Σημειώνει, επίσης, ότι η ΕΥΔΑΠ ολοκλήρωσε εγκαίρως όλες τις πρόδρομες εργασίες και έθεσε σε λειτουργία 17 γεωτρήσεις στην Μαυροσουβάλα, αυξάνοντας τις εισροές, ενώ επίσης αντλούνται ποσότητες νερού από την Υλίκη ώστε να αποφορτιστεί το σύστημα Ευήνου-Μόρνου.

«Θα ενεργοποιήσουμε», προσθέτει, και άλλες διαθέσιμες γεωτρήσεις σύμφωνα με τον σχεδιασμό μας. «Συνολικά θα προσθέσουμε περίπου 75 εκ. κυβικά μέτρα νερού ανά έτος περιορίζοντας έτσι το έλλειμμα κατά 35%», συμπληρώνει.

Η συνέντευξη του προέδρου του Δ.Σ της ΕΥΔΑΠ

ΕΡ: Κύριε Στεργίου πόσο μεγάλο είναι το πρόβλημα με τη λειψυδρία στην πρωτεύουσα; Ο κόσμος ανησυχεί βλέποντας αυτή την εικόνα στο Μόρνο με το χωριό που έχει έλθει στην επιφάνεια όπως και πριν 32 χρόνια, το 1992;

Η παρατεταμένη ανομβρία των δύο τελευταίων ετών μειώνει τα αποθέματα νερού στους ταμιευτήρες που υδροδοτούν την Αττική, εξέλιξη η οποία απαιτεί πρωτοβουλίες προσαρμογής στα νέα αυτά δεδομένα. Σε καμία περίπτωση όμως δεν μπορεί και δεν θα τεθεί εν αμφιβόλω η αδιάλειπτη παροχή υψηλής ποιότητας πόσιμου νερού στους κατοίκους του Λεκανοπεδίου.

ΕΡ: Από τότε μέχρι σήμερα ενισχύθηκε το σύστημα υδροδότησης της πρωτεύουσας με τον έργο του Ευήνου. Αυτό δεν επαρκεί;

Η Αττική υδροδοτείται σχεδόν αποκλειστικά από το σύστημα Ευήνου – Μόρνου έχοντας ως εφεδρικούς ταμιευτήρες την Υλίκη και τον Μαραθώνα. Ο σχεδιασμός ήταν και παραμένει να υπάρχει μία ισορροπία μεταξύ των εισροών και των εκροών έτσι ώστε η στάθμη τους να παραμένει σε σταθερά επίπεδα. Αυτή, όμως, έχει πλέον διαταραχθεί λόγω των λιγοστών βροχοπτώσεων και καλούμαστε πολιτεία και εταιρεία από κοινού, με μία σειρά ενεργειών να την αποκαταστήσουμε.

ΕΡ: Έχετε ήδη δηλώσει ότι θέσατε σε εφαρμογή τα πρώτα εφεδρικά μέτρα που προβλέπει το σχέδιο της ΕΥΔΑΠ. Ποια είναι αυτά;

Η ΕΥΔΑΠ διαθέτει πλάνο αντιμετώπισης ειδικών συνθηκών, όπως η σημερινή, το οποίο τίθεται κάθε φορά σε εφαρμογή ανάλογα με τις απαιτήσεις της συγκυρίας. Έτσι, λοιπόν, αφού ολοκληρώσαμε εγκαίρως όλες τις πρόδρομες εργασίες θέσαμε σε λειτουργία 17 γεωτρήσεις στην Μαυροσουβάλα αυξάνοντας τις εισροές, ενώ αντλούμε ποσότητες νερού από την Υλίκη ώστε να αποφορτίσουμε το σύστημα Ευήνου-Μόρνου. Θα ενεργοποιήσουμε επίσης και άλλες διαθέσιμες γεωτρήσεις σύμφωνα με τον σχεδιασμό μας. Συνολικά θα προσθέσουμε περίπου 75 εκ. κυβικά μέτρα νερού ανά έτος περιορίζοντας έτσι το έλλειμμα κατά 35%. Παράλληλα, με μία ενημερωτική καμπάνια που ήδη τρέχει επιδιώκουμε την ευαισθητοποίηση των πολιτών σχετικά με τον περιορισμό της αχρείαστης κατανάλωσης.

ΕΡ: Πότε μπορούμε να πούμε ότι βρισκόμαστε στο «κόκκινο»;

Ο χρονισμός υλοποίησης του εταιρικού μας σχεδιασμού επηρεάζεται από τις κλιματολογικές συνθήκες. Σε περίπτωση, λοιπόν, επέκτασης της περιόδου ανομβρίας σε στενή συνεργασία με το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας έχουμε καταρτίσει οδικό χάρτη με ρεαλιστικές λύσεις που εντός των επόμενων τεσσάρων ετών θα διασφαλίσουν τα αναγκαία αποθέματα νερού.

ΕΡ: Όσον αφορά τους πιο μακροχρόνιους σχεδιασμούς σας, δεδομένης και της κλιματικής κρίσης, πώς θα κινηθείτε από εδώ και στο εξής;

Έχουμε, ήδη, ξεκινήσει και θα επιταχύνουμε έργα βελτιστοποίησης της λειτουργίας του δικτύου ύδρευσης και τη σταδιακή αντικατάσταση 840 χιλιομέτρων παλαιών αγωγών ώστε να περιορίσουμε ακόμα περισσότερο τις απώλειες. Υλοποιούμε ένα σημαντικό σχέδιο χρήσης ανακτημένου νερού για άρδευση και βιομηχανικές χρήσεις ώστε να υποκαταστήσουμε ποσότητες πόσιμου νερού.

Παράλληλα, με την καθοριστική συμβολή της πολιτείας προχωρούν λύσεις μακράς πνοής όπως η μερική εκτροπή νερού από ποταμούς που καταλήγουν στη λίμνη των Κρεμαστών, η ένταξη νέων ταμιευτήρων, ο εμπλουτισμός του υπόγειου υδροφορέα με ανακτημένο νερό, η βέλτιστη διαχείριση ομβρίων υδάτων και η αφαλάτωση, με χρήση πράσινων, ενεργειακών πόρων. Είναι λύσεις που όλες τους έχουν θετικά στοιχεία και είναι βέβαιο ότι θα αποτελέσουν είτε συμπληρωματικές ή εναλλακτικές επιλογές στο μέλλον. Η προτεραιοποίησή τους, όμως, γίνεται με βάση το αρχικό κόστος επένδυσης, το κόστος λειτουργίας, τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις και φυσικά τον χρόνο υλοποίησης που απαιτείται.

ΕΡ: Αν δυσκολέψουν κι άλλο τα πράγματα ενδέχεται να υπάρξουν μέτρα περιορισμών και αύξηση της τιμής του νερού;

Η μεγάλη διάρκεια των υψηλών θερμοκρασιών σε συνδυασμό με την αφρικανική σκόνη έχουν ήδη επηρεάσει αυξητικά την κατανάλωση νερού μέσα στο 2024. Εάν με τη συνδρομή των πολιτών ανακόψουμε αυτή την τάση και επιστρέψουμε στα επίπεδα της προηγούμενης τριετίας θα έχουμε πετύχει μία πρώτη μεγάλη νίκη.

Σε σχέση με τα τιμολόγια, αυτά δεν έχουν μεταβληθεί 15 περίπου χρόνια και είναι από τα χαμηλότερα στην Ευρώπη. Παρά τις προκλήσεις τόσο του πληθωρισμού όσο και της κλιματικής κρίσης επιδιώκουμε να γίνουμε ακόμα πιο αποτελεσματικοί ώστε να παραμείνουν σε χαμηλά επίπεδα.

ΕΡ: Τα νέα δεδομένα ενδέχεται να καθυστερήσουν κάποια έργα επέκτασης του δικτύου της ΕΥΔΑΠ;

Το αντίθετο θα έλεγα. Η προσαρμογή στις νέες συνθήκες απαιτούν γνώσεις, εμπειρία και βούληση στοιχεία που διαθέτουν η διοίκηση, τα στελέχη και οι εργαζόμενοι της ΕΥΔΑΠ. Οι πρόσφατες νομοθετικές πρωτοβουλίες της κυβέρνησης διευρύνουν το πεδίο δραστηριοποίησης της εταιρείας τόσο γεωγραφικά όσο και αναφορικά με το αντικείμενο της. Αυτήν την ευκαιρία δεν θα την αφήσουμε ανεκμετάλλευτη.

Η σημαντική μείωση της στάθμης του νερού έχει φέρει στην επιφάνεια το βυθισμένο χωριό Κάλλιο, το οποίο είχε καλυφθεί όταν δημιουργήθηκε η τεχνητή λίμνη. Η κατάσταση αυτή έχει θέσει σε συναγερμό την ΕΥΔΑΠ, η οποία αναζητά εναλλακτικές πηγές για την ενίσχυση του δικτύου υδροδότησης της Αθήνας.

🛰️ Δορυφορικές μετρήσεις της έκτασης της τεχνητής λίμνης του Μόρνου

🔗 https://t.co/yMHezNRUEK pic.twitter.com/AHSuHJKfDE

— meteo.gr – Ο καιρός (@meteogr) August 27, 2024

Σύμφωνα με στοιχεία του Εθνικού Αστεροσκοπείου, η συνολική έκταση της επιφάνειας της λίμνης μειώθηκε από 16,5 km² τον Ιούλιο του 2023 σε μόλις 12,8 km² τον Ιούνιο του 2024. Αυτή η δραματική μείωση της στάθμης του νερού φέρνει στο φως το πρόβλημα της λειψυδρίας, το οποίο μπορεί να επιδεινωθεί αν δεν σημειωθούν βροχοπτώσεις.

Ο Νίκος Γιαπράκας που βρέθηκε στο σημείο, αναφέρει ότι η στάθμη του νερού της λίμνης έχει κατέβει κατά πολλές δεκάδες μέτρα, αποκαλύπτοντας ακόμα και τα κτίρια του παλιού χωριού Κάλλιο. Ο Αντιδήμαρχος Λιδωρικίου, Κωνσταντίνος Κουτσούμπας, σημειώνει πως η κατάσταση είναι παρόμοια με το 1993 και εκφράζει την ανησυχία του ότι, αν δεν βρέξει σύντομα, θα χρειαστεί να εγκατασταθούν αντλίες για την άντληση του νερού, καθώς η στάθμη έχει πέσει κάτω από το επίπεδο του πυθμένα της λίμνης.

Στην Αττική, αν οι κλιματικές συνθήκες δεν βελτιωθούν, τα αποθέματα νερού στους ταμιευτήρες του Μόρνου αρκούν για να καλύψουν τις ανάγκες μόνο για τα επόμενα πέντε χρόνια. Ο Γενικός Γραμματέας Υδάτων του ΥΠΕΝ, Πέτρος Βαρελίδης, υπογραμμίζει ότι τα αποθέματα είναι επαρκή μόνο για 3,5 έως 5 χρόνια, αν συνεχιστεί η ανομβρία. Ως λύση προτείνεται η παροχέτευση νερού από τον Εύηνο, η αφαλάτωση και η χρήση επεξεργασμένων λυμάτων για άρδευση ή ενίσχυση του υδροφόρου ορίζοντα.

Η κατασκευή μικρών φραγμάτων για τον εμπλουτισμό του υδροφόρου ορίζοντα είναι απαραίτητη, όπως εξηγεί ο καθηγητής του Τμήματος Γεωλογίας του Πανεπιστημίου Πατρών, Αβραάμ Ζεληλίδης. Αναφέρει πως η μείωση των χιονοπτώσεων στην Πίνδο επηρεάζει άμεσα τη στάθμη της λίμνης, ενώ προτείνει την κατασκευή μικρών φραγμάτων σε περιοχές με ανθρακικά πετρώματα, τα οποία μπορούν να λειτουργήσουν ως φυσικά ρεζερβουάρ νερού.

Τα τελευταία δύο χρόνια, τα αποθέματα στους ταμιευτήρες της Αττικής μειώθηκαν κατά 300 εκατομμύρια κυβικά μέτρα, ενώ η κατανάλωση νερού αυξήθηκε κατά 8-10% το πρώτο εξάμηνο του 2024 σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα του 2023. Η κατάσταση αυτή υπογραμμίζει την επείγουσα ανάγκη για άμεσες και αποτελεσματικές λύσεις προκειμένου να διασφαλιστεί η επάρκεια του νερού στην περιοχή της Αττικής.

Στην Πρόσκληση, την οποία υπέγραψε ο υπουργός Εσωτερικών, Θοδωρής Λιβάνιος, καλούνται οι παραπάνω φορείς, να υποβάλουν προτάσεις, προκειμένου να χρηματοδοτηθούν για έργα με στόχο την αντιμετώπιση του φαινομένου της λειψυδρίας μέσω της βελτίωσης του επιπέδου διαχείρισης των υδάτων και των υποδομών παροχής πόσιμου νερού.

Με την παρούσα πρόσκληση χρηματοδοτούνται αποκλειστικά οι παρακάτω δράσεις:

• Ανόρυξη νέων ή αναβάθμιση υφιστάμενων υδρευτικών γεωτρήσεων.
• Υπηρεσία παροχής αφαλατωμένου νερού μέσω ενοικίασης συστημάτων αφαλάτωσης.
• Κάθε δυνητικός δικαιούχος έχει δικαίωμα υποβολής μίας μόνο πρότασης μέχρι του ποσού των 150.000 ευρώ.

Oι Δήμοι των Περιφερειών Ιονίων Νήσων, Νοτίου Αιγαίου και Βορείου Αιγαίου, που εξαιρούνται από την παρούσα πρόσκληση, θα χρηματοδοτηθούν από αντίστοιχη δράση του υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής.

Οι ειδικοί έχουν ήδη κρούσει καμπανάκι κινδύνου για τα τρομακτικά επακόλουθα. Ο Καθηγητής Γεωλογίας Ευθύμης Λέκκας, περιέγραψε με μελανά χρώματα την κατάσταση αλλά και το μέλλον αν ο επόμενος χειμώνας είναι άνυδρος. Όπως εξήγησε τον περασμένο χειμώνα λόγω των ήπιων καιρικών συνθηκών είχαμε έντονη λειψυδρία, απουσία βροχοπτώσεων και χιονοπτώσεων, με το πρόβλημα να είαι επιτακτικό από τους πρώτους μήνες, θέτοντας πολλές περιοχές σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης.

Και αυτές είναι τα νησιά για πολλούς και διάφορους λόγους, η Πελοπόννησος, η ηπειρωτική χώρα, η Στερεά, ορισμένες περιοχές της Μακεδονίας, όπου το πρόβλημα είναι εντονότερο, ενώ σημάδια έρχουν αρχίσει και φαίνονται και στην Κέρκυρα. Στην Αχαϊα, η στάθμη των υδάτων υποχωρεί ταχύτατα, ενώ ακόμα και πηγές στερεύουν.

Φέτος σε πολλές περιοχές στα ανατολικά της χώρας υπάρχει για το διάστημα Οκτωβρίου 2023 με Απρίλιο 2024 μια μείωση των βροχοπτώσεων, σε σχέση με το μέσο όρο της προηγούμενης δεκαετίας, κατά 40-50%. Στην Αττική δε, υπήρξε μείωση 45%. Σύμφωνα με δορυφορική ανάλυση δεδομένων από την Επιχειρησιακή Μονάδα BEYOND του ΙΑΑΔΕΤ/ΕΑΑ διαπιστώνεται μεγάλη πτώση της στάθμης του νερού σε σχέση με το 2022 και στην τεχνητή λίμνη Μόρνου, στη Στερεά Ελλάδα.

Από την πλευρά της η σελίδα climatebook λαμβάνοντας υπόψη τα δορυφορικά δεδομένα που επεξεργάστηκε από τον δορυφόρο Sentinel-2, στις 2 Ιουλίου 2023 διαπιστώνει ότι η συνολική έκταση της επιφάνειας της λίμνης ήταν ~16.5 km², ενώ στις 26 Ιουνίου 2024 υπολογίστηκε ~12.8 km².

Την συγκεκριμένη χρονική περίοδο η έκταση της λίμνης είναι κατά 15-20% συρρικνωμένη σε σχέση με την μέση τιμή από το 2010.

«Η έκταση της τεχνητής Λίμνης του Μόρνου για την συγκεκριμένη χρονική περίοδο υπολογίζεται ως η μικρότερη από το 2010 που υπάρχουν δορυφορικές παρατηρήσεις πολύ υψηλής ανάλυσης. Σημειώνεται ότι η τεχνητή Λίμνη του Μόρνου αποτελεί τον κύριο ταμιευτήρα ύδρευσης της Αθήνας», επισημαίνει το climatebook.

Τα παραπάνω δεδομένα προβληματίζουν την επιστημονική κοινότητα που «χτυπάει» καμπανάκι και για την Αττική.
Για τη λήψη αποφάσεων οι ειδικοί θα αναμένουν την περίοδο Σεπτεμβρίου – Δεκεμβρίου μήνες που αναμένονται να εκδηλωθούν βροχές και η περίοδος Δεκεμβρίου – Μαρτίου που αναμένονται χιονοπτώσεις. Ανάλογα με το πόσο θα βρέξει και το πόσο θα χιονίσει θα εξεταστούν όλα τα πιθανά σενάρια ώστε η Αττική να μη ζήσει ανάλογες καταστάσεις με την περίοδο 1989 – 1991 με απαγορεύσεις πλυσίματος βεραντών, μπαλκονιών και απαγορεύσεις πλυσίματος αυτοκινήτων.

Η κατάσταση επιδεινώνεται από τις αυξανόμενες τουριστικές πιέσεις, από τις περιορισμένες βροχοπτώσεις της φετινής χρονιάς, αλλά και τις υψηλές θερμοκρασίες.

«Είμαι κάτοικος του Πευκοχωρίου Χαλκιδικής. Εδώ και 10 ημέρες είμαστε χωρίς σταγόνα νερού», καταγγέλλει στο MEGA η κα Σοφία.

«Παύει να τίθεται θέμα ποιότητας ζωής και ειλικρινά είναι θέμα υγιεινής. Εκτός από κάτοικος του χωριού, διαθέτω και ένα τουριστικό κατάλυμα που εδώ και πάρα πολλές ημέρες έχουμε συνεχόμενες ακυρώσεις κρατήσεων, ο κόσμος έρχεται χωρίς να έχει ιδέα τι θα αντιμετωπίσει, κάθεται τις πρώτες ώρες, βλέπει ότι δεν υπάρχει σταγόνα νερού και αποχωρεί από το κατάλυμα, με αποτέλεσμα να πρέπει εμείς να επιστρέψουμε όλες τις προκαταβολές που έχουμε πάρει».

Σημειώνεται ότι στο Πευκοχώρι της Χαλκιδικής, μέρος του προβλήματος οφείλεται σε βλάβη στον κεντρικό αγωγό νερού.

«Η ζημιά προήλθε από άλλη ζημιά σε έναν σωλήνα για την οποία δεν είχαν τα απαραίτητα μέτρα για την αποκατάστασή της. Η πρώτη ζημιά έφερε μια δεύτερη βλάβη. Είχα προσωπική επικοινωνία με τον αντιδήμαρχο ο οποίος είναι υπεύθυνος στα θέματα ύδρευσης. Κάθε μέρα είμαστε στο ‘περίμενε’, τα λόγια του χαρακτηριστικά είναι ότι ‘αύριο θεωρώ ότι, πρώτα ο θεός, θα έχουμε νερό’. Γενικά το χωριό είχε θέματα ύδρευσης απλά ποτέ δεν είχαμε μείνει συνεχόμενα 10 μέρες χωρίς σταγόνα νερού».

Όπως καταγγέλλει η ίδια:

«Τα ξενοδοχεία και τα beach bars δουλεύουν κανονικότατα, το θέμα είναι καθαρά στα σπίτια. Οι κάτοικοι εισπράττουν ειρωνικά σχόλια, η δήμαρχος απαντάει με ειρωνεία στα σχόλια των αγανακτισμένων πολιτών».

«Από την Παρασκευή δεν έχουμε νερό να πιούμε»

Παρόμοια η κατάσταση και στο Λουτράκι, με αγανακτισμένους πολίτες να μπουκάρουν στη ΔΕΥΑ.

«Απαντήσεις δεν έχουμε πάρει, ούτε ενημέρωση ποτέ. Από την Παρασκευή δεν έχουμε να πιούμε ούτε τα φάρμακα. Εμείς θέλουμε να μη μας αντιμετωπίζουν σαν ανθρώπους ενός κατώτατου θεού», λέει στο MEGA η κα Ασπασία.

«Δε μας λένε τίποτα συγκεκριμένο να ξέρουμε και εμείς σαν κάτοικοι τι να κάνουμε. Λένε ότι οι επιχειρήσεις έχουν νερό για να μη βυθιστεί η τοπική οικονομία».

«Πολυπαραγοντικό θέμα»

Αναφερόμενος στο θέμα της έλλειψης νερού, ειδικά τους καλοκαιρινούς μήνες και σε τουριστικούς προορισμούς, ο δήμαρχος Ρεθύμνου και πρόεδρος ΕΔΕΥΑ, Γιώργος Μαρινάκης, σημειώνει:

«Είναι πολυπαραγοντικό θέμα, δεν είναι το ίδιο σε όλες τις περιοχές. Άλλο είναι να υπάρχει μία βλάβη και άλλο είναι, που είναι το πραγματικό γεγονός, η έλλειψη του φυσικού πόρου ή η ελαχιστοποίησή του. Είχαν προειδοποιήσει όλοι οι ειδικοί επιστήμονες για το τι έρχεται. Η κλιματική κρίση δεν είναι έκθεση ιδεών. (…) Απαιτείται επανασχεδιασμός».

Σύμφωνα με τον ίδιο:

«Πρέπει να δούμε πού υπάρχει σπατάλη γιατί στην Ελλάδα, εκτός μερικών περιοχών ιδίως στις Κυκλάδες, δεν είναι θέμα τόσο η έλλειψη του φυσικού πόρου όσο η κακοδιαχείριση που γίνεται. Θεωρώ ότι πρέπει να κάνουμε ακτινογραφία του κάθε τόπου, όπου υπάρχει νερό να το αξιοποιούμε καλύτερα με μικρά φράγματα, με νέα έργα, να επανασχεδιάσουμε και αντί να κάνουμε μεγάλες επενδύσεις με αβέβαια αποτελέσματα να γυρίσουμε μήπως στις παλιές πρακτικές των παππούδων μας που δεν άφηναν σταγόνα νερό να πηγαίνει χαμένη».

Προβλήματα στη Σίφνο

Μεγάλο θέμα με το νερό αντιμετωπίζει και η Σίφνος.

«Κινηθήκαμε προς τη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας για να κηρυχθεί το νησί μας σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης», λέει η δήμαρχος του νησιού, Μαρία Ναδάλη.

«Ενώ έχει προηγηθεί ένα πολύ μεγάλο έργο αναβάθμισης των υποδομών και ήμασταν αρκετά αισιόδοξοι για τη φετινή χρονιά, διαπιστώσαμε ότι υπήρχαν κάποιες καταναλώσεις στις αρχές του καλοκαιριού που μας ανησύχησαν και δημιουργούσαν την εκτίμηση ότι το διάστημα από τον Ιούλιο μέχρι τον Οκτώβριο η κατανάλωση θα είναι αρκετά μεγαλύτερη από την παραγωγή. Επίσης, είχε σημειωθεί μια βλάβη στη μεγάλη αφαλάτωση και αυτό δημιούργησε δυσκολία στην υδροδότηση δύο οικισμών».

«Αυτήν την στιγμή η κατάσταση είναι ελεγχόμενη, ωστόσο πρέπει να συνεργαστούμε όλοι μαζί γιατί όσο και αν θέλει ο κάθε δήμος να καλύψει τις ανάγκες, αν δεν υπάρχει συνεργασία του κόσμου και περιορισμός της αλόγιστης χρήσης, το αποτέλεσμα δε θα είναι καλό», συμπληρώνει.

«Δεν υπάρχουν μαγικές λύσεις»

Από την πλευρά του, ο καθηγητής διευθέτησης ορεινών υδάτων και διευθυντής έδρας UNESCO, Δημήτρης Εμμανουλούδης, υπογραμμίζει:

«Για το θέμα του νερού δεν υπάρχουν μαγικές λύσεις. Κάθε περίπτωση λειψυδρίας είναι διαφορετική. Στα νησιά είναι η περίπτωση κατά την οποία έχουμε δραματική αύξηση αυτών οι οποίοι ζητούν νερό. Έρχονται στα νησιά εκατοντάδες χιλιάδες τουρίστες σε κάποιες περιοχές που είναι μικρές σε έκταση γεωγραφικά. Υπάρχει πολύ μεγάλη πίεση, πολύ μεγάλες ανάγκες και δυστυχώς οι τουρίστες που έρχονται δε συνειδητοποιούν ακριβώς το πρόβλημα το οποίο υπάρχει».

«Η ανομβρία χειροτερεύει την κατάσταση, αλλά είναι σημαντικό να έχουμε συνείδηση κατανάλωσης, ατομική κουλτούρα εξοικονόμησης. Απευθύνω μια έκκληση ως επιστήμονας σε όλους αυτούς που είναι ή θα πάνε φέτος στα νησιά, τα οποία πραγματικά έχουν πολύ σοβαρό πρόβλημα. Θα πρέπει να γίνει σχεδιασμός, θα πρέπει να ξέρουμε ποιες είναι οι ανάγκες, ποια είναι η ζήτηση και η προσφορά», καταλήγει.

Η ανάδοχος εταιρεία δηλώνει πως τα απαραίτητα εργα ολοκληρωθηκαν, όμως αρκετές περιοχές του νησιού ακόμη δεν έχουν πόσιμο νερό.

Capri 🇮🇹 pic.twitter.com/g0Od3MBF6Z

— A Beautiful Culture (@ABeautifulCult1) September 16, 2022

Ο δήμαρχος απαγορεύσε τις αφίξεις τουριστών, κάνοντας λόγο για “εκρηκτική υγειονομική κατάσταση”. Οι κάτοικοι του νησιού συνεχίζουν να μετακινούνται ελεύθερα.

Στο λιμάνι της Νάπολης έχουν σχηματιστεί τεράστιες ουρές τουριστών που θέλουν να επισκεφθούν το διάσημο ιταλικο νησί.

Γεωργία Κριεμπάρδη

Σύμφωνα με έκθεση του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ οι χώρες της Νοτίου Μεσογείου και ειδικότερα η περιοχή της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής (MENA)βρίσκονται στο επίκεντρο αυτής της κρίσης λειψυδρίας καθώς φιλοξενεί 15 από τις 20 χώρες με τη μεγαλύτερη λειψυδρία στον κόσμο.

Επιπλέον, έκθεση του JRC της Κομισιόν για την ξηρασία στη Μεσόγειο που δημοσιεύθηκε τον φετινό Φεβρουάριο σχετικά με τις συνεχιζόμενες ξηρασίες και τις επιπτώσεις τους στην ευρύτερη περιοχή, ανέφερε ότι οι μακροχρόνιες θερμοκρασίες άνω του μέσου όρου, οι θερμές περίοδοι και οι ανεπαρκείς βροχοπτώσεις έχουν οδηγήσει σε σοβαρές συνθήκες ξηρασίας στην περιοχή της Μεσογείου, επηρεάζοντας πολυάριθμες περιοχές στη νότια Ιταλία, τη νότια Ισπανία, τη Μάλτα, το Μαρόκο, την Αλγερία και την Τυνησία.

• Επιπλέον επεσήμανε ότι με βάση τις εποχικές προβλέψεις αναμενόταν μία θερμότερη άνοιξη στη νότια Ιταλία, την Ελλάδα, τα νησιά της Μεσογείου και τη βόρεια Αφρική και προσέθεσε ότι καθώς η ξηρασία αναμένεται να συνεχιστεί, αυξάνονται οι ανησυχίες για τις επιπτώσεις της στη γεωργία, τα οικοσυστήματα, τη διαθεσιμότητα πόσιμου νερού και την παραγωγή ενέργειας.

Όπως εξήγησε στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, στο πλαίσιο του 3ου Διεθνούς Φόρουμ για το Νερό, ο πρύτανης του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης και καθηγητής Διευθέτησης Ορεινών Υδάτων, Φώτης Μάρης, σύμφωνα με τις έρευνες οι οποίες έχουν γίνει και τις μετρήσεις στο κομμάτι της Μεσογείου και στον ελλαδικό χώρο εκτιμάται μία μείωση της απορροής λόγω της μείωσης των βροχοπτώσεων σε ποσοστό 15 με 20% μεσοσταθμικά.

• Επιπλέον, σύμφωνα με στοιχεία που παρέθεσε κατά τη διάρκεια ομιλίας του στο 3ο Διεθνές Φόρουμ για το Νερό ο καθηγητής Κλιματολογίας του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και πρόεδρος της Ελληνικής Μετεωρολογικής Εταιρείας, Παναγιώτης Νάστος μέχρι το 2050 η ζήτηση στο νερό προβλέπεται να διπλασιαστεί ή και να τριπλασιαστεί.

Οι προβλέψεις για λειψυδρία στην Ελλάδα είχαν διατυπωθεί εδώ και χρόνια. Η Επιτροπή Μελέτης Επιπτώσεων Κλιματικής Αλλαγής της Τράπεζας της Ελλάδος, το 2011 ανέφερε πως το 40% της ελληνικής επικράτειας, ιδίως στα ανατολικά και νότια, κινδυνεύει έως το 2100 να ερημοποιηθεί λόγω μειωμένων βροχοπτώσεων και αυξημένων θερμοκρασιών.

Χίος, Γαύδος, Κύθνος, Νάξος, Σίφνος, Μύκονος και Άνδρος είναι μερικές από τις νησιωτικές περιοχές που αντιμετωπίζουν έλλειψη νερού, με τις δημοτικές Αρχές να ζητούν να περιοριστεί η αλόγιστη χρήση από τους κατοίκους και τους τουρίστες. Στο libre μιλούν οι δήμαρχοι Σίφνου, Γαύδου και Νάξου.

Δήμαρχος Σίφνου – Μαρία Ναδάλη

«Κάνουμε ό,τι μπορούμε για να μην έχουμε θέματα με το νερό. Ξεκινώντας τη σεζόν φέτος είχαμε κι ένα πρόβλημα με ένα μηχάνημα αφαλάτωσης, άρα είχαμε λιγότερη παραγωγή, με αποτέλεσμα δύο οικισμοί να μην μπορούν να τροφοδοτηθούν για αρκετές μέρες.

Περιμένουμε πολλούς τουρίστες. Εμείς χτυπάμε καμπανάκι για σωστή χρήση. Πέρα από τις προσπάθειες που κάνει κάθε νησί, για παράδειγμα εμείς έχουμε αντικαταστήσει δίκτυα, έχουμε δεξαμενές, είναι αναγκαία και η συνεργασία του κόσμου. Να μην έχουμε την αίσθηση του ανεξάντλητου, γιατί το νερό δε θα φτάσει αν το σπαταλάμε αλόγιστα».

Δήμαρχος Γαύδου – Μανωλία (Λίλιαν) Στεφανάκη

«Τους δύο τελευταίους χειμώνες είχαμε περιορισμένες βροχοπτώσεις. Ό,τι αντλούμε από νερό είναι από τις γεωτρήσεις. Υπάρχει φέτος ανησυχία μήπως τα αποθέματα είναι περιορισμένα, οπότε προληπτικά βγάλαμε ανακοίνωση να κάνει ο κόσμος όσο πιο σωστή και λελογισμένη χρήση του νερού.

Είμαστε ένας τόπος που έτσι κι αλλιώς δεν υπάρχει η δυνατότητα μεταφοράς νερού από αλλού, οπότε πρέπει να είμαστε προσεκτικοί φέτος, δεδομένου κιόλας ότι αναμένεται Ιούλιο και Αύγουστο να είναι γεμάτο το νησί από τουρίστες».

Δήμαρχος Άνδρου – Θεοδόσης Σουσούδης

«Φέτος το πρόβλημα της λειψυδρίας έχει μεγεθυνθεί αρκετά. Ο υδροφόρος ορίζοντας έχει αφυδατωθεί, αν και η Άνδρος έχει πολλά υπόγεια νερά, πολλές γεωτρήσεις δεν είχαν νερό, σε άλλες η στάθμη έχει πέσει.

Εμείς κάνουμε το καλύτερο που μπορούμε, φροντίζουμε τις αντλίες και τις δεξαμενές να μην έχουν διαρροές και κάποια σημεία της Άνδρου που δεν έχουν νερό φροντίζουμε να τους μεταφέρεται με υδροφόρες.

Στον σχεδιασμό μας εδώ και μήνες είναι να δημιουργήσουμε μονάδες αφαλατώσεως ώστε ειδικά το καλοκαίρι που ο πληθυσμός υπερτετραπλασιάζεται να μπορούμε να ανταπεξέλθουμε στις ανάγκες».

Ήδη σύμφωνα με το Politico, οι προβλέψεις των ειδικών δεν είναι καθόλου αισιόδοξες, καθώς εκτεταμένες πυρκαγιές έχουν εκτοπίσει χιλιάδες κατοίκους από τις εστίες τους, η στάθμη των μεγάλων ποταμών έχει αρχίσει να “πέφτει”, ενώ ο άγριος καύσωνας αναμένεται να αγγίξει επίπεδα-ρεκόρ τις επόμενες ημέρες, επιβαρύνοντας την αγροτική παραγωγή και την ανθεκτικότητα της φύσης .

«Βλέπουμε, πραγματικά, σε μεγάλο βαθμό άνευ προηγουμένου ξηρασία σε πολλά μέρη της Ευρώπης », σημειώνει χαρακτηριστικά ο διευθυντής της Υπηρεσίας Κλιματικής Αλλαγής Copernicus της ΕΕ, Carlo Buontempo.

Η ξηρασία έχει ήδη περιορίσει την παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας και τροφίμων, αυξάνοντας την πίεση στην αγορά από τον πόλεμο στην Ουκρανία, ενώ οι τοπικές αρχές σε αρκετές ευρωπαϊκές πόλεις έχουν ζητήσει από τους κατοίκους να μειώσουν τη χρήση του πόσιμου νερού.

Αποστραγγίζεται ο υδροφόρος ορίζοντας

Επιπλέον, παρά το γεγονός ότι υπάρχει πιθανότητα να αλλάξουν τα καιρικά μοτίβα με έναν “υγρό” Αύγουστο να φέρνει ανακούφιση, η πιο ζεστή περίοδος του χρόνου μόλις ξεκίνησε και οι προβλέψεις είναι θλιβερές.

«Για τις αγροτικές περιοχές, τα πράγματα φαίνονται ήδη άσχημα. Τα δάση είναι αποδυναμωμένα. Θα πρέπει να συμβούν πολλά για να γίνει μια καλή χρονιά», επισημαίνει ο Fred Hattermann, υδρολόγος στο Ινστιτούτο του Πότσνταμ για την Έρευνα των Κλιματικών Επιπτώσεων στη Γερμανία.

Την ίδια ώρα, αφόρητη ζέστη προβλέπεται πως θα πλήξει τις επόμενες ημέρες μεγάλο μέρος της Ευρώπης. ‘Ήδη η Μετεωρολογική Υπηρεσία στη Μεγάλη Βρετανία εξέδωσε τον πρώτο «κόκκινο συναγερμό» για τη Δευτέρα και την Τρίτη, καθώς προέβλεψε θερμοκρασίες άνω των 40 βαθμών για πρώτη φορά στην ιστορία.

Τέτοιες θερμοκρασίες αναμένεται να “στεγνώσουν” περαιτέρω το επιφανειακό έδαφος που έχει ήδη αποστραγγιστεί από μεγάλο μέρος του νερού. Παράλληλα, τα κύματα καύσωνα οδηγούν δέντρα και θάμνους να “ρουφούν” νερό από βαθύτερα υπόγεια στην προσπάθειά τους να επιβιώσουν, εξαντλώντας τον υδροφόρο ορίζοντα στον οποίο οι αγρότες, η βιομηχανία, οι πόλεις και η φύση βασίζονται ως εφεδρεία κατά τη διάρκεια των περιόδων μεγάλη ξηρασίας.

«Τα οικοσυστήματα μπορεί να καταρρεύσουν υπό την πίεση» προειδοποιεί ο επίκουρος καθηγητής υδρολογικών ακραίων φαινομένων στο Πανεπιστήμιο της Ουτρέχτης, Niko Wanders, και προσθέτει: «Αυτές οι επιπτώσεις δεν  χρειάζονται απλά μία εβδομάδα για να αντιμετωπιστούν, χρειάζονται χρόνια».

Ζημία και στην παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας εν μέσω ενεργειακής κρίσης

Ήδη, στην Ιταλία η κυβέρνηση έχει κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης σε μεγάλο μέρος του βορρά, καθώς στη λεκάνη του ποταμού Πάδου – όπου κατοικεί το ένα τρίτο του πληθυσμού της χώρας, ενώ αποτελεί βασικό “τροφοδότη” της Ευρώπης – έχει βρέξει ελάχιστα εδώ και πάνω από 200 ημέρες (σε κάποιες περιοχές ακόμη και καθόλου).

Συγχρόνως, στις Άλπεις, το χιόνι που τροφοδοτεί τις δεξαμενές και τα υδροηλεκτρικά φράγματα “έλειψε” και αυτό το χειμώνα. Κατά συνέπεια η παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας στην Ιταλία μειώθηκε κατά 40% σε σύγκριση με πέρυσι, όπως ανέφερε το AFP.

Η εν λόγω πτώση στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας δεν περιορίζεται πάντως στην Ιταλία και έρχεται τη χειρότερη δυνατή στιγμή για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία χτυπιέται από τις υψηλές τιμές ενέργειας και την ανάγκη εκμετάλλευσης κάθε πιθανής πηγής ως εναλλακτική λύση στο ρωσικό αέριο. Στην Πορτογαλία τον περασμένο μήνα, τα φράγματα παρήγαγαν μόλις το ένα τέταρτο της ηλεκτρικής ενέργειας σε σχέση με τον Ιούνιο του 2021.

Σε απόγνωση οι αγρότες

Την ίδια στιγμή, με τις παγκόσμιες ροές τροφίμων να έχουν ήδη συμπιεστεί, η ξηρασία έχει τρομάξει τους αγρότες της Ευρώπης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει ότι η φετινή συνολική απόδοση σε καλλιέργειες δημητριακών, συμπεριλαμβανομένου του σιταριού, του κριθαριού και του καλαμποκιού, θα είναι 2,5% χαμηλότερη από πέρυσι λόγω της εκτεταμένης ξηρασίας.

Από τη δική του μεριά, οι αγρότες μετρούν τις “πληγές τους”. Ήδη το υπουργείο Γεωργίας της Ουγγαρίας ανακοίνωσε ότι από τις αρχές του μήνα έλαβε 8.413 ειδοποιήσεις ζημιών λόγω ξηρασίας που καλύπτουν 322.000 εκτάρια το 2022, τρεις φορές μεγαλύτερη από την έκταση οποιουδήποτε προηγούμενου πρώτου εξαμήνου του έτους.

Στην Ιταλία, οι προοπτικές είναι ακόμη πιο τραγικές. «Υπολογίζουμε τη μείωση της παραγωγής κατά περίπου 30 τοις εκατό, αλλά ίσως και περισσότερο, ειδικά για τα σιτηρά», σημειώνει η Alessandra De Santis, επικεφαλής του γραφείου του λόμπι των ιταλικών αγροτών CIA στις Βρυξέλλες.

«Αυτή είναι η στιγμή που τα φυτά χρειάζονται πραγματικά νερό για να αναπτυχθούν και αν δεν μπορούμε να δώσουμε νερό στα φυτά αυτή τη συγκεκριμένη στιγμή, σημαίνει ότι θα χάσουμε την παραγωγή», προσθέτει η De Santis.

Η κατάσταση μπορεί να γίνει ιστορικά εφιαλτική

Σε κάθε περίπτωση, οι περιφερειακές ξηρασίες αποτελούν τακτικό καλοκαιρινό φαινόμενο, ειδικά στη νότια Ευρώπη. Αλλά η έκταση της ξηρασίας σε τόσο μεγάλο μέρος της ηπείρου είναι πρωτοφανής. Από την Ουγγαρία, στη Γερμανία, στην Ιβηρική Χερσόνησο, το έδαφος είναι ξηρό και στεγνώνει. Τα περισσότερα ευρωπαϊκά ποτάμια ρέουν τώρα με ρυθμούς κάτω του μέσου όρου.

«Είναι σαφές ότι τα πράγματα χειροτερεύουν σε γενικές γραμμές», είπε ο Wanders.

Σύμφωνα με το Politico, είναι πλέον πολύ αργά για να τεθούν σε εφαρμογή τα πιο αποτελεσματικά μέτρα διαχείρισης της ξηρασίας, τα οποία συχνά απαιτούν τη δημιουργία στρατηγικών αποθεμάτων. Η ΕΕ είχε ζητήσει να υπάρξει προγραμματισμός ξηρασίας για  όλες τις μεγάλες λεκάνες απορροής ποταμών. Δυστυχώς όμως, πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αγνόησαν το μήνυμα.

«Η εφαρμογή αυτών των σχεδίων δράσης δεν είναι θέμα εβδομάδων», λέει ο Wanders και συνεχίζει «Είναι θέμα ετών και δεκαετιών πριν κάνετε πραγματικά τη χώρα σας ανθεκτική στην ξηρασία».

Εάν τα καιρικά μοτίβα επιμείνουν μέχρι το καλοκαίρι, η ξηρασία μπορεί να μετατραπεί από εφιαλτική σε ιστορικά εφιαλτική.

Οι επιστήμονες πάντως δεν χρειάζεται να ανατρέξουν πολύ πίσω για να βρουν ιστορικές συγκρίσεις. Η Ευρώπη γνώρισε ξηρασία μια φορά στα 500 χρόνια πριν από μόλις τέσσερα χρόνια. Αυτή όμως την εβδομάδα ο Ρήνος έρεε ακόμη πιο αργά από τον Ιούλιο του 2018.

Συνολικά, ωστόσο, η κατάσταση δεν είναι τόσο άσχημη όσο πριν από τέσσερα χρόνια, σημειώνει ο Andrea Toreti, ανώτερος επιστήμονας στο Κοινό Κέντρο Ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, για να προσθέσει με νόημα: «Τουλάχιστον όχι ακόμα».