Στις αρχές της προηγούμενης χρονιάς, στα τέλη Ιανουαρίου και στα τέλη Φεβρουαρίου, συνολικά πάνω από 2.000.000 άνθρωποι ενώθηκαν με το κίνημα “Τέμπη ’23” με ένα απλό κάλεσμα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και κατέκλυσαν τις πλατείες, από το Σύνταγμα και την Αριστοτέλους μέχρι τη Σάμο, την Πάτρα και την Αλεξανδρούπολη. Ήταν οι μεγαλύτερες συγκεντρώσεις- διαδηλώσεις που γνώρισε η χώρα μετά την Μεταπολίτευση και ήταν όλοι εκεί, αριστεροί, δεξιοί, κεντρώοι, αντισυστημικοί, συστημικοί, οι πάντες.

Αυτό το αξεπέραστο κίνημα είχε λόγο, είχε φωνή, είχε στόχο διεκδίκησης, είχε αντικείμενο, και κυρίως δεν μπορούσε να το χειραγωγήσει κανείς. Η κυβέρνηση τρόμαξε, η αντιπολίτευση αιφνιδιάστηκε. Η ουσία είναι πώς κανένα πολιτικό κόμμα δεν μπόρεσε εδώ και δεκαετίες να κάνει κάτι ανάλογο, ακόμα και στις πιό κρίσιμες εκλογικές μάχες, ακόμα και την εποχή των μνημονίων.

Πρόσωπο και έκφραση αυτού του κινήματος υπήρξε αναμφίβολα η Μαρία Καρυστιανού.

Συμπύκνωσε, εκφώνησε και εκπροσώπησε τα μυνήματα των οικογενειών των θυμάτων και της πλημμυρίδας των πολιτών με τον πιό εκκωφαντικό τρόπο. Η χαροκαμένη μητέρα της Μάρθης έγινε η “Μαρία των Τεμπών” και η αλύγιστη εκπρόσωπος ενός κινήματος που απαίτησε και απαιτεί δικαιοσύνη, ενός κινήματος που συγκλόνισε συναισθηματικά όχι μόνο το πανελλήνιο αλλά και την Ευρώπη, φτάνοντας στην θεσμική καρδιά της, το Ευρωκοινοβούλιο.

Η Μαρία Καρυστιανού προανήγγειλλε την ίδρυση κόμματος, πιθανώς στην τρίτη επέτειο από την τραγωδία, ή λίγο μετά απ΄ αυτήν, να μην είναι μόνο η πρόεδρος του συλλόγου “Τέμπη 23” αλλά και πρόεδρος ή ηγετικό στέλεχος αυτού του κόμματος. Εκ των πραγμάτων πολλά θα έχουν αλλάξει.

Αρκετοί θα σπεύσουν να της ασκήσουν κριτική, πολλά από τα υπόλοιπα μέλη του συλλόγου θα διαφωνήσουν και θα της ζητήσουν να αποχωρήσει (η θητεία της λήγει τυπικά τον Μάρτιο), η ένταση της κραυγής για δικαιοσύνη ίσως μειωθεί. Θα είναι εκείνη και οι άλλες οικογένειες των θυμάτων στην ίδια κατεύθυνση με ζητούμενο την απόδοση δικαιοσύνης, αλλά χωριστά, πιθανώς εν μέρει και με αποκλίνουσες πορείες.

Στις συνεντεύξεις της -όπως η τελευταία στο Kontra- ζητά εμφατικά την κατάργηση του άρθρου 86 (νόμος περί ευθύνης υπουργών), ψέγοντας μάλιστα την ευρωπαία εισαγγελέα Κοβέσι επειδή δεν ασκεί διώξεις κατά πολιτικών προσώπων παρά τις προβλέψεις του Συντάγματος. Αυτό το άρθρο, όπως έχουν συμφωνήσει τα πολιτικά κόμματα, θα είναι το πρώτο που θα τεθεί στη συζήτηση περί αναθεώρησης.

Θα προσέλθει ως επικεφαλής κόμματος σε αυτή τη συζήτηση, κι αν ναι με ποιόν τρόπο θα το πράξει πιό επιδραστικά: ως κόμμα ή ως κίνημα που θα γεμίζει ξανά τις πλατείες; Κι όταν με το καλό φτάσει στις εκλογές τι επιπλέον θα έχει να καταθέσει για να διεκδικήσει την ψήφο των πολιτών; Θα προτείνει συγκεκριμένα πράγματα για όλη τη γκάμα των κοινωνικών, οικονομικών, εθνικών θεμάτων και θα καταθέσει πλάνο διακυβέρνησης;

Ως προς τον χρόνο των εκλογών, πάντως, ο πρώην πρωθυπουργός φαίνεται να συμφωνεί με τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ Νίκο Ανδρουλάκη, ο οποίος, στη συνάντηση με δημοσιογράφους ενόψει Χριστουγέννων στην “Τράτα” του Μοσχάτου, εκτίμησε ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης σκοπεύει όντως να εξαντλήσει την τετραετία. Η αλήθεια είναι πώς στο Μέγαρο Μαξίμου δεν φαίνεται να υπάρχει άλλο σενάριο στο τραπέζι πλην του να διεξαχθούν θεσμικά και αδιατάρακτα οι εκλογές τον Μάρτιο του 2027. Κι αυτό παρά τις εισηγήσεις που δέχεται για επίσπευση των εκλογών και διεξαγωγή τους το φθινόπωρο του 2026, ανακοινώνοντάς τις στην ομιλία του στη ΔΕΘ.

Τούτων δοθέντων ο Αλέξης Τσίπρας θεωρεί πώς έχει έναν πολιτικό διάδρομο περίπου έξι μηνών για να ολοκληρώσει τον σχεδιασμό του μέχρι την ίδρυση του νέου κόμματος.

Επόμενος σταθμός η Θεσσαλονίκη

Στις 17 Ιανουαρίου θα κάνει ένα ακόμα βήμα με την τρίτη κατά σειρά παρουσίαση της “Ιθάκης”, αυτή τη φορά στη Θεσσαλονίκη, κι εκεί θα ανοίξει περισσότερο τα χαρτιά του. Στη συμπρωτεύουσα θα δοκιμαστούν ακόμα περισσότερο οι σχέσεις του με τον ΣΥΡΙΖΑ, καθώς η Β΄Θεσσαλονίκης είναι η εκλογική περιφέρεια του Σωκράτη Φάμελλου και μένει να διαπιστωθεί εάν ο τελευταίος θα παραστεί στην εκδήλωση ή όχι. Είναι βέβαιο ότι στην αίθουσα της εκδήλωσης θα βρεθούν οι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ, όπως οι Κατερίνα Νοτοπούλου (που διατηρεί ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας ως “πολιτικό παιδί” του πρώην πρωθυπουργού) και Χρήστος Γιαννούλης. Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι θα υπάρξει και εκπροσώπηση αρκετών αυτοδιοικητικών από τον χώρο του ΠΑΣΟΚ, αλλά εκεί θα είναι πιθανότατα και ο Χάρης Καστανίδης που μόλις πρόσφατα εκφράστηκε θετικά για τις κινήσεις του πρώην πρωθυπουργού.

Το επιτελείο Τσίπρα προβάλλει ήδη τα πρώτα αποτελέσματα της πρόσκλησης για “αυτο-οργάνωση” με τους πυρήνες σε Μεσσηνία, Πέλλα, Ηλεία και αλλού και σχεδιάζει τις επόμενες παρουσιάσεις-ομιλίες σε αυτή την πανελλαδική περιοδεία που ξεκίνησε ο πρώην πρωθυπουργός αξιοποιώντας το μομέντουμ της “Ιθάκης”.

Στόχος η… πρωτιά με το μάθημα του 2023

Οι πληροφορίες αναφέρουν πώς η στρατηγική που θα ξεδιπλώσει το επόμενο διάστημα και εντονότερα μετά την ανακοίνωση της ίδρυσης του νέου κόμματος δεν θα είναι ο στόχος της δεύτερης θέσης στις επόμενες εκλογές αλλά η…πρωτιά. Μπορεί να μην εκφωνήσει την λέξη…”αυτοδυναμία”με ορίζοντα την δεύτερη εκλογική αναμέτρηση, ωστόσο κάτι τέτοιο θα υπονοείται.

Ο λόγος είναι ότι το πάθημα του 2023 έγινε μάθημα. Τότε, ως αρχηγός του ΣΥΡΙΖΑ και της αξιωματικής αντιπολίτευσης ο Αλέξης Τσίπρας σπατάλησε πολύ χρόνο και πολιτικό κεφάλαιο με τις προσκλήσεις συνεργασίας προς το ΠΑΣΟΚ, σε συνθήκες, τότε, απλής αναλογικής. Κορυφαία στελέχη μιλούσαν τότε ακόμα και για προοδευτική κυβέρνηση με τη συμμετοχή και του ΚΚΕ, κάτι που έδρασε υπονομευτικά. Καλλιέργησε ηττοπάθεια και σύγχυση στο εκλογικό σώμα, ιδιαίτερα μετά τις επίμονες αρνήσεις του ΠΑΣΟΚ.

Από την άλλη, ο Αλέξης Τσίπρας δεν θέλει να μετατρέψει τις επόμενες εκλογές σε μία εσωτερική μάχη της κεντροαριστεράς, απέναντι δηλαδή στο ΠΑΣΟΚ με στόχο τη δεύτερη θέση. Κάτι τέτοιο, όπως εκτιμούν στη Λεωφόρο Αμαλίας, θα ενίσχυε το αφήγημα του Κυριάκου Μητσοτάκη ότι μόνο εκείνος μπορεί να εγγυηθεί την πολιτική σταθερότητα. Γι αυτό και θα επιμείνει στην απευθείας αντιπαράθεση με τον πρωθυπουργό και τη Ν.Δ, χωρίς να ασχολείται ιδιαίτερα με τον Νίκο Ανδρουλάκη. Άλλωστε εκτιμάται ότι το βράδυ των εκλογών, ανάλογα με τον συνδυασμό των αποτελεσμάτων, το ΠΑΣΟΚ θα βρεθεί σε δύσκολη θέση. Τότε, λένε συνομιλητές του, εκτιμά πώς θα είναι η ώρα των προσκλήσεων για συνεργασία και των σκληρών διλημμάτων υπό το φως μίας δεύτερης εκλογικής αναμέτρησης.

Βουλευτές εν αναμονή

Ένα θέμα που πρέπει να διαχειριστεί το επόμενο διάστημα το επιτελείο του πρώην πρωθυπουργού είναι οι συνεχείς παρεμβάσεις υπέρ του από βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ. Είναι προφανές ότι αρκετοί απ΄ αυτούς αδημονούν να λάβουν πρόσκληση, ή έστω ένα …νεύμα, ώστε να προσχωρήσουν στο νέο πολιτικό εγχείρημα. Κάτι τέτοιο, όμως, θα συμβεί σε δεύτερο χρόνο, αφού πρώτα παρουσιαστεί η βασική επιτελική ομάδα του νέου κόμματος με εντελώς νέα πρόσωπα (τεχνοκράτες, επιστήμονες, αυτοδιοικητικοί κ.ά), και το “ρόστερ” της περιφέρειας, προσωπικότητες, δηλαδή, με σημείο αναφορά την υπόλοιπη Ελλάδα.

Φαίνεται, πάντως, πώς αρκετοί από τους βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ της νεότερης γενιάς (κυρίως όσοι εξελέγησαν μετά το 2019 και δεν είχαν εμπλοκή με την προηγηθείσα διακυβέρνηση) θα έχουν θέση στο νέο εγχείρημα, αφού προηγουμένως παραιτηθούν στον κατάλληλο χρόνο –ούτε νωρίς, ούτε, όμως, και την τελευταία στιγμή υπό τον φόβο της μη επανεκλογής– και παραδώσουν τις έδρες τους όπως έπραξε και ο ίδιος. Οι Γ. Καραμέρος, Μίλτος Ζαμπάρας, Συμεών Κεδίκογλου, Γ. Γαβρήλος πρέπει να θεωρούνται βέβαιοι ως υποψήφιοι με το νέο κόμμα, όπως και κάποιοι παλαιότεροι και έμπειροι, όπως η Όλγα Γεροβασίλη που στάθηκε πάντοτε στο πλευρό του. Μία ομαδα νέων στελεχών που έχουν θέσεις ευθύνης σήμερα στην Κουμουνδούρου κρατούν ανοιχτούς τους διαύλους επικοινωνίας και θα κριθεί τι θα πράξουν, ανάλογα και με την τύχη του ίδιου του ΣΥΡΙΖΑ.

Είναι προφανές ότι κόμμα Τσίπρα και ΣΥΡΙΖΑ δεν θα μπορούσαν να φτάσουν ανταγωνιστικά στις κάλπες, κι αυτό είναι ένα δύσκολο πρακτικό πρόβλημα για τη σημερινή ηγεσία, στην περίπτωση που προεκλογικά ο πρώην πρωθυπουργός δεν ανταποκριθεί σε προτάσεις συμπόρευσης. Κάτι που είναι το πιθανότερο να μην συμβεί αφού φέρεται αποφασισμένος να φτάσει μόνος του, με το νέο κόμμα και πολλά νέα πρόσωπα, στην εκλογική σύγκρουση με τον Κυριάκο Μητσοτάκη,.

Η γνωστή λαϊκή ρήση για το “πολύ το κυρ ελέησον” απαντά στο τελευταίο. Οι εξαμηνιαίες Τάσεις της MRB μάλλον το επιβεβαιώνουν. Ως προς το “σίγουρα-μάλλον θα ψήφιζα” ένα κόμμα Τσίπρα, το ποσοστό σήμερα είναι περίπου τέσσερις μονάδες μικρότερο απ΄ ότι στις προηγούμενες του Ιουνίου. Κι αυτό παρά το γεγονός ότι μόλις πρόσφατα κυκλοφόρησε η “Ιθάκη” και ο ίδιος κυριαρχεί ως θέμα συζήτησης και πολιτικής αντιπαράθεσης. Πιθανότατα οφείλεται στο ότι το νέο κόμμα έχει προεξοφληθεί πολύ καιρό πριν ο ίδιος αρχίσει να αποκαλύπτει τις προθέσεις του και παραιτηθεί από βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ.

Ακόμα και οι δημοσκοπήσεις, λοιπόν, στέλνουν μήνυμα… επιτάχυνσης: Μειωμένο κατά τρεις μονάδες βρίσκει η PULSE το ποσοστό αποδοχής για νέο κόμμα Τσίπρα, 21% δηλώνουν ότι το βλέπουν θετικά και με ενδιαφέρον. Το αντίστοιχο ποσοστό για το κόμμα Σαμαρά, είναι στο 14%. Στην MRB 23,2% δηλώνουν ότι σίγουρα ή μάλλον θα ψήφιζαν κόμμα Τσίπρα, 15,6% το κόμμα Σαμαρά.

Ο καιρός γαρ εγγύς. Στο ρευστοποιημένο τοπίο της αντιπολίτευσης περίπου επτά στους δέκα ψηφοφόρους θεωρούν ότι η κυβέρνηση δεν ανταποκρίνεται στις προσδοκίες τους, είναι απογοητευμένοι ή οργισμένοι και δεν βρίσκουν απαντήσεις. Δεν φαίνεται, όμως, να είναι διατεθιμένοι να περιμένουν πολύ, ούτε έλκονται από μισόλογα και τακτικισμούς.

Οι δημοσκόποι λένε ότι δημιουργείται ένα μέτωπο αμφισβήτησης της κυβέρνησης με ακκίδες την ακρίβεια και το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ που αντανακλά και στην γιγαντιαία κοινωνική υποστήριξη στα αιτήματα των αγροτών. Η διαφορά με το αντι-ΣΥΡΙΖΑ μέτωπο του 2019 είναι ποιοτική και ουσιώδης. Τότε υπήρχε ο Κυριάκος Μητσοτάκης να το εκπροσωπήσει με πειστική πρόταση διακυβέρνησης, τώρα δεν υπάρχει (ακόμα) κανείς.

Ο ίδιος ο Αλέξης Τσίπρας, άλλωστε, έχει κάνει αυτοκριτική στην αναποφασιστικότητα που τον καθήλωσε έναντι αντιπάλων και “συντρόφων”, από το 2019 μέχρι το 2023. Μία νέα φάση αναποφασιστικότητας θα υπονόμευε την δεύτερη ευκαιρία που διεκδικεί. Τα πρακτικά προβλήματα που ούτως ή άλλως εμφιλοχωρούν σε μία μεγάλη απόφαση για την ίδρυση νέου κόμματος θα πρέπει να αντιμετωπιστούν, είτε η ανακοίνωση γίνει σε τρεις μήνες είτε γίνει σε έξι.

Προφανώς δεν μπορεί να περιμένει την “αυτο-οργάνωση” να φτάσει σε τέτοιο επίπεδο που να προσκληθεί “από τα κάτω”, ούτε όσοι συνωθούνται για μία θέση στο νέο εγχείρημα μπορούν να περιμένουν για πολύ καιρό στο …φουαγιέ- όπως είπε ο ίδιος για τους “ανυπόμονους” στην Πάτρα.

Εάν στην εξίσωση μπει και η παράμετρος για “κόμμα Καρυστιανού” ο κατακερματισμός της αντιπολίτευσης θα μετατραπεί σε “βαβέλ” κεντροαριστεράς και αντισυστημισμού κι αυτό ίσως ενισχύσει το δίλημμα περί σταθερότητας.

Ο Αλέξης Τσίπρας απηύθυνε την πρόσκληση για “αυτοοργάνωση” με στόχο την “επανίδρυση” της δημοκρατικής παράταξης στους δεύτερους (της πλατείας). Μίλησε για τη “νέα μεταπολίτευση” και για μία “μεγάλη, πολύχρωμη, κινηματική αλλά προγραμματικά συμπαγή προοδευτική συσπείρωση, ικανή να αγκαλιάσει όλους τους αριστερούς και δημοκρατικούς πολίτες και να διεκδικήσει την προοδευτική διακυβέρνηση στις επόμενες εκλογές”.

Για τους πρώτους (του εξώστη) το μήνυμα είναι σαφές: δεν υπάρχουν “ρεζερβέ” στην πρώτη θέση, αν και η πρόσκληση είναι ανοιχτή, όπως ήταν και για την εκδήλωση παρουσίασης του βιβλίου. Άλλωστε, μοίρασε την κριτική του, πρωτίστως στην κυβέρνηση, έντονα, όμως, και στην ηγεσία της σημερινής αντιπολίτευσης για την αδυναμία της να συγκροτήσει εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης. Κόπτονται, είπε, για το “ποιός θα είναι πρώτος στο χωριό”.

Κεντρικό μέρος της ομιλίας του ήταν το κάλεσμα για την επανίδρυση της δημοκρατικής παράταξης. Όπως είπε, “η διέξοδος σήμερα είναι μέσα από τη παρέμβασή μας οι προοδευτικοί και δημοκρατικοί πολίτες να δώσουμε μια φρέσκια πνοή που θα παρασύρει τις αδρανείς γραφειοκρατίες. Έναν νέο άνεμο αλλαγής, που όμως για να έρθει για τον τόπο, πρέπει πρώτα να ξεκινήσει από εμάς”.

Τόνισε ότι απαιτούνται “διεργασίες Επανίδρυσης της πολιτικής και οργανωτικής της υπόστασης», με στόχο όχι την ανακύκλωση ελίτ και γραφειοκρατιών, αλλά τη δημιουργία μιας παράταξης που θα γίνει ξανά “πρωταγωνιστική δύναμη, για τον λαό και για τον τόπο”. Μίλησε για μια “μεγάλη, πολύχρωμη, κινηματική αλλά προγραμματικά συμπαγή» προοδευτική συσπείρωση, ικανή να αγκαλιάσει όλους τους αριστερούς και δημοκρατικούς πολίτες και να διεκδικήσει την προοδευτική διακυβέρνηση στις επόμενες εκλογές.

Απευθυνόμενος στην πλατεία και πολύ λιγότερο στον εξώστη, ο πρώην πρωθυπουργός περιέγραψε έμμεσα και το εκλογικό ακροατήριο στο οποίο προσβλέπει ο νέος πολιτικός φορέας, που όλα δείχνουν ότι θα ανακοινωθεί την άνοιξη ώστε να αντιπαρατεθεί στη Ν.Δ και τον Κυριάκο Μητσοτάκη στις επόμενες εκλογές. Δεν είναι, προφανώς, το μίζερο άθροισμα των δημοσκοπικών ποσοστών των κομμάτων του πρώην ενιαίου ΣΥΡΙΖΑ, όλοι μαζί δεν φτάνουν ούτε καν το ποσοστό του ΠΑΣΟΚ και επ΄ ουδενί δεν θα μπορούσε να αναγκάσει τον πρωθυπουργό να σηκώσει το βλέφαρό του.

«Από εδώ και στο εξής – είπε – θα έχουμε προσκλήσεις για όλους αλλά δεν θα έχουμε ρεζερβέ στη πρώτη θέση για κανέναν».

Ο Αλέξης Τσίπρας μίλησε για τους απογοητευμένους που πρέπει να σηκωθούν από τον καναπέ, κάτι που δείχνει ότι θα επιχειρήσει να απευθυνθεί στο περίπου 25-30% των αναποφάσιστων της λεγόμενης “γκρίζας ζώνης” στις δημοσκοπήσεις. Αυτοί είναι αριστεροί, κεντροαριστεροί και κεντρώοι, οι τελευταίοι διεκδικούμενοι κατά βάση από τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Αυτό το ακροατήριο γειτνιάζει ή αλληλοεπικαλύπτεται με το 31,5% που συγκέντρωσε ο τότε ΣΥΡΙΖΑ του Τσίπρα στις εκλογές του 2019- όταν έγινε αξιωματική αντιπολίτευση και με σειρά λαθών που έκανε ο ίδιος και η εσωστρεφής συριζαϊκή βαβέλ των συνιστωσών κατέληξε στο 17,8% του 2023.

Αυτά είναι τα ακροατήρια με τα οποία επιδιώκει να συνομιλήσει, ωστόσο στο “Παλλάς” βρέθηκαν κυρίως οι παλαιότεροι “λάτρεις” του Τσίπρα, όσοι ανέμεναν υπομονετικά την πολιτική του χειραφέτηση και επιστροφή. Θα χρειαστεί πολλή δουλειά για να σταθεί εφικτό να επικοινωνήσει με τους νέους, και ακόμα περισσότερη για να πείσει τους κεντρώους.

Ωστόσο, θα πρέπει σύντομα να αντιμετωπιστούν και κάποιες πρακτικές δυσκολίες. Η “κινηματική” συγκρότηση του αντικυβερνητικού πόλου που έχει κατά νου ο πρώην πρωθυπουργός μένει να αποσαφηνιστεί πώς θα συμπεριλάβει όσους βρέθηκαν στον εξώστη: με αυτονομία, με βελούδινη αυτο-διάλυση, ή συγκρουσιακά; Το βέβαιο είναι πως στις επόμενες κάλπες δεν μπορούν να φτάσουν μαζί το νέο κόμμα Τσίπρα, ο ΣΥΡΙΖΑ, και η Νέα Αριστερά. Υπό την έννοια αυτή, η σύνθεση του εξώστη περιέγραψε και την παραδοξότητα να χειροκροτούν τον Τσίπρα εκείνοι που τα κόμματά τους τελούν υπό την δική του πολιτική ομηρία- κάτι σαν το “Σύνδρομο της Στοκχόλμης”.

Ως προς το ΠΑΣΟΚ, πολλά θα κριθούν όταν καταγραφούν οι συσχετισμοί μεταξύ του κόμματος της (σημερινής) αξιωματικής αντιπολίτευσης και του νέου πολιτικού φορέα. Η δεύτερη θέση θα γίνει επίδικο, όχι οπωσδήποτε για εκλογική συνεργασία, αλλά, κυρίως, για το μέτωπο που θα σχηματιστεί μεταξύ πρώτης και δεύτερης αναμέτρησης, εφόσον, βεβαίως, ο Κυριάκος Μητσοτάκης (του οποίου οι αντοχές και τα πολιτικά εργαλεία που διαθέτει δεν πρέπει να υποτιμούνται) δεν επιτύχει την αυτοδυναμία. Μέχρι τότε ο πρώην πρωθυπουργός δεν θα έχει να αντιμετωπίσει την κυβέρνηση που θα υπενθυμίζει ότι “έριξε τη χώρα στα βράχια”, αλλά και το Νίκο Ανδρουλάκη που θα δώσει εκ των πραγμάτων μάχη επιβίωσης.

Στην άλλη πλευρά του πολιτικού φάσματος, αν και δεν είναι ακόμα βέβαιο εάν ο έτερος πρώην πρωθυπουργός θα ιδρύσει το δικό του κόμμα, κανένα λεκτικό εύρημα δεν μπορεί να καλύψει την αμηχανία. Ο Αντώνης Σαμαράς δεν ξόδεψε χρόνο: δήλωσε στεντορείως (το αντίθετο) πώς “είμαστε αντίπαλοι”. Όχι, όμως, με τη Ν.Δ, αλλά προσωπικά με τον Κυριάκο Μητσοτάκη και όσα θεωρεί ότι εκπροσωπεί ο πυρωθυπουργός.

Από το απόσπασμα ακόμα της συνέντευξής του, σε δημοσιογράφο επιλογής του, που (ευχαρίστως…) πρόβαλλε ο Ant1, γίνεται φανερό ότι ο κ. Σαμαράς στοχεύει στην αποκαθήλωση της κυριαρχίας του κ. Μητσοτάκη. “Ποιος έκανε ο Υπουργό τον Μητσοτάκη; Ο Σαμαράς. Ποιος τον στήριξε για πρόεδρου του κόμματος; Ο Σαμαράς. Λένε πως έχω γινάτι γιατί δεν με πρότεινε για Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Δεν υπάρχει κανένα γινάτι. Άλλοι πάσχουν από εφιάλτες. Η διαφορά με τον κ. Μητσοτάκη είναι πολιτική και αξιακή. Ο Πρωθυπουργός δεν χωνεύει τη Δεξιά και έχει κάνει τη Νέα Δημοκρατία υβρίδιο του σημιτικού ΠΑΣΟΚ“, είπε.

Ο πρώην πρωθυπουργός αιτιολογεί προκαταβολικά τις επιλογές που θα κάνει (μεταξύ των οποίων και, υπό προϋποθέσεις, την ίδρυση κόμματος) όχι ως έχουσες στόχο να χτυπήσει την παράταξη της οποίας υπήρξε πρόεδρος, και με την οποία έγινε πρωθυπουργός, αλλά για να την επαναφέρει στην κοίτη της δεξιάς και της κεντροδεξιάς. Ο χαρακτηρισμός “υβρίδιο του σημιτικού ΠΑΣΟΚ” για τη σημερινή Ν.Δ επιχειρεί, ίσως, μία ιστορική αναλογία: όπως, δηλαδή -θεωρούν αρκετοί-, η περίοδος Σημίτη έκοψε το νήμα της εποχής του Ανδρέα, με την μετάβαση στον εκσυγχρονισμό, έτσι, κατά τον πρώην πρωθυπουργό, ο κ. Μητσοτάκης εξοβέλισε το ιδεολογικό πρόσημο της λαϊκής δεξιάς του Κ. Καραμανλή και του ιδίου.

Παρότι βιώνει την προσωπική και οικογενειακή τραγωδία της απώλειας της κόρης του, με σπασμένη τη φωνή, ο πρώην πρωθυπουργός κατέστησε σαφές ότι δεν αποσύρεται στον πόνο του, αλλά παραμένει πολιτικά ενεργός, με (βασικό, ή και μοναδικό) στόχο τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Τι θα επιλέξει θα κριθεί προφανώς από το εάν θα υπάρξει οποιαδήποτε εκ των έσω κίνηση αμφισβήτησης του τελευταίου, κάτι, ωστόσο, που φαίνεται απίθανο. Διατηρείται μόνο στις προθέσεις όσων δεν διαβάζουν σωστά τον πρωθυπουργό, και δεν αντιλαμβάνονται πώς έχει ακόμα περιθώριο κινήσεων για να επιτύχει τον στόχο της τρίτης θητείας.

Όμως, με την κοινοβουλευτική ομάδα της Ν.Δ εν βρασμώ (όπως φάνηκε στην υπόθεση των ΕΛΤΑ, αλλά και του ΟΠΕΚΕΠΕ), και το άγχος δεκάδων βουλευτών που σχεδόν προεξοφλείται ότι δεν θα επανεκλεγούν, ο Αντώνης Σαμαράς φαίνεται ότι θα προβεί στο νέο εγχείρημα στον κατάλληλο χρόνο, και ίσως στρατολογήσει γαλάζιους βουλευτές και κομματικά στελέχη.

Άλλωστε, δεν έχει πρόβλημα αναγνωρισιμότητας, αρκεί μία ιδρυτική διακήρυξη και ένα νέο πολιτικό και οργανωτικό σχήμα, κάτι σχετικά απλό με τις ρίζες που διαθέτει ανά την επικράτεια το κυβερνών κόμμα. Είναι, δε, ευκρινές ότι βρίσκει μιντιακούς και άλλους υποστηρικτές, παράγοντες, δηλαδή, που, για διαφορετικούς λόγους, “τα έχουν σπάσει” με την κυβέρνηση.

Για τον πρώην πρωθυπουργό, δεν έχει μεγάλη σημασία εάν ένα νέο κόμμα, με τη σφραγίδα του, θα λάβει 4% ή 7% στις επόμενες εκλογές (προφανώς, όσο μεγαλύτερο το ποσοστό, τόσο καλύτερα), όσο ότι θα περιορίσει, ή και θα εκμηδενίσει, τις όποιες ελπίδες αυτοδυναμίας της Ν.Δ του κ. Μητσοτάκη. Υπό την έννοια αυτή, πρόκειται για ένα μάλλον πρωτόγνωρο φαινόμενο: διαγραφείς πρώην πρωθυπουργός ιδρύει κόμμα για να ανακόψει την πορεία του κόμματος του οποίου ηγείτο προς την διακυβέρνηση!

Γι’ αυτό και σπεύδει να εξηγήσει ότι η Ν.Δ δεν είναι πλέον η παράταξη που ήταν, αλλά έχει αλλοιωθεί ιδεολογικά, πολιτικά, θεσμικά, από τον νυν πρωθυπουργό. Το επιχείρημά του μοιάζει να ενισχύεται και από τη στάση που τηρεί ο Κώστας Καραμανλής, και την κριτική που εξαπολύει για τα εθνικά θέματα και τους θεσμούς, μένει, όμως, να φανεί εάν θα κρατήσει την ίδια στάση και προεκλογικά.

Όλα αυτά, βεβαίως, είναι σχετικώς δυσνόητα στον μέσο ψηφοφόρο, πολύ περισσότερο, μάλιστα, στην πλειονότητα του πολιτικού προσωπικού της Ν.Δ που διέπεται κατά κύριο λόγο από την επιθυμία να βρίσκεται στη διακυβέρνηση. Αυτό είναι και το “όπλο” του κ. Μητσοτάκη, μπορούν, δηλαδή, να ελπίζουν ότι θα τους εξασφαλίσει την παραμονή στην εξουσία.

Ποτέ, όμως, δεν πρέπει κανείς να υποτιμά έναν αποφασισμένο αντίπαλο...

Μιλώντας στην Attica Times και τη Δάφνη Γρηγοριάδη, ο βουλευτής της αξιωματικής αντιπολίτευσης χαρακτήρισε «εκτός τόπου και χρόνου» όσους αποδίδουν στον Τσίπρα ευθύνη για διάσπαση του κόμματος.

«Ντροπή να λέγεται ότι ο Τσίπρας, που έκανε τον ΣΥΡΙΖΑ κόμμα του 35%, τον διέσπασε. Εκτός τόπου και χρόνου τέτοιες δηλώσεις», τόνισε χαρακτηριστικά ο κ. Ζαχαριάδης, υπογραμμίζοντας ότι τέτοιου είδους τοποθετήσεις απλώς επιτείνουν τη ζημιά που υπέστη το κόμμα «με αλλόκοτες πολιτικά επιλογές» τα τελευταία χρόνια.

Παράλληλα, επεσήμανε την πολιτική εντιμότητα του πρώην πρωθυπουργού, σημειώνοντας ότι «ο Αλέξης Τσίπρας είχε την εντιμότητα να παραδώσει την έδρα στο κόμμα».

Κλείνοντας, ο Κώστας Ζαχαριάδης επανέλαβε ότι τον συνδέει με τον Αλέξη Τσίπρα ένας κοινός στόχος: «Να υπάρξει πολιτική αλλαγή στη χώρα και απαλλαγή από την κυβέρνηση του κ. Μητσοτάκη».

Επ’ αυτού, μία μικρή ιστορία από το παρελθόν: Δύο βασικά πρόσωπα που συμμετέχουν στο “ρόστερ” της ομάδας που μοιράζεται με τον πρώην πρωθυπουργό το όραμα περί νέου κόμματος είναι οι Γιώργος Χουλιαράκης και Δημήτρης Λιάκος.

Μαθαίνω ότι αμφότεροι είχαν κοινό παρατσούκλι, τόσο επί διακυβέρνησης 2015-19, όσο και αργότερα, την περίοδο της περιπετειώδους και καθηλωτικής εσωστρέφειας, μετά το ’19, το οποίο τους είχαν αποδώσει αρκετοί εξ όσων σήμερα μέμφονται την παραίτηση Τσίπρα, αλλά και κάποιοι της Νέας Αριστεράς που τότε ανήκαν στην ομάδα των “53”.

Το παρατσούκλι ήταν “οι δεξιοί”. Έτσι τους αποκαλούσαν. Εξαιρετικοί τεχνοκράτες και οι δύο, γνώστες της οικονομίας και του τραπεζικού τομέα, ο μεν πρώτος, σύμβουλος του Γ. Στουρνάρα στην ΤτΕ τώρα, πρώην αναπληρωτής υπουργός Οικονομίας στην κυβέρνηση Τσίπρα, ο δε δεύτερος, υφυπουργός Επικρατείας, τότε, και μεγαλοστέλεχος σσυτημικής τράπεζας τώρα. Χαίρουν μεγάλης και διακομματικής εκτίμησης, αν και οι ριζοσπάστες του παλιότερου ΣΥΡΙΖΑ τους θεωρούσαν “ανθρώπους των δανειστών”. O tempora o mores…

Οι “δεξιοί”, λοιπόν, είναι σήμερα εκ των πυλώνων του εγχειρήματος Τσίπρα, κι αυτό κάτι δείχνει για την κατεύθυνση. Αλλά και για το ότι στο νέο κόμμα δεν μπορούν να έχουν θέση κάποια πρόσωπα από το παρελθόν.

Πιο συγκεκριμένα η απόφαση του Αλέξη Τσίπρα να παραιτηθεί χαρακτηρίζεται «πολύ σωστή/μάλλον σωστή» από το 47%, το 28% την κρίνει «πολύ λανθασμένη/μάλλον λανθασμένη», ενώ ένα ποσοστό 25% απαντά «δεν ξέρω/δεν απαντώ», στην έρευνα που διενεργήθηκε από 1 έως 8 Οκτωβρίου.

Στην ερώτηση «αν ο Αλ. Τσίπρας δημιουργούσε ένα νέο πολιτικό κόμμα, πόσο πιθανό θα ήταν να το ψηφίσετε;», οι θετικές απαντήσουν φτάνουν περίπου το ποσοστό του ΣΥΡΙΖΑ πριν ο ίδιος αποχωρήσει από την προεδρία.

Για την ακρίβεια το 80% των ερωτηθέντων απαντά «σίγουρα/μάλλον δεν θα το ψήφιζα», το 16% ότι «σίγουρα/μάλλον θα το ψήφιζα» και ένα 4% «δεν ξέρω/δεν απαντώ».

Σε άλλη ερώτηση «αν δημιουργηθεί νέο κόμμα υπό τον Αλέξη Τσίπρα, ποιο από τα σημερινά κόμματα πιστεύετε ότι θα επηρεαστεί περισσότερο εκλογικά; (μέχρι 3 επιλογές)», το 32% απαντά ο ΣΥΡΙΖΑ, το 22% η Νέα Αριστερά, το 17% το ΠΑΣΟΚ, το 11% η Πλεύση Ελευθερίας, το 10% το Κίνημα Δημοκρατίας, το 5% η ΝΔ, το 2% άλλο και το 1% κανένα.

Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα ευρήματα που σχετίζονται με μια πιθανή κάθοδο της Μαρίας Καρυστιανού στην πολιτική και συγκεκριμένα στην ερώτηση «αν η κ. Καρυστιανού αποφασίσει να ασχοληθεί ενεργά με την πολιτική, ποια από τις παρακάτω επιλογές θεωρείτε καταλληλότερη;».

Εκεί το 67% απαντά «να μην ασχοληθεί με την πολιτική», έναντι 18% που απαντά «να ιδρύσει δικό της πολιτικό φορέα», 9% που θεωρεί ότι θα πρέπει να συνεργαστεί με κάποιο από τα υπάρχοντα κόμματα και 6% που απαντά «δεν ξέρω/δεν απαντώ».

Κατά την Μεταπολίτευση, έχουμε μόνο ένα ιστορικό προηγούμενο επιστροφής πρώην πρωθυπουργού που κατόρθωσε να ξαναγίνει πρωθυπουργός. Ήταν ο Ανδρέας Παπανδρέου που ηττήθηκε από τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη – ασθενής και με το βάρος του “βρώμικου ’89”-, και επέστρεψε θριαμβευτικά το 1993. Οι αναλογίες με το εγχείρημα που προετοιμάζει ο Αλέξης Τσίπρας ανήκουν στη σφαίρα του φαντασιακού.

Πρώτον, ο Ανδρέας ήταν ο Ανδρέας, σε μία εποχή που τα σύμβολα είχαν ιστορικό βάρος και γείωση στην κοινωνία. Άλλοι ηγέτες, άλλες εποχές, κι εδώ, και σχεδόν παντού στην Ευρώπη. Δεύτερον, ο Ανδρέας Παπανδρέου δεν επέστρεψε για να εκλεγεί για τρίτη φορά πρωθυπουργός με νέο κόμμα. Ήταν πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, ενός κόμματος με ιστορικό βάθος, οργανωτική δομή, ηγετική ομάδα με προσωπικότητες, και τεράστια πολιτική “τεχνογνωσία”. Δεν κέρδισε τις εκλογές του’ 93 με νέο κόμμα, και επιπλέον τις κέρδισε (και) επειδή έπεσε η κυβέρνηση Μητσοτάκη εκ των έσω.

Ο Αλέξης Τσίπρας, ως εκ τούτου επιχειρεί κάτι που δεν έχει προηγούμενο. Επιστρέφει στην κεντρική σκηνή με ένα νέο κόμμα, το οποίο πρέπει να προκύψει εκ του μηδενός, να αποκτήσει οργανωτικές διακλαδώσεις σε ολόκληρη τη χώρα, να αναδείξει νέο πολιτικό προσωπικό (μαζί με τις προσθήκες εμπειρότερων από τον ΣΥΡΙΖΑ), και, κυρίως, να προτείνει αξιόπιστη πρόταση διακυβέρνησης.

Επίσης, ο ίδιος ο πρώην πρωθυπουργός οφείλει να πετάξει από επάνω του τα βάρη της ΠΦΑ (Πρώτη Φορά Αριστερά), να εξηγήσει γιατί μπορεί να κάνει τώρα όσα δεν μπόρεσε παλαιότερα, και να αποδείξει ότι αντιλαμβάνεται πλήρως όσα έχουν αλλάξει εν τη απουσία του.

Το rebranding δεν αρκεί. Δεν είναι το θέμα να σε δουν οι άλλοι αλλιώς, πρέπει, πρωτίστως, εσύ να έχει αλλάξει ριζικά. Όχι μόνο να φαίνεται καινούριος, αλλά να είσαι νέος και σύγχρονος.

Έχει, αναμφίβολα, το πλεονέκτημα που προκύπτει από τον κατακερματισμό της αντιπολίτευσης, την διαμάχη ανάμεσα στα φέουδα της κεντροαριστεράς, την απουσία αφηγήματος και προσώπων που μπορούν να αντιπαρατεθούν σε μία διακυβέρνηση που διατηρεί μεν την δημοσκοπική κυριαρχία, αλλά ασθμαίνει χωρίς πολλά πολιτικά καύσιμα στον έβδομο χρόνο της. Ούτε αυτό αρκεί. Είναι μάλλον σαφές πως ο Κυριάκος Μητσοτάκης διατηρεί ακόμα το προβάδισμα του ότι, αν και χωρίς προσανατολισμό, παραμένει ακόμα καλύτερος από οιονδήποτε άλλον απέναντί του.

Βεβαίως, ο Αλέξης Τσίπρας δεν φιλοδοξεί να ξαναγίνει πρωθυπουργός στις- κατά πάσα πιθανότητα δύο ή και τρεις- εκλογικές αναμετρήσεις του 2027 (ή και νωρίτερα;). Όταν μιλά για το “νέο πατριωτισμό” και τον οραματικό στόχο του 2030, δεν το κάνει τυχαία. Ακόμα κι έτσι, όμως, πρέπει πρώτα να βγει ενισχυμένος από την αλληλουχία αυτών των αναμετρήσεων με ένα νέο κόμμα που θα έχει δημιουργήσει βάσεις διακυβέρνησης. Όχι για τη ΔΦΑ (Δεύτερη Φορά Αριστερά), αλλά για κάτι άλλο, μεγαλύτερο και σημαντικότερο, που ακόμα δεν έχει περιγράψει.

Όσο, όμως, ο πρώην πρωθυπουργός θα αποδεικνύει ότι το rebranding δεν είναι ένα γρήγορο και επιπόλαιο πολιτικό lifting, η Ν.Δ θα πρέπει να ανακαλύψει νέους τρόπους αντιπαράθεσης με τον Τσίπρα, την ίδια ώρα που θα προσπαθεί να αντιμετωπίσει τον εκ δεξιών ερχόμενο Αντώνη Σαμαρά.

Ως προς τον πρώτο, όμως, η “συνταγή 2015” με την επιχειρηματολογία που εκπροσώπησε επιτυχώς, τότε, το “αντι-ΣΥΡΙΖΑ μέτωπο”, μάλλον δεν είναι αρκετή. Για παράδειγμα, όπως δεν μπορείς να μάθεις νέα κόλπα σε γέρικα σκυλιά, έτσι δεν μπορείς να πείσεις νεους ψηφοφόρους με αφηγήματα κινδύνου από ένα παρελθόν που έχει αλλάξει άρδην και το οποίο πολλοί δεν έζησαν.

Τότε έκλεισαν οι τράπεζες, τώρα δεν δίνουν δάνεια σε επιχειρήσεις, εκπλειστηριάζουν πρώτες κατοικίες και κρατούν πονηρά τις προμήθειες στα ύψη. Τότε φοβόσουν την χρεοκοπία, τώρα δεν μπορείς να βρεις σπίτι να νοικιάσεις, και μία βόλτα στο σούπερ μάρκετ μοιάζει με το “τρενάκι του τρόμου”.

Το βέβαιο είναι πως η τράπουλα ανακατεύεται, το παιχνίδι αρχίζει από διαφορετική βάση, πολιτικά και εξωπολιτικά (μιντιακά, επιχειρηματικά) συστήματα αναδιατάσσονται. Όμως, ο Κυριάκος Μητσοτάκης διατηρεί ακόμα το προβάδισμα και, κυρίως, τις πρωτοβουλίες…

«Αυτό το κόμμα με τίμησε», είπε, προσθέτοντας «ο Τσίπρας με κάλεσε αλλά δεν είμαι προσωπολάτρης, δεν θεωρώ ότι μπήκα σε μια αίρεση, μπήκα σε ένα συντεταγμένο κόμμα, δεν πρόκειται να φύγω από τον ΣΥΡΙΖΑ, δεν ξενοκοιτάω, είμαι πολύ πιστή».

«Θα μείνω στο κόμμα που ανήκω», συνέχισε, «γιατί έχουμε αρχηγό τον Σωκράτη Φάμελλο που τον σέβομαι, τον εκτιμώ και θέλω να συνεχίσω την πορεία μαζί του».

Ερωτηθείσα αν παρ’ όλα αυτά υπάρχει «πολιτικός έρωτας» με τον Αλέξη Τσίπρα σημείωσε πως προέρχεται από πολιτική οικογένεια «έχεις δει το πίσω από τις γραμμές των μεγάλων πολιτικών οπότε δεν ιδρώνει το αυτάκι σου». «Αν με ρωτάτε αν θα έφευγα για να πάω σε ένα κόμμα Τσίπρα, σας λέω κατηγορηματικά όχι» ξεκαθάρισε.