Σύμφωνα με πηγή των ουκρανικών υπηρεσιών ασφαλείας (SBU), μη επανδρωμένα εναέρια οχήματα έπληξαν το δεξαμενόπλοιο QENDIL, το οποίο φέρεται να ανήκει στον αποκαλούμενο «σκιώδη στόλο» της Ρωσίας. Όπως επισημαίνεται, το πλοίο χρησιμοποιούνταν για την παράκαμψη των διεθνών κυρώσεων και για τη χρηματοδότηση του ρωσικού πολέμου κατά της Ουκρανίας.

Η ίδια πηγή διευκρίνισε ότι το χτύπημα πραγματοποιήθηκε σε απόσταση άνω των 2.000 χιλιομέτρων από την Ουκρανία, ενώ το πετρελαιοφόρο βρισκόταν σε ουδέτερα ύδατα της Μεσογείου. Τόνισε επίσης ότι το πλοίο ήταν άδειο την ώρα της επίθεσης, γεγονός που –σύμφωνα με το Κίεβο– αποκλείει οποιονδήποτε περιβαλλοντικό κίνδυνο. Παρά ταύτα, υπέστη σοβαρές ζημιές, καθιστώντας το ανίκανο να συνεχίσει τη δραστηριότητά του.

«Ο εχθρός πρέπει να καταλάβει ότι η Ουκρανία θα τον πλήττει οπουδήποτε στον κόσμο, όπου κι αν βρίσκεται», ανέφερε χαρακτηριστικά η πηγή των SBU, στέλνοντας σαφές μήνυμα αποτροπής.

«Νόμιμος στόχος» κατά την ουκρανική οπτική

Μιλώντας στο Sky News, ο στρατιωτικός αναλυτής Μάικλ Κλαρκ σημείωσε ότι οι Ουκρανοί θεωρούν το πλήγμα νομικά και στρατιωτικά δικαιολογημένο, καθώς το τάνκερ εντάσσεται στον μηχανισμό χρηματοδότησης του πολέμου της Ρωσίας.

Όπως επεσήμανε, προηγούμενες αμερικανικές επιχειρήσεις κατά πλοίων που συνδέονταν με παράνομες δραστηριότητες έχουν ενισχύσει την αίσθηση ότι τέτοιου είδους ενέργειες μπορούν να νομιμοποιηθούν διεθνώς.

Προειδοποιήσεις Πούτιν για αντίποινα

Η αντίδραση της Μόσχας ήταν άμεση. Ο Βλαντίμιρ Πούτιν προειδοποίησε ότι οι ουκρανικές επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια «δεν θα διαταράξουν τον ενεργειακό εφοδιασμό», υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι η Ρωσία «θα απαντήσει».

Από τη Μαύρη Θάλασσα στη Μεσόγειο

Μέχρι σήμερα, τα περισσότερα ουκρανικά χτυπήματα κατά πλοίων του ρωσικού «σκιώδους στόλου» είχαν καταγραφεί στη Μαύρη Θάλασσα, συχνά κοντά στα τουρκικά ύδατα, προκαλώντας έντονη δυσαρέσκεια στην Άγκυρα.

Η Μαύρη Θάλασσα θεωρείται κομβικής σημασίας για τη μεταφορά σιτηρών και ενεργειακών προϊόντων, ενώ βρέχεται από κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ, όπως η Τουρκία, η Βουλγαρία και η Ρουμανία.

Η μεταφορά της έντασης στη Μεσόγειο εγείρει νέες ανησυχίες για την ασφάλεια της διεθνούς ναυσιπλοΐας, αν και ειδικοί εκτιμούν ότι η Ρωσία δύσκολα θα προχωρούσε σε αντίποινα κατά εμπορικών πλοίων σε χωρικά ύδατα χωρών του ΝΑΤΟ, καθώς κάτι τέτοιο θα ισοδυναμούσε με άμεση σύγκρουση με τη Συμμαχία.

Το ουκρανικό πλήγμα στο QENDIL σηματοδοτεί, πάντως, μια ποιοτική και γεωγραφική κλιμάκωση του πολέμου, με απρόβλεπτες συνέπειες για τη διεθνή ασφάλεια και την παγκόσμια ενεργειακή αγορά.

Γιατί είναι σημαντική αυτή η επίθεση

Το πλήγμα στο Qendil θεωρείται σημαντικό όχι μόνο λόγω της απόστασης, αλλά και επειδή πραγματοποιήθηκε με εναέρια drones μεγάλου βεληνεκούς.

Η εξέλιξη αυτή αντανακλά μια σαφή διεύρυνση της χρήσης μη επανδρωμένων εναέριων συστημάτων από την Ουκρανία εναντίον θαλάσσιων στόχων που συνδέονται με το υπό καθεστώς κυρώσεων ρωσικό δίκτυο εξαγωγών πετρελαίου.

Νωρίτερα φέτος, η ουκρανική SBU είχε μεταφέρει κρυφά δεκάδες drones στο εσωτερικό της Ρωσίας για επιχείρηση καταστροφής στρατηγικών βομβαρδιστικών σε αεροπορικές βάσεις βαθιά στη ρωσική επικράτεια, η οποία ήταν απόλυτα επιτυχής.

Από τον Δεκέμβριο του 2024 έχουν σημειωθεί και άλλες εκρήξεις σε δεξαμενόπλοια που είχαν προσεγγίσει ρωσικά λιμάνια.

Ένα τόσο υψηλό ποσοστό δεν είχε καταγραφεί ποτέ για την περίοδο από την 1η έως τις 10 Αυγούστου από τότε που ξεκίνησαν να διατηρούνται στοιχεία το 2012. Το γεγονός αυτό φαίνεται και από το νερό των ποταμών, που η στάθμη τους έχει κατέβει αισθητά.

Από τα μέσα Απριλίου, περίπου το ήμισυ αυτής της περιοχής πλήττεται από ξηρασία, ένα επεισόδιο που ξεπερνά σε σοβαρότητα τη μεγάλη ξηρασία του καλοκαιριού του 2022.

Ο δείκτης ξηρασίας του ευρωπαϊκού παρατηρητηρίου Κοπέρνικος, που βασίζεται σε δορυφορικές παρατηρήσεις, συνδυάζει τρεις παραμέτρους: βροχόπτωση, υγρασία εδάφους και κατάσταση βλάστησης και περιλαμβάνει τρία επίπεδα ξηρασίας: παρακολούθηση, προειδοποίηση, συναγερμός.

Στις αρχές Αυγούστου, το 7,8% της Ευρώπης και της περιοχής της Μεσογείου ήταν σε επίπεδο συναγερμού, το υψηλότερο, το 38,7% σε κατάσταση προειδοποίησης και το 4,9% υπό παρακολούθηση.

Ο Καύκασος και τα βόρεια Βαλκάνια είναι, σύμφωνα με το ΑΠΕ -ΜΠΕ, οι περιοχές που πλήττονται περισσότερο. Η Γεωργία και η Αρμενία επηρεάζονται από την ξηρασία στο 97% της επικράτειάς τους, όπως και η Βουλγαρία και το Κόσοβο, ενώ η Σερβία, η Βόρεια Μακεδονία, η Αλβανία, η Ουγγαρία και το Μαυροβούνιο έχουν τουλάχιστον τα τρία τέταρτα της έκτασής τους υπό προειδοποίηση ή σε κατάσταση συναγερμού για ξηρασία.

Αυτή η περιοχή της Ευρώπης επλήγη από καύσωνες τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, οι οποίοι ευνόησαν το ξέσπασμα δασικών πυρκαγιών, μερικές από τις οποίες ήταν θανατηφόρες (ένας θάνατος καταγράφηκε στο Μαυροβούνιο, ένας στην Αλβανία).

Η Ισπανία, η Πορτογαλία και η Ιταλία, χώρες όπου νωρίτερα τον Αύγουστο επίσης ξέσπασαν μεγάλες πυρκαγιές, πλέον επηρεάζονται μόνο τοπικά από την ξηρασία. Το EDO εκτιμά ότι το 69,5% της Βρετανίας και το 63% της Γαλλίας (63%) επηρεάζονται από το φαινόμενο.

Βελτίωση παρατηρείται μόνο στην κεντρική Ευρώπη. Η υγρασία του εδάφους και οι συνθήκες βλάστησης επιστρέφουν στο φυσιολογικό στη Γερμανία, την Ελβετία, την Αυστρία και την Τσεχία, οι οποίες όμως είχαν πληγεί περισσότερο από την ξηρασία τους προηγούμενους μήνες.

Σύμφωνα με υπολογισμό του AFP που βασίζεται σε εκτιμήσεις από το Ευρωπαϊκό Σύστημα Πληροφοριών για τις Δασικές Πυρκαγιές (EFFIS), οι πυρκαγιές, των οποίων η έξαρση και η εξάπλωση ευνοούνται από την ξηρασία, έχουν ήδη καταστρέψει περισσότερα από 10 εκατ. στρέμματα στην ΕΕ το 2025, ξεπερνώντας μόλις σε οκτώ μήνες το ρεκόρ ενός ολόκληρου έτους.

Νίκος Γιαννόπουλος

Το 2015, για παράδειγμα, κάηκαν σχεδόν 250.000 στρέμματα, αρνητικό ρεκόρ που έσπασε μόλις το 2023 όταν οι καμμένες εκτάσεις ξεπέρασαν το 1.500.000 εκατομμύρια στρέμματα (ιστορικό υψηλό από το 2007 και μετά).

Το 2018, όταν έλαβε χώρα η πιο φονική πυρκαγιά της Μεταπολίτευσης στο Μάτι (101 νεκροί) οι συνολικά καμμένες εκτάσεις δεν ήταν πάρα πολλές (82.000 στρέμματα) αλλά κανείς φυσικά δεν είχε την παραμικρή διάθεση να πανηγυρίσει αφού χάθηκαν εκατοντάδες ζωές. Σημειωτέον ότι στη φωτιά στο Μάτι κάηκαν συνολικά 12.800 στρέμματα.

Παρά τη μείωση που παρουσιάστηκε το 2024 (220.000 στρέμματα) σε σχέση με το απολύτως καταστροφικό 2023, είναι σαφές ότι οι καμμένες εκτάσεις είναι και πάλι πάρα πολλές.

Για το 2025, αν και η σεζόν πυροπροστασίας δεν έχει ακόμη τελειώσει, έχει ήδη καταγραφεί αύξηση καμμένων εκτάσεων κατά 39% σε σχέση με το 2024 (στο διάστημα μέχρι το τέλος του Ιουλίου). Δεδομένου ότι υπήρξαν πολλά μέτωπα τον Αύγουστο, είναι πολύ πιθανό αυτό το ποοστό να αυξηθεί περαιτέρω. Ετσι και αλλιώς ο Αύγουστος παραμένει ο πιο κρίσιμος μήνας σε ότι αφορά τις πυρκαγιές στη χώρα μας.

Χειρότερα από Ισπανία και Ιταλία   

Αυτό όμως που κατά την ταπεινή μας άποψη έχει μεγαλύτερη σημασία είναι ότι τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα καίγονται κατ’ αναλογία με το έδαφός της περισσότερες εκτάσεις σε σχέση με την Ισπανία και την Ιταλία, χώρες που αντιμετωπίζουν εξίσου πολλά προβλήματα με τις πυρκαγιές τους καλοκαιρινούς μήνες.

Στην Ισπανία το 2023 κάηκαν 843.150 στρέμματα, έκταση που αντιστοιχεία στο 0,017% της χώρας. Το ποσοστό αυτό υποχώρησε στο 0,0093% για το 2024 αφού τα συνολικά καμμένα στρέμματα υποχώρησαν στα 470.711 στρέμματα.

Στην Ιταλία αναλυτικά στοιχεία υπάρχουν μόνο για το 2023. Σύμφωνα με αυτά κάηκαν 630.610 στρέμματα έκταση που αντιστοιχεί στο 0,021% του συνολικού εδάφους της γειτονικής χώρας.

Στην Ελλάδα το 2023 κάηκε το 0,5% της χώρας, το 2024 το 0,17% και το 2025 (μέχρι στιγμής) το 0,15%.

Είναι δηλαδή σαφές ότι οι καμένες εκτάσεις στην Ελλάδα είναι ποσοστιαία σημαντικά μεγαλύτερες σε σχέση με τη συνολική της έκταση, παρά το μικρό απόλυτο μέγεθος, ενώ η Ισπανία και η Ιταλία καίνε μεγαλύτερες απόλυτες εκτάσεις αλλά αυτά αντιστοιχούν σε πολύ μικρότερο ποσοστό της έκτασής τους.

Η Ελλάδα, άρα, έχει σαφώς μεγαλύτερο πρόβλημα. Αναλογικά με την έκτασή της καίγονται πολύ περισσότερες εκτάσεις σε σταθερή βάση τα τελευταία χρόνια κάτι που σημαίνει ότι κάτι δεν κάνουμε σωστά, παρά την ενίσχυση των δυνάμεων (όπως αυτή είχε παρουσιαστεί από αρμόδια κυβερνητικά χείλη).

Η μάχη, προφανώς, κάθε άλλο παρά εύκολη είναι. Ωστόσο τα στοιχεία αποκαλύπτουν αδυναμίες στον τομέα της προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος (αλλά και του ζωικού πλούτου) από τις πυρκαγιές.

Αναμφίβολα, αυτό που μετρά περισσότερο είναι η προστασία της ανθρώπινης ζωής. Αλλά πάντα πρέπει να έχουμε στο νου μας ότι το περιβάλλον δύσκολα αναγεννάται και “ξαναγίνεται”. Η προσέγγιση, κατά συνέπεια, πρέπει να γίνει περισσότερο ολιστική. 

«Δεν έχουμε μετρήσει ποτέ τόσο υψηλή θερμοκρασία για τον μήνα Ιούνιο, σε μια μέρα, κατά μέσο όρο σε όλη τη λεκάνη της Μεσογείου», δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Τσιμπό Ζιναλντό, ερευνητής στο Κέντρο Δορυφορικών Μετεωρολογικών Μελετών (CEMS) στο Λανιόν (Κοτ ντ’ Αρμόρ).

Η μέση θερμοκρασία της Μεσογείου είναι αυτή τη στιγμή 3 βαθμούς υψηλότερη από τους εποχιακούς βαθμούς για την περίοδο 1991-2020, με διακυμάνσεις που υπερβαίνουν τους 4 βαθμούς γύρω από τις γαλλικές και ισπανικές ακτές, τόνισε ο ερευνητής.

Οι ερευνητές μελετώντας δεδομένα από δορυφορικές παρατηρήσεις από το 1982 και έπειτα διαπίστωσαν ότι κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού του 2024 σημειώθηκαν οι θερμότερες συνθήκες τα τελευταία σαράντα χρόνια σε ολόκληρη την περιοχή του Αιγαίου, του Ιονίου και του Κρητικού Πελάγους.

♨️🌊 2024: Το πιο ζεστό καλοκαίρι των ελληνικών θαλασσών

🔗 https://t.co/1SJ5odUYWR pic.twitter.com/Ao8UKkV6fH

— Climatebook (@climatebookgr) November 19, 2024

Όπως εξηγεί στο Αθηναϊκό- Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο ερευνητής του τμήματος Ωκεανογραφίας και Θαλασσίων Βιοεπιστημών του Πανεπιστημίου Αιγαίου, Βασίλης Κολοβογιάννης και ένας εκ των συγγραφέων της μελέτης, μεταξύ των περιοχών που επηρεάστηκαν περισσότερο είναι το Βορειοανατολικό και το Νοτιοανατολικό Αιγαίο, το Νότιο Κρητικό Πέλαγος και το Ιόνιο και τονίζει ότι αυτό το οποίο είναι ανησυχητικό και προβληματίζει τους επιστήμονες είναι ότι η αύξηση της θερμοκρασίας δεν είναι μόνο επιφανειακή αλλά εκτείνεται σε βάθος.

«Αυτή η αύξηση της θερμοκρασίας εκτείνεται σε βάθος, που σημαίνει ότι υπάρχει ένα συσσωρευτικό φαινόμενο» αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Κολοβογιάννης. Ειδικότερα, σύμφωνα με την έρευνα, οι υψηλές θερμοκρασίες επεκτάθηκαν σε βάθη 50 μέτρων σε ορισμένες περιοχές, υποδεικνύοντας μια βαθιά και εκτεταμένη θέρμανση των ανώτερων περιοχών. Παράλληλα παρατηρήθηκαν αλλαγές στους συνήθεις μηχανισμούς ψύξης του Αιγαίου, όπως η εισροή ψυχρών υδάτων από τη Μαύρη Θάλασσα, η οποία ήταν μειωμένη, και η παράκτια ανάδυση ψυχρότερων μαζών.

Ταυτόχρονα ένα από τα πιο σημαντικά ευρήματα της μελέτης είναι η διάρκεια της έντασης των θαλάσσιων καυσώνων που εμφανίστηκαν το φετινό καλοκαίρι.

🥶🌡️ 22°C-1°C= 21°C
✅ Σας "τάξαμε" διαφορές θερμοκρασιών πάνω από τους 20°C μεταξύ βορά και νότου και η φύση απλόχερα μας τους χάρισε, με τη διέλευση του #Βαλκανικού μέτώπου .
✅ Αυτές οι μεγάλες θερμοκρασιακές διαφορές , της τάξεως των 20°C και πάνω, εμφανίζονται πολύ συχνά-… pic.twitter.com/0KKr5H4ngh

— Theodoros Kolydas (@KolydasT) November 23, 2024

Συγκεκριμένα, όπως σημειώνεται στην έρευνα, στο Βόρειο Αιγαίο καταγράφηκαν έντονοι και μεγάλης διάρκειας θαλάσσιοι καύσωνες μέχρι τον Αύγουστο του 2024.

Όπως τονίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο αναπληρωτής καθηγητής στο τμήμα Ωκεανογραφίας και Θαλασσίων Βιοεπιστημών του Πανεπιστημίου Αιγαίου, συνεργαζόμενος ερευνητής στη Σχολή Πολιτικών Μηχανικών του ΑΠΘ και εκ των συγγραφέων της έρευνας, Γιάννης Ανδρουλιδάκης, αυτό που καταγράφεται τόσο από τη συγκεκριμένη μελέτη όσο και από άλλες είναι μία συνεχόμενη αύξηση της θερμοκρασίας των ελληνικών θαλασσών τα καλοκαίρια. Η αύξηση αυτή, όπως εξηγεί, ξεπερνάει και τον 0,5 βαθμό ανά δεκαετία ενώ προσθέτει ότι φέτος το καλοκαίρι η θερμοκρασία έφτασε μέχρι και τους 30 βαθμούς Κελσίου σε ορισμένες περιοχές. «Η αυξητική τάση είναι πιο έντονη στο Βόρειο Αιγαίο, σε μικρότερες περιοχές του Ιονίου και σε περιοχές των Δωδεκανήσων. Κυρίως όμως Βόρειο Αιγαίο και Θερμαϊκός παρουσιάζουν τις υψηλότερες τάσεις», υπογραμμίζει ο κ. Ανδρουλιδάκης. Παράλληλα, όπως σημειώνει, εξίσου σημαντικό πέρα από την ένταση των θερμοκρασιών ήταν και η μεγάλης διάρκειας θαλάσσιοι καύσωνες. «Αυτό είναι και το χειρότερο για το οικοσύστημα, δηλαδή το να υπάρχει μια μεγάλη διάρκεια σε κάποια γεγονότα σε συνδυασμό βέβαια και με την έντασή τους», τονίζει.

Από την πλευρά του ο κ. Κολοβογιάννης επισημαίνει ότι παρότι τα επεισόδια θαλάσσιων καυσώνων δεν ήταν τα περισσότερα που έχουν υπάρξει «αυτό που ήταν πιο έντονο ήταν η ένταση τους, δηλαδή οι υψηλές θερμοκρασίες και η διάρκεια τους».

Εξετάζοντας τις επιπτώσεις που φέρει η συνεχής αύξηση της θερμοκρασίας των θαλασσών ο κ. Ανδρουλιδάκης αναφέρει ως παράδειγμα τον Θερμαϊκό Κόλπο και την παραγωγή μυδιών η οποία λόγω του θερμικού σοκ καταστράφηκε στις παράκτιες υδατοκαλλιέργειες της περιοχής της Χαλάστρας, προκαλώντας σοβαρότατες οικονομικές απώλειες για το 2024, αλλά και πιθανές σημαντικές μειώσεις της παραγωγικής ικανότητας για το επόμενο έτος.

«Δημιουργήθηκε πρόβλημα όχι μόνο στη φετινή παραγωγή αλλά και στη μελλοντική παραγωγή γιατί υπάρχει θνησιμότητα και στα νεογνά», επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο καθηγητής και προσθέτει ότι η άνοδος της θερμοκρασίας δημιουργεί και αλλαγές στο οξυγόνο της θάλασσας, κάτι το οποίο με τη σειρά του προκαλεί διάφορες άλλες καταστροφές σε βιολογικούς παράγοντες. Από την πλευρά του ο κ. Κολοβογιάννης εξηγεί ότι μία από τις επιπτώσεις της συνεχούς αύξησης της θερμοκρασίας είναι και η εισβολή θερμόφιλων ξενικών ειδών καταρχήν στο Νότιο Αιγαίο και στο Κρητικό Πέλαγος.

Ακόμη, όπως τονίζουν οι ερευνητές στο επίκεντρο τίθεται και η σύνδεση και συσχέτιση της αύξησης της θερμοκρασίας των θαλασσών με έντονα μετεωρολογικά φαινόμενα όπως π.χ. ο Ιανός. «Αυτά τα έντονα μετεωρολογικά φαινόμενα παίρνουν ενέργεια κατά την κίνηση τους πάνω από τη θάλασσα. Οπότε, σκεφτείτε ότι όταν έχουμε πιο ζεστές θάλασσες, τέτοιου είδους συστήματα που είναι όλο και πιο έντονα στην Μεσόγειο -αντίστοιχα σαν τροπικά συστήματα παρόλο που δεν έχουμε τροπικό κλίμα- θρέφονται, παίρνουν ενέργεια, τροφοδοτούνται από ζεστά νερά. Όσο πιο συχνά έχουμε και πιο έντονα, ζεστά νερά, μεγαλύτερους θαλάσσιους καύσωνες, φαινόμενα που συνδέονται με πλημμύρες, τείνουν να γίνονται εντονότερα», σημειώνει ο κ. Ανδρουλιδάκης.

Παράλληλα, λόγω της συνεχούς ανόδου της θερμοκρασίας των ελληνικών θαλασσών καθίσταται όλο και πιο επιτακτική η ανάγκη για την παρακολούθησή τους κάτι το οποίο, όπως επισημαίνει ο κ. Ανδρουλιδάκης, εκλείπει καθώς οι σταθμοί μέτρησης είναι πολύ λίγοι. «Το δίκτυο παρακολούθησης της ανοιχτής θάλασσας ήταν οι σταθμοί μέτρησης του Ποσειδώνα του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσιών Ερευνών. Αυτή τη στιγμή, πλέον μόνο ένας λειτουργεί – στη Βόρεια Κρήτη, στο Κρητικό Πέλαγος», τονίζει και προσθέτει ότι χρειάζεται ένα επαρκές δίκτυο ώστε να υπάρχει μία συνεχόμενη καταγραφή. «Αυτό θα μπορούσε να μας βοηθήσει σε πάρα πολλούς τομείς. Υπάρχουν μόνο σποραδικές μετρήσεις από αποστολές, που μπορεί να γίνουν, από κάποιες μετρήσεις σε συγκεκριμένες περιοχές», υπογραμμίζει.

Σημειώνεται ότι την έρευνα συνυπογράφουν οι Γιάννης Ανδρουλιδάκης, Βασίλης Κολοβογιάννης, Χρήστος Μακρής, Γιάννης Κρεστενίτης.

Η μελέτη προέκυψε από τη συνεργασία ερευνητών του Τμήματος Ωκεανογραφίας και Θαλάσσιων Βιοεπιστημών (Πανεπιστήμιο Αιγαίου), του Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών (ΑΠΘ) και του Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών (ΔΠΘ).

Ολόκληρη την έρευνα μπορείτε να την βρείτε στον σύνδεσμο (https://www.mdpi.com/2077-1312/12/11/2020).

Πρόκειται για το Explorer of the Seas της Royal Caribbean, το οποίο είχε αναχωρήσει από τη Βαρκελώνη με προορισμό το Μαϊάμι. Όταν βρισκόταν κοντά στο Γιβραλτάρ, ισχυροί άνεμοι το χτύπησαν αιφνίδια.

Οι άνεμοι ενισχύθηκαν από 46 σε 86 μίλια την ώρα ξαφνικά, όπως δήλωσε ένας επιβάτης στο CBS News. Το πλοίο μόλις είχε περάσει από τις ακτές της Καστίλλης, όταν ξαφνικά ο ουρανός σκοτείνιασε.

«Το πλοίο έκανε μια στροφή προς τα δεξιά και αμέσως μετά μια ακόμη πιο έντονη. Οι επιβάτες κλήθηκαν να μείνουν στα δωμάτιά τους για περίπου μία ώρα καθώς πραγματοποιούνταν έλεγχοι», ανέφερε ο επιβάτης Τζόναθαν Πάρις στο CBS. «Για πέντε λεπτά όλοι αναρωτιόνταν τι συνέβαινε, αλλά μόλις ο καπετάνιος μας ενημέρωσε, επικράτησε ηρεμία», πρόσθεσε.

Επιπτώσεις της καταιγίδας στο πλοίο

Η καταιγίδα προκάλεσε αναταραχή στο πλοίο, ρίχνοντας μπουκάλια από τα ράφια του μπαρ και ανατρέποντας ένα τραπέζι στο καζίνο. Ακόμη, διάφορα εμπορεύματα έπεσαν από τις προθήκες των καταστημάτων. Ωστόσο, το περιστατικό ήταν σύντομο και δεν είχε μεγάλη διάρκεια.

Ένας επιβάτης τραυματίστηκε και χρειάστηκε επιπλέον ιατρική βοήθεια, αναγκάζοντας το πλοίο να σταματήσει στο Λας Πάλμας στα Κανάρια Νησιά στον Ατλαντικό για αποβίβαση, όπως αναφέρει το CBS News.

Μέχρι το βράδυ της Παρασκευής, το πλοίο είχε αγκυροβολήσει στην Πόντα Ντελγκάντα, ένα νησί μετά τα Στενά του Γιβραλτάρ.

Το κρουαζιερόπλοιο, μήκους 310 μέτρων, έχει τη δυνατότητα να φιλοξενήσει πάνω από 5.000 άτομα. Περιλαμβάνει παγοδρόμιο, γήπεδο μίνι γκολφ, νεροτσουλήθρες και τοίχο αναρρίχησης, ενώ αναμένεται να φτάσει στο Μαϊάμι σε δύο εβδομάδες.

Η επιφανειακή θερμοκρασία της θάλασσας σε αυτές τις περιοχές κυμαίνεται από 29°C – 31°C, ενώ οι αποκλίσεις από τα κανονικά για την εποχή επίπεδα ξεπερνούν τοπικά τους 5°C στην Αδριατική θάλασσα και τους 2-4°C στα νοτιοανατολικά. Επιπλέον, υψηλές τιμές της θερμοκρασίας της θάλασσας παρατηρούνται και στο Ιόνιο πέλαγος με τη θερμοκρασία να φτάνει τοπικά και τους 29°C.

The #Mediterranean Sea has reached a new record‼️

➡️Our data shows that the average sea surface temperature reached 28.47°C on 15 August 🌡️

Since 6 August, SSTs in the region have been higher than 28°C, marking the most prolonged period above this threshold pic.twitter.com/rdkngrFlps

— Copernicus Marine (@CMEMS_EU) August 22, 2024

Όπως αναφέρει στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο διδάκτωρ Φυσικής Ωκεανογραφίας και κύριος ερευνητής του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ), Δημήτρης Βελαώρας μελέτες που έχουν εκπονηθεί από τη δεκαετία του 1980 κι έπειτα καταδεικνύουν ότι στο τμήμα του Αιγαίου αλλά και στην περιοχή ανατολικά της Κρήτης, «στην Λεβαντίνη δηλαδή», σημειώνεται ανά δεκαετία άνοδος της θερμοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας της τάξεως των 0,5 βαθμών. «Η μόνιμη και διαρκής άνοδος της θερμοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας, είναι πιο έντονη στη Μεσόγειο και ιδιαίτερα στο ανατολικό της κομμάτι δηλαδή από το Ιόνιο και ανατολικά. Το σύστημα Λεβαντίνης και Αιγαίου φαίνεται ότι έχει μία άνοδο της θερμοκρασίας στην επιφάνειά της περίπου 0,4 με 0,5 βαθμούς Κελσίου ανά δεκαετία. Στα χαμηλότερα στρώματα υπάρχει κι εκεί μία άνοδος, η οποία όμως είναι πολύ μικρότερη», εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Βελαώρας.

Παράλληλα όλο και συχνότεροι είναι οι θαλάσσιοι καύσωνες στη Μεσόγειο (Mediterranean Marine Heat Waves), φαινόμενο το οποίο ωστόσο, σύμφωνα με τον κ. Βελαώρα είναι σύντομης διάρκειας. Όπως επισημαίνει οι καύσωνες στην ατμόσφαιρα επιφέρουν επιπτώσεις στα πρώτα περίπου 10 μέτρα της επιφάνειας της θάλασσας αυξάνοντας τη θερμοκρασία της μέχρι 5 με 6 βαθμούς.

«Όπως ακριβώς ο καύσωνας στην ατμόσφαιρα είναι ένα παροδικό φαινόμενο έτσι και στη θάλασσα. Δηλαδή θα αυξηθεί η θερμοκρασία και κάποια στιγμή θα αρχίσει να μειώνεται για να επανέλθει στα φυσιολογικά επίπεδα. Το θέμα είναι ότι αυτοί οι θαλάσσιοι καύσωνες σημειώνονται όλο και συχνότερα τα τελευταία χρόνια. Όπως ακριβώς συμβαίνει και με τους καύσωνες στην ατμόσφαιρα. Και αυτό είναι ένα σοκ για το οικοσύστημα», υπογραμμίζει ο κ. Βελαώρας.

Ξενικά είδη εισβάλλουν στην Μεσόγειο

Μία από τις βασικές συνέπειες της αύξησης της θερμοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας της Μεσογείου είναι η είσοδος ξενικών ειδών από την Ερυθρά Θάλασσα διαταράσσοντας και επηρεάζοντας ουσιαστικά όλο το οικοσύστημα.

«Μέχρι πρότινος τα είδη που ζούσαν στην Ερυθρά αν με κάποιο τρόπο μεταφέρονταν στη Μεσόγειο δεν θα μπορούσαν να ζήσουν γιατί το περιβάλλον ήταν πιο κρύο από το σύνηθες περιβάλλον που έχουν φτιαχτεί αυτά τα ζώα για να επιβιώνουν. Όμως με την άνοδο της θερμοκρασίας τα τελευταία χρόνια, θαλάσσια είδη περνάνε από την Ερυθρά στη Μεσόγειο και βρίσκουν περιβάλλον που μπορούν να αναπτυχθούν.

Το πιο κλασικό παράδειγμα είναι το λεοντόψαρο και ο λαγοκέφαλος, όπως επίσης και κάποια είδη αχινών καθώς και ο σαρδελόγαυρος», επισημαίνει ο κ. Βελαώρας και προσθέτει ότι αν οι συνθήκες στη Μεσόγειο αρχίσουν «να πλησιάζουν» αυτές της Ερυθράς, η οποία έχει θερμοκρασία που μπορεί να φτάσεις έως τους 35 βαθμούς, τότε ό,τι ψάρι περνάει μέσα από τα πλοία, από το Σουέζ προς τη Μεσόγειο θα μπορεί να βρει ένα καλό ενδιαίτημα για να ζήσει».

«Η διαρκής άνοδος της θερμοκρασίας μπορεί να δυσκολέψει την οξυγόνωση των βαθιών νερών»

Όπως επισημαίνει ο κ. Βελαώρας αφενός η διαρκής άνοδος της θερμοκρασίας επηρεάζει τα οικοσυστήματα, αφετέρου σε μεγάλη κλίμακα μπορεί να επηρεάσει και τη στρωμάτωση, δηλαδή, να δυσκολέψει την οξυγόνωση των βαθιών νερών. Αυτό, όπως εξηγεί, σημαίνει ότι δυσκολεύεται να μετακινηθεί το νερό από πάνω, κάτω, σε έναν ψυχρό χειμώνα κάτι που μπορεί να οδηγήσει μετά από κάποιες δεκαετίες στην μείωση του οξυγόνου. «Αν μειωθεί πάρα πολύ θα έχεις πρόβλημα πάλι στους οικοτόπους. Δηλαδή δεν θα μπορεί να συντηρηθεί ζωή στα βαθύτερα στρώματα. Υπάρχει κίνδυνος σε επόμενες δεκαετίες αν συνεχιστεί η άνοδος της θάλασσας αυτή η στρωμάτωση να γίνει πιο έντονη δηλαδή να είναι πιο δύσκολο τα επιφανειακά νερά να πάνε στον πάτο και να το οξυγονώσουν», αναφέρει.

Παράλληλα με την αύξηση της θερμοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας παρατηρείται να αυξάνεται και η αλατότητα του νερού ενώ επιτείνεται και το φαινόμενο της ανόδου της στάθμης της θάλασσας, σε βαθμό ωστόσο που δεν είναι ακόμη ανησυχητικό.

«Για μένα το πιο κρίσιμο με την αύξηση της θερμοκρασίας είναι αυτό που συμβαίνει σε μεγάλη κλίμακα λόγω της κλιματικής αλλαγής, δηλαδή η άνοδος 0,5 βαθμούς ανά δεκαετία. Τα marine heat waves (οι θαλάσσιοι καύσωνες) είναι σημαντικά αλλά είναι πιο μικρής χρονικής κλίμακας επεισόδια, παρότι βέβαια μπορούν να φέρουν πολύ σημαντικές επιπτώσεις σε τοπική κλίμακα», υπογραμμίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Βελαώρας.

Στις 15 Αυγούστου, η μέση ημερήσια θερμοκρασία της επιφάνειας της Μεσογείου έφθασε τους 28,90°C, καταγράφοντας νέο ρεκόρ μετά τους 28,71°C που μετρήθηκαν στις 24 Ιουλίου 2023, δήλωσε ο Χουστίνο Μαρτίνεθ, ερευνητής του Ινστιτούτου Θαλάσσιων Επιστημών (ICM) και του καταλανικού Ινστιτούτου ICATMAR.

Οι προκαταρκτικές αυτές μετρήσεις βασίζονται σε δορυφορικά στοιχεία της ναυτικής υπηρεσίας του ευρωπαϊκού παρατηρητηρίου Copernicus, που χρονολογούνται από το 1982.

«Η μέγιστη θερμοκρασία της 15ης Αυγούστου καταγράφηκε στις αιγυπτιακές ακτές, στο Ελ-Αρίς (31,96ºC), αλλά «η τιμή αυτή πρέπει να αντιμετωπισθεί με επιφυλακτικότητα» πριν από μία ενδελεχέστερη επαλήθευση, δήλωσε ο Χουστίνο Μαρτίνεθ.

Επί δύο διαδοχικά καλοκαίρια, η Μεσόγειος ήταν θερμότερη σε σχέση με το εξαιρετικού χαρακτήρα καλοκαίρι του καύσωνα το 2003, όταν η ημερήσια μέση θερμοκρασία μετρήθηκε στους 28,25°C στις 23 Αυγούστου. Αυτό το ρεκόρ διατηρήθηκε επί 20 χρόνια.

Το νέο χθεσινό ρεκόρ καταγράφεται έπειτα από έναν καυτό Ιούλιο για την περιοχή της Μεσογείου, ένα από τα hot points της κλιματικής αλλαγής, η οποία επλήγη από κύματα καύσωνα, ξηρασία και πυρκαγιές.

Οι θαλάσσιοι καύσωνες στην Μεσόγειο πλήττουν σοβαρά τα ψάρια, τα μαλάκια και τα φυτά, ευνοούν τα χωροκατακτητικά είδη και αυξάνουν εν δυνάμει την ένταση των βροχών λόγω του εντονότερου βαθμού εξάτμισης.

Σήμερα, το αξιοσημείωτο δεν είναι η μέτρηση της μέγιστης θερμοκρασίας σε μία δεδομένη ημέρα, αλλά η παρατήρηση μίας μακράς περιόδου που χαρακτηρίζεται από πολύ υψηλές θερμοκρασίες, χωρίς κατάρριψη ρεκόρ, είχε εξηγήσει ο Χουστίνο Μαρτίνεθ όταν ισοφαρίσθηκε το ρεκόρ του 2023.

«Από το 2022, οι θερμοκρασίες της επιφάνειας είναι υψηλές για μεγάλη περίοδο κατά ανώμαλο τρόπο, ακόμη και όταν λαμβάνουμε υπ’ όψιν την συνθήκη της κλιματικής αλλαγής», είχε πει.

Δημιουργεί με αυτό τον τρόπο ένα προστατευμένο φυσικό λιμανάκι που καταλήγει σε μια μικρή παραλία με άμμο, πλάτους 2 μέτρων.

Θεωρείται ότι εκεί έβρισκαν καταφύγιο κατά την Βυζαντινή περίοδο οι πειρατές, που έδωσαν και το όνομα στον Κάραβο. Η περιοχή έχει γίνει πολύ γνωστή τα τελευταία χρόνια και εκατοντάδες ντόπιοι και ξένοι τουρίστες την επισκέπτονται για να κολυμπήσουν και να βγάλουν φωτογραφίες με το μοναδικό αυτό φόντο.

Πρόκειται για ένα πραγματικά μαγευτικό μέρος που σε συναρπάζει από την πρώτη ματιά ειδικά όταν το δεις από ψηλά. Είναι εμφανής η ομοιότητα με τα νορβηγικά φιόρδ αλλά με τα χρώματα και την άγρια ομορφιά της Κρήτης.

Όσον αφορά τη μυθολογία είναι το μέρος που ο Οδυσσέας μαγεμένος από την ομορφιά του τόπου αλλά και της βασίλισσας Καλυψούς, έμεινε εκεί για επτά χρόνια πριν επιστρέψει στην Ιθάκη. Οι εικόνες που αντικρίζει κανείς εξηγούν γιατί, σύμφωνα με το μύθο, είναι αυτό το μέρος που μάγεψε τον Οδυσσέα.

Ακόμη και ο βυθός όμως σε αυτό το φιόρδ στην Κρήτη είναι εντυπωσιακός. Με μια βουτιά οι επίδοξοι δύτες μπορούν να ανακαλύψουν το σπανιότερο ανάγλυφο του βυθού στη Μεσόγειο, ενώ η εικόνα συμπληρώνεται με την πλούσια ζωή από ψάρια, φυτά και κοράλλια.

Μάλιστα μετά τον φονικό σεισμό που είχε ως αποτέλεσμα να χάσουν την ζωή τους πάνω από 50.000 χιλιάδες τούρκοι, οι τούρκοι σεισμολόγοι είναι σε επιφυλακή καθώς  το ρήγμα της Ανατολικής Ανατολίας ή Μαλάτειας όπως τον ονομάζουν, ενεργοποίησε άλλα 128 μικρά ρήγματα.

Σύμφωνα με την yenisafak οι επιστήμονες πραγματοποιούν έρευνες στα 128 ρήγματα καθώς το τελευταίο διάστημα παρατηρείται συνεχόμενη ασθενής σεισμική ακολουθία.

Αυτό που τους ανησυχεί περισσότερο είναι το γεγονός ότι η ενεργοποίηση αυτών των ρηγμάτων, θα πιέσει το μεγάλο ρήγμα της Ανατολικής Ανατολίας και ενδέχεται να φέρει ξανά ένα σεισμό πάνω από 7 Ρίχτερ που θα επηρεάσει απόλυτα την Μεσόγειο, την Νοτιοανατολική Ανατολία και την Κεντρική Ανατολία. 

Ο Δρ. Ο Hasan Sözbilir μιλώντας στην Yeni safak έδωσε πληροφορίες για τις εργασίες που πραγματοποιήθηκαν στα ρήγμα. Ο καθηγητής δήλωσε ότι σχεδόν 500 χιλιόμετρα ρηγμάτων έσπασαν μετά τους σεισμούς της 6ης Φεβρουαρίου. Ο Δρ. Ο Sözbilir είπε, «Μετά από αυτή τη ρήξη, πολλά ρήγματα στην περιοχή επηρεάστηκαν και άρχισαν να προκαλούν σεισμούς μικρής κλίμακας.»

«Το ρήγμα της Μαλάτειας είναι ένα από τα σημαντικά ρήγματα. Είναι το ρήγμα ακριβώς στους πρόποδες του δεύτερου μεγάλου σεισμού. Είναι ένα ρήγμα που θα επηρεάσει σοβαρά τη Μαλάτεια εάν σπάσει. Έχει μήκος 200 χιλιόμετρα και αποτελείται από 3 ρήγματα. Εάν καθένα από αυτά τα 3 τμήματα που αποτελούν το ρήγμα της Μαλάτεια σπάσει από μόνο του, μπορεί να προκαλέσει σεισμό μεγέθους 7,2. Οι μελέτες που έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα δείχνουν ότι το ρήγμα της Μαλάτεια δεν έχει σπάσει εδώ και 3 χιλιάδες χρόνια. Θέλουμε ιδιαίτερα. για να βρούμε την περίοδο υποτροπής του σεισμού του ρήγματος. Προσπαθούμε να σκάψουμε τάφρους στα ρήγματα και να μάθουμε την ιστορία του».

Δρ. Ο Hasan Sözbilir είπε ότι υπήρξαν περισσότεροι από 100 χιλιάδες μετασεισμοί στην περιοχή μετά τους σεισμούς της 6ης Φεβρουαρίου και είπε, «Υπάρχουν επίσης μικροί σεισμοί στο ρήγμα της Μαλάτεια. Διεξάγουμε μελέτες για να δούμε αν θα πάει σε αυτήν την κατάσταση πυροδότησης ή όχι. Το ρήγμα της Μαλάτεια είναι ένα ρήγμα που μπορεί να επηρεάσει και άλλα ρήγματα, είναι ένα ρήγμα στο βόρειο τμήμα του Βορρά.