την αυτοδιοίκηση, απ΄ όσους φοβούνταν μήπως εκδηλώσουν επιθετική συμπεριφορά προς αυτούς ή τα παιδιά τους.

Χειμερινός τουρισμός και μπλόκα: Ο Σύνδεσμος Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων (ΣΕΤΕ), σε ανακοίνωσή του επισήμανε ότι παρακολουθεί με ιδιαίτερη ανησυχία τη συνέχιση των αποκλεισμών στο οδικό δίκτυο, σε μία κρίσιμη συγκυρία για τη χριστουγεννιάτικη περίοδο και τον χειμερινό τουρισμό. Η απώλεια της περιόδου των Χριστουγέννων, τόνισε, απειλεί τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων χειμερινού τουρισμού. «Η απώλειά της δεν συνιστά απλώς μία πρόσκαιρη ζημία, αλλά θέτει ζήτημα επιβίωσης, με άμεσες επιπτώσεις για χιλιάδες εργαζόμενους και τις τοπικές κοινωνίες που εξαρτώνται από τη λειτουργία τους», ανέφερε.

Πισίνες: Ο νόμος για τις πισίνες άλλαξε σε ό, τι αφορά στη φύλαξη και στη χρήση θαλασσινού νερού, αλλά αυτό δεν σταμάτησε τα προβλήματα, αφού και πάλι υπήρξαν θύματα – παιδιά, που έπεσαν μέσα και δεν βγήκαν ποτέ.  

Υπερτουρισμός: Πρόκειται για το μεγαλύτερο πρόβλημα που είναι σε εξέλιξη αυτή τη στιγμή και στην Ευρώπη και επηρεάζει και την Ελλάδα. Ορδές τουριστών, που έρχονται συνήθως συγκεκριμένες χρονικές περιόδους με ολέθρια αποτελέσματα για μνημεία αιώνων, αλλαγές στην καθημερινότητα των πολιτών, με κυκλοφοριακό χάος, αδυναμίες στη διαχείριση κυρίως του νερού και του ρεύματος αλλά ακόμη περισσότερο των σκουπιδιών. Υπάρχουν περιοχές, που είναι υπερκορεσμένες τουριστικά και άλλες που είναι εντελώς υποανάπτυκτες, παρότι έχουν ιστορικά μνημεία ή φυσικές ομορφιές. Μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης προωθείται σύγχρονο μοντέλο διακυβέρνησης στον τουρισμό με την υποστήριξη της σύστασης και λειτουργίας των Οργανισμών Διαχείρισης και Προώθησης Προορισμών (DMOs Destination Management Organizations), σε περιφέρειες και δήμους της χώρας.

Προσβασιμότητα: Η Ελλάδα, παρά τις προσπάθειες που έχουν καταβληθεί, είναι πολύ πίσω σε ό, τι αφορά στην προσβασιμότητα. Πέρα από τις όποιες δυσκολίες υπάρχουν για τα παλαιά ξενοδοχεία ή για τις περιοχές που είναι αμφιθεατρικά χτισμένες και τους παραδοσιακούς οικισμούς για τον λεγόμενο ασημένιο τουρισμό ή τον τουρισμό ΑμΕΑ είναι ελάχιστες οι περιοχές, που μπορεί κάποιος να απολαύσει και να χαρεί με ασφάλεια τις διακοπές του, βγαίνοντας από το ξενοδοχείο, ακόμη κι αν το ίδιο έχει φροντίσει για τις υποδομές του.

Περίπου 30,9% των ξενοδοχείων στην Ελλάδα διαθέτουν ειδικά διαμορφωμένα δωμάτια για άτομα με αναπηρία (ΑμεΑ), σύμφωνα με στοιχεία του Ινστιτούτου Τουριστικών Ερευνών και Προβλέψεων (ΙΤΕΠ). Όμως, σ’ αυτό το ζήτημα έχουν ευθύνη και οι δήμοι και το κεντρικό κράτος, που, όπως διαμαρτύρονται, τους υποχρηματοδοτεί.

ΞΕΕ κατά Booking.com. Το Ξενοδοχειακό Επιμελητήριο Ελλάδος (ΞΕΕ) έχει κινηθεί νομικά και έχει υποστηρίξει δράσεις, κυρίως μέσω συλλογικών αγωγών ή καταγγελιών, κατά πλατφορμών, όπως η Booking.com, εστιάζοντας σε θέματα ανταγωνισμού (ρήτρες ισοτιμίας τιμών, πνευματικών δικαιωμάτων και unfair practices, με στόχο την προστασία των Ελλήνων ξενοδόχων και τη βελτίωση των όρων συνεργασίας.

Όπως ανακοινώθηκε από το υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, από το συνολικό αυτό ποσό, 12.273.674,92 ευρώ αφορούν 126.984 δικαιούχους επιβάτες, για ακτοπλοϊκά και αεροπορικά ταξίδια που πραγματοποιήθηκαν από 1 Οκτωβρίου έως και 31 Δεκεμβρίου 2024.

Παράλληλα, 9.886.614,87 ευρώ κατευθύνθηκαν σε 1.788 επιχειρήσεις, στο πλαίσιο της Β’ φάσης επιλεξιμότητας δαπανών, που αφορούν τη μεταφορά εμπορευμάτων κατά τη χρονική περίοδο από 1 Ιουλίου 2022 έως 31 Δεκεμβρίου 2022. Οι πληρωμές αυτές αφορούν την εξόφληση του υπολοίπου των αιτήσεων χρηματοδότησης επιχειρήσεων με έδρα τα 31 νησιά, με πληθυσμό άνω των 3.500 κατοίκων.

Υπενθυμίζεται ότι οι επιχειρήσεις νησιών με πληθυσμό έως 3.500 κατοίκους, καθώς και οι αιτήσεις με επιλέξιμη αξία έως 2.000 ευρώ, έχουν ήδη εξοφληθεί, τον Μάιο του 2025 και τον Δεκέμβριο του 2024 αντίστοιχα.

Ο υπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, Βασίλης Κικίλιας, δήλωσε:

«Συνεχίζουμε με πολιτικές που βελτιώνουν την ποιότητα ζωής των νησιωτών και στηρίζουν τη νησιωτικότητα, η οποία αποτελεί συγκριτικό πλεονέκτημα για τη χώρα μας. Οι πληρωμές του Μεταφορικού Ισοδύναμου για επιβάτες και επιχειρήσεις αποτυπώνει έμπρακτα αυτή τη βούλησή μας. Το μέτρο λειτουργεί ως ουσιαστικό εργαλείο άμβλυνσης των ανισοτήτων που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι των νησιών μας, τόσο στις μετακινήσεις τους όσο και στη λειτουργία των επιχειρήσεών τους».

Ο υφυπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, Στέφανος Γκίκας, δήλωσε:

«Το Μεταφορικό Ισοδύναμο έχει ως στόχο να βελτιώσει και να ενισχύσει την καθημερινότητα των νησιωτών μας. Προς αυτή την κατεύθυνση κινούμαστε για τον ανασχεδιασμό και τον εκσυγχρονισμό του μέτρου, προς όφελος των νησιών μας».

Ρούλα Σκουρογιάννη

Ισχυρό μήνυμα από τη Ρόδο

Η συνεδρίαση είχε υψηλή θεσμική εκπροσώπηση: συμμετείχαν ο υφυπουργός Υγείας, Δημήτρης Βαρτζόπουλος, ο Περιφερειάρχης Νοτίου Αιγαίου, Γιώργος Χατζημάρκος, ο Δήμαρχος Ρόδου, Αλέξανδρος Κολιάδης, ο πρόεδρος της Επιτροπής Περιφερειών της Βουλής, Μάνος Κόνσολας, και βουλευτές από τη ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ, καθώς και εκπρόσωποι της τοπικής αυτοδιοίκησης και των υγειονομικών φορέων.

Ο πρόεδρος του ΠΙΣ, Αθανάσιος Εξαδάκτυλος, παρουσίασε εισήγηση για τη νησιωτικότητα και την αναγκαιότητα μιας μακροπρόθεσμης στρατηγικής για την υγειονομική κάλυψη των νησιών. Ακολούθησε γόνιμος διάλογος με όλους τους παριστάμενους φορείς και τους προέδρους των Ιατρικών Συλλόγων της χώρας.

Η εικόνα των υπηρεσιών υγείας στα νησιά

Σήμερα υπηρετούν στην Ελλάδα 68.752 ιατροί, όμως η κατανομή τους είναι άνιση:

• Μόλις 1,1% (769 γιατροί) υπηρετούν στα 12 κατοικήσιμα νησιά του Βορείου Αιγαίου.
• Στο Νότιο Αιγαίο (52 νησιά) υπηρετούν 1.309 γιατροί (1,9%).
• Στα Ιόνια Νησιά 1.038 γιατροί (1,5%).

Η υποστελέχωση οδηγεί σε οριακή λειτουργία νοσοκομείων και κέντρων υγείας, ενώ το υψηλό κόστος ζωής και οι ελλείψεις υποδομών αποθαρρύνουν νέους γιατρούς να επιλέξουν αυτές τις περιοχές.

Οι προτάσεις του ΠΙΣ

Ο ΠΙΣ διαμόρφωσε δέσμη προτάσεων που περιλαμβάνει:

1. Διοικητικές Παρεμβάσεις

• Νέα κατάταξη αγόνων περιοχών σε πέντε κατηγορίες (Άγονα 1, Άγονα 2, Νησιά 1, 2, 3) με αντίστοιχα διαβαθμισμένα κίνητρα.
• Ανασχεδιασμό της 2ης ΥΠΕ, ώστε να μην έχει παράλληλη ευθύνη για Πειραιά, Δυτική Αττική και Αιγαίο.
• Ενίσχυση της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας και των Κινητών Ομάδων Υγείας (ΚΟΜΥ).
• Προκήρυξη θέσεων ένα έτος πριν την αποχώρηση προσωπικού και ανοικτές διαδικασίες μέχρι την κάλυψη της θέσης.

2. Οικονομικά Κίνητρα

• Σημαντική αύξηση επιδόματος αγόνου (π.χ. 120% για νησιά που διαθέτουν μόνο ιατρείο).
• Φορολογικές ελαφρύνσεις και πλήρης αποζημίωση εφημεριών χωρίς πλαφόν.
• Εφάπαξ bonus εγκατάστασης και επιδότηση αγοράς κατοικίας έως 30% για όσους δεσμεύονται να παραμείνουν επί 12ετία.
• Δωρεάν ακτοπλοϊκά/αεροπορικά εισιτήρια τρεις φορές τον χρόνο για ιατρούς και οικογένεια.

3. Επιστημονικά Κίνητρα

• Δωρεάν πρόσβαση σε επιστημονικές βιβλιοθήκες, κάλυψη εξόδων για συνέδρια και απόσπαση για επιστημονική ενημέρωση.
• Προτεραιότητα σε μεταπτυχιακά προγράμματα, με σημαντικές εκπτώσεις και εκπαιδευτικές άδειες.

4. Μέτρα για Οικογένειες

• Συνυπηρέτηση συζύγων και προτεραιότητα προσλήψεων.
• Ευνοϊκές ρυθμίσεις εισαγωγής τέκνων στα ΑΕΙ για μικρά νησιά και παραμεθόριες περιοχές.
• Δομές φροντίδας παιδιών στο νοσοκομείο.

Προγράμματα και νέες ιδέες

• Adopt an island: Συνεργασία με διακεκριμένους Έλληνες της διασποράς για επιστημονική υποστήριξη εξ αποστάσεως.
• Εκπαίδευση στην επείγουσα ιατρική προσαρμοσμένη στις συνθήκες απομόνωσης.
• Δημιουργία προσωποπαγών τμημάτων υψηλής εξειδίκευσης για γιατρούς που θέλουν να εγκατασταθούν μόνιμα.

Διασύνδεση, πρόληψη και τηλεϊατρική

Ο ΠΙΣ ζητά:

• Ενιαία πρωτόκολλα διαχείρισης επειγόντων, πλήρη διασύνδεση πρωτοβάθμιας, δευτεροβάθμιας και τριτοβάθμιας φροντίδας.
• Οργανωμένη προληπτική ιατρική, με τακτικές επισκέψεις ιατρών και κατάργηση ανεξέλεγκτης δράσης ΜΚΟ.
• Ενίσχυση τηλεϊατρικής με σαφές κανονιστικό πλαίσιο και δημιουργία Κέντρου Επιχειρήσεων Υγείας Νησιωτικής Ελλάδας.

Ενίσχυση ΕΚΑΒ και αεροδιακομιδών

Η πρόταση περιλαμβάνει νέες βάσεις σε Σύρο, Ρόδο και Βόρειο Αιγαίο, προκήρυξη θέσεων ιατρών για το Αιγαίο, μόνιμο προσωπικό σε όλες τις βάρδιες και υπαγωγή ασθενοφόρων στα Κέντρα Υγείας στα μικρά νησιά.

Η ιατρική κάλυψη των νησιών χαρακτηρίστηκε «εθνικό ζήτημα στρατηγικής σημασίας». Ο ΠΙΣ καλεί την Πολιτεία να υιοθετήσει το ολοκληρωμένο σχέδιο κινήτρων, ώστε να διασφαλιστεί η ισότιμη πρόσβαση των νησιωτών σε υπηρεσίες υγείας και να μειωθούν οι ακριβές διακομιδές που συχνά αποτελούν τη μόνη λύση για επείγοντα περιστατικά.

Νίκος Γιαννόπουλος

Πρώτα απ’ όλα ας θυμηθούμε ένα κρίσιμο δεδομένο: Η Ελλάδα έχει τον υψηλότερο δείκτη γήρανσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση και είναι μεταξύ των χωρών με τη μεγαλύτερη μείωση του πληθυσμού.

Η δημογραφική γήρανση και η μείωση του πληθυσμού παρουσιάζουν έντονη γεωγραφική ανομοιομορφία, με μεγαλύτερη επίπτωση να υφίστανται οι μικρότεροι και απομακρυσμένοι δήμοι, ειδικά στα νησιά και ορεινές περιοχές. Είναι αυτές οι περιοχές στις οποίες πρέπει να δοθεί η μεγαλύτερη βάση (και φροντίδα).

Ιδού ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα: Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε η εφημερίδα “Δημοκρατική” σε νησιά όπως η Κάλυμνος, η Πάτμος και η Λέρος, το ποσοστό ατόμων άνω των 65 ετών καταγράφεται πολύ υψηλό, ξεπερνώντας το 30-35% του συνολικού πληθυσμού, ενώ επίσης καταγράφονται σημαντικές απώλειες συνολικού πληθυσμού, έως και 11,4% σε μερικές περιπτώσεις.

Ακόμα όμως και σε άλλα νησιά των Δωδεκανήσων στα οποία έχει παρατηρηθεί αύξηση του πληθυσμού όπως η Ρόδος (αύξηση του πληθυσμού κατά 8,3% από το 2011 μέχρι το 2021) ο δείκτης γήρανσης παραμένει υψηλούς. Το ίδιο φαινόμενο καταγράφεται τόσο στην Κω όσο και στην Κάρπαθο.

Στα περισσότερα νησιά πάντως η τάση είναι μείωση των νεαρών ηλικιών και αύξηση των ηλικιωμένων, που σε μερικά νησιά φτάνει σε ποσοστά που υπερβαίνουν, όπως τονίστηκε ήδη, το 30–35% του πληθυσμού. Αυτό υπογραμμίζει τη σοβαρότητα του προβλήματος της δημογραφικής γήρανσης και της κοινωνικής απομόνωσης ειδικά στα μικρότερα και πιο απομονωμένα νησιά.

Τα νησιά, μιλώντας πάντα για τα Δωδεκάνησα, που παρουσίασαν τη μεγαλύτερη μείωση στις ηλικίες 20-39 κατά την περίοδο 2011-2021 είναι κυρίως μικρότερα και απομακρυσμένα νησιά με έντονη δημογραφική φθορά. 

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία συνοπτικά αυτά είναι:

• Πάτμος: Μεγάλη απώλεια νέων ηλικίας 20-39, σχεδόν 30-35% μείωση, που επηρεάζει τον συνολικό εργασιακό και ενεργό πληθυσμό.
• Λέρος: Σημαντική μείωση της νεαρής ηλικιακής ομάδας, περίπου 25-30%.
• Κάλυμνος και Σύμη: Έντονη μείωση νέων με ποσοστά άνω του 20%.
• Καστελλόριζο: Πολύ μεγάλη μείωση νέων κάτω των 40 ετών, αποτέλεσμα της απομάκρυνσης προς τα αστικά κέντρα.
• Χάλκη, Τήλος, Φολέγανδρος: Όλα παρουσίασαν διψήφιο ποσοστό μείωσης στην ηλικιακή ομάδα 20-39 ετών, επιβεβαιώνοντας το φαινόμενο της αποδημίας των νέων.

Είναι, άρα, σαφές ότι τα μικρότερα και απομακρυσμένα νησιά υφίστανται εντονότερη γήρανση λόγω της ενδοχώρας αποχώρησης των νέων για σπουδές και εργασία στις αστικές περιοχές, καθώς και λόγω των δυσχερειών ζωής όπως το υψηλό κόστος διαβίωσης και η μεταφορική απομόνωση.

Αυτό οδηγεί σε μείωση της παραγωγικής δυναμικότητας των νησιωτικών κοινωνιών, αυξημένη κοινωνική απομόνωση και σοβαρές προκλήσεις στη διατήρηση υπηρεσιών υγείας, παιδείας, και κοινωνικής συνοχής.

Η τάση της γήρανσης προβλέπεται να συνεχιστεί τις επόμενες δεκαετίες, απαιτώντας άμεσες και στοχευμένες πολιτικές για την ανάσχεση της δημογραφικής κρίσης, τη στήριξη των νέων και τη βελτίωση των συνθηκών ζωής στα νησιά, ώστε να διαφυλαχθεί η βιωσιμότητα και η ανάπτυξη αυτών των περιοχών.

Περιττό βέβαια να τονιστεί ότι ειδικά αν μιλάμε για τα Δωδεκάνησα, η ανάγκη για βιώσιμη λύση θα μπορούσε να χαρακτηριστεί και εθνική, πέρα από κοινωνική. Οι λόγοι ευνόητοι…