Η παγίδα των 2.700 δολαρίων και το δίκτυο της απάτης

Σύμφωνα με τον αρχηγό της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας, Κιμάνι Ιτσούνγκουα, οι στρατολόγοι στόχευαν κυρίως σε πρώην στρατιωτικούς, αστυνομικούς αλλά και απελπισμένους ανέργους. Το «δέλεαρ» ήταν ένας μηνιαίος μισθός της τάξεως των 350.000 σελινίων Κένυας (περίπου 2.715 δολάρια) και μπόνους που άγγιζαν τα 1,2 εκατομμύρια σελίνια.

Αντί όμως για τις θέσεις εργασίας που τους υποσχέθηκαν, οι Κενυάτες κατέληξαν στην πρώτη γραμμή του μετώπου. Τα στοιχεία της έκθεσης για τον Φεβρουάριο του 2026 είναι αποκαλυπτικά για το κόστος σε ανθρώπινες ζωές:

• 89 Κενυάτες βρίσκονται αυτή τη στιγμή στην πρώτη γραμμή της Ουκρανίας.
• 39 νοσηλεύονται σε νοσοκομεία.
• 28 αγνοούνται μετά από μάχες.

Over 1,000 Kenyans enlisted to fight in Russia-Ukraine war, report says https://t.co/bHBIaVaxFS

— BBC News (World) (@BBCWorld) February 19, 2026

Διαδρομές μέσω τρίτων χωρών και «τουριστικές» βίζες

Η μεταφορά των στρατολογηθέντων γινόταν με μεθοδικότητα ώστε να παρακάμπτονται οι έλεγχοι. Αρχικά, οι πολίτες αναχωρούσαν με τουριστικές βίζες μέσω Τουρκίας και Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Όταν οι αρχές της Κένυας ενίσχυσαν την επιτήρηση στο αεροδρόμιο του Ναϊρόμπι, το δίκτυο άλλαξε δρομολόγια, στέλνοντας τους άνδρες μέσω Ουγκάντας, Νοτίου Αφρικής και Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό.

Η έκθεση είναι καταπέλτης για τη διαφθορά, καθώς αναφέρει ότι γραφεία εύρεσης εργασίας συνεργάζονταν με επίορκους υπαλλήλους αεροδρομίων, αξιωματούχους μετανάστευσης, ακόμη και με προσωπικό της Ρωσικής Πρεσβείας στο Ναϊρόμπι και της πρεσβείας της Κένυας στη Μόσχα.

Η διάψευση της Μόσχας και οι διεθνείς αντιδράσεις

Η Ρωσική Πρεσβεία έσπευσε να αρνηθεί οποιαδήποτε εμπλοκή σε παράνομη στρατολόγηση, κάνοντας λόγο για «εθελοντική» κατάταξη ξένων πολιτών σύμφωνα με τη ρωσική νομοθεσία. Ωστόσο, το φαινόμενο δεν περιορίζεται στην Κένυα. Η Ουκρανία υποστηρίζει ότι περίπου 1.400 πολίτες από 30 αφρικανικές χώρεςπολεμούν για τη Ρωσία, πολλοί εκ των οποίων κατόπιν εξαπάτησης.

Ήδη, 27 Κενυάτες διασώθηκαν πρόσφατα αφού είχαν εγκλωβιστεί στη Ρωσία, ενώ παρόμοια περιστατικά αναφέρθηκαν και με πολίτες από τη Νότια Αφρική. Ο Υπουργός Εξωτερικών της Κένυας, Μουσαλία Μουνταβάντι, αναμένεται να επισκεφθεί τη Μόσχα τον επόμενο μήνα για να ζητήσει εξηγήσεις και να δρομολογήσει τον επαναπατρισμό των πολιτών του.

Όπως αποκαλύπτουν οι Financial Times, οι μηχανισμοί που είχαν αναπτυχθεί για τη στήριξη της ρωσικής στρατιωτικής δράσης στην Ουκρανία επαναπροσανατολίστηκαν, με νέα αποστολή τη στρατολόγηση οικονομικά ευάλωτων Ευρωπαίων, οι οποίοι καλούνται να εκτελέσουν πράξεις δολιοφθοράς.

Από τον πόλεμο στην Ουκρανία σε επιχειρήσεις σαμποτάζ

Το καθεστώς της Wagner παραμένει θολό μετά την αποτυχημένη ανταρσία του Ιουνίου 2023 και τον θάνατο του ιδρυτή της, Γεβγκένι Πριγκόζιν. Ωστόσο, σύμφωνα με δυτικούς αξιωματούχους, τα δίκτυα στρατολόγησης όχι μόνο δεν διαλύθηκαν, αλλά ενσωματώθηκαν στις επιχειρήσεις των ρωσικών μυστικών υπηρεσιών.

Αξιωματούχος υπηρεσίας πληροφοριών ανέφερε ότι η στρατιωτική υπηρεσία πληροφοριών GRU «χρησιμοποιεί το διαθέσιμο ταλέντο που έχει στη διάθεσή της», αναφερόμενος σε πρώην στελέχη της Wagner, ενώ και η FSB έχει εντείνει αντίστοιχες δραστηριότητες.

Στόχος, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, είναι η πρόκληση κοινωνικής αναταραχής και η αποδυνάμωση της στήριξης της Ευρώπης προς την Ουκρανία.

Εμπρησμοί, προπαγάνδα και «αναλώσιμοι» πράκτορες

Οι ενέργειες που αποδίδονται στα δίκτυα αυτά περιλαμβάνουν:

• εμπρησμούς οχημάτων πολιτικών προσώπων,
• επιθέσεις σε αποθήκες με ανθρωπιστική βοήθεια για την Ουκρανία,
• διανομή ναζιστικής προπαγάνδας για πρόκληση έντασης,
• και άλλες πράξεις δολιοφθοράς.

Οι περισσότεροι στρατολογημένοι είναι άτομα χωρίς σαφή πολιτική κατεύθυνση, τα οποία δρουν έναντι χρηματικής αμοιβής.

Όπως σημείωσε Ευρωπαίος αξιωματούχος, το δίκτυο της Wagner διέθετε ήδη ανθρώπους που «μιλούν τη γλώσσα τους» και μπορούσαν να προσεγγίσουν ευάλωτους στόχους, ενώ οι ρωσικές υπηρεσίες φρόντιζαν να δημιουργούν πολλαπλά επίπεδα απόστασης για να αποφεύγεται η άμεση σύνδεση με τη Μόσχα.

Στρατολόγηση μέσω Telegram και social media

Καθοριστικό ρόλο στη στρατολόγηση παίζουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και κυρίως το Telegram, όπου λειτουργούν κανάλια με στοχευμένο περιεχόμενο.

Τα δίκτυα αυτά βασίζονται στην εμπειρία που αποκτήθηκε από προηγούμενες εκστρατείες παραπληροφόρησης, όπως εκείνες που συνδέθηκαν με τη λεγόμενη «φάρμα τρολ» Internet Research Agency.

«Γνωρίζουν το κοινό τους και πώς να το προσεγγίσουν», ανέφερε χαρακτηριστικά Ευρωπαίος αξιωματούχος.

Χαρακτηριστική υπόθεση στο Λονδίνο

Ενδεικτική της μεθοδολογίας θεωρείται η περίπτωση του 21χρονου Ντίλαν Έρλ στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Ο νεαρός στρατολογήθηκε μέσω διαδικτύου και, αφού προσέλκυσε και άλλους συνεργούς, προχώρησε στον εμπρησμό αποθήκης στο ανατολικό Λονδίνο τον Μάρτιο του 2024.

Καταδικάστηκε σε 23 χρόνια κάθειρξη, με τη δικαστή να σημειώνει ότι:

«Ανώνυμοι στρατολόγοι μέσω διαδικτύου εντόπισαν νεαρούς πρόθυμους να προδώσουν τη χώρα τους για χρήματα».

Στενή παρακολούθηση από τις ευρωπαϊκές υπηρεσίες

Οι ευρωπαϊκές υπηρεσίες ασφαλείας παρακολουθούν στενά τις δραστηριότητες αυτές, επιχειρώντας να χαρτογραφήσουν το εύρος του δικτύου.

Ωστόσο, επισημαίνουν ότι η χρήση «αναλώσιμων» εκτελεστών έχει διπλό αποτέλεσμα για τη Ρωσία:

• μειώνει το κόστος και αυξάνει την κλίμακα των επιχειρήσεων,
• αλλά περιορίζει τον επαγγελματισμό και αυξάνει τον κίνδυνο αποκάλυψης.

Ο εκπρόσωπος Τύπου του Ρώσου προέδρου, Ντμίτρι Πεσκόφ, δήλωσε στο ρωσικό μέσο RTVI ότι «από το Κρεμλίνο δεν προγραμματίζει να συμμετάσχει κανείς», διευκρινίζοντας πως «το ζήτημα του Συμβουλίου εξακολουθεί να εξετάζεται στο υπουργείο Εξωτερικών».

Νωρίτερα, ο υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας Σεργκέι Λαβρόφ είχε επισημάνει ότι η Μόσχα δεν έχει ακόμη καταλήξει οριστικά στη στάση της έναντι της συγκεκριμένης πρωτοβουλίας.

Όπως ανέφερε, η ρωσική πλευρά αξιολογεί:

• Την επιφυλακτική στάση που κράτησαν αρκετές χώρες
• Τις τοποθετήσεις τόσο δυτικών όσο και ανατολικών κρατών
• Τη στάση μόνιμων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ

Η αναφορά αυτή υποδηλώνει ότι η Μόσχα επιχειρεί να σταθμίσει το διπλωματικό κόστος και τα πιθανά οφέλη από μια ενδεχόμενη συμμετοχή ή αποχή.

Οι στρατιώτες έχουν προηγουμένως εξαναγκαστεί να βγάλουν τις χειμερινές στολές τους και φορούν μόνο εσώρουχα, ενώ τρέμουν από το κρύο, αναφέρουν τα ουκρανικά μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Σε ένα από τα βίντεο, ανώτερος αξιωματικός ακούγεται να τους εξυβρίζει και να τους κατηγορεί ότι προσπάθησαν να εγκαταλείψουν τις θέσεις τους και να μην εκτελέσουν διαταγές.

Σε άλλη σκηνή, διοικητής χώνει χιόνι στο στόμα στρατιώτη δεμένου σε δέντρο, που εκλιπαρεί κλαίγοντας για συγχώρεση. Ο διοικητής του απαντά με απειλές και χλευασμούς, υπογραμμίζοντας ότι «δεν πληρώνονται για να φεύγουν, αλλά για να εκτελούν εντολές».

Ουκρανικά κανάλια, όπως τα Butusov Plus και War Archive, κάνουν λόγο για «επικαιροποιημένες μεθόδους βασανιστηρίων» που εφαρμόζονται σε μονάδες με χαμηλό ηθικό και αυξανόμενη απροθυμία συμμετοχής στις αποκαλούμενες «επιθέσεις μηχανής του κιμά».

«Η Ρωσία μετατρέπει τους ανθρώπους σε ζώα, γιατί μόνο τα ζώα υπακούν χωρίς να μιλούν. Αυτό είναι η Ρωσία του Πούτιν», σχολίασε χαρακτηριστικά ουκρανικό κανάλι, παραλληλίζοντας την κατάσταση με τη «Φάρμα των Ζώων» του Τζορτζ Όργουελ.

• Σε άλλο βίντεο, Ρώσοι στρατιώτες φέρονται να τιμωρούνται επειδή κατηγορήθηκαν ότι κάπνισαν κάνναβη που ανήκε στον διοικητή τους.

Και σε αυτή την περίπτωση, οι κατηγορούμενοι δένονται σε δέντρα και αφήνονται εκτεθειμένοι στο ψύχος, στο πλαίσιο ενός άτυπου «στρατοδικείου πεδίου».

Σύμφωνα με αναλύσεις και έρευνες ανεξάρτητων μέσων, τέτοιες πράξεις αυτοδικίας εντός των ρωσικών μονάδων έχουν γίνει συχνότερες από την έναρξη της πλήρους εισβολής στην Ουκρανία. Αναφορές κάνουν λόγο ακόμη και για εκτελέσεις στρατιωτών από συναδέλφους ή ανωτέρους τους, με τα περιστατικά να καταγράφονται ως «απώλειες εν ώρα καθήκοντος».

Η Μόσχα έχει επανειλημμένα απορρίψει καταγγελίες περί εκτεταμένης κακομεταχείρισης και διάλυσης της πειθαρχίας στον ρωσικό στρατό, υποστηρίζοντας ότι αντίστοιχα –ή και χειρότερα– φαινόμενα παρατηρούνται στις ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις.

Ωστόσο, η πληθώρα οπτικοακουστικού υλικού και οι μαρτυρίες στρατιωτών και αναλυτών συνεχίζουν να εγείρουν σοβαρά ερωτήματα για τις συνθήκες που επικρατούν στις ρωσικές γραμμές, την ώρα που διεθνείς προσπάθειες για ειρηνευτικές συνομιλίες βρίσκονται σε εξέλιξη, χωρίς σαφή ένδειξη ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν προτίθεται να τερματίσει τον πόλεμο που μαίνεται εδώ και σχεδόν τέσσερα χρόνια.

Σε συνέντευξή του στο ρωσικό πρακτορείο TASS, ο Ριάμπκοφ ξεκαθάρισε ότι η πρόσκληση εξακολουθεί να ισχύει, υπό την προϋπόθεση ότι θα υπάρξει πρόοδος στα ουσιαστικά ζητήματα που, όπως ανέφερε, βρίσκονται στον πυρήνα της διεθνούς κρίσης. «Φυσικά, έγινε πρόσκληση στο Άνκορατζ προς τον πρόεδρο Τραμπ να επισκεφθεί τη Ρωσική Ομοσπονδία», δήλωσε, προσθέτοντας ότι η ρωσική πλευρά επιμένει πρώτα στην ουσία και έπειτα στον τόπο και τον χρόνο μιας επόμενης συνάντησης κορυφής.

Ο Ρώσος υφυπουργός υπογράμμισε ότι η επικοινωνία Μόσχας – Ουάσιγκτον δεν μπορεί να είναι τυπική ή συμβολική, αλλά πρέπει να βασίζεται σε συγκεκριμένες δεσμεύσεις και πραγματικές λύσεις. Όπως είπε χαρακτηριστικά, «η θέση μας παραμένει σταθερή: πρώτα φτάνουμε στην ουσία και μετά αποφασίζουμε για την επόμενη συνάντηση».

Στην ίδια συνέντευξη, ο Σεργκέι Ριάμπκοφ έστειλε και σαφές μήνυμα αποτροπής, δηλώνοντας ότι η Ρωσία δεν μπορεί να εκφοβιστεί και ότι η εθνική της ασφάλεια είναι πλήρως διασφαλισμένη. «Η ασφάλειά μας είναι 100% εγγυημένη. Αν κάποιος πιστεύει ότι μπορεί να μας εκφοβίσει ή να μας εξαναγκάσει να δικαιολογηθούμε, αυτό δεν πρόκειται να λειτουργήσει», τόνισε.

Απαντώντας σε ερώτηση σχετικά με δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου περί «μυστικών όπλων», ο Ριάμπκοφ σημείωσε ότι τέτοιου είδους ζητήματα αφορούν αποκλειστικά την αμερικανική κυβέρνηση, επαναλαμβάνοντας ότι η Μόσχα δεν αισθάνεται απειλή και δεν προτίθεται να εισέλθει σε λογική πιέσεων ή εκφοβισμού.

Το γραφείο τύπου της Ρωσικής Υπηρεσίας Εξωτερικών Πληροφοριών (SVR) χαρακτηρίζει τον κ. Βαρθολομαίο ως όργανο των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών και τον κατηγορεί ότι συνεργάζεται με ακραία εθνικιστικά στοιχεία, ακόμη και νεοναζί.

Η ανακοίνωση του Οικουμενικού Πατριαρχείου 

«Η Μήτηρ Εκκλησία Κωνσταντινουπόλεως – Μήτηρ και αυτής της Εκκλησίας της Ρωσσίας – εκφράζει τη βαθύτατη θλίψη της για τη νέα ρωσσική επίθεση κατά του προσώπου της Α.Θ. Παναγιότητος του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου, την οποία εξαπέλυσαν, αυτή τη φορά, κρατικές υπηρεσίες της χώρας. Από το 2018, οπότε το Οικουμενικό Πατριαρχείο αποφάσισε την παραχώρηση Αυτοκεφάλου καθεστώτος στην Εκκλησία της Ουκρανίας, η Μήτηρ Εκκλησία απέφυγε να σχολιάσει τις αναρίθμητες παρόμοιες επιθέσεις που προήλθαν είτε από εκκλησιαστικά είτε από πολιτικά κέντρα και πρόσωπα της Ρωσσίας. Το ίδιο πράττει και σήμερα.

»Τα ευφάνταστα σενάρια, οι ψευδείς ειδήσεις, οι ύβρεις και οι κατασκευασμένες πληροφορίες κάθε είδους προπαγανδιστών δεν αποθαρρύνουν το Οικουμενικό Πατριαρχείο από τη συνέχιση της διακονίας και της οικουμενικής αποστολής του». 

Τι κρύβεται πίσω από τη νέα ρωσική επίθεση

Η Ρωσική Υπηρεσία Εξωτερικών Πληροφοριών (SVR) αναφέρει ότι οκ. Βαρθολομαίος αποσκοπέι στο να εξοντώσει την Ορθόδοξη Εκκλησία της Ρωσίας, με την απόσπαση από το Πατριαρχείο της Μόσχας μιας σειράς εκκλησιών από τη Λιθουανία, τη Λετονία και την Εσθονία.

Ο κ. Βαρθολομαίος κατηγορείται από τους Ρώσους ότι «η επιθετικότητα του Οικουμενικού Πατριάρχη δεν περιορίζεται στην Ουκρανία και τις χώρες της Βαλτικής. Η ύπουλη συμπεριφορά του εξαπλώνεται σταδιακά σε όλες τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. Μιλούν για «ύπουλο πνεύμα» εκ μέρους του Πατριάρχη που «εξαπλώνεται σταδιακά στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. Σχεδιάζει να παραχωρήσει αυτοκεφαλία στην μη αναγνωρισμένη Ορθόδοξη Εκκλησία του Μαυροβουνίου, προκειμένου να ξεκινήσει εκστρατεία καταστολής εις βάρος της ‘ιδιαίτερα ξεροκέφαλης’ Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας. Ενεργεί όπως οι ψευδο-προφήτες, όπως αυτοί περιγράφονται στην Επί του Όρους Ομιλία. Δηλαδή, ‘σας προσεγγίζουν ντυμένοι πρόβατα, αλλά εσωτερικά είναι αιμοβόροι λύκοι. Με αυτά που κάνει, ο Βαρθολομαίος διαλύει το ζωντανό Σώμα της Εκκλησίας -κυριολεκτικά».

Το βουλγαρικό πρακτορείο ειδήσεων BGNES αναφέρει ότι η Μόσχα στηρίζει ανοιχτά το Βελιγράδι, σε μια προσπάθεια να αποσταθεροποιήσει το Μαυροβούνιο, γι’ αυτό και επιτίθεται στον Οικουμενικό Πατριάρχη. Οι Βούλγαροι συναρτούν τον ιερό πόλεμο ανάμεσα σε Μόσχα και Κωνσταντινούπολη, με τον πολιτικό αναβρασμό που επικρατεί αυτή την περίοδο στο Μαυροβούνιο και τη δύναμη που έχει αποκτήσει εσχάτως το φιλορωσικό και φιλοσερβικό κόμμα του Μίλαν Κνέζεβιτς.

Επίσης, το 2016 στο Μαυροβούνιο είχε γίνει απόπειρα πραξικοπήματος, προκειμένου να αποτραπεί η φιλοδυτική τροχιά της χώρας. Η συνωμοσία, στην οποίαν συμμετείχαν Ρώσοι και Σέρβοι, είχε στόχο να ανατρέψει την κυβέρνηση και να δολοφονήσει τον πρωθυπουργό Μίλο Τζουκάνοβιτς. Η κίνηση αυτή ετύγχανε της ενεργού υποστήριξης από τη Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία.

Το Μαυροβούνιο είναι το (σχετικά) νέο σημείο τριβής ανάμεσα στο Οικουμενικό Πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης και το Πατριαρχείο της Μόσχας, ενώ το μεγάλο αγκάθι παραμένει η Ουκρανία. Ωστόσο, ήδη από το 2016, ο κ. Βαρθολομαίος φέρεται να προσπαθούσε να συγκρατήσει τους Ρώσους, οι οποίοι σκόπευαν να προσφέρουν ηθική και θρησκευτική κάλυψη στην επικείμενη εισβολή, χαρακτηρίζοντάς την σαν «ιερό πόλεμο».

Ο Πατριάρχης Μόσχας Κύριλλος είναι, ένθερμος υποστηρικτής της εισβολής.

Το 2022, ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος επέκρινε με δριμύτητα τον Κύριλλο, τονίζοντας μεταξύ άλλων ότι «ως θρησκευτικός ηγέτης, ο Κύριλλος έπρεπε να αντισταθεί στην πίεση που δέχεται από τον Πούτιν και να αποκηρύξει τον πόλεμο. Αλλά δεν το έκανε, γεγονός που με θλίβει. Δεν ξέρω πώς θα δικαιολογηθεί στη συνείδησή του, εμένα όμως ο Πατριάρχης Κύριλλος με απογοήτευσε βαθιά. Ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν είναι ούτε ευλογημένος ούτε ιερός. Είναι μια άγρια, ανθρωποκτόνος διαμάχη -και εμείς προσευχόμαστε να λήξει το ταχύτερο δυνατόν».

Η διαμάχη

Το 2013 η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ρωσίας εξέδωσε ανακοινωθέν, κάτι σαν εκκλησιαστική εγκύκλιο, ειδικά για το ζήτημα του Πρωτείου, όπως αυτό αντιμετωπίζεται από την Ορθόδοξη Εκκλησία. Εν ολίγοις, η ουσία της άποψης που προέβαλε ο Πατριάρχης Μόσχας Κύριλλος ήταν η ευθεία αμφισβήτηση του θεμελιώδους προνομίου του Οικουμενικού Πατριάρχη. Ο Κύριλλος υποστήριξε ότι στην Ορθόδοξη Εκκλησία δεν υπάρχει κανενὸς είδους Πρωτείο, αλλά απλώς μια σειρά Προκαθεδρίας μεταξύ των Ορθοδόξων Προκαθημένων.

Το επόμενο περιστατικό έντονης αντιπαράθεσης ανάμεσα στον αρχιεπίσκοπο Μόσχας Κύριλλο και τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίου είχε ως αφορμή την Αγία και Μεγάλη Σύνοδο της Ορθοδόξου Εκκλησίας τον Ιούνιο του 2016 στο Κολυμπάρι Χανίων, στην Κρήτη.

Ο Αρχιεπίσκοπος Μόσχας γύρισε επιδεικτικά την πλάτη του σε μία ιστορικής σημασίας συνάθροιση των επικεφαλής ορθοδόξων εκκλησιών από ολόκληρο τον πλανήτη. Ενώ μόλις πριν από μερικούς μήνες, τον Ιανουάριο του 2016, ο Κύριλλος είχε υπογράψει τη σύγκληση της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου στην Κρήτη -και, μάλιστα, είχε υπογράψει επίσης όλα τα σχετικὰ κείμενα, τα οποία είχαν επί 40 ολόκληρα χρόνια προετοιμαστεί σε 5 διαφορετικές Πανορθόδοξες Προσυνοδικὲς Διασκέψεις (την περίοδο 1976-2015), τελικὰ ο επικεφαλής της Ρωσικής Ορθοδόξου Εκκλησίας απείχε από τις εργασίες της Συνόδου.

Κύκλοι του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως, μίλησαν για «αήθη συμπεριφορά» και «η απουσία από τη Σύνοδο συνιστά απόδειξη αυτονομιστικής τάσης εκ μέρους του Κυρίλλου και των Ρώσων».

Μείζων θέμα τριβής αποτελεί η αυτοκεφαλία της ουκρανικής Εκκλησίας, ένα ζήτημα, προφανώς πολιτικό. Τον Απρίλιο του 2018 η Ιερά Σύνοδος του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως αποφάσισε τη χορήγηση αυτοκεφάλου στην Εκκλησία της Ουκρανίας. Ο Κύριλλος, σε πλήρη εναρμόνιση με τη βούληση του Βλάντιμιρ Πούτιν, καταδίκασε αμέσως και απερίφραστα τη σχετική πρωτοβουλία του Βαρθολομαίου.

Η τεκμηρίωση γιατί το Οικουμενικό Πατριαρχείο δεν έπρεπε -και δεν είχε το δικαίωμα, επί της ουσίας- να αναγνωρίσει εκκλησιαστική αυτοκεφαλία στην Ουκρανία, ήταν μακροσκελής. Ο Κύριλλος και οι συνεργάτες του συνέταξαν το κείμενο αμφισβήτησης της απόφασης του Βαρθολομαίου επικαλούμενοι το «δεδικασμένο», βάσει του οποίου το Οικουμενικό Πατριαρχείο εμφανιζόταν σαν ανακόλουθο με το παρελθόν. Τα παραδείγματα που χρησιμοποιήθηκαν από τους Ρώσους για να εκθέσουν τον Βαρθολομαίο αναφέρονταν σε υποθέσεις που εξετάστηκαν σε Συνόδους προ αιώνων. Ενώ ως προς τα πιο σύγχρονα, ο Κύριλλος υπενθύμιζε στον Βαρθολομαίο ότι το 1992 είχε καθαιρέσει και το 1997, ακόμη χειρότερα, είχε αναθεματίσει επισήμως τον πρώην αρχιεπίσκοπο Κιέβου, Φιλάρετο.

Το Οικουμενικό Πατριαρχείο αντέτεινε ότι ο Κύριλλος και το Πατριαρχείο Μόσχας θεωρούν την Ουκρανία ρωσικό έδαφος, εξού και δεν επιθυμούν τη δημιουργία αυτοκεφάλου Εκκλησίας εκεί, παρόλον ότι η κατάσταση των ορθοδόξων Ουκρανών, λόγω της τριχοτόμησης της τοπικής Εκκλησίας, είχε δημιουργήσει μια χαοτική κατάσταση για τους πιστούς.”Η παρασχεθείσα αυτοκεφαλία στην Ουκρανία προσβλέπει αποκλειστικά και μόνο στην ενότητα” ανέφεραν κύκλοι του Οικουμενικού Πατριαρχείου.

Ενδιαμέσως υπήρξε μια ελπίδα γεφύρωσης του χάσματος, καθώς στις 31 Αυγούστου του 2018 ο Αρχιεπίσκοπος Μόσχας, με δική του πρωτοβουλία, μετέβη στην έδρα του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Από ό,τι φάνηκε όμως εκ των υστέρων, δεν βρέθηκε σημείο σύγκλισης ανάμεσα στον Βαρθολομαίο και τον Κύριλλο.

«Ο Οικουμενικός Πατριάρχης βασίζεται στους ιδεολογικούς του συμμάχους, που εκπροσωπούνται από τοπικούς εθνικιστές και νεοναζί, σε μια προσπάθεια να αποσπάσει τις Ορθόδοξες Εκκλησίες της Λιθουανίας, της Λετονίας και της Εσθονίας από το Πατριαρχείο της Μόσχας, μετατρέποντας τους ιερείς και τους πιστούς τους σε θρησκευτικές μαριονέτες της Κωνσταντινούπολης», πρόσθεσε η SVR.

Όπως προσθέτει το πρακτορείο Isvestia: «Αυτή η ‘ενσάρκωση του διαβόλου’ είναι εμμονικός με την ιδέα να εκδιώξει τη Ρωσική Ορθοδοξία από το έδαφος των κρατών της Βαλτικής και να ιδρύσει στη θέση της εκκλησιαστικές δομές που θα ελέγχονται πλήρως από το Φανάρι», κατέληξε η SVR.

Πέραν αυτών η SVR λέει ότι ο Οικουμενικός Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Βαρθολομαίος σκοπεύει να παραχωρήσει αυτοκεφαλία στη μη αναγνωρισμένη Ορθόδοξη Εκκλησία του Μαυροβουνίου με σκοπό να πλήξει τη Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία.

Η επιθετική διάθεση του Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως «δεν περιορίζεται στην Ουκρανία και τις χώρες της Βαλτικής», σημείωσε το γραφείο Τύπου.

«Η πονηριά του εξαπλώνεται σταδιακά στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. Προκειμένου να ξεκινήσει μια εκστρατεία καταστολής της «ιδιαίτερα επίμονης» Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, σκοπεύει να παραχωρήσει αυτοκεφαλία στη μη αναγνωρισμένη Ορθόδοξη Εκκλησία του Μαυροβουνίου», τόνισε η SVR.

«Στους εκκλησιαστικούς κύκλους σημειώνεται ότι ο Βαρθολομαίος κυριολεκτικά διαλύει το ζωντανό Σώμα της Εκκλησίας», σημείωσε το γραφείο Τύπου. «Και με αυτό τον τρόπο, ενεργεί όπως οι ψευδοπροφήτες που περιγράφονται στην Επί του Όρους Ομιλία: ‘Έρχονται σε σας με ενδύματα προβάτων, αλλά εσωτερικά είναι λύκοι αρπακτικοί <…>. Θα τους αναγνωρίσετε από τους καρπούς τους’», πρόσθεσε η Ρωσική Υπηρεσία Εξωτερικών Πληροφοριών.

• Η ένταση μεταξύ των Πατριαρχείων (Ρωσικού και Οικουμενικού), κλιμακώθηκε το 2018 μετά την παραχώρηση αυτοκεφαλίας στην Εκκλησία της Ουκρανίας. Ήταν το σημείο χωρίς επιστροφή στην κόντρα ανάμεσα στην Κωνσταντινούπολη και τη Μόσχα.

Η ρωσική αντικατασκοπεία συνδέει πλέον άμεσα τη θρησκευτική αυτή αντιπαράθεση με τους γεωπολιτικούς σχεδιασμούς της Δύσης, και συγκεκριμένα του Λονδίνου, εν μέσω της γενικότερης κρίσης στις σχέσεις Ρωσίας-ΝΑΤΟ.

Για τον Βλαντίμιρ Πούτιν και τον Πατριάρχη Μόσχας Κύριλλο, ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος δεν θεωρείται απλώς ένας θρησκευτικός αντίπαλος, αλλά ένας «γεωπολιτικός εχθρός» που εξυπηρετεί τα συμφέροντα της Δύσης.

Το Κρεμλίνο και το Πατριαρχείο της Μόσχας θεωρούν ακόμα και σήμερα την Ουκρανία ως το «λίκνο» της, καθώς στο Κίεβο έλαβε χώρα το βάπτισμα των Ρως του Κιέβου που η Μόσχα θεωρεί το πρώτο ρωσικό βασίλειο. Η αυτοκεφαλία στην Ουκρανία αυτομάτως στέρησε το Πατριαρχείο της Μόσχας από μια δεξαμενή περίπου 30 εκατομμυρίων πιστών, αλλά και την πρόσβαση σε σημαντικά προσκυνήματα. Εκτός της εκκλησιαστικής όμως υπάρχει και η πολιτική και γεωπολιτική διάσταση στην συστηματική στοχοποίηση του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου από την Ρωσία.

Ο Βλαντίμιρ Πούτιν και ο Πατριάρχης Μόσχας Κύριλλος έχουν οικοδομήσει μια ιδεολογία που θέλει τη Ρωσία ως το πνευματικό κέντρο όλων των ρωσόφωνων ή σλαβικών λαών. Σύμφωνα με αυτό το δόγμα, η Ρωσική Εκκλησία πρέπει να έχει τη δικαιοδοσία παντού όπου υπάρχει ρωσική επιρροή (Ουκρανία, Λευκορωσία, Βαλτική).

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος, επιμένοντας στον ιστορικό του ρόλο ως «Πρώτος μεταξύ ίσων» (Primus inter Pares), αποτελεί το μοναδικό θεσμικό εμπόδιο που μπορεί να ακυρώσει τις επεκτατικές διαθέσεις της Μόσχας στον ορθόδοξο κόσμο.

Ακολουθεί ένα σύντομο ιστορικό με τη σύγκρουση:

Το Οικουμενικό Πατριαρχείο, βάσει της εκκλησιαστικής παράδοσης και των αποφάσεων των Οικουμενικών Συνόδων, κατέχει πρωτείο τιμής στην Ορθοδοξία, καθώς και συγκεκριμένες κανονικές αρμοδιότητες, όπως η παραχώρηση αυτοκεφαλίας και η επίλυση διασυνοδικών διαφορών. Αντιθέτως, το Πατριαρχείο Μόσχας, το οποίο αναγνωρίστηκε ως πατριαρχείο στα τέλη του 16ου αιώνα, εξελίχθηκε με την πάροδο του χρόνου σε ισχυρό εκκλησιαστικό και πολιτικό πόλο, ιδίως μετά την πτώση της Κωνσταντινούπολης και την ανάδυση της ιδεολογίας της «Τρίτης Ρώμης».

Καθ’ όλη τη διάρκεια του 20ού αιώνα, η μεταξύ τους αντιπαράθεση παρέμεινε υποδόρια, εκδηλωνόμενη κυρίως γύρω από τη δικαιοδοσία της ορθόδοξης διασποράς και τον ρόλο του Οικουμενικού Πατριάρχη ως συντονιστικού κέντρου της πανορθόδοξης ενότητας. Η Μόσχα προώθησε σταδιακά μια αντίληψη εκκλησιολογικής ισοτιμίας χωρίς ουσιαστικό πρωτείο, αμφισβητώντας στην πράξη τις παραδοσιακές αρμοδιότητες της Κωνσταντινούπολης.

Η κρίση κορυφώθηκε το 2018, όταν το Οικουμενικό Πατριαρχείο προχώρησε στην άρση της κανονικής πράξης του 1686 και, έναν χρόνο αργότερα, στην παραχώρηση Τόμου Αυτοκεφαλίας στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας. Η απόφαση αυτή αντιμετωπίστηκε από το Πατριαρχείο Μόσχας ως ευθεία αμφισβήτηση της κανονικής του δικαιοδοσίας, οδηγώντας στη διακοπή της ευχαριστιακής κοινωνίας με την Κωνσταντινούπολη και στην κλιμάκωση της ρητορικής περί «παπικών πρακτικών».

Η αντιπαράθεση συνδέεται στενά με γεωπολιτικές επιδιώξεις, τη στενή σχέση της Ρωσικής Εκκλησίας με το ρωσικό κράτος, αλλά και με δύο αντικρουόμενες εκκλησιολογικές αντιλήψεις: από τη μία, τον υπερεθνικό και συντονιστικό ρόλο του Οικουμενικού Πατριαρχείου και, από την άλλη, έναν έντονο εκκλησιαστικό εθνικισμό που επιδιώκει ηγεμονικό ρόλο στον ορθόδοξο κόσμο.

Σήμερα, η ρήξη παραμένει ανοικτή, επιβαρύνοντας την πανορθόδοξη ενότητα και δημιουργώντας ένα πολυδιάσπαστο τοπίο, στο οποίο οι κατά τόπους Ορθόδοξες Εκκλησίες καλούνται να ισορροπήσουν ανάμεσα στην κανονική παράδοση και τις σύγχρονες πολιτικές και γεωστρατηγικές πιέσεις.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ παραδέχτηκε ότι ήταν «πιθανό» ο ισχυρισμός να ήταν ψευδής και να μην είχε συμβεί τέτοια επίθεση ωστόσο στη συνέχεια πρόσθεσε ότι ο Βλαντιμίρ Πούτιν τον ενημέρωσε γι΄ αυτό.

Τα σχόλια αυτά αποτελούν τα πρώτα σχόλια του Τραμπ επί του θέματος από τότε που ο υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας έκανε τον ισχυρισμό.

«Το έμαθα σήμερα από τον πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν. Ήμουν πολύ θυμωμένος γι’ αυτό», δήλωσε στους δημοσιογράφους πριν από μια συνάντηση με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου στο θέρετρό του στο Μαρ-α-Λάγκο στη Φλόριντα.

Ο Τραμπ χαρακτήρισε την τηλεφωνική του συνομιλία με τον Πούτιν ως «παραγωγική», αν και είπε ότι εξακολουθούν να υπάρχουν ζητήματα που πρέπει να διευθετηθούν για τη διαμεσολάβηση μιας ειρηνευτικής συμφωνίας στην Ουκρανία.

«Ήταν μια πολύ παραγωγική συζήτηση. Θέλω να πω, έχουμε μερικά πολύ ακανθώδη ζητήματα, όπως μπορείτε να φανταστείτε», πρόσθεσε. «Έχουμε μερικά ζητήματα που θα επιλύσουμε, ελπίζουμε, και αν τα επιλύσουμε, μπορείτε να έχετε ειρήνη».

Η επίθεση με drone στην κατοικία του Πούτιν

Σύμφωνα με δήλωση του Ρώσου υπουργού Εξωτερικών, Σεργκέι Λαβρόφ «η Ουκρανία επιχείρησε να πλήξει την κατοικία του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν στην περιοχή του Νόβγκοροντ, με μαζική επίθεση drones».

Ο επικεφαλής της ρωσικής διπλωματίας, είπε ότι η επίθεση έλαβε χώρα τα ξημερώματα της 29ης Δεκεμβρίου. Σύμφωνα με τη Μόσχα, όλα τα drones αναχαιτίστηκαν, χωρίς να υπάρξουν πληροφορίες για τραυματισμούς ή ζημιές σε υποδομές.

Ο Λαβρόφ προειδοποίησε ότι η Ρωσία δεν θα αφήσει χωρίς απάντηση την επίθεση των ουκρανικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών.

Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η διαπραγματευτική στάση της Μόσχας θα επανεξεταστεί μετά την επίθεση κατά της προεδρικής κατοικίας. Ωστόσο, επέμεινε ότι η Ρωσία δεν προτίθεται να αποσυρθεί από τη διαπραγματευτική διαδικασία του ειρηνευτικού σχεδίου.

• Η κλιμάκωση της ρητορικής, ως απάντηση στη φερόμενη επίθεση, αποτέλεσε νέο πλήγμα στις προοπτικές για ειρηνευτική συμφωνία στην Ουκρανία.

Την Κυριακή, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ συναντήθηκε στη Φλόριντα με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, δηλώνοντας ότι οι δύο πλευρές «πλησιάζουν πολύ, ίσως πολύ κοντά» σε μια συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου, αν και παραμένουν «ακανθώδη» ζητήματα, κυρίως εδαφικής φύσης.

Την ίδια ημέρα, ο Πούτιν υιοθέτησε σκληρό τόνο, δίνοντας εντολή στις ρωσικές δυνάμεις να συνεχίσουν την εκστρατεία για την πλήρη κατάληψη της περιφέρειας Ζαπορίζια, ενώ το Κρεμλίνο επανέλαβε την απαίτηση να αποσύρει το Κίεβο τα στρατεύματά του από τα τελευταία τμήματα του Ντονμπάς που ελέγχει ακόμη στην ανατολική Ουκρανία.

Σύμφωνα με το Κρεμλίνο, ο Πούτιν ενημέρωσε τηλεφωνικά τον Τραμπ ότι η Ρωσία επανεξετάζει τη διαπραγματευτική της στάση μετά τη φερόμενη επίθεση με drones. Ο Τραμπ χαρακτήρισε τη συνομιλία του με τον Πούτιν «παραγωγική», εκφράζοντας την ελπίδα ότι «ορισμένα ζητήματα μπορούν να επιλυθούν».

Από την πλευρά του, ο Ζελένσκι κατηγόρησε τη Μόσχα ότι «προετοιμάζει το έδαφος» για πλήγματα σε κυβερνητικά κτίρια στο Κίεβο, χαρακτηρίζοντας τους ρωσικούς ισχυρισμούς «ψευδείς». Υποστήριξε ότι η Ρωσία επιδιώκει να δημιουργήσει ρήγμα μεταξύ Ουκρανίας και ΗΠΑ και να υπονομεύσει την πρόοδο στις αμερικανο-ουκρανικές συνομιλίες για τον τερματισμό του πολέμου.

Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Ουκρανός υπουργός Εξωτερικών Αντρίι Σίμπιχα δήλωσε ότι η φερόμενη επίθεση αποτελεί κατασκευή με στόχο τη δικαιολόγηση νέων ρωσικών πληγμάτων και την υπονόμευση της ειρηνευτικής διαδικασίας, καλώντας τη διεθνή κοινότητα να καταδικάσει τις ρωσικές κατηγορίες.

Η Μόσχα καλεί σε νέα επιστράτευση

Οι ρωσικές αρχές πάντως δεν έδωσαν λεπτομέρειες ούτε παρουσίασαν αποδεικτικό υλικό για την επίθεση στο σπίτι του Πούτιν, γεγονός που καθιστά τον ισχυρισμό δύσκολο να επαληθευτεί ανεξάρτητα. Ωστόσο, η σημασία του ισχυρισμού δεν βρίσκεται τόσο στην τεχνική του διάσταση, όσο στο αφήγημα που τον συνοδεύει.

Κίνηση με ουσιαστική σημασία για την πιθανή συνέχιση του πολέμου αποτελεί και το γεγονός ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν υπέγραψε διάταγμα για τη στράτευση 261.000 κληρωτών το 2026, στο πλαίσιο της ετήσιας υποχρεωτικής θητείας. Η κίνηση δεν αποτελεί γενική επιστράτευση, αλλά εντάσσεται σε μια σταθερή τάση αύξησης του ανθρώπινου δυναμικού των ρωσικών ενόπλων δυνάμεων.

Από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία, η Ρωσία έχει ενεργοποιήσει περισσότερους από 2.000.000 ανθρώπους μέσω ενός υβριδικού μοντέλου:

– μερική επιστράτευση 300.000 εφέδρων το 2022,

– μαζική στρατολόγηση συμβασιούχων και «εθελοντών» το 2023 και το 2024,

– και σταθερή, ετήσια ροή κληρωτών που λειτουργεί ως δεξαμενή αντικατάστασης και βάθους.

Την Τετάρτη, η Μόσχα βρέθηκε ξανά στο στόχαστρο, όταν μια ισχυρή έκρηξη στην οδό Yeletskaya στοίχισε τη ζωή σε τρεις ανθρώπους, ανάμεσά τους δύο αστυνομικοί της τροχαίας. Η επίθεση σημειώθηκε όταν οι αστυνομικοί επιχείρησαν να ελέγξουν έναν ύποπτο, ο οποίος φέρεται να πυροδότησε τον εκρηκτικό μηχανισμό. Το χτύπημα αυτό ήρθε μόλις δύο ημέρες μετά τη δολοφονία του υποστρατήγου Φανίλ Σαρβάροφ με παγιδευμένο αυτοκίνητο, εντείνοντας το αίσθημα ανασφάλειας στη ρωσική ελίτ.

Όπως αναφέρει η Washington Post, Ρώσοι στρατιωτικοί αναλυτές και μπλόγκερ δείχνουν ευθέως τις ουκρανικές και βρετανικές μυστικές υπηρεσίες ως τους ηθικούς αυτουργούς των επιθέσεων. Σύμφωνα με τον Αλεξάντρ Κοτς, οι ενέργειες αυτές φέρουν τη «βρετανική υπογραφή» και αποσκοπούν στη σπορά πανικού στον πληθυσμό, υπονομεύοντας την εμπιστοσύνη στις υπηρεσίες ασφαλείας. «Πρόκειται για μια τυπική βρετανική αντι-κρίση: σπέρνουν πανικό στον πληθυσμό, τον αποσταθεροποιούν εκ των έσω, δημιουργούν αίσθημα ανασφάλειας, υπονομεύουν την εξουσία των αρχών και των υπηρεσιών ασφαλείας, προκαλούν τη δυσαρέσκεια του κοινού με την ειδική στρατιωτική επιχείρηση και προκαλούν συγκεντρώσεις που ζητούν τον άμεσο τερματισμό της», έγραψε ο Κοτς.

«Πιστεύω ότι οι ουκρανικές (βρετανικές και αμερικανικές) υπηρεσίες πληροφοριών προσπαθούν να ανοίξουν ένα δεύτερο (ανατρεπτικό) μέτωπο εντός της Ρωσίας», έγραψε στο ιστολόγιό του στο Telegram ο στρατιωτικός ανταποκριτής των κρατικών μέσων ενημέρωσης, Αλεξάντρ Σλαντκόφ.

Επιπλέον, ο Σλαντκόφ αμφισβητεί επίσης το κατά πόσον το σύστημα παρακολούθησης CCTV που έχει ενισχυθεί στη Μόσχα τα τελευταία χρόνια θα βοηθήσει στον εντοπισμό των υπευθύνων για την επίθεση και σημείωσε ότι εάν τα αποτελέσματα της έρευνας δεν δημοσιευτούν αυτή την εβδομάδα, αυτό θα αποτελεί «επίδειξη αδυναμίας».

«Εκρήξεις στην πρωτεύουσα. Έχουν ενεργοποιηθεί τα συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας», ανέφερε ο δήμαρχος του Κιέβου σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Telegram, απευθύνοντας έκκληση στους πολίτες να παραμείνουν στα καταφύγια μέχρι νεωτέρας.

Τα συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας παρέμειναν σε ισχύ στην πρωτεύουσα για περίπου τέσσερις ώρες και έως τώρα δεν υπάρχουν άμεσες αναφορές για ζημιές ή διακοπές ρεύματος.

Ukrainian military announces a nationwide ballistic missile alert as Russian drones and missiles target multiple regions, including Kiev pic.twitter.com/AAdrjfyyoU

— TRT World Now (@TRTWorldNow) December 27, 2025