Η πρόταση για αλλαγή των κανόνων ένταξης βρίσκεται σε αρχικό στάδιο και απαιτεί έγκριση από όλα τα υφιστάμενα κράτη-μέλη, σύμφωνα με τρεις Ευρωπαίους διπλωμάτες και έναν αξιωματούχο της ΕΕ που γνωρίζουν τις συζητήσεις. Η ιδέα είναι ότι τα νέα μέλη θα αποκτούν πλήρη δικαιώματα όταν η ΕΕ ολοκληρώσει μεταρρυθμίσεις που θα δυσκολεύουν τη χρήση βέτο από μεμονωμένες χώρες.

Πρόκειται για την τελευταία πρωτοβουλία φιλοευρωπαϊκών κυβερνήσεων όπως της Αυστρίας και της Σουηδίας, ώστε να αναζωογονηθεί η διαδικασία διεύρυνσης που σήμερα μπλοκάρεται από τη Βουδαπέστη και άλλες πρωτεύουσες, λόγω φόβων για αυξημένο ανταγωνισμό στις τοπικές αγορές ή κινδύνους ασφαλείας.

Η ΕΕ έχει θέσει τη διεύρυνση ως στρατηγική προτεραιότητα ενόψει της επεκτατικής ατζέντας του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν, ωστόσο η προοπτική αύξησης των μελών από 27 σε έως και 30 την επόμενη δεκαετία αναδεικνύει εσωτερικές διαφωνίες.

Το ζήτημα του βέτο και οι θεσμικές μεταρρυθμίσεις

«Τα μελλοντικά μέλη πρέπει να παραιτηθούν από το δικαίωμα βέτο μέχρι να εφαρμοστούν βασικές θεσμικές μεταρρυθμίσεις, όπως η καθιέρωση της ειδικής πλειοψηφίας στους περισσότερους τομείς πολιτικής», δήλωσε ο Άντον Χόφραϊτερ, πρόεδρος της Επιτροπής Ευρωπαϊκών Υποθέσεων στη γερμανική Βουλή. «Η διεύρυνση δεν πρέπει να καθυστερεί λόγω μπλοκαρίσματος από μεμονωμένα κράτη-μέλη».

Η πρωτοβουλία αυτή θα επέτρεπε σε χώρες όπως η Ουκρανία, η Μολδαβία και το Μαυροβούνιο, που βρίσκονται σε τροχιά ένταξης, να απολαμβάνουν πολλά οφέλη χωρίς όμως το δικαίωμα βέτο — εργαλείο που τα κράτη-μέλη θεωρούν κρίσιμο για την προστασία των εθνικών τους συμφερόντων.

Σύμφωνα με τους ίδιους διπλωμάτες και αξιωματούχους, η λογική της πρότασης είναι ότι η ένταξη νέων χωρών χωρίς δικαίωμα βέτο, τουλάχιστον στην αρχή, θα επιτρέψει πιο ευέλικτους όρους συμμετοχής χωρίς την ανάγκη αναθεώρησης των βασικών συνθηκών της ΕΕ, κάτι που πολλές κυβερνήσεις απορρίπτουν.

Μέχρι σήμερα, οι Ευρωπαίοι ηγέτες υποστήριζαν ότι προηγείται συνταγματική αναθεώρηση πριν την ένταξη νέων μελών όπως η Ουκρανία, λόγω του κινδύνου αδιεξόδων στις αποφάσεις. Οι προσπάθειες κατάργησης του βέτο ακόμη και για τα υπάρχοντα μέλη έχουν προσκρούσει σε σθεναρή αντίσταση όχι μόνο από την Ουγγαρία αλλά και από τη Γαλλία και την Ολλανδία.

Το σχέδιο για ένταξη χωρίς πλήρη δικαιώματα ψήφου θα «διασφαλίσει ότι θα παραμείνουμε λειτουργικοί ακόμη και με μια διευρυμένη ΕΕ», τόνισε ο Χόφραϊτερ. «Από τις συνομιλίες μου με εκπροσώπους των Δυτικών Βαλκανίων λαμβάνω σαφή μηνύματα ότι αυτή η προσέγγιση θεωρείται εποικοδομητική και εφαρμόσιμη».

Όπως σημειώνει ο ίδιος, αν απαιτηθεί πρώτα μεταρρύθμιση λειτουργίας πριν την ένταξη νέων χωρών, τότε υπάρχει κίνδυνος «η διεύρυνση να μπλοκάρεται εμμέσως».

Απογοήτευση στις υποψήφιες χώρες για το αργό άνοιγμα

Η πίεση αυτή συμπίπτει με την αυξανόμενη απογοήτευση σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και των Δυτικών Βαλκανίων που έχουν προχωρήσει σε εκτεταμένες εσωτερικές μεταρρυθμίσεις αλλά δεν βλέπουν πρόοδο στην ένταξή τους. Για παράδειγμα, οι διαπραγματεύσεις του Μαυροβουνίου ξεκίνησαν το 2012.

«Η τελευταία χώρα που μπήκε στην ΕΕ ήταν η Κροατία, πριν από περισσότερο από δέκα χρόνια — ενώ στο μεταξύ το Ηνωμένο Βασίλειο αποχώρησε», δήλωσε ο πρόεδρος του Μαυροβουνίου Γιάκοβ Μιλάτοβιτς. «Γι’ αυτό πιστεύω πως τώρα είναι ώρα να αναζωογονηθεί η διαδικασία αλλά και η ιδέα της ΕΕ ως πόλου έλξης».

Ανάλογες ανησυχίες εξέφρασε ο αναπληρωτής πρωθυπουργός της Ουκρανίας Tαράς Κατσκά, ζητώντας «δημιουργικές» λύσεις για να ξεμπλοκάρει η διεύρυνση. Η υποψηφιότητα της Ουκρανίας παραμένει παγωμένη λόγω βέτο από την Ουγγαρία.

«Η αναμονή δεν είναι επιλογή», δήλωσε ο Κατσκά. «Χρειάζεται λύση εδώ και τώρα. Αυτό είναι κρίσιμο τόσο για την Ουκρανία όσο και για την Ευρωπαϊκή Ένωση… Όπως η Ρωσία δοκιμάζει την ευρωπαϊκή ασφάλεια με drones, έτσι δοκιμάζει και την ενότητα της Ένωσης».

Σύνοδος κορυφής, εσωτερικές αντιστάσεις και γεωπολιτική διάσταση

Παρότι η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έχει θέσει τη διεύρυνση στο επίκεντρο της στρατηγικής ατζέντας — προβάλλοντας ως στόχο την ένταξη Ουκρανίας και Μολδαβίας έως το 2030 — τα κράτη-μέλη αντιστέκονται στην επίσπευση των διαδικασιών.

Πρόσφατα, οι χώρες της ΕΕ απέρριψαν πρωτοβουλία του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Aντόνιο Κόστα, όπως αποκάλυψε το Politico, για επιτάχυνση της διεύρυνσης.

Tην Τετάρτη στο Λονδίνο οι ηγέτες των Δυτικών Βαλκανίων — Αλβανίας, Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, Κοσσυφοπεδίου, Μαυροβουνίου, Βόρειας Μακεδονίας και Σερβίας — θα συναντηθούν με Ευρωπαίους ομολόγους στο πλαίσιο της «Διαδικασίας του Βερολίνου», που στοχεύει στην ενίσχυση της περιφερειακής συνεργασίας ως προθάλαμο διεύρυνσης.

Kαθώς πλησιάζει η αξιολόγηση της Κομισιόν για τις διαπραγματεύσεις διεύρυνσης με τις υποψήφιες χώρες (enlargement package), ένας εκ των Ευρωπαίων διπλωματών πρότεινε ότι θα μπορούσε να επιταχυνθεί η διαδικασία προχωρώντας τις διαπραγματεύσεις χωρίς κάθε φορά τυπική έγκριση όλων των 27 κρατών-μελών. Αυτό θα απέτρεπε επίσης τη δυνατότητα βέτο από τον Όρμπαν σε κάθε στάδιο.

Bασικό στοιχείο του πακέτου διεύρυνσης θα αποτελέσει επίσης πρόταση για εσωτερικές μεταρρυθμίσεις στην ΕΕ ώστε να προετοιμαστεί για νέα μέλη.

Aξίζει να σημειωθεί πως προσχέδιο συμπερασμάτων για τη σύνοδο κορυφής των Ευρωπαίων ηγετών στις Βρυξέλλες δεν περιλαμβάνει αναφορά στη διεύρυνση — προκαλώντας αντιδράσεις στις φιλοδιευρυτικές χώρες.

“Αγώνας δρόμου” για γεωπολιτική επιρροή

Η ένταξη στην ΕΕ προβάλλεται συχνά ως βασικό γεωπολιτικό όπλο απέναντι στη ρωσική επιθετικότητα. «Όταν εξετάζουμε σήμερα τη διεύρυνση είναι σαφές ότι πρέπει να γίνουμε πιο γρήγοροι, λιγότερο γραφειοκρατικοί και πιο αποτελεσματικοί», ανέφερε στο Politico η υπουργός Ευρώπης της Αυστρίας Kλαούντια Πλάκολμ. «Αν δεν ανεβάσουμε ρυθμούς, θα χάσουμε έδαφος έναντι τρίτων που ήδη περιμένουν να πάρουν τη θέση μας».

Tο ζήτημα της ένταξης κυριάρχησε στις πρόσφατες εκλογές στη Μολδαβία, όπου επικράτησε η φιλοευρωπαία πρόεδρος Μαϊα Σάντου. Η ευρωπαϊκή προοπτική ήταν κινητήριος μοχλός για τους Ουκρανούς ήδη από τις διαδηλώσεις του Μαϊντάν το 2014 κατά της ρωσικής κυριαρχίας.

“Οι Ουκρανοί δίνουν καθημερινά μάχη εδώ και τριάμισι χρόνια ώστε να κρατήσουν τη Ρωσία εκτός Ευρώπης”, ανέφερε γραπτώς στο Politico η επίτροπος Διεύρυνσης της ΕΕ Mάρτα Kος. “Στη Μολδαβία καθοριστικός ήταν ο παράγοντας αξιοπιστίας της ευρωπαϊκής προοπτικής… Είμαι πεπεισμένη ότι τα κράτη-μέλη δεν θα διακινδυνεύσουν αυτό το επίτευγμα”.

Tην ίδια ώρα πάντως, οι Ευρωπαίοι ηγέτες αντιμετωπίζουν αυξανόμενη στήριξη ακροδεξιών κομμάτων στα εθνικά τους ακροατήρια κι έτσι δεν φαίνεται να βιάζονται να ανοίξουν τον δρόμο προς μία ΕΕ 30 κρατών ή παραπάνω.

Kατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου τον Ιούλιο, ο καγκελάριος της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς άφησε να εννοηθεί πως δεν αναμένει ένταξη της Ουκρανίας εντός του επόμενου επταετούς προϋπολογισμού (2034). Όπως είπε τότε, “η ένταξη μάλλον δεν θα έχει άμεσο αντίκτυπο στη μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική προοπτική της Ένωσης”.

Η γαλλική πλευρά θεωρεί πως έχει γίνει προσπάθεια από τη Ρωσία με δαπάνη εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ να «καταλάβει την εξουσία στο Κισινάου». Χώρες γειτονικές, όπως η Ρουμανία με μηνύματα προσπαθούν να περάσουν στους κατοίκους το μήνυμα των δυτικών ενώ κάποιοι μιλούν ανοιχτά για χρηματισμό από πλευράς της Ρωσίας μέσω συγκεκριμένου επιχειρηματία ώστε να επηρεαστούν 120.000 ψηφοφόροι. Από την πλευρά της η Ρωσία αφήνει να εννοηθεί ότι οι Δυτικοί επιδιώκουν νόθευση του εκλογικού αποτελέσματος, ψαρεύουν σε θολά νερά και δεν τους ενδιαφέρει διόλου πως τα περνούν οι κάτοικοι της χώρας.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες θέλουν την Μολδαβία, που έχει σύνορα με την Ουκρανία και τη Ρουμανία να περάσει προς τη δύση. Η ψηφοφορία της Κυριακής για την εκλογή ενός νέου κοινοβουλίου 101 εδρών θα καθορίσει εάν αυτό θα συνεχιστεί ή εάν η χώρα των περίπου 2,5 εκατομμυρίων κατοίκων θα περάσει ξανά στην τροχιά επιρροής της Μόσχας.

Η στροφή της Μολδαβίας προς τη Δύση από την κυβέρνησή της έγινε ολοκληρωτική κυρίως μετά την εισβολή των Ρώσων στην Ουκρανία. Παρόλα αυτά ούτε και η Δύση έχει κατορθώσει να δώσει στη Μολδαβία τη θέση που της αξίζει.

Η Δημοκρατία της Μολδαβίας δημιουργήθηκε το 1991 μετά την ανεξαρτητοποίησή της από τον σοβιετικό παράγοντα και υπέβαλε αίτηση προσχώρησης στην ΕΕ τον Μάρτιο του 2022 και της χορηγήθηκε καθεστώς υποψήφιας χώρας τον Ιούνιο του 2022.

Οι πολίτες της είχαν κατά κεφαλήν εισόδημα 6.224 ευρώ το 2023, γεγονός που την κατέτασσαν από τις πιο φτωχές υπό ένταξη χώρες, όταν το μέσο εισόδημα στην Ευρώπη είναι 38.130 ευρώ, μετά τη Γεωργία, την Αρμενία και το Αζερμπαϊτζάν. Η Μολδαβία έχει εξαιρετικό φυσικό περιβάλλον και φημίζεται για τα κρασιά της αλλά και γενικότερα για τα αγροτικά της προϊόντα. Παρόλα αυτά είναι από τις υπό ένταξη χώρες που έχουν ψηφιακή πρόσβαση καλύτερη σε σχέση με άλλες της πρώην Ανατολικής Ευρώπης, που θέλουν να διαβούν το κατώφλι της Ε.Ε.

Από την πλευρά του κυβερνώντος κόμματος, σύμφωνα με το BBC, αυτήν την εβδομάδα η αστυνομία και οι εισαγγελείς της Μολδαβίας αποκάλυψαν στοιχεία για παρέμβαση σε εκλογές σε πρωτοφανή κλίμακα: εξαγορά ψήφων και παραπληροφόρηση που συνδέουν άμεσα με τη Ρωσία. Έκαναν επίσης λόγο για σχέδιο για την υποκίνηση βίαιων αναταραχών, συλλαμβάνοντας δεκάδες άνδρες που ταξίδεψαν στη Σερβία για εκπαίδευση, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης πυροβόλων όπλων.

Η γειτνίαση με την Ουκρανία και η σχέση της με το ΝΑΤΟ εξαιτίας της Ρουμανίας, δίνουν στη μικρή χώρα βαρύνουσα γεωπολιτική σημασία. Η Σάντου και το κόμμα της Δράσης και Αλληλεγγύης (PAS) προωθούν τη δυτική ολοκλήρωση, ενώ οι φιλορώσοι αντίπαλοί της υπόσχονται στενότερους δεσμούς με τη Μόσχα.

Σύμφωνα με γαλλικά μέσα ενημέρωσης, το κυβερνών φιλοδυτικό Κόμμα Δράσης και Αλληλεγγύης (PAS) κατέχει ισχυρή κοινοβουλευτική πλειοψηφία από το 2021, με αρκετούς βασικούς φιλορωσικούς αντιπάλους, αλλά κανέναν βιώσιμο φιλοευρωπαϊκό εταίρο. Οι φιλοδυτικοί εκτιμούν ότι αν δεν περάσει τον πήχη το PAS με πλειοψηφία αυτό θα σήμαινε το τέλος της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης στη Μολδαβία.

«Θα σήμαινε το τέλος της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης στην ΕΕ» εάν το PAS δεν καταφέρει να κερδίσει την πλειοψηφία την Κυριακή, δήλωσε ο Ιγκόρ Γκρόσου, Πρόεδρος του εθνικού κοινοβουλίου. «Θα σήμαινε εξάρτηση, διακοπή όλων των μεταρρυθμίσεων στη δικαιοσύνη, των έργων υποδομών, των πάντων… δεν υπάρχει μέση επιλογή».

Στο αεροπλάνο ο Πλαχότνιουκ φρουρούνταν από ειδικές δυνάμεις, εκπροσώπους της Ιντερπόλ και αστυνομικούς με πολιτικά. Στην ίδια πτήση βρισκόταν επίσης και ο δικηγόρος του, Λούσιαν Ρόγκατς.

Το αεροπλάνο του επιχειρηματία προσγειώθηκε στο Κισινάου σήμερα το πρωί. Μεταφέρθηκε υπό αυστηρή φρούρηση στο σωφρονιστικό κατάστημα αρ. 13.

Ο Πλαχότνιουκ ηγήθηκε του Δημοκρατικού Κόμματος, το οποίο βρισκόταν στην εξουσία στη Δημοκρατία της Μολδαβίας από το 2016 έως το 2019, αλλά συμμετείχε επίσης στην κυβέρνηση το 2009. Ο ολιγάρχης εμπλέκεται σε πολυάριθμες ποινικές διαδικασίες στη Δημοκρατία της Μολδαβίας σε σχέση με εγκλήματα που σχετίζονται με την υπεξαίρεση κρατικών κονδυλίων και την παράνομη μεταφορά τους εκτός της Δημοκρατίας της Μολδαβίας.

Λίγους μήνες μετά την απόδρασή του από τη Μολδαβία, εκδόθηκε ένταλμα σύλληψης εναντίον του για το έγκλημα της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, σε σχέση με τον ρόλο του στο τραπεζικό σχέδιο, από το 2013 έως το 2015, όταν πάνω από 1 δισεκατομμύριο δολάρια εξήχθησαν από τη Δημοκρατία της Μολδαβίας.

Οι δικηγόροι του φυγόδικου ολιγάρχη αρνήθηκαν όλες τις κατηγορίες. Ωστόσο, οι εισαγγελείς κατάφεραν να κατασχέσουν μια βίλα στην Ελβετία και ένα σαλέ στις Άλπεις, τα οποία φέρονται να ανήκαν στον Πλαχότνιουκ.

Στις 7 Φεβρουαρίου 2025, ο φυγόδικος ολιγάρχης τέθηκε σε διεθνή λίστα καταζητούμενων αφού αποδέχτηκε το αίτημα της Δημοκρατίας της Μολδαβίας να επανεξετάσει την άρνηση που είχε προταθεί προηγουμένως το 2020. Και στο τέλος του ίδιου μήνα, ο Πλαχότνιουκ συνελήφθη στο ξενοδοχείο «Jumeirah Al Naseem» στο Ντουμπάι.

Στην ιστοσελίδα της Ιντερπόλ, ο Πλαχότνιουκ εμφανίζεται με τέσσερις υπηκοότητες, συμπεριλαμβανομένης της ρουμανικής.

Η κυρία Κάλας συζήτησε τηλεφωνικά με τον μολδαβό πρωθυπουργό Ντόριν Ρετσάν για να επαναβεβαιώσει την «ακλόνητη υποστήριξη» της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη Μολδαβία, πρόσθεσε.

«Χάρη στην υποστήριξη της ΕΕ, η Μολδαβία παραμένει ανθεκτική και καλά συνδεδεμένη με τα ευρωπαϊκά ενεργειακά δίκτυα», διαβεβαίωσε η κυρία Κάλας.

Η ένταση κλιμακώνεται ανάμεσα στη Ρωσία και τη Μολδαβία, όπου η Υπερδνειστερία φοβάται πως θα πάψει να έχει ηλεκτρισμό μετά τον τερματισμό του εφοδιασμού της με ρωσικό φυσικό αέριο. Ο ρωσικός κολοσσός Gazprom ανακοίνωσε τον Δεκέμβριο τη διακοπή των παραδόσεων στη Μολδαβία, εξαιτίας οικονομικής διαφοράς με την πρώην σοβιετική δημοκρατία, πλέον υποψήφια προς ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

• Η διένεξη για το ύψος της οφειλής στη Gazprom που μένει να ρυθμιστεί —πάνω από 700 εκατ. δολάρια κατά τη Μόσχα, μόλις 9 εκατ. κατά την Τσισινάου— εξώθησε την εταιρεία να κλείσει τη στρόφιγγα από την 1η Ιανουαρίου.

Η υπόλοιπη Μολδαβία προς το παρόν δεν πλήττεται από διακοπές, αλλά εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών της από τον θερμικό ηλεκτροπαραγωγικό σταθμό του Κουτσιουργκάν, που βρίσκεται στην Υπερδνειστερία.

Η ζωτικής σημασίας υποδομή, που παράγει ως και το 80% του ρεύματος που καταναλώνεται στη Μολδαβία, δεν εφοδιάζει πλέον από 1ης Ιανουαρίου παρά μόνο την ίδια την Υπερδνειστερία και στράφηκε στην καύση άνθρακα, τα αποθέματα του οποίου αναμένεται να διαρκέσουν με τους τρέχοντες ρυθμούς ως τα τέλη του Ιανουαρίου, τα μέσα Φεβρουαρίου το πολύ.

«Η Ρωσία δεν έχει παρά μόνο έναν σκοπό: να προκαλέσει αστάθεια και πάνω απ’ όλα να επηρεάσει το αποτέλεσμα των βουλευτικών εκλογών» που προβλέπεται να διεξαχθούν στη Μολδαβία το φθινόπωρο, κατήγγειλε ο μολδαβός πρωθυπουργός Ρετσάν απευθυνόμενος στον ξένο Τύπο.

Το κλείσιμο της στρόφιγγας την 1η Ιανουαρίου συνέπεσε με τον τερματισμό των παραδόσεων ρωσικού αερίου μέσω Ουκρανίας, απόφαση που πήρε το Κίεβο εξαιτίας του πολέμου που οδεύει να κλείσει τρία χρόνια.

Παρά τον τερματισμό της διαμετακόμισης μέσω του δικτύου αγωγών που περνάει από την Ουκρανία, η Μόσχα θα μπορούσε να «παραδίδει αέριο μέσω του αγωγού αερίου Turkstream, αλλά αρνείται να το κάνει», κατήγγειλε ο πρωθυπουργός Ρετσάν, επικεφαλής φιλοευρωπαϊκής κυβέρνησης.

Σπύρος Σιδέρης

Εν αντιθέσει με τη φτωχή απομονωμένη αγροτική περιφέρεια, όπου κέρδισε ο σοσιαλιστής της αντιπολίτευσης Στοϊάνογλο, βλέπουμε δύο διαφορετικές κοινωνικές πραγματικότητες και κατά συνέπεια δύο διαφορετικές στάσεις ως προς το θέμα του στρατηγικού προσανατολισμού χώρας αυτής και ταυτοτικών διλημμάτων.

Η επανεκλεγείσα Πρόεδρος δεν μπόρεσε να κερδίσει στον πρώτο γύρο και η είσοδος του σοσιαλιστή υποψηφίου Στοϊάνογλο στον δεύτερο γύρο μαζί της βελτίωσε σοβαρά τις προοπτικές του Σοσιαλιστικού Κόμματος στις βουλευτικές εκλογές.

Αν συγκρίνουμε τα αποτελέσματα των προεδρικών εκλογών του 2020, η Μάια Σαντού πήρε μικρότερο ποσοστό -57,7% τότε και 55,2% τώρα-, ενώ ο αντίπαλός της πήρε μεγαλύτερο, 42,3% ο Ντοντόν το 2020 και 44,7% ο Στοϊάνογλο το 2024.

• Εν τω μεταξύ, το δημοψήφισμα για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση που ξεκίνησε η Σάντου απέτυχε στην πραγματικότητα, καθώς ο αριθμός των ψήφων υπέρ της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης ξεπέρασε τον αριθμό των ψήφων κατά της ΕΕ, μόνο κατά ένα μικρό ποσοστό και πάλι μόνο με τις ψήφους της διασποράς.

Αυτό έδειξε τόσο τη διάσπαση της μολδαβικής κοινωνίας όσο και την εξαιρετικά διφορούμενη στάση απέναντι στην Σάντου. Αλλά επίσης και στο γεγονός ότι η πρόεδρος και η καθεστηκυία τάξη της δεν ελέγχουν πλήρως τις πολιτικές διεργασίες στο κράτος.

Όλα αυτά μαζί καθιστούν εξαιρετικά προβληματικό για το κόμμα της Σάντου να κερδίσει τις κοινοβουλευτικές εκλογές του επόμενου έτους στη Μολδαβία, παρά το ότι τα αποτελέσματα δείχνουν από μια πρώτη ματιά ότι έχει εδραιώσει μια «επίπλαστη» κυριαρχία.

• Τα παραδοσιακά κόμματα, το Σοσιαλιστικό και το Κομμουνιστικό, αποτελούν μέρη της πολιτικής κουλτούρας της Μολδαβίας, όπως και η θετική άποψη για τη Ρωσία και την Σοβιετική Ένωση λόγω των ιστορικών καταβολών. Είναι δύσκολο να ξεριζωθούν αυτές οι καταβολές και ιδιαίτερα στις υποβαθμισμένες περιοχές της περιφέρειας της χώρας, που είναι και οι πιο φτωχές.

Οι Σοσιαλιστές είδαν αύξηση στις ψήφους τους και είναι  επίσης πιθανό να πάει στις βουλευτικές εκλογές ο δημοφιλής δήμαρχος του Κισινάου, Ίον Τσιαμπάν, ο οποίος μπορεί να πάρει πολλές ψήφους και από το κόμμα της Σάντου.

Άλλες δυνάμεις, τόσο φιλορωσικές όσο και φιλοευρωπαϊκές, δηλαδή αυτές που αφαιρούν ψήφους από το κόμμα της προέδρου, θα πάνε επίσης στις κάλπες. Και ο τελικός «σχεδιασμός» του νέου κοινοβουλίου θα εξαρτηθεί από το ποια από αυτά τα κόμματα θα καταφέρουν να περάσουν το κατώφλι και ποια κόμματα θα μείνουν πίσω, παίρνοντας μαζί τους στο «πουθενά» τις ψήφους που αφαιρούνται από τις μεγαλύτερες πολιτικές δυνάμεις του πολιτικού τους φάσματος.

Αλλά, σε γενικές γραμμές, το κόμμα της προέδρου θα βρεθεί σε οριακό σημείο για να σχηματίσει κυβέρνηση μετά τις εκλογές του επόμενου έτους.

Συμπερασματικά, όπως αποδεικνύεται από τις πρόσφατες εκλογές στη Μολδαβία αλλά και στη Γεωργία, όποτε η ΕΕ θέτει σκληρά διλήμματα ταυτοτικών επιλογών σε κοινωνίες μετα-σοβιετικού χώρου δεν έχει να κερδίσει πολλά.

• Αντίθετα χάνει σε κύρος και επιρροή προκαλώντας αντιδράσεις και αντισυσπειρώσεις οι οποίες θέτουν εν αμφιβόλω την ομαλή διαδικασία στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση.

Όμως οι εκλογές στη Μολδαβία και το τι θα ακολουθήσει, επηρεάζουν και την Υπερδνειστερία όπου πρέπει να εξετασθεί η προοπτική της υπό τα νέα δεδομένα σε συνδυασμό με τη στρατηγική της Ρωσίας που σίγουρα θα αναπροσαρμοσθεί, χωρίς όμως αυτό να είναι γνωστό πως. Το ερώτημα είναι αν αυτό θα είναι σε πιο επιθετική κατεύθυνση ή κάτι άλλο.

Σπύρος Σιδέρης

Ωστόσο, στην περιφερειακή κατανομή, οι πολέμιοι της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης έχουν μεγάλη διαφορά με 26 περιφέρειες να ψηφίζουν κατά έναντι 9 που ψήφισαν υπέρ. Το υψηλότερο αποτέλεσμα κατά της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης καταγράφεται στη Γκαγκαουζία με ποσοστό 94,84%.

• Εν τω μεταξύ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατηγόρησε τη Ρωσία για «πρωτοφανή ανάμειξη» στις εκλογές και το δημοψήφισμα στη Μολδαβία, όπως δήλωσε ο επίσημος εκπρόσωπος της υπηρεσίας εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ Πίτερ Στάνο σε ενημέρωση στις Βρυξέλλες.

Και η Μολδαβή αθλήτρια Αναστάζια Νικίτα, η οποία ήταν ο πληρεξούσιος της Μάγια Σάντου στις εκλογές, στο Instagram της ζήτησε να αφαιρεθούν τα ρουμανικά διαβατήρια από τους Μολδαβούς που ψήφισαν κατά της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης στο δημοψήφισμα. Η ασημένια Ολυμπιονίκης της ελευθέρας πάλης πρότεινε να απελαθούν στη Σιβηρία όσοι Μολδαβοί ψήφισαν κατά αλλά ζουν στην Ευρώπη. Μετά από λίγο ο λογαριασμός της αθλήτριας έκλεισε.

• Πάντως η εξαιρετικά μικρή διαφορά μεταξύ του «ναι» και του «όχι» υπονομεύει τη νομιμότητα του ίδιου του δημοψηφίσματος και εκ των πραγμάτων δεν επιτρέπει να πει κάποιος ότι ο λαός έδωσε εντολή για μια συγκεκριμένη πορεία.

Επιπλέον, τα αποτελέσματά του δημοψηφίσματος δεν μπορούν να ερμηνευθούν ως ψήφος εμπιστοσύνης στην νυν Πρόεδρο Μάια Σάντου η οποία θα ζητήσει την επανεκλογή της σε δεύτερο γύρο με αντίπαλο τον ηγέτη των Σοσιαλιστών.

Στην πραγματικότητα η Σάντου κατέγραψε μια αποτυχία στο δημοψήφισμα γι’ αυτήν και μια ένδειξη της απογοήτευσης των πολιτών από τις πολιτικές της που έσπρωξαν την Μολδαβία προς τη Δύση αλλά χωρίς εγγυήσεις για την ασφάλεια της.

Η πρόεδρος βέβαια, όπως και η ΕΕ και οι ΗΠΑ ισχυρίστηκαν ότι τα αποτελέσματα του δημοψηφίσματος ήταν αποτέλεσμα της εξαγοράς εκατοντάδων χιλιάδων ψήφων από φιλορωσικές δυνάμεις.

Όμως αυτό δεν έχει ακόμη αποδειχθεί κι έτσι λίγοι θα πιστέψουν τη Σάντου ενώ οι αντίπαλοί της ερμηνεύουν ήδη τις κατηγορίες της ως προσπάθεια να δικαιολογήσουν την αποτυχία της πρωτοβουλίας της.

• Επιπρόσθετα με αυτές τις κατηγορίες η Σάντου αμφισβητεί την ικανότητα της ομάδας της να ελέγξει την κατάσταση στη χώρα όπερ σημαίνει ότι αμφισβητείται και η ασφάλεια της χώρας, καθώς ξένες δυνάμεις όπως κατήγγειλε η ίδια εξαγόρασαν ψήφους.

Το εξαιρετικά μη πειστικό αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος προσθέτει αρνητική επίδραση για τη Σάντου στο δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών, καθώς απέτυχε να κερδίσει από τον πρώτο γύρο.

Επιπλέον, ο κύριος αντίπαλός της – ο υποψήφιος του Σοσιαλιστικού Κόμματος, πρώην Γενικός Εισαγγελέας Αλεξάντρ Στοϊανόγλο, κέρδισε ένα πολύ αξιοπρεπές αποτέλεσμα, σε αντίθεση με τις προβλέψεις. Αυτό καθιστά τη νίκη στον δεύτερο γύρο στις 3 Νοεμβρίου δύσκολο έργο για τη Σάντου.

• Ωστόσο, η διαφορά μεταξύ της Σάντου και του Στοϊανόγλο, 42% έναντι 26%, εξακολουθεί να είναι μεγάλη, και ως εκ τούτου η εν ενεργεία Πρόεδρος έχει σίγουρα πιθανότητες να κερδίσει.

Ακόμα κι έτσι όμως θα έχει μεγάλο πρόβλημα στις βουλευτικές εκλογές του επόμενου έτους, οι οποίες θα καθορίσουν ποιος θα ελέγχει την κυβέρνηση.

Οι Σοσιαλιστές, έχοντας περάσει τον υποψήφιό τους στον δεύτερο γύρο, έχουν καθιερωθεί ως η κύρια δύναμη της αντιπολίτευσης. Είναι επίσης η κύρια δύναμη στο φιλορωσικό πολιτικό πεδίο.

• Κατά συνέπεια, μπορούν να αποτελέσουν το κέντρο έλξης για την πλειοψηφία των ψηφοφόρων αυτού του φάσματος, εδραιώνοντάς τους και εξασφαλίζοντας έτσι υψηλή συμμετοχή των υποστηρικτών τους στις εκλογές.

Σε περίπτωση που χάσει η Σάντου την προεδρία η Μολδαβία θα φλερτάρει με την Ρωσία και η ΕΕ θα χάσει μετά την Γεωργία ακόμα ένα μέλος προς ένταξη.

«Ό,τι κάνουμε για να στηρίξουμε την Ουκρανία σημαίνει επίσης ότι προάγει τη σταθεροποίηση σε ό,τι αφορά τη Μολδαβία», δήλωσε η Μπέρμποκ. «Είναι σαφές ότι η μεγαλύτερη ανησυχία του κόσμου εδώ είναι: ότι εάν πέσει η Ουκρανία, η Μολδαβία είναι η επόμενη χώρα στη σειρά».

Η Μπέρμποκ επισκεπτόταν το Κισινάου για την Πλατφόρμα Σύμπραξης με τη Μολδαβία, μαζί με τους εταίρους της από τη Γαλλία, τη Ρουμανία, την Πολωνία, την Ολλανδία και τη Λιθουανία.

Η Γερμανία, ένας από τους βασικούς στρατιωτικούς υποστηρικτές του Κιέβου στην Ευρώπη, ξεκίνησε την πλατφόρμα αφού η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία το 2022, λέγοντας ότι εντάσσεται στις ευρύτερες προσπάθειές της να σταθεροποιήσει την οικονομία της Μολδαβίας και να την προστατεύσει από τη ρωσική παραπληροφόρηση.

Η πρόεδρος της Μολδαβίας Μάγια Σάντου, που έχει κατηγορήσει τη Ρωσία ότι προσπαθεί να ανατρέψει την κυβέρνησή της, δήλωσε ότι η Μολδαβία συνεχίζει να αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις και κάλεσε τους εταίρους να αυξήσουν τη στήριξή τους.

«Ο ρωσικός πόλεμος κατά της Ουκρανίας, τον οποίο καταδικάσαμε από την πρώτη ημέρα, έχει προκαλέσει τεράστια ζημιά για την οικονομία μας», δήλωσε η Σάντου.

«Η αβεβαιότητα που προκαλείται από τον πόλεμο συνεχίζει να παρεμποδίζει σοβαρά την οικονομική μας ανάπτυξη και θα συνεχίσει να την παρεμποδίζει για όσο διαρκεί ο πόλεμος», πρόσθεσε η ίδια.

Στο πλαίσιο της πλατφόρμας, υπογράφηκαν συμφωνίες για την παροχή στη Μολδαβία άνω των 300 εκατ. ευρώ σε δάνεια και 80 εκατ. ευρώ σε επιχορηγήσεις, σύμφωνα με την υπηρεσία Τύπου της κυβέρνησης.

Οι σύμμαχοι χαιρέτισαν επίσης τις προσπάθειες της Μολδαβίας να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Υπό τη Σάντου, η Μολδαβία, που βρίσκεται μεταξύ Ουκρανίας και Ρουμανίας –χώρας μέλους του ΝΑΤΟ και της ΕΕ– ευελπιστεί να ενταχθεί στο ευρωπαϊκό μπλοκ έως το 2030.

Η δημοπρασία κάλυπτε σημαντικό μέρος του εφοδιασμού της αγοράς της Μολδαβίας κατά τη θερινή περίοδο, το οποίο θα παραδίδεται στο σημείο διασύνδεσης Isaccea/Orlovka, μεταξύ Ρουμανίας και Ουκρανίας.
Η ΔΕΠΑ Εμπορίας Α.Ε. είναι ένας από τους νικητές της δημοπρασίας, υποβάλλοντας την πιο ανταγωνιστική προσφορά μεταξύ όλων των συμμετεχόντων, στους οποίους συγκαταλέγονταν υψηλού επιπέδου ευρωπαϊκές εταιρείες εμπορίας φυσικού αερίου.

Η θετική αυτή έκβαση ακολουθεί τη σύναψη της Γενικής Συμφωνίας EFET μεταξύ της ΔΕΠΑ και της ENERGOCOM, σφυρηλατώντας μια ισχυρή εταιρική σχέση μεταξύ των δύο εταιρειών. Η ΔΕΠΑ Εμπορίας Α.Ε. είναι ο πρώτος στρατηγικός προμηθευτής από την Ευρώπη και ένας σημαντικός προμηθευτής φυσικού αερίου μη ρωσικής προέλευσης για τη Δημοκρατία της Μολδαβίας, συμβάλλοντας στην ασφάλεια του εφοδιασμού και την διαφοροποίηση της ενέργειας στη χώρα.

Ο Διευθύνων Σύμβουλος της ΔΕΠΑ Εμπορίας, κ. Κωνσταντίνος Ξιφαράς, δήλωσε: «Η ΔΕΠΑ, ως ένας από τους κορυφαίους χονδρέμπορους φυσικού αερίου στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, χαιρετίζει την έναρξη της συνεργασίας με την ENERGOCOM ως ένα βήμα προς την κατεύθυνση της ενεργειακής αλληλεγγύης και της ασφάλειας εφοδιασμού για ολόκληρη την περιοχή».

Ο Διευθύνων Σύμβουλος της ENERGOCOM, κ. VictorBinzari, δήλωσε: «Είμαστε ευγνώμονες που η ΔΕΠΑ Εμπορίας στηρίζει τη Δημοκρατία της Μολδαβίας στη διαφοροποίηση των πηγών ενέργειας. Η συμφωνία μεταξύ των δύο μερών που υπογράφηκε τον Μάιο στην Αθήνα, καθώς και η επακόλουθη συνεργασία μεταξύ των δύο κλιμακίων, αποτελούν εγγύηση ότι οι καταναλωτές στη Δημοκρατία της Μολδαβίας θα έχουν προμήθεια φυσικού αερίου σε ανταγωνιστικές τιμές».

Η Μολδαβία δήλωσε ότι ρωσικός πύραυλος παραβίασε τον εναέριο χώρο της και κάλεσε τον Ρώσο πρεσβευτή, ενώ το ρουμανικό υπουργείο Άμυνας δήλωσε ότι ο πύραυλος διέσχισε τον μολδαβικό εναέριο χώρο, αλλά δεν έφθασε στον ρουμανικό εναέριο χώρο.

Ο Βαλέρι Ζαλούζνι, επικεφαλής του γενικού επιτελείου των ενόπλων δυνάμεων της Ουκρανίας, δήλωσε πως δύο πύραυλοι Kaliber, που εκτοξεύθηκαν από τη Μαύρη Θάλασσα, εισήλθαν στον εναέριο χώρο της Μολδαβίας και στη συνέχεια πέταξαν πάνω από τον ρουμανικό εναέριο χώρο προτού εισέλθουν στην Ουκρανία.

Το Reuters δεν είναι προς το παρόν σε θέση να επιβεβαιώσει τη δήλωση.

Η Μολδαβία δήλωσε πως ρωσικός πύραυλος παραβίασε τον εναέριο χώρο της σήμερα το πρωί και κάλεσε τον Ρώσο πρεσβευτή για να διαμαρτυρηθεί.

“Το υπουργείο Άμυνας, σε συνεργασία με τις υπεύθυνες δομές της χώρας, παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς την κατάσταση στην περιοχή και καταδικάζει έντονα την παραβίαση του εναέριου χώρου της Μολδαβίας”, ανέφερε το υπουργείο Άμυνας.

Το υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε ότι κάλεσε επειγόντως τον Ρώσο πρεσβευτή και πρόσθεσε: “Απορρίπτουμε με αποφασιστικότητα τις τελευταίες μη φιλικές ενέργειες και δηλώσεις εναντίον της Μολδαβίας, που είναι απολύτως απαράδεκτες για τον λαό μας. Καλούμε τη Ρωσική Ομοσπονδία να σταματήσει τη στρατιωτική επιθετικότητα εναντίον μιας γειτονικής χώρας, που οδηγεί σε πολλές ανθρώπινες απώλειες και υλικές ζημιές”.

Ρωσικός πύραυλος, που είχε εκτοξευθεί από πολεμικό πλοίο κοντά στην Κριμαία, διέσχισε τον μολδαβικό εναέριο χώρο προτού πλήξει την Ουκρανία, περίπου 35 χλμ. βορειοανατολικά των συνόρων της Ρουμανίας, χώρας μέλους του ΝΑΤΟ, ανακοίνωσε το ρουμανικό υπουργείο Άμυνας.

“Το σύστημα επιτήρησης της ρουμανικής Πολεμικής Αεροπορίας εντόπισε σήμερα έναν αεροπορικό στόχο, πιθανότατα πύραυλο κρουζ που εκτοξεύθηκε από ρωσικό πλοίο στη Βαλτική Θάλασσα κοντά στη Χερσόνησο της Κριμαίας”, ανέφερε το υπουργείο σε μια ανακοίνωση.

“Το πιο κοντινό σημείο, στο οποίο η πορεία του στόχου έφθασε στον εναέριο χώρο της Ρουμανίας, καταγράφηκε από το ραντάρ περίπου στα 35 χλμ. βορειοανατολικά των συνόρων”, πρόσθεσε.

Εξάλλου, εκπρόσωπος της ουκρανικής Πολεμικής Αεροπορίας, τον οποίο επικαλείται η Ukrainska Pravda, δήλωσε πως η Ουκρανία είχε την ικανότητα να καταρρίψει τους πυραύλους, αλλά δεν το έκανε επειδή δεν ήθελε να θέσει σε κίνδυνο πολίτες σε ξένες χώρες.

“Συμφωνία. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο μόλις αποφάσισε να χορηγήσει το καθεστώς υποψήφιας προς ένταξη χώρας στην ΕΕ για την Ουκρανία και τη Μολδαβία. Ιστορική στιγμή. Σήμερα είναι ένα κρίσιμο βήμα στην πορεία σας προς την ΕΕ. Συγχαρητήρια στον Βολοντίμιρ Ζελένσκι, την Μάγια Σαντού και τον λαό της Ουκρανίας και της Μολδαβίας. Το μέλλον μας είναι μαζί” ανέφερε με ανάρτησή του στο τουίτερ, ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Σαρλ Μισέλ.

Προσέθεσε ότι “το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αποφάσισε να αναγνωρίσει την ευρωπαϊκή προοπτική της Γεωργίας και είναι έτοιμο να χορηγήσει το καθεστώς υποψήφιας χώρας μόλις ληφθούν υπόψη οι εκκρεμείς προτεραιότητες.

Συγχαρητήρια στον γεωργιανό λαό. Μια ιστορική στιγμή στις σχέσεις ΕΕ-Γεωργίας: Το μέλλον της Γεωργίας βρίσκεται εντός της ΕΕ”.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αναγνωρίζει την ευρωπαϊκή προοπτική της Ουκρανίας, της Δημοκρατίας της Μολδαβίας και της Γεωργίας, αναφέρουν τα συμπεράσματα της Συνόδου Κορυφής

Το ευρωπαϊκό Συμβούλιο αναγνωρίζει την ευρωπαϊκή προοπτική της Ουκρανίας, της Δημοκρατίας της Μολδαβίας και της Γεωργίας. Το μέλλον αυτών των χωρών και των πολιτών τους βρίσκεται στην ΕΕ, αναφέρουν τα συμπεράσματα της Συνόδου Κορυφής σχετικά με τις αιτήσεις των τριών χωρών.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αποφάσισε να χορηγήσει το καθεστώς υποψήφιας χώρας στην Ουκρανία και στη Δημοκρατία της Μολδαβίας επισημαίνεται, ενώ προστίθεται ότι η Επιτροπή καλείται να υποβάλει έκθεση στο Συμβούλιο σχετικά με την εκπλήρωση των προϋποθέσεων που καθορίζονται στις γνωμοδοτήσεις της Επιτροπής σχετικά με τις αντίστοιχες αιτήσεις προσχώρησης ως μέρος της τακτικής δέσμης μέτρων για τη διεύρυνση.

Το Συμβούλιο θα αποφασίσει για περαιτέρω βήματα μόλις εκπληρωθούν πλήρως όλες αυτές οι προϋποθέσεις.

To Ευρωπαϊκό Συμβούλιο είναι έτοιμο να χορηγήσει το καθεστώς υποψήφιας χώρας στη Γεωργία όταν οι προτεραιότητες που προσδιορίζονται από την γνωμοδότηση της Επιτροπής για την αίτηση ιδιότητας μέλους της Γεωργίας απαντηθούν.

Τέλος, αναφέρεται ότι η πρόοδος της κάθε χώρας όσον αφορά την προοπτική ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, θα εξαρτηθεί με βάση την εκπλήρωση των κριτηρίων της Κοπεγχάγης, λαμβάνοντας υπόψη την ικανότητα της ΕΕ να απορροφήσει νέα μέλη.