Απόστολος Χονδρόπουλος

Αφενός με  θεσμικές πρωτοβουλίες όπως η εκκίνηση της διαδικασίας Συνταγματικής Αναθεώρησης, ο εθνικός διάλογος για το Εθνικό Απολυτήριο και η διακομματική συνεννόηση για επέκταση της επιστολικής ψήφου για τους Έλληνες του εξωτερικού και στις εθνικές εκλογές. Και αφετέρου με την εφαρμογή των φοροελαφρύνσεων της ΔΕΘ που από τα τέλη Ιανουαρίου άρχισαν να φαίνονται και στην μισθοδοσία των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα.

Όσον αφορά την συνταγματική αναθεώρηση, που η τελική εισήγηση της ΝΔ θα παρουσιαστεί τον Μάρτιο, στο Μέγαρο Μαξίμου πιστεύουν ότι τα ζητήματα που έθεσε ο πρωθυπουργός σχετικά με την “δημοσιονομική σταθερότητα”,  την “αξιοκρατική λειτουργία του κράτους” και την  δημιουργία μη κρατικών ΑΕΙ “για να μπει τέλος- όπως λένε συνεργάτες του- σε ένα αναχρονιστικό καθεστώς που καθιστά την Ελλάδα περιθωριακή εξαίρεση σε μία εποχή τεράστιων τεχνολογικών αλλαγών”, επηρεάζουν άμεσα ή έμμεσα το σύνολο των πολιτών.

Και παράλληλα ενισχύουν το μεταρρυθμιστικό προφίλ μιας κυβέρνησης που βασικός στόχος της στρατηγικής της ενόψει και εκλογών, είναι να πείσει την κοινωνία ότι μετά από εφτά χρόνια διατηρεί αλώβητη την μεταρρυθμιστική της δυναμική.

Ειδικά για την Συνταγματική Αναθεώρηση, ένα ερώτημα που θα τίθεται ολοένα και περισσότερο από τα γαλάζια στελέχη είναι:  «αν όχι τώρα, πότε;». “Η ευκαιρία για συνταγματική αναθεώρηση δεν έρχεται κάθε χρόνο και δεν είναι ότι αν δεν γίνει τώρα, θα γίνει σε ένα ή δύο χρόνια”, τονίζουν συνεργάτες του πρωθυπουργού, απευθυνόμενοι κυρίως προς την πλευρά του ΠΑΣΟΚ από την οποία αναζητά την ευρύτερη συναίνεση 180 βουλευτών και στο πλαίσιο της προτείνουσας Βουλής, κάτι πάντως που δεν διαφαίνεται στον ορίζοντα λόγω και του ελλείμματος εμπιστοσύνης που υφίσταται.

Η μεταρρυθμιστική ατζέντα που προβάλει η κυβέρνηση προσπαθώντας να αναστρέψει το κλίμα και ευελπιστώντας ότι με αυτή θα βελτιώσει και την δημοσκοπική αφετηρία από την οποία θα διεκδικήσει μία τρίτη εκλογική νίκη με αυτοδυναμία, περιλαμβάνει και το νομοσχέδιο για ένα κράτος πιο φιλικό στους πολίτες που παρουσίασε προ ημερών ο Αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης. Επίσης νομοσχέδια για την αναδιάρθρωση των υπηρεσιών δόμησης και την ενσωμάτωσή τους στο Κτηματολόγιο, για την απλούστευση διαδικασιών αδειοδότησης οικονομικών δραστηριοτήτων και την ενίσχυση εποπτείας, καθώς και το νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης και την αναμόρφωση του Κληρονομικού Δικαίου.

Όσον αφορά το πεδίο της στήριξης του διαθέσιμου εισοδήματος, που ο Κυριάκος Μητσοτάκης επανέλαβε από το προσυνέδριο των Ιωαννίνων ότι  είναι “το καλύτερο αντίδοτο στην επίμονη ακρίβεια”, το μείζον ερώτημα είναι εάν η κυβέρνηση θα αξιοποιήσει τον επιπλέον δημοσιονομικό χώρο από τη θετική πορεία των δημοσιονομικών μεγεθών, για να ανακοινώσει στοχευμένα μέτρα στήριξης και την άνοιξη- πριν το κανονικό πακέτο που έχει προαναγγελθεί για την ΔΕΘ- όπως είχε κάνει το 2025. 

Για την ώρα  δεν έχει ανοίξει τα χαρτιά της ως προς αυτό και τονίζει ότι ο σχεδιασμός γίνεται με ορίζοντα την ΔΕΘ.

Σε κάθε περίπτωση πάντως ως επόμενο σημαντικό ορόσημο θεωρεί τη νέα αύξηση του κατώτατου μισθού από 1ης Απριλίου, που θα επιφέρει και αύξηση στο επίδομα ανεργίας, στο επίδομα μητρότητας, στα επιδόματα τριετιών, στην αμοιβή των υπερωριών. Ο κ. Μητσοτάκης επανέλαβε ότι ο κατώτατος μισθός το 2027 θα φθάσει τα 950 ευρώ, ενώ στο κυβερνών κόμμα επισημαίνουν ότι νωρίτερα από το χρονοδιάγραμμα  επιτυγχάνεται και η αύξηση του μέσου μισθού πλήρους απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα που σύμφωνα με την ΕΡΓΑΝΗ έφθασε τα 1.516 ευρώ, ενώ το μερίδιο της πλήρους απασχόλησης ανήλθε στο 78,5%, υψηλότερο κατά 2,1 μονάδες.

Σε θετικό αντίκτυπο ευελπιστεί η κυβέρνηση και από την μείωση κατά 50% που θα διαπιστώσουν τον επόμενο μήνα στον ΕΝΦΙΑ περίπου 1 εκατομμύριο ιδιοκτήτες ακινήτων που κατοικούν σε οικισμούς έως 1.500 κατοίκους και ειδικά στον Έβρο, στη Δυτική Μακεδονία και στα σύνορα της ηπειρωτικής μεθορίου σε οικισμούς έως 1.700 κατοίκους.

Τι είναι το Εθνικό Απολυτήριο

Το Εθνικό Απολυτήριο προβλέπεται ως ενιαίος τίτλος σπουδών του Λυκείου, ο οποίος θα προκύπτει από συνεχή και πολυεπίπεδη αξιολόγηση καθ’ όλη τη διάρκεια της τριετίας.

Στο νέο μοντέλο θα περιλαμβάνονται:

• εξετάσεις στο τέλος κάθε τάξης,
• ενδιάμεσες δοκιμασίες και αξιολογικές διαδικασίες,
• πιθανή συνυπολογιστική συμμετοχή του βαθμού στην πρόσβαση στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.

Κεντρικός άξονας είναι η αναβάθμιση του μορφωτικού ρόλου του Λυκείου, ώστε να μην αποτελεί απλώς προθάλαμο των Πανελλαδικών Εξετάσεων, αλλά αυτόνομη και αξιόπιστη εκπαιδευτική βαθμίδα.

Δεν αλλάζουν οι Πανελλαδικές – Ποιους δεν αφορά

Το Υπουργείο Παιδείας ξεκαθαρίζει ότι:

• Οι Πανελλαδικές Εξετάσεις δεν καταργούνται ούτε τροποποιούνται στο παρόν στάδιο.
• Οι αλλαγές δεν αφορούν τους μαθητές που φοιτούν σήμερα στο Λύκειο.
• Δεν επηρεάζονται ούτε οι μαθητές της Γ’ Γυμνασίου.

Ο πρώτος ενδεχόμενος ορίζοντας εφαρμογής τοποθετείται στην Α’ Λυκείου το σχολικό έτος 2027–2028.

«Σπάει» το μοντέλο του “όλα σε μία στιγμή”

Αφετηρία του διαλόγου αποτελεί η ανάγκη υπέρβασης του εξετασιοκεντρικού μοντέλου, όπου η πρόσβαση στην Ανώτατη Εκπαίδευση κρίνεται σε μία μόνο διαδικασία.

Ωστόσο, η κυβέρνηση επισημαίνει ότι δεν τίθεται ζήτημα υποχώρησης στην αξιοπιστία των Πανελλαδικών.

Ο πυρήνας της μεταρρύθμισης εστιάζει σε πέντε βασικούς στόχους:

1. Αξιοπιστία του τίτλου Λυκείου
2. Δικαιοσύνη και συγκρισιμότητα αποτελεσμάτων
3. Μείωση της εξεταστικής πίεσης χωρίς έκπτωση ποιότητας
4. Κοινωνική αποδοχή πριν από την εφαρμογή
5. Ισχυρές δικλίδες απέναντι στον πληθωρισμό βαθμών

Ποιοι συμμετέχουν στον Εθνικό Διάλογο

Η διαδικασία δεν περιορίζεται σε κυβερνητικό επίπεδο. Ο διάλογος διεξάγεται με τη συνδρομή:

• ανεξάρτητης επιτροπής πανεπιστημιακών,
• του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής,
• εκπαιδευτικών και στελεχών της εκπαίδευσης,
• Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων,
• κοινοβουλευτικών κομμάτων,
• κοινωνικών εταίρων,
• μαθητών και γονέων.

Η συμμετοχή των ΑΕΙ και των πολιτικών κομμάτων επιδιώκει να διασφαλίσει ακαδημαϊκή συνέχεια και πολιτική νομιμοποίηση, χωρίς επικάλυψη ρόλων.

Οι πέντε Πυλώνες του διαλόγου

Η μεταρρύθμιση οργανώνεται γύρω από πέντε θεματικούς άξονες:

1. Εκπαιδευτικό Περιεχόμενο
2. Σχολική Ζωή
3. Επιμόρφωση και Επαγγελματική Ανάπτυξη Εκπαιδευτικών
4. Υποδομές
5. Διακυβέρνηση

Η διαδικασία θα περιλαμβάνει:

• θεματικές υπο-ομάδες εργασίας,
• περιφερειακά fora,
• ψηφιακή πλατφόρμα δημόσιας διαβούλευσης.

Το χρονοδιάγραμμα

• Φεβρουάριος 2026: Εκκίνηση – συγκρότηση ομάδων εργασίας
• Μάρτιος–Απρίλιος 2026: Θεματικές συζητήσεις
• Μάιος–Ιούνιος 2026: Σύνθεση ειδικών ζητημάτων
• Ιούλιος–Σεπτέμβριος 2026: Δημόσια διαβούλευση επί Κειμένου Θέσεων
• Οκτώβριος 2026: Τελική Έκθεση και χάρτης εφαρμογής με πιλοτικές φάσεις

Ζαχαράκη: Η χώρα να αποκτήσει ένα ανθεκτικό, αξιόπιστο και διεθνώς αναγνωρίσιμο απολυτήριο

Η Υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφία Ζαχαράκη, σημείωσε:

«Η Παιδεία είναι εθνική υπόθεση και απαιτεί θεσμική συνέχεια. Σήμερα ξεκινά ο εθνικός διάλογος για το Εθνικό Απολυτήριο και τη νέα αρχιτεκτονική του Λυκείου, με έναν καθαρό στόχο: η Ελλάδα να αποκτήσει ένα ανθεκτικό, αξιόπιστο και διεθνώς αναγνωρίσιμο απολυτήριο, που να αποτυπώνει πραγματική μάθηση και να δίνει ίσες ευκαιρίες σε όλα τα παιδιά.

Θέλουμε ένα Λύκειο που δεν εξαντλείται στην εξεταστική πίεση, αλλά καλλιεργεί γνώση, κρίση και προοπτική. Ένα σύστημα που κάνει τη διαφορά στην πράξη για κάθε νέα και κάθε νέο, ανεξάρτητα από τον τόπο όπου μεγαλώνει ή τις οικονομικές δυνατότητες της οικογένειάς του.

Με διάλογο, τεκμηρίωση και σταδιακή εφαρμογή, χτίζουμε ένα σύστημα που θα αντέξει στον χρόνο. Θέλω να πω στην ελληνική οικογένεια που πασχίζει για τη μόρφωση και την προκοπή των παιδιών της ότι όλη μας η προσπάθεια στοχεύει ώστε το “χαρτί” του Λυκείου να μπορεί να διασφαλίζει ζωή και εργασία με προοπτική και αξιοπρέπεια για κάθε παιδί – με δεξιότητες αναγκαίες για το αύριο, αλλά και με γνώση που αποτελεί το θεμέλιο. Είτε κάποιος επιλέγει το Πανεπιστήμιο είτε όχι.»

Μητσοτάκης: Υπερβαίνει και ιδεολογικά στεγανά και εκλογικούς κύκλους

Κατά τη διάρκεια διυπουργικής σύσκεψης στο Μέγαρο Μαξίμου, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανέφερε: «Καλημέρα σας, κυρία και κύριοι Υπουργοί, κ. Πρύτανη. Η σημερινή μας συνάντηση γίνεται όχι για να ανακοινώσουμε αποφάσεις, αλλά ουσιαστικά για να ανοίξουμε μία συζήτηση γύρω από ένα ζήτημα το οποίο πιστεύω ότι υπερβαίνει και ιδεολογικά στεγανά και εκλογικούς κύκλους και σίγουρα θα έπρεπε να υπερβαίνει και κομματικούς υπολογισμούς.

Μιλώ για την εκπαίδευση των παιδιών μας. Δεν ανήκει το θέμα σε καμία κυβέρνηση αποκλειστικά, ανήκει στο μέλλον της πατρίδας μας. Γι’ αυτό και χρειαζόμαστε ένα σύστημα παιδείας, από το νηπιαγωγείο μέχρι το πανεπιστήμιο, το οποίο, πρώτα και πάνω απ’ όλα, θα ανταποκρίνεται στις ανάγκες της νέας εποχής.

Οι μεταβολές που γίνονται στον χώρο της μάθησης είναι πραγματικά συγκλονιστικές, συνδέονται άμεσα με τις εξελίξεις στον χώρο της εργασίας. Αρκεί να σκεφτεί κανείς ότι ένα παιδί το οποίο θα ξεκινήσει στο προνήπιο φέτος, θα τελειώσει το σχολείο το 2040. Είναι τα παιδιά τα οποία θα ζήσουν “στο πετσί τους” αυτές τις μεγάλες αλλαγές.

Άρα, αυτή η συζήτηση η οποία ουσιαστικά ξεκινά σήμερα είναι μια άσκηση στην οποία πρέπει να μετέχουν όλοι. Πρέπει να μετέχει προφανώς η πολιτεία, η οποία θα βάλει το πλαίσιο του διαλόγου, πρέπει να μετέχουν οι γονείς, οι εκπαιδευτικοί, αλλά και τα ίδια τα παιδιά, οι ίδιοι οι μαθητές, σε έναν κοινό προβληματισμό, όπου θα αποτιμηθούν οι σημαντικές μεταρρυθμίσεις που έχουν ήδη δρομολογηθεί από το 2019 αλλά κυρίως θα μας δοθεί η ευκαιρία να συζητήσουμε για το μέλλον του Λυκείου, για το σχέδιο το οποίο πρέπει να έχει η χώρα γι’ αυτό το οποίο αποκαλούμε “Εθνικό Απολυτήριο”, από τη στιγμή που όλοι αναγνωρίζουμε ότι το Λύκειο δεν πρέπει να είναι απλά ένας στείρος χώρος προετοιμασίας εισαγωγής στο πανεπιστήμιο.

Πρέπει να έχει τη δική του ξεχωριστή αυτοτέλεια και να μπορεί να εξοπλίζει τα παιδιά με τις δεξιότητες και τις ικανότητες που θα έχουν, ανεξαρτήτως της πορείας την οποία θα ακολουθήσουν στη συνέχεια στη ζωή τους.

Διότι δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι δεν καταλήγουν όλα τα παιδιά του Λυκείου στην ανώτατη εκπαίδευση. Η κυβέρνηση έχει επενδύσει πολύ στην ενίσχυση και της τεχνικής εκπαίδευσης. Αλλά αυτό το οποίο είναι βέβαιο είναι ότι το Λύκειο, έτσι όπως είναι σήμερα, αναγνωρίζεται από όλους ότι έχει απωλέσει τον αυτοτελή εκπαιδευτικό του ρόλο και αυτό είναι κάτι το οποίο σίγουρα, με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο, θα πρέπει να αλλάξει.

Αυτό, λοιπόν, το οποίο κάνουμε σήμερα -και θα μιλήσει στη συνέχεια η Υπουργός γι’ αυτό- είναι να ξεκινήσουμε ουσιαστικά τη διαδικασία ενός μεγάλου εθνικού διαλόγου.

Θέλουμε να δώσουμε άπλετο χρόνο. Θέλουμε να δημιουργήσουμε μία ανεξάρτητη τεχνοκρατική επιτροπή, η οποία θα οργανώσει τον διάλογο αυτό. Χαίρομαι γιατί επικεφαλής της είναι ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Πειραιώς, ο κ. Μιχάλης Σφακιανάκης, τον οποίο ευχαριστώ για την προθυμία του και την ανταπόκρισή του σε αυτή την πρόσκληση, αλλά και πρόκληση που του απηύθυνε η Υπουργός.

Και θέλουμε να δώσουμε πολύ χρόνο σε αυτή τη συζήτηση, διότι ιδίως στα θέματα αυτά δεν μπορούν και δεν πρέπει να υπάρχουν αιφνιδιασμοί και όλα πρέπει να προχωρήσουν, κ. Πρύτανη, με ειλικρίνεια, με ανοιχτό πνεύμα, χωρίς προκαταλήψεις, χωρίς αγκυλώσεις.

Θέλω να τονίσω ότι πρέπει να υπάρχει στο ζήτημα αυτό διάθεση συναίνεσης και θετικής συνεισφοράς, πολύ περισσότερο όταν τουλάχιστον δύο κόμματα, το ΠΑΣΟΚ και ο ΣΥΡΙΖΑ, έχουν ταχθεί υπέρ τέτοιων αλλαγών στο παρελθόν.

Αυτό, λοιπόν, το οποίο θέλω να τονίσω σήμερα είναι μια πρόσκληση σε έναν δημιουργικό προβληματισμό. Η κυβέρνηση έχει κάποιες πρώτες απόψεις, έχει κάποιες πρώτες σκέψεις, αλλά απέχει πολύ από το να έχει καταλήξει σε ένα συγκεκριμένο σχέδιο για το πώς φανταζόμαστε το Λύκειο του μέλλοντος.

Δεν θέλουμε να προκαταλάβουμε κανέναν. Θέλουμε να ακούσουμε περισσότερο και να μιλήσουμε λιγότερο και ο σκοπός αυτής της άσκησης θα ήταν να μπορούσαμε να φτάναμε προς το τέλος του έτους σε μια νομοθετική πρωτοβουλία, η οποία θα ήταν ευχής έργον εάν στηριζόταν και από περισσότερα του ενός κόμματος.

Αυτό δεν θα ήταν μια επιτυχία της κυβέρνησης, νομίζω θα ήταν μια επιτυχία συνολικά της Ελλάδας».

• Τη δωρεάν γραμμή επικοινωνίας «1566».
• Την κατ’ οίκον διανομή φαρμάκων υψηλού κόστους. 
• Ένα ψηφιακό εργαλείο αξιολόγησης νοσοκομειακών υπηρεσιών.

Ο ασθενής βαθμολογεί το ΕΣΥ

Η εφαρμογή του μέτρου αξιολόγησης άρχισε τη Δευτέρα και σε καθημερινή βάση στο εξής στέλνονται περίπου 2.000 με 2.500 μηνύματα σε ασθενείς που έχουν πάρει εξιτήριο από νοσοκομείο.

Ο ασθενής, μετά από πέντε ημέρες, λαμβάνει στο κινητό ένα μήνυμα ανώνυμο και απαντά σε διάστημα επτά ημερών σε ερωτήσεις multiple choice, όπως περιέγραψε ο υπουργός, επισημαίνοντας ότι το ερωτηματολόγιο περιλαμβάνει τα πάντα: Από το σεντόνι και το χαρτί τουαλέτας, την καθαριότητα, την ανταπόκριση των νοσηλευτών, την κάλυψη των φαρμάκων, πιθανές καθυστερήσεις, την επάρκεια του χώρου νοσηλείας-ανακαίνιση του.

1.200 πολίτες αξιολόγησαν τη νοσηλεία τους στο νοσοκομείο τις δυο πρώτες ημέρες

Το υπουργείο Υγείας στις πρώτες 48ωρες έλαβε 1.200 απαντήσεις και ο κ. Γεωργιάδης κάλεσε για άλλη μια φορά τους πολίτες να απαντούν στα SMS της αξιολόγησης του ΕΣΥ: «Θέλουμε να πάρουμε την εικόνα από κάτω προς τα πάνω. Να μιλήσει ο ασθενής. Τώρα θέλουμε την αλήθεια από εκείνον που νοσηλεύτηκε» τόνισε ο κ. Γεωργιάδης.

3.000 κλήσεις την πρώτη μέρα λειτουργίας της γραμμή «1566»

«Έκανε την καλύτερη έναρξη τηλεφωνικής γραμμής, με 3.000 κλήσεις». Με αυτά τα λόγια περιέγραψε ο υπουργός την επιτυχία του πρώτου 24ωρου της τηλεφωνικής γραμμής «1566» υπενθυμίζοντας στους πολίτες ότι είναι δωρεάν και λειτουργεί 24ωρες το 24ωρο επτά μέρες την εβδομάδα.

Σε αυτόν τον αριθμό  οι πολίτες μπορούν πλέον να καλούν για ραντεβού με γιατρούς του ΕΟΠΥΥ, για αναζήτηση φαρμάκων και για πληροφορίες υγειονομικών υπηρεσιών, εκτός από περιπτώσεις επειγόντων περιστατικών που παραμένουν στην αρμοδιότητα του «166».

Η ταλαιπωρία με τη διανομή κατ’ οίκον των ΦΥΚ του ΕΟΠΥΥ και η συγγνώμη του υπουργού

Αναφορικά με τη νέα υπηρεσία διανομής φαρμάκων υψηλού κόστους, ο κ. Γεωργιάδης δήλωσε ότι πρόκειται για «ένα πολύ δύσκολο εγχείρημα logistics», που αφορά 140.000 δυνητικά δικαιούχους. Στις πρώτες 20 ημέρες λειτουργίας πραγματοποιήθηκαν 33.000 παραδόσεις.

Μάλιστα ο υπουργός ζήτησε συγγνώμη από όσους πολίτες που έχουν ταλαιπωρηθεί από τις πολυήμερες καθυστερήσεις: «Ζητώ προσωπικά συγγνώμη από οποιονδήποτε ασθενή ταλαιπωρείται. Η δική μου προσπάθεια είναι να μειώσω στο ελάχιστο δυνατό την όποια ταλαιπωρία».

του ΚΩΣΤΑ ΚΑΛΛΙΤΣΗ*

Μια ματιά στις προβλέψεις των μεγάλων οργανισμών: Ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) προβλέπει οικονομική μεγέθυνση στην Ευρωζώνη 0,7% φέτος και 1,5% το 2025 και ειδικά στην Ελλάδα 2,0% και 2,5% αντιστοίχως. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο κάνει περίπου τις ίδιες προβλέψεις: Βλέπει μεγέθυνση στην Ευρωζώνη 0,8% φέτος και 1,5% το 2025 και στην Ελλάδα 2% φέτος και 1,9% τον επόμενο χρόνο. Η κυβερνητική προπαγάνδα σπεύδει να δηλώσει περήφανη που η οικονομία μας αυξάνεται περισσότερο από το μέσο όρο της Ευρωζώνης. Αυτό, άλλωστε, είπε και το 2023: Είχαμε μεγέθυνση 2%, πενταπλάσια από το μέσο όρο της Ευρωζώνης. Ξεχνά…

Πρώτον, ότι η ελληνική οικονομία ξεκινά από μία πολύ χαμηλή βάση, ταλαιπωρήθηκε από μια καταστροφή του ΑΕΠ που καμία άλλη χώρα της Ευρώπης δεν γνώρισε –κι είναι η μόνη σε ολόκληρη την Ευρώπη που, σήμερα ακόμη, παραμένει σε χαμηλότερο επίπεδο από εκείνο πριν 15 χρόνια. Δεύτερο και πιο σημαντικό για την εξαγωγή συμπερασμάτων για το αύριο: Η όποια μεγέθυνση καθ’ ημάς γίνεται με ένεση. Με τα ευρωπαϊκά 32 δισ. ευρώ του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας –που είναι εφάπαξ και τελειώνουν το 2026. Αυτός είναι ο μοναδικός τροφοδότης λογαριασμός της οικονομικής μεγέθυνσης. Τρίτον, παρά την ένεση, ο ρυθμός μεγέθυνσης πέφτει –ήταν 5,6% το 2022.

Γιατί; Γιατί αποφεύγουμε τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις, για να μην θιγούν οι προνομιούχοι ενός μοντέλου παρασιτικού καπιταλισμού. Έτσι, δεν έχουμε κάνει οτιδήποτε άξιο λόγου που θα μας επέτρεπε να ξεφύγουμε από τους ιστορικά χαμηλούς ρυθμούς μεγέθυνσης. Προς επίρρωση, οι προβλέψεις της Κομισιόν για τη μακροχρόνια αύξηση του ελληνικού ΑΕΠ: Το 2021 πρόβλεπε ότι η μέση ετήσια αύξηση του ΑΕΠ μακροχρόνια, μέχρι το 2070, θα είναι 1,2%. Πέρυσι, ψαλίδισε αυτή την πρόβλεψη σε 1,1% και δεν αποκλείεται να την κατεβάσει κάτω από τη μονάδα (όση κι η πρόβλεψη του ΔΝΤ…) με την ενσωμάτωση των νέων ευρωπαϊκών δημοσιονομικών κανόνων.

Για να ανακτήσουμε δυναμική βιώσιμης ανάπτυξης, προϋπόθεση είναι η αλλαγή του οικονομικού υποδείγματος. Αυτό μπορεί να γίνει με την ενίσχυση και διεύρυνση της μισθωτής εργασίας, με τη δημιουργία σύγχρονων και ισχυρών επιχειρήσεων, με την αποκατάσταση ενός περιβάλλοντος υγιούς ανταγωνισμού και την καταπολέμηση των γενικευμένων πρακτικών καρτέλ, με την αναβάθμιση της παραγωγής των διεθνώς εμπορεύσιμων προϊόντων και υπηρεσιών και δη αυτών που ενσωματώνουν γνώση και σύγχρονη τεχνολογία. Για να επιτευχθούν, δεν αρκούν τα όποια, έστω πολλά, δισ. ευρώ από τα ευρωπαϊκά ταμεία. Το κρίσιμο στοιχείο είναι η κατάλληλη πολιτική και η βούληση για την εφαρμογή της. Αν αυτά δεν υπάρχουν, χαραμίζονται και τα λεφτά από τα ευρωπαϊκά ταμεία. Όπως γίνεται, πάλι -αυτή τη φορά με τα κεφάλαια του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. 

*Αναδημοσίευση από το KREPORT

Ειδικότερα, «ο συνολικός προϋπολογισμός του ανέρχεται σε 493 εκατ. ευρώ με έργα ψηφιοποίησης διαδικασιών και αρχείων, νέων δικαστικών κτιρίων, καλύτερης στελέχωσης και κατάρτισης δικαστικών λειτουργών και δικαστικών βοηθών, και συνολικά 9 μεταρρυθμίσεις με 21 μεταρρυθμιστικά ορόσημα, εκ των οποίων 11 έχουν ήδη ολοκληρωθεί».

Κατά συνέπεια, υπογραμμίζει, η κριτική η οποία ασκείται «από κάποια fora, όπως η εγχώρια και ευρωπαϊκή αντιπολίτευση του ευρωκοινοβουλίου, γίνεται με καθαρά πολιτικές σκοπιμότητες και αγνοεί ή αδιαφορεί για το βασικότερο: ότι η χώρα μας έχει ήδη αναλάβει την “ιδιοκτησία” της δικαστικής μεταρρύθμισης σε στενή συνεργασία με την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση από την οποία και αξιολογείται διαρκώς».

Πάντως, «για να είμαστε καθαροί, οι αδικαιολόγητες καθυστερήσεις στη δικαιοσύνη ισοδυναμούν με de facto αρνησιδικία. Το γεγονός ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να κατατάσσεται στην 146η θέση διεθνώς στον δείκτη για την ταχύτητα απονομής της δικαιοσύνης διότι μια υπόθεση απαιτεί σχεδόν τριπλάσιο χρόνο για να τελεσιδικήσει στην Ελλάδα συγκριτικά με την υπόλοιπη Ευρώπη, αποτελεί μια επίδοση δικαιοπολιτικά απαράδεκτη για κάθε σύγχρονη φιλελεύθερη δημοκρατία. Δεν μας τιμά ως χώρα», ξεκαθαρίζει ο Άκης Σκέρτσος και προσθέτει:

«Πρέπει όλοι να αναρωτηθούμε: πώς γίνεται η Ελλάδα να έχει πολλούς περισσότερους δικαστές -περίπου 37 ανά 100.000 κατοίκους- από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο που είναι σχεδόν 18; Να υπάρχουν 217 δικαστικοί σχηματισμοί για την ποινική και πολιτική δικαιοσύνη σε όλη την επικράτεια και να δαπανάμε περισσότερα χρήματα στη Δικαιοσύνη, αναλογικά ως μερίδιο του ΑΕΠ, συγκριτικά με άλλες χώρες της Ε.Ε.; Και ταυτόχρονα η έκδοση αποφάσεων να καθυστερεί τόσο πολύ;».

Η απάντηση, σύμφωνα με την προσέγγισή του, είναι «τόσο προφανής όσο και για οποιαδήποτε άλλη δυσλειτουργία της δημόσιας διοίκησης στη χώρα μας. Ανθρώπινοι πόροι και δομές δεν εντάσσονταν έως σήμερα σε έναν ενιαίο και σύγχρονο δικαστικό χάρτη, με ψηφιακή παρακολούθηση εισερχομένων και εξερχόμενων υποθέσεων, αξιολόγηση του χρόνου έκδοσης κάθε απόφασης ανάλογα με τη βαρύτητά της, δίκαιη κατανομή της δικαστικής ύλης σε όλους τους δικαστές».

Γι’ αυτό και, συμπεραίνει, «μια από τις εμβληματικότερες μεταρρυθμίσεις του σχεδίου μας, είναι ο νέος δικαστικός χάρτης για την πολιτική και ποινική δικαιοσύνη που σχεδιάζεται με διεθνή τεχνική βοήθεια εδώ και 18 μήνες και βρίσκεται από την Πέμπτη σε δημόσια διαβούλευση στο Opengov.gr.». Πρακτικά, «προχωράμε σε ενοποίηση των δυο πρώτων βαθμών απονομής Δικαιοσύνης -ειρηνοδικείων και πρωτοδικείων. Στο εξής σε κάθε περιφερειακή ενότητα, σε κάθε νομό δηλαδή, θα υπάρχει μόνο ένα Κεντρικό Πρωτοδικείο. Μια μεταρρύθμιση που συζητείται από την εποχή του Ελευθέριου Βενιζέλου εδώ και 114 χρόνια».

Ενώ ένα άλλο επιχείρημα που καταθέτει, είναι ότι ότι «μέχρι σήμερα, οι 962 ειρηνοδίκες εκδίκαζαν μόλις το 20% των αστικών υποθέσεων και το υπόλοιπο 80% μαζί με τις ποινικές υποθέσεις σε πρώτο βαθμό, το επιφορτίζονταν οι 1.200 πρωτοδίκες. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι υπάρχουν σήμερα δικαστικοί σχηματισμοί στη χώρα μας που υποαπασχολούν δικαστές και υπαλλήλους και χειρίζονται 30 έως 40 υποθέσεις το χρόνο όταν η μέση ετήσια παραγωγικότητα ενός πρωτόδικη είναι 300 υποθέσεις». Με την ενοποίηση, όμως, θα δημιουργηθεί μεγαλύτερη “δεξαμενή” δικαστών και θα είναι πλέον 2.100 οι δικαστικοί λειτουργοί που θα δικάζουν το σύνολο των υποθέσεων πρώτου βαθμού (αστικές και ποινικές)».

Στο χωροταξικό σκέλος της υπόθεσης, «η μείωση του αριθμού των δικαστικών σχηματισμών από 217 σε 111 γίνεται με αντικειμενικούς κανόνες χωροταξίας και με απόλυτο σεβασμό στις συνταγματικές επιταγές. Κάθε περιφερειακή ενότητα θα έχει στην πρωτεύουσά της ένα δικαστήριο πρώτου βαθμού, το Πρωτοδικείο, με την αρμοδιότητα του να περιορίζεται στα όρια του νομού. Παύει δηλαδή το φαινόμενο ορισμένοι νομοί της χώρας να έχουν περισσότερα του ενός πρωτοδικεία τα οποία είχαν ιδρυθεί κάποια στιγμή με εξωδικαστικά κριτήρια, με τοπικές και πολιτικές πιέσεις. Για εθνικούς λόγους πάντως λαμβάνεται ειδική μέριμνα στα σύνορα και στα νησιά (Έβρος, Δωδεκάνησα, Κυκλάδες)».

Υπολογίζεται από τους τεχνικούς συμβούλους ότι «χάρη στο νέο δικαστικό χάρτη και μόνο από αυτή την παρέμβαση θα μειωθεί ο συνολικός χρόνος εκδίκασης σε όλους τους βαθμούς κατά 30%, δηλαδή κατά 450 ημέρες. Ενώ στόχος μας είναι σωρευτικά μαζί με τις υπόλοιπες μεταρρυθμίσεις να συγκλίνουμε έως το 2027 στον ευρωπαϊκό μέσο όρο των 640 ημερών», επισημαίνει ο υπουργός Επικρατείας, το άρθρο του οποίου καταλήγει ως εξής:

«Αξίζει να σημειωθεί ότι ο νέος δικαστικός Χάρτης εκπονήθηκε μετά από εξαντλητικό διάλογο με όλους τους εμπλεκόμενους (δικαστές, δικηγόρους, δικαστικούς υπαλλήλους και τοπικούς φορείς). Κατά τη συζήτηση που ανοίγει πλέον με τη δημόσια διαβούλευση, θα αποδειχθεί και στην πράξη -από τη στήριξη που θα λάβει- αν είναι ειλικρινής ή όχι και η αγωνία όσων ανησυχούν για τη λειτουργία των θεσμών και του κράτους δικαίου στη χώρα μας. Ιδού η “Ρόδος” ιδού και ο χάρτης!».

Συγκεκριμένα, η έκθεση του ΔΝΤ αναφέρει:

Οι οικονομικές πολιτικές στη ζώνη του ευρώ έχουν υποστηρίξει δυναμικά τα εισοδήματα των νοικοκυριών και προστατεύουν τους εταιρικούς ισολογισμούς. Τα υψηλά επίπεδα εμβολιασμού και η αυξανόμενη προσαρμογή στην πανδημία συνέβαλαν επίσης στην ενίσχυση της ισχυρής οικονομικής ανάκαμψης.

Η πρόκληση τώρα είναι να συντονιστεί η ομαλοποίηση της οικονομικής πολιτικής ενόψει της αυξημένης αβεβαιότητας, συμπεριλαμβανομένης της εξέλιξης και των κληροδοτημάτων της πανδημίας, καθώς και των συνεχιζόμενων γεωπολιτικών εντάσεων. Η ευελιξία θα είναι το κλειδί, καθώς οι πολιτικές στοχεύουν όλο και περισσότερο για να περιορίσουν τις ουλές και να μετριάσουν μια πιθανή αύξηση της ανισότητας και της φτώχειας.

Τα σήματα κινδύνου από το ΔΝΤ- Δείτε τους πίνακες

Μόλις ξεκινήσει σταθερά η επέκταση, ιδιαίτερα οι υπερχρεωμένες χώρες θα χρειαστεί να μειώσουν τα χρέη τους. Θα πρέπει να ανακοινωθούν τώρα αξιόπιστα σχέδια για να επιτευχθεί αυτό. Επιπλέον, οι δημοσιονομικοί κανόνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης χρειάζονται μεταρρύθμιση, συμπεριλαμβανομένης της εξέτασης ενός ταμείου για το κλίμα σε επίπεδο ΕΕ.

Σύμφωνα με τη γραμμή βάσης, η μεσοπρόθεσμη δυναμική του πληθωρισμού αναμένεται να παραμείνει ασθενής. Ωστόσο, οι ανοδικοί κίνδυνοι πληθωρισμού έχουν σαφώς αυξηθεί και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα πρέπει να είναι έτοιμη να προσαρμόσει την πορεία, όπως χρειάζεται.

Ορισμένες χώρες της ζώνης του ευρώ θα μπορούσαν να ενισχύσουν τη μακροπροληπτική τους στάση, δεδομένων των εκτεταμένων αποτιμήσεων των περιουσιακών στοιχείων, ειδικά στις αγορές ακινήτων.

Η αγορά εργασίας ανέκαμψε γρήγορα αλλά άνισα σε όλους τους τομείς. Οι πολιτικές πρέπει να διευκολύνουν την ανακατανομή του εργατικού δυναμικού και να προστατεύουν τα ευάλωτα άτομα, η οποία περιλαμβάνει την αναβάθμιση των δεξιοτήτων και την αναβάθμιση των εργαζομένων, τη χρήση επιδοτήσεων προσλήψεων και την ενίσχυση στοχευμένων διχτυών ασφαλείας.

Οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και οι επενδύσεις υψηλού αντίκτυπου που προβλέπονται στο πακέτο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Next Generation είναι ζωτικής σημασίας για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας, την υποστήριξη των πράσινων και ψηφιακών μεταβάσεων και την τόνωση της δυνητικής ανάπτυξης.

Οι αναφορές για την Ελλάδα

Η Ελλάδα θα πρέπει να εμβαθύνει και να επιταχύνει τις μεταρρυθμίσεις, οι οποίες, μαζί με περαιτέρω ελάφρυνση του χρέους, είναι απαραίτητες για να επιτρέψουν στην οικονομία να επιστρέψει σε μια πορεία βιώσιμης ανάπτυξης, δήλωσε το ΔΝΤ στην τελευταία ετήσια αξιολόγηση της ελληνικής οικονομίας.

Η έκθεση του Άρθρου IV του ΔΝΤ σημειώνει ότι η χώρα έχει σημειώσει πρόοδο στη συγκράτηση των δημοσιονομικών και εξωτερικών ελλειμμάτων της, αν και αυτό έχει βαρύνει την κοινωνία. Η έκθεση προσδιορίζει μια πορεία προς τη βιώσιμη ανάπτυξη και ευημερία που απαιτεί μια διττή προσέγγιση: φιλόδοξες πολιτικές από την πλευρά των ελληνικών αρχών και σημαντική ελάφρυνση του χρέους από την πλευρά των ευρωπαίων εταίρων της Ελλάδας.

Η Ελλάδα δεν απαιτεί περαιτέρω λιτότητα αυτή τη στιγμή. Λαμβάνοντας υπόψη τις συνεχιζόμενες μεταρρυθμίσεις, η Ελλάδα αναμένεται να επιτύχει πρωτογενές δημοσιονομικό πλεόνασμα 1,5% του ΑΕΠ μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα. Η Ελλάδα δεν χρειάζεται να έχει μεγαλύτερο πρωτογενές πλεόνασμα από αυτό.

Αλλά εάν η Ελλάδα αποφασίσει να στοχεύσει σε δημοσιονομικό πλεόνασμα υψηλότερο από 1,5 τοις εκατό του ΑΕΠ, πρέπει να δείξει πώς μπορεί να επιτύχει αξιόπιστα αυτόν τον υψηλότερο στόχο. Σε αυτή την περίπτωση, θα χρειαστούν πρόσθετες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Ωστόσο, αυτές οι μεταρρυθμίσεις θα πρέπει να εφαρμοστούν μόνο όταν η ανάκαμψη έχει προχωρήσει καλά.

Ανεξάρτητα από τον δημοσιονομικό στόχο, η Ελλάδα θα πρέπει να αναζητήσει πιο φιλικές προς την ανάπτυξη και δίκαιες πολιτικές.

Συγκεκριμένα, η Ελλάδα πρέπει να διευρύνει τις βάσεις φορολογίας εισοδήματος φυσικών προσώπων για να επιτρέψει μια πιο δίκαιη κατανομή της φορολογικής επιβάρυνσης. Τα έσοδα που θα αποφέρει αυτό μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση των υψηλών φορολογικών συντελεστών που τώρα στέλνουν θέσεις εργασίας στην άτυπη οικονομία ή σε γειτονικές χώρες. Ταυτόχρονα, απαιτούνται περαιτέρω συνταξιοδοτικές μεταρρυθμίσεις για να βελτιωθεί η βιωσιμότητα του συστήματος και να επιτραπεί ένα καλύτερο και πιο στοχευμένο σύστημα πρόνοιας για την προστασία των πιο ευάλωτων ατόμων.

Η Ελλάδα χρειάζεται επίσης να αντιμετωπίσει τη φοροδιαφυγή και το μεγάλο φορολογικό χρέος που οφείλει στο κράτος, αναδιαρθρώνοντας το φορολογικό χρέος για βιώσιμους φορολογούμενους με βάση την ικανότητά τους να πληρώσουν και ενισχύοντας την επιβολή της νομοθεσίας για όσους έχουν τη δυνατότητα να πληρώσουν αλλά επιλέγουν να μην το κάνουν. Η πλήρης ίδρυση της νέας ανεξάρτητης υπηρεσίας εσόδων θα είναι κρίσιμη από αυτή την άποψη.

Τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια

Τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια θα πρέπει να μειωθούν γρήγορα και αποφασιστικά για να επιτραπεί η επανέναρξη των πιστώσεων και της ανάπτυξης. Όσο οι ισολογισμοί των τραπεζών παραμένουν επιβαρυμένοι από τέτοια μη εξυπηρετούμενα δάνεια, δεν θα μπορούν να κατευθύνουν πόρους στα πιο παραγωγικά μέρη της οικονομίας. Η αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος απαιτεί την πλήρη εφαρμογή του νομικού πλαισίου για την αναδιάρθρωση του χρέους, με ισχυρότερη επιβολή και εξωδικαστικό μηχανισμό για την αντιμετώπιση τόσο του τραπεζικού όσο και του φορολογικού χρέους.

Ταυτόχρονα, πρέπει να ενισχυθούν τα εποπτικά εργαλεία ώστε να παρέχονται κίνητρα στις τράπεζες να μειώσουν το απόθεμα των μη εξυπηρετούμενων δανείων τους. Τέλος, η τραπεζική διακυβέρνηση πρέπει να ενισχυθεί περαιτέρω και να εξαλειφθούν οι έλεγχοι κεφαλαίων το συντομότερο δυνατό, διατηρώντας παράλληλα τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.

Η αγορά εργασίας

Οι μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας και προϊόντων είναι απαραίτητες για τη στήριξη του μακροπρόθεσμου αναπτυξιακού δυναμικού της Ελλάδας. Οι μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας του 2011 βοήθησαν στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της χώρας ως προς το κόστος εργασίας. Ωστόσο, η καθυστερημένη εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων της αγοράς προϊόντων σημαίνει ότι, μέχρι στιγμής, οι μισθωτοί επωμίζονται το βάρος της προσαρμογής. Αλλά θα ήταν λάθος να συμπεράνουμε ότι η Ελλάδα πρέπει να επιστρέψει στο προηγούμενο, λιγότερο ευέλικτο πλαίσιο της αγοράς εργασίας. Αντίθετα, οι υφιστάμενες μεταρρυθμίσεις θα πρέπει να συμπληρωθούν με μέτρα για την ευθυγράμμιση των κανόνων συλλογικής απόλυσης και συλλογικής δράσης με τις βέλτιστες πρακτικές και με πιο αποφασιστικές προσπάθειες για το άνοιγμα των εναπομεινάντων κλειστών επαγγελμάτων και την άρση των φραγμών στον ανταγωνισμό και τις επενδύσεις.

Η μέγγενη του χρέους εμπόδιο για την ανάπτυξη

Ακόμη και με την πλήρη εφαρμογή αυτών των πολιτικών, η Ελλάδα δεν μπορεί να ξεφύγει από το πρόβλημα του χρέους της. Οι Ευρωπαίοι εταίροι πρέπει να παράσχουν περαιτέρω ελάφρυνση του χρέους, εκτός από τη γενναιόδωρη ελάφρυνση που παρέχεται μέχρι τώρα, για να θέσουν το χρέος της Ελλάδας σε βιώσιμη καθοδική πορεία. Αυτό δεν χρειάζεται να περιλαμβάνει εκ των προτέρων κούρεμα και θα μπορούσε να περιλαμβάνει περαιτέρω παρατάσεις λήξης και περιόδους χάριτος, καθώς και τον καθορισμό του επιτοκίου των επίσημων δανείων της Ελλάδας για να διασφαλιστεί ότι το κόστος των επιτοκίων παραμένει διαχειρίσιμο καθώς τα παγκόσμια επιτόκια ομαλοποιούνται.

Αλλά η ελάφρυνση του χρέους από μόνη της δεν είναι επίσης αρκετή για να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις πολιτικής της Ελλάδας. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο απαιτείται μια διττή προσέγγιση για να επιστρέψει η Ελλάδα στη βιώσιμη ανάπτυξη και ευημερία: φιλόδοξες πολιτικές από την πλευρά των ελληνικών αρχών και φιλόδοξη ελάφρυνση του χρέους από την πλευρά των Ευρωπαίων εταίρων της Ελλάδας.