Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, Ευρωπαίοι ηγέτες και αξιωματούχοι είχαν εντοπίσει έγκαιρα τα σημάδια κλιμάκωσης, με βασικό στοιχείο την ενίσχυση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην ευρύτερη ζώνη επιχειρήσεων.

Σύμφωνα με το BBC, τρεις ημέρες μετά την έναρξη των αμερικανοϊσραηλινών επιθέσεων κατά του Ιράν, η Ευρώπη εμφανίζεται αποσυντονισμένη, χωρίς ενιαία φωνή και με περιορισμένη επιρροή στις εξελίξεις.

Πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επικεντρώνονται κυρίως στην ασφάλεια των πολιτών τους που βρίσκονται στη Μέση Ανατολή, εξετάζοντας το ενδεχόμενο εκκένωσης δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων. Παράλληλα, ανησυχούν για τις οικονομικές συνέπειες της κρίσης, ιδιαίτερα για τις τιμές ενέργειας και τροφίμων. Οι τιμές φυσικού αερίου στην Ευρώπη έχουν ήδη εκτοξευθεί, φτάνοντας σε επίπεδα που είχαν καταγραφεί τελευταία φορά με την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία το 2022.

Σε πολιτικό επίπεδο, οι μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις δυσκολεύονται να διαμορφώσουν κοινή στάση. Η Γαλλία, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο εξέδωσαν κοινή ανακοίνωση προειδοποιώντας ότι είναι έτοιμες να λάβουν «αμυντικά μέτρα» αν το Ιράν συνεχίσει τις επιθέσεις με πυραύλους και drones.

Ωστόσο, οι αντιδράσεις παραμένουν διαφορετικές: το Λονδίνο επέτρεψε τη χρήση βρετανικών βάσεων για αμερικανικά «αμυντικά» πλήγματα, η Γαλλία ενισχύει τη στρατιωτική της παρουσία στη Μέση Ανατολή μετά από ιρανική επίθεση σε βάση της στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ενώ η Γερμανία δηλώνει έτοιμη μόνο για αμυντικές ενέργειες.

Υπάρχουν, ωστόσο, και διαφορετικές φωνές. Ο πρωθυπουργός της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ δήλωσε ότι μπορεί κανείς να αντιτίθεται στο ιρανικό καθεστώς, αλλά ταυτόχρονα να απορρίπτει μια «αδικαιολόγητη και επικίνδυνη στρατιωτική επέμβαση εκτός διεθνούς δικαίου».

Η κρίση αναδεικνύει, επίσης, τις βαθύτερες προκλήσεις για την ευρωπαϊκή άμυνα. Ο Γάλλος πρόεδρος, Εμανουέλ Μακρόν ανακοίνωσε ότι η Γαλλία θα τροποποιήσει το πυρηνικό της δόγμα και θα αυξήσει τον αριθμό των πυρηνικών κεφαλών, τονίζοντας ότι το διεθνές περιβάλλον ασφαλείας έχει αλλάξει δραματικά.

Την ίδια στιγμή, ευρωπαϊκές χώρες όπως η Γερμανία, η Σουηδία και η Πολωνία εξετάζουν στενότερη πυρηνική προστασία από τη Γαλλία, καθώς η πολιτική των ΗΠΑ γίνεται ολοένα πιο απρόβλεπτη. Παρά τις φιλοδοξίες για μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία, η Ευρώπη εξακολουθεί να δυσκολεύεται να δράσει συντονισμένα, γεγονός που οδηγεί συχνά στη δημιουργία μικρότερων, ad hoc συμμαχιών μεταξύ χωρών για συγκεκριμένα ζητήματα ασφάλειας και άμυνας.

«Ευχαριστώ θερμά τον Πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν για τη συγκεκριμένη και βαθιά εκτιμώμενη υποστήριξη που παρείχε η Γαλλία στην Κύπρο», έγραψε ο Κύπριος πρόεδρος στο Twitter.

«Η Κύπρος και η Γαλλία συνδέονται με μια ισχυρή και διαρκή στρατηγική συνεργασία. Σε αυτούς τους καιρούς κρίσης, η συνεργασία αυτή μεταφράζεται συγκεκριμένα σε στενή συνεργασία και ενεργή αλληλεγγύη», αναφέρει.

Όπως είπε ο γάλλος πρόεδρος είναι υποχρέωση της χώρα του και της κυβέρνησή του η προστασία των συμμάχων του.

«Πρέπει να είμαστε στο πλευρό των συμμάχων μας. Είναι αμυτνική ευθύνη για την υπεράσπιση της ειρήνης. Χρειαζόμαστε να επιδείξουμε αλληλεγγύη. Εχουμε καταρρίψει dronew για να υπερασπιστούμε τον εναέριο χώρο των συμμάχων μας και θα το κάνουμε για όσο χρειαστεί», σημείωσε ανακοινώνοντας την αμυντική ενίσχυση της Κύπρου.

Ευθύνη μου είναι να προστατέψω τη χώρα είπε ο Μακρόν λέγοντας πως έχει ενισχύσει την ασφάλεια και στο εσωτερικό της Γαλλίας.

«Αυξησαμε την επαγρύπνηση και την ισχυρή παρουσια εντός της χώρας», είπε ενώ μίλησε για τις προσπάθειες επαναπατρισμού 400.000 γάλλων πολιτών που βρίσκονται στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής.

«Έχω διατάξει την αύξηση του αριθμού των πυρηνικών κεφαλών στο οπλοστάσιό μας», ανακοίνωσε ο αρχηγός του γαλλικού κράτους, πριν προσθέσει: «Δεν θα δημοσιοποιούμε πλέον στοιχεία σχετικά με το πυρηνικό μας οπλοστάσιο, σε αντίθεση με ό,τι ίσχυε στο παρελθόν. Η αναβάθμιση του πυρηνικού οπλοστασίου μας είναι απαραίτητη».

Emmanuel Macron: "Nous assistons à un renforcement du risque que les conflits franchissent le seuil nucléaire" pic.twitter.com/KFheXX5O2S

— BFM (@BFMTV) March 2, 2026

Ο Μακρόν ανακοίνωσε, ακόμα, «ότι το μελλοντικό πυρηνικό υποβρύχιο βαλλιστικών πυραύλων, το οποίο θα φέρει τη γαλλική σημαία, θα ονομαστεί «Invincible» και θα τεθεί σε λειτουργία το 2036».

Ο Γάλλος πρόεδρος εκτίμησε ότι η Γαλλία πρέπει να «ενισχύσει την πυρηνική της αποτροπή απέναντι στον συνδυασμό των απειλών». «Και πρέπει να σκεφτούμε τη στρατηγική αποτροπής στο βάθος της ευρωπαϊκής ηπείρου, με απόλυτο σεβασμό στην εθνική μας κυριαρχία. Με την προοδευτική υλοποίηση αυτού που θα ονόμαζα προηγμένη αποτροπή», συνέχισε.

«Βιώνουμε αυτή τη στιγμή, σε γεωπολιτικό επίπεδο, μια περίοδο ρήξης γεμάτη κινδύνους», προσέθεσε ο Μακρόν, υπογραμμίζοντας ότι «αυτή η περίοδος δικαιολογεί μια αυστηροποίηση» του γαλλικού μοντέλου αποτροπής.

«Η αποτροπή πρέπει να παραμείνει αδιαπραγμάτευτη για τη Γαλλία», δήλωσε ο Μακρόν στην αρχή της ομιλίας του, προσθέτοντας: «Ως πρόεδρος της Δημοκρατίας, εκλεγμένος με άμεση καθολική ψηφοφορία, είμαι ο εγγυητής της και ήρθα εδώ για να σας επαναλάβω με τη μεγαλύτερη δύναμη τη δέσμευση του έθνους, τη δική μου δέσμευση για την συνέχιση αυτής της θεμελιώδους αποστολής».

«Ποιο είναι το τίμημα για την εκτεταμένη στήριξη της Βόρειας Κορέας στον επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας; Ποιες είναι οι συνέπειες της συμφωνίας συμμαχίας μεταξύ των δύο χωρών; Τι να πούμε για την ακραία εξάρτηση στην οποία έχει εισέλθει η Ρωσία από την Κίνα; Από όλα αυτά, πρέπει να λάβουμε υπόψη μας», ανέφερε ο Εμανουέλ Μακρόν στη διάρκεια της ομιλίας του.

Περισσότερα από τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία και δύο ημέρες μετά την έναρξη της παρέμβασης των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν, ο πρόεδρος της Γαλλίας εκτίμησε ότι «βλέπουμε τόσο την ενίσχυση του κινδύνου να περάσουν οι συγκρούσεις το πυρηνικό όριο, όσο και, ταυτόχρονα, την ενίσχυση της συγκρουσιακότητας».

«Ο μουλάς Χαμενεΐ ήταν ένας αιμοδιψής δικτάτορας που καταπίεζε τον λαό του, αντιμετώπιζε με αχρειότητα τις γυναίκες, τους νέους και τις μειονότητες, και ήταν υπεύθυνος για τους θανάτους χιλιάδων πολιτών στη χώρα του και στην ευρύτερη περιοχή. Επομένως, μπορούμε μόνο να χαιρετίσουμε τον θάνατό του», δήλωσε η εκπρόσωπος της γαλλικής κυβέρνησης, σε γαλλικό τηλεοπτικό σταθμό.

Η Μπρεζόν δήλωσε επίσης ότι το γαλλικό υπουργείο Εξωτερικών θα πράξει τα δέοντα για την αναχώρηση των Γάλλων πολιτών, που το επιθυμούν, από τη Μέση Ανατολή, όταν αυτό θα καταστεί εφικτό. Το θέμα αναμένεται να συζητηθεί σήμερα το βράδυ στη συνεδρίαση του Συμβουλίου άμυνας και εθνικής ασφάλειας που κάλεσε εκ νέου ο πρόεδρος της χώρας Εμανουέλ Μακρόν.

Ο κ. Μαρινάκης, που μίλησε στο ertnews, επιβεβαίωσε την άφιξη του προέδρου της Γαλλίας, ενώ δεν έχει οριστικοποιηθεί ακόμη η ημερομηνία άφιξης.

«Θα ανακοινωθεί μόλις οριστικοποιηθούν τα προγράμματα των δύο ηγετών» είπε χαρακτηριστικά.

Κατά τη διάρκεια τηλεδιάσκεψης με ηγέτες των κρατών που είναι σύμμαχοι της Ουκρανίας, ο Γάλλος πρόεδρος ανέφερε ότι ναι μεν είναι χρήσιμες οι πρωτοβουλίες και οι διαβουλεύσεις για την επίτευξη μίας ειρηνικής λύσης, πλην όμως θεωρεί ότι από ρωσικής πλευράς δεν υπάρχει θέληση για μία ειρηνική κατάληξη.

Η ένταση πυροδοτήθηκε όταν ο Μακρόν επέκρινε τη Μελόνι για τη δήλωσή της ότι η δολοφονία αποτελεί «πληγή για ολόκληρη την Ευρώπη», αφήνοντας σαφείς αιχμές ότι η Ιταλίδα πρωθυπουργός παρεμβαίνει σε εσωτερικές υποθέσεις της Γαλλίας.

Η αιχμηρή απάντηση Μακρόν από την Ινδία

Ο Γάλλος πρόεδρος, κατά τη διάρκεια επίσημης επίσκεψης στην Ινδία, εμφανίστηκε ιδιαίτερα επικριτικός, δηλώνοντας με νόημα:

«Μου προκαλεί εντύπωση το γεγονός ότι άνθρωποι που είναι εθνικιστές και δεν θέλουν παρεμβάσεις στο εσωτερικό τους, είναι οι πρώτοι που σχολιάζουν τι συμβαίνει αλλού».

Και πρόσθεσε με εμφανή αιχμή: «Αν ο καθένας κοιτούσε τη δουλειά του, τα πράγματα θα ήταν μια χαρά».

Η αντίδραση Μελόνι: «Έκπληξη και παρερμηνεία»

Κύκλοι της Ιταλίδας πρωθυπουργού απάντησαν έντονα, εκφράζοντας «έκπληξη» για τις δηλώσεις Μακρόν και ξεκαθαρίζοντας ότι η τοποθέτηση της Μελόνι είχε στόχο να εκφράσει αλληλεγγύη προς τον γαλλικό λαό και όχι να παρέμβει στις εσωτερικές εξελίξεις της Γαλλίας.

Οι ίδιοι κύκλοι υποστήριξαν ότι η δήλωση της Ιταλίδας πρωθυπουργού ήταν αμιγώς συμβολική και ανθρωπιστική.

«Πολύ συχνά, οι ποινές που επιβάλλονται σε δράστες αντισημιτικών αδικημάτων και εγκλημάτων φαίνονται γελοίες» είπε ο Γάλλος πρόεδρος κατά τη διάρκεια εκδήλωσης για την απόδοση φόρου τιμής στον Ιλάν Χαλίμι, έναν νεαρό Εβραίο που απήχθη και βασανίστηκε μέχρι θανάτου το 2006, στη Γαλλία.

«Η κυβέρνηση και το Κοινοβούλιο θα εργαστούν για την ενίσχυση της ποινικοποίησης των αντισημιτικών και ρατσιστικών πράξεων», είπε ο Γάλλος πρόεδρος χωρίς ωστόσο να υπεισέλθει σε περισσότερες λεπτομέρειες.

Ο Μακρόν εξέφρασε την αντίθεσή του στον «ισλαμιστικό αντισημιτισμό, τη βασική αιτία του πογκρόμ της 7ης Οκτωβρίου» στο Ισραήλ, στον «ακροαριστερό αντισημιτισμό, που, όπως είπε, ανταγωνίζεται αυτόν της ακροδεξιάς και τα κλισέ της για την εξουσία και τον πλούτο» και στον «αντισημιτισμό που χρησιμοποιεί τη μάσκα του αντισιωνισμού για να κερδίσει αθόρυβα έδαφος».

«Η Ευρώπη επέστρεψε από τις διακοπές της ιστορίας»

Ο Μερτς χαρακτήρισε τη σημερινή κατάσταση ακόμη πιο ζοφερή από το σύνθημα της διάσκεψης («υπό καταστροφή»), δηλώνοντας χαρακτηριστικά πως «η Ευρώπη μόλις επέστρεψε από τις διακοπές της ιστορίας». Σύμφωνα με τον Καγκελάριο, βρισκόμαστε σε μια εποχή «βίαιου αναθεωρητισμού» από την πλευρά της Ρωσίας και μιας Κίνας που χρησιμοποιεί συστηματικά τις εξαρτήσεις των άλλων για να επαναπροσδιορίσει τη διεθνή τάξη προς όφελός της.

Παράλληλα, σημείωσε ότι η αξίωση των ΗΠΑ για παγκόσμια ηγεμονία «έχει αμφισβητηθεί και ενδεχομένως χαθεί», ενώ προειδοποίησε ότι αυτή η αστάθεια ωθεί τους ανθρώπους προς «εύκολες και σκληρές απαντήσεις», δοκιμάζοντας τα όρια των δημοκρατικών συστημάτων.

Ασκώντας αυτοκριτική στη γερμανική εξωτερική πολιτική των τελευταίων δεκαετιών, ο Μερτς έκανε λόγο για ένα «κανονιστικό πλεόνασμα βέλτιστων προθέσεων» που όμως στερούνταν μέσων επιβολής.

«Η Γερμανία συχνά νουθετούσε και επέπληττε, αλλά δεν ανησυχούσε αρκετά για το γεγονός ότι της έλειπαν τα μέσα για να λύσει το πρόβλημα», ανέφερε. Χρησιμοποίησε ως παράδειγμα τη Ρωσία, σημειώνοντας ότι ενώ το ΑΕΠ της ΕΕ είναι σχεδόν 10 φορές μεγαλύτερο, «η Ευρώπη δεν είναι σήμερα 10 φορές ισχυρότερη από τη Ρωσία».

Στρατιωτική ισχύς και ευρωπαϊκή κυριαρχία

Ο Μερτς δεσμεύτηκε να καταστήσει την Bundeswehr την ισχυρότερη συμβατική δύναμη στην Ευρώπη, ενώ υπογράμμισε τη σημασία της πρώτης γερμανικής ξένης ανάπτυξης στη Λιθουανία. Στο πλαίσιο αυτό, κάλεσε σε συζήτηση για το Άρθρο 42 των συνθηκών της ΕΕ περί «αμοιβαίας συνδρομής», ώστε η Ευρώπη να αποτελέσει έναν «αυτόνομο, ισχυρό πυλώνα» εντός του ΝΑΤΟ.

Αποκάλυψε μάλιστα ότι ξεκίνησε «πρώτες συνομιλίες» με τον Εμανουέλ Μακρόν για ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα πυρηνικής αποτροπής, το οποίο θα ενσωματωθεί στον πυρηνικό διαμοιρασμό του ΝΑΤΟ.

Απάντηση στις ΗΠΑ και το κίνημα MAGA

Απευθυνόμενος απευθείας στην αμερικανική αντιπροσωπεία, ο Μερτς απάντησε στις περσινές επικρίσεις του Τζέι Ντι Βανς, τονίζοντας ότι «η μάχη της κουλτούρας του MAGA στις ΗΠΑ δεν είναι δική μας στην Ευρώπη». Υπογράμμισε ότι η ελευθερία του λόγου στην Ευρώπη τελειώνει εκεί που παραβιάζεται η ανθρώπινη αξιοπρέπεια και το Σύνταγμα.

«Στην εποχή του ανταγωνισμού των μεγάλων δυνάμεων, ούτε οι Ηνωμένες Πολιτείες θα είναι αρκετά ισχυρές για να προχωρήσουν μόνες τους», προειδοποίησε, συμπληρώνοντας ότι η εξάρτηση της Ευρώπης από τις ΗΠΑ ήταν «αυτοεπιβαλλόμενη» και ότι η ήπειρος πρέπει να την αποτινάξει το συντομότερο δυνατό.

Ρωσία, Ουκρανία, Γροιλανδία και διεύρυνση της ΕΕ

Αναφορικά με τον πόλεμο στην Ουκρανία, ο Μερτς δήλωσε κατηγορηματικά ότι «θα τελειώσει μόνο όταν η Ρωσία εξαντληθεί τουλάχιστον οικονομικά και ενδεχομένως στρατιωτικά», ενώ άφησε αιχμές κατά του Βίκτορ Όρμπαν για τις μονομερείς επαφές του με το Κρεμλίνο, λέγοντας ότι «δεν πέτυχε τίποτα».

Στο πλαίσιο αυτής της νέας ευρωπαϊκής διεκδικητικότητας, ο Γερμανός Καγκελάριος αναφέρθηκε και στην πρόσφατη αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ για τη Γροιλανδία, δηλώνοντας την «απεριόριστη» αλληλεγγύη του στη Δανία και την Πρωθυπουργό Φρεντέρικσεν. Τόνισε ότι η Ευρώπη πλέον διαπραγματεύεται με νέο αυτοσεβασμό και ότι, παρόλο που οι διαφωνίες με την Ουάσινγκτον μπορεί να είναι συχνότερες, αυτό θα αποβεί σε όφελος και των δύο πλευρών.

Τέλος, εξέφρασε την ανησυχία του για την καθυστέρηση στην ένταξη των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων (όπως το Μαυροβούνιο) στην ΕΕ, δηλώνοντας «δεν θέλω να σας χάσω». Εξέφρασε την ελπίδα ότι μετά τις ουγγρικές εκλογές τον Απρίλιο, θα ξεπεραστούν τα εμπόδια που θέτει η Βουδαπέστη στη διαδικασία διεύρυνσης.