Από τον Οκτώβριο του 2024 έως τον Σεπτέμβριο του 2025, οι θερμοκρασίες σε ολόκληρη την Αρκτική ήταν οι υψηλότερες των τελευταίων 125 ετών σύγχρονης καταγραφής, σύμφωνα με την Εθνική Υπηρεσία Ωκεανών και Ατμόσφαιρας των ΗΠΑ (Noaa), ενώ τα τελευταία 10 χρόνια ήταν τα 10 θερμότερα που έχουν καταγραφεί ποτέ στην Αρκτική.

Η Αρκτική θερμαίνεται έως και τέσσερις φορές ταχύτερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο, λόγω της καύσης ορυκτών καυσίμων, και αυτή η επιπλέον θερμότητα παραμορφώνει το «ψυγείο του κόσμου» – μια περιοχή που λειτουργεί ως βασικός ρυθμιστής του κλίματος για τον υπόλοιπο πλανήτη.

Η μέγιστη έκταση του θαλάσσιου πάγου το 2025 ήταν η χαμηλότερη στα 47 χρόνια δορυφορικών καταγραφών, ανέφερε η Noaa στην ετήσια «κάρτα αναφοράς» για την Αρκτική. Αυτό αποτελεί το πιο πρόσφατο ορόσημο σε μια μακροχρόνια τάση, με τον παλαιότερο και παχύτερο πάγο της περιοχής να έχει μειωθεί κατά περισσότερο από 95% από τη δεκαετία του 1980, καθώς η Αρκτική γίνεται ολοένα θερμότερη και πιο βροχερή.

Το φετινό έτος αποτέλεσε ρεκόρ και για τις βροχοπτώσεις στην Αρκτική. Μεγάλο μέρος αυτών δεν καταλήγει ως χιόνι – η έκταση χιονοκάλυψης τον Ιούνιο στην Αρκτική σήμερα είναι η μισή από ό,τι ήταν πριν από έξι δεκαετίες.

«Αυτή η χρονιά ήταν η θερμότερη που έχει καταγραφεί και είχε τις περισσότερες βροχοπτώσεις που έχουν καταγραφεί – το να συμβαίνουν και τα δύο σε ένα μόνο έτος είναι αξιοσημείωτο», δήλωσε ο Μάθιου Λάνγκντον Ντράκενμιλερ, επιστήμονας της Αρκτικής στο Εθνικό Κέντρο Δεδομένων Χιονιού και Πάγου του Πανεπιστημίου του Κολοράντο και συντάκτης της κάρτας αναφοράς για την Αρκτική. «Αυτή η χρονιά ανέδειξε πραγματικά όσα έρχονται».

Οι επιστήμονες έχουν εντυπωσιαστεί από το πόσο η εξαιρετική ζέστη άλλων εποχών, ιδιαίτερα του καλοκαιριού, γίνεται πλέον εμφανής και τον χειμώνα, επηρεάζοντας την ετήσια ανάπτυξη του θαλάσσιου πάγου στην Αρκτική κατά τους ψυχρότερους μήνες. Τον τελευταίο περίπου μήνα, η έκταση του θαλάσσιου πάγου ήταν η χαμηλότερη που έχει καταγραφεί, κάτι που ενδέχεται να προμηνύει ένα ακόμη μειωμένο μέγιστο για τον θαλάσσιο πάγο την επόμενη χρονιά.

«Υπάρχει μια σταθερή μείωση του θαλάσσιου πάγου και, δυστυχώς, βλέπουμε πλέον βροχή ακόμη και τον χειμώνα», είπε ο Ντράκενμιλερ. «Βλέπουμε αλλαγές στην καρδιά του χειμώνα, όταν περιμένουμε η Αρκτική να είναι κρύα. Ολόκληρη η έννοια του χειμώνα επαναπροσδιορίζεται στην Αρκτική».

Αυτές οι αλλαγές γίνονται έντονα αισθητές από τους ανθρώπους και την άγρια ζωή στην Αρκτική – η βροχή που πέφτει πάνω στο χιόνι μπορεί να παγώσει και να σχηματίσει ένα φράγμα που δυσκολεύει τα ζώα να αναζητήσουν τροφή, ενώ παράλληλα δημιουργεί πιο ολισθηρές και επικίνδυνες συνθήκες για τους ανθρώπους που μετακινούνται οδικώς. Η υποχώρηση των παγετώνων μπορεί επίσης να προκαλέσει δυνητικά επικίνδυνες πλημμύρες, όπως φάνηκε φέτος στο Τζούνο της Αλάσκας.

Η απώλεια του θαλάσσιου πάγου ανοίγει τεράστιες εκτάσεις σκοτεινού ωκεανού, ο οποίος απορροφά, αντί να αντανακλά, περισσότερη από τη θερμότητα που αυξάνει τις παγκόσμιες θερμοκρασίες. Αν και το λιώσιμο του θαλάσσιου πάγου δεν προκαλεί από μόνο του άνοδο της στάθμης της θάλασσας, η απώλεια των παγετώνων της ξηράς το κάνει. Η Noaa ανέφερε ότι το τεράστιο παγοκάλυμμα της Γροιλανδίας έχασε 129 δισεκατομμύρια τόνους πάγου το 2025. Αυτό θα συμβάλει στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας, η οποία θα απειλήσει παράκτιες πόλεις για γενιές.

«Βλέπουμε αλυσιδωτές επιπτώσεις από μια θερμαινόμενη Αρκτική», δήλωσε ο Ζακ Λέιμπ, κλιματολόγος στο Climate Central. «Οι παράκτιες πόλεις δεν είναι έτοιμες για την άνοδο της στάθμης της θάλασσας, έχουμε αλλάξει πλήρως την αλιεία στην Αρκτική, κάτι που οδηγεί σε αυξημένες τιμές των θαλασσινών. Μπορούμε να δείχνουμε την Αρκτική ως ένα μακρινό μέρος, αλλά οι αλλαγές εκεί επηρεάζουν ολόκληρο τον κόσμο».

Για αιώνες, ο Γάγγης και οι παραπόταμοί του έχουν θρέψει μια από τις πιο πυκνοκατοικημένες περιοχές του κόσμου. Από τα Ιμαλάια ως τον Κόλπο της Βεγγάλης, η λεκάνη του ποταμού στηρίζει πάνω από 650 εκατομμύρια ανθρώπους, προσφέρει το ένα τέταρτο του γλυκού νερού της Ινδίας και μεγάλο μέρος της αγροτικής και οικονομικής της αξίας. Ωστόσο, νέα έρευνα δείχνει πως η πτώση της στάθμης του ποταμού επιταχύνεται με ρυθμούς που δεν έχουν καταγραφεί ποτέ ξανά.

Τα τελευταία χρόνια, επιστήμονες έχουν καταγράψει ανησυχητικές αλλαγές σε πολλούς μεγάλους ποταμούς παγκοσμίως, όμως ο Γάγγης ξεχωρίζει λόγω της ταχύτητας και της έκτασης του φαινομένου. Οι ποταμοί Γάγγης, Βραχμαπούτρα και Μεγκνά σχηματίζουν το μεγαλύτερο δέλτα του κόσμου, καλύπτοντας το μεγαλύτερο μέρος του Μπανγκλαντές.

Σε πρόσφατη μελέτη, οι επιστήμονες ανασύνθεσαν υδρολογικά δεδομένα 1.300 ετών και διαπίστωσαν πως οι χειρότερες ξηρασίες στη λεκάνη συνέβησαν μόλις τις τελευταίες δεκαετίες. Αυτές οι ξηρασίες ξεπερνούν κατά πολύ τα φυσικά όρια κλιματικής μεταβλητότητας.

Άμεσες επιπτώσεις στην καθημερινότητα και στην οικονομία

Τμήματα του ποταμού που κάποτε επέτρεπαν πλεύση όλο τον χρόνο είναι πλέον αδιάβατα το καλοκαίρι. Μεγάλα πλοία που ταξίδευαν από τη Βεγγάλη και τη Μπιχάρ μέσω της Βαρανάσι και της Αλαχαμπάντ, τώρα ακινητοποιούνται εκεί όπου άλλοτε κυλούσε άφθονο νερό. Κανάλια που πότιζαν χωράφια για εβδομάδες περισσότερο πριν μία γενιά, σήμερα στερεύουν νωρίτερα. Ακόμη και πηγάδια που προστάτευαν οικογένειες για δεκαετίες δίνουν πλέον ελάχιστο νερό.

Τα παγκόσμια κλιματικά μοντέλα απέτυχαν να προβλέψουν τη σοβαρότητα αυτής της ξηρασίας, κάτι που υποδηλώνει ότι οι ανθρώπινες και περιβαλλοντικές πιέσεις συνδυάζονται με τρόπους που ακόμη δεν κατανοούμε πλήρως.

Το νερό έχει εκτραπεί σε αρδευτικά κανάλια, ενώ η άντληση υπόγειων υδάτων για τη γεωργία είναι αδιάκοπη. Πάνω από χίλια φράγματα και αναχώματα έχουν αλλάξει δραστικά τον ίδιο τον ποταμό. Παράλληλα, καθώς ο πλανήτης θερμαίνεται, ο μουσώνας που τροφοδοτεί τον Γάγγη γίνεται όλο και πιο απρόβλεπτος.

Λιώσιμο παγετώνων – Εξαφάνιση ποταμών

Στην πηγή του ποταμού, στα ψηλά των Ιμαλαΐων, ο παγετώνας Γκανγκότρι έχει υποχωρήσει σχεδόν ένα χιλιόμετρο μέσα σε δύο δεκαετίες. Το ίδιο φαινόμενο παρατηρείται σε όλη τη μεγαλύτερη οροσειρά του κόσμου καθώς η άνοδος της θερμοκρασίας επιταχύνει το λιώσιμο των παγετώνων.

Αρχικά αυτό προκαλεί ξαφνικές πλημμύρες από παγετωνικές λίμνες, αλλά μακροπρόθεσμα σημαίνει πολύ λιγότερο νερό στη ροή του ποταμού κατά την ξηρή περίοδο. Αυτοί οι παγετώνες συχνά αποκαλούνται «υδάτινοι πύργοι της Ασίας», όμως όσο αυτοί συρρικνώνονται, μειώνεται και η θερινή ροή νερού στον Γάγγη.

Η ανθρώπινη παρέμβαση επιδεινώνει την κρίση

Η ανεξέλεγκτη άντληση υπόγειου νερού επιδεινώνει περαιτέρω την κατάσταση. Η λεκάνη Γάγγη-Βραχμαπούτρα συγκαταλέγεται στα ταχύτερα εξαντλούμενα υδροφόρα στρώματα στον κόσμο, με τη στάθμη να πέφτει κατά 15–20 χιλιοστά κάθε χρόνο.

Μεγάλο μέρος αυτού του νερού είναι ήδη μολυσμένο με αρσενικό και φθόριο, απειλώντας τόσο τη δημόσια υγεία όσο και τη γεωργική παραγωγή. Η συμβολή των τεχνικών έργων είναι εξίσου σημαντική: έργα όπως το φράγμα Φαράκκα, στην Ινδία, έχουν μειώσει τις ροές κατά την ξηρή περίοδο στο Μπανγκλαντές, αυξάνοντας την αλατότητα του εδάφους και απειλώντας τα Sundarbans, το μεγαλύτερο δάσος μαγκρόβι στον κόσμο.

Απειλή για την αγροτική παραγωγή – Προειδοποιήσεις ειδικών

Η γεωργική γη στην Ινδία εξαρτάται από ένα τεράστιο δίκτυο αρδευτικών καναλιών.

Σε όλη τη βόρεια περιοχή του Μπανγκλαντές και της Δυτικής Βεγγάλης, μικρότεροι ποταμοί ήδη στερεύουν το καλοκαίρι αφήνοντας κοινότητες χωρίς νερό για καλλιέργεια ή ζώα. Η εξαφάνιση αυτών των παραποτάμων προοιωνίζει τι μπορεί να συμβεί σε μεγαλύτερη κλίμακα αν συνεχιστεί η πτωτική πορεία του Γάγγη.

Αν δεν αλλάξει κάτι δραστικά, ειδικοί προειδοποιούν ότι εκατομμύρια άνθρωποι στη λεκάνη κινδυνεύουν να αντιμετωπίσουν σοβαρές ελλείψεις τροφής μέσα στις επόμενες δεκαετίες.

Σωτηρία του Γάγγη – Τι πρέπει να γίνει άμεσα

Η ανάγκη για άμεση και συντονισμένη δράση είναι επιτακτική.

Μερικές λύσεις δεν αρκούν· απαιτείται συνολικός επανασχεδιασμός διαχείρισης των υδάτων.

Aυτό σημαίνει περιορισμό της μη βιώσιμης άντλησης υπόγειων υδάτων ώστε να δοθεί χρόνος αναπλήρωσης των αποθεμάτων· καθορισμό ελάχιστης περιβαλλοντικής ροής ώστε να διατηρείται επαρκές νερό για τους ανθρώπους και τα οικοσυστήματα· καθώς και βελτιωμένα κλιματικά μοντέλα που θα ενσωματώνουν τις ανθρωπογενείς πιέσεις (όπως άρδευση και φράγματα) μαζί με τη μεταβλητότητα των μουσώνων ως οδηγό για την πολιτική διαχείρισης υδάτων.

Είναι απαραίτητη η διακρατική συνεργασία:

Η Ινδία, το Μπανγκλαντές και το Νεπάλ πρέπει να βελτιώσουν τη διαμοίραση δεδομένων, τη διαχείριση φραγμάτων και τον σχεδιασμό για την κλιματική αλλαγή.

Διεθνής χρηματοδότηση και πολιτικές συμφωνίες πρέπει να αντιμετωπίζουν ποτάμια όπως ο Γάγγης ως παγκόσμια προτεραιότητα.

Πάνω απ’ όλα απαιτείται συμμετοχική διακυβέρνηση ώστε οι τοπικές κοινωνίες να έχουν λόγο στις προσπάθειες αποκατάστασης μαζί με επιστήμονες και υπεύθυνους χάραξης πολιτικής.

Ο Γάγγης είναι κάτι πολύ περισσότερο από ένας ποταμός: αποτελεί ζωτικό σύνδεσμο ζωής, ιερό σύμβολο και θεμέλιο πολιτισμού για τη Νότια Ασία.

Όμως στερεύει γρηγορότερα από ποτέ – κι αν δεν δράσουμε τώρα, οι συνέπειες θα είναι ανυπολόγιστες όχι μόνο για εμάς αλλά και για τις επόμενες γενιές.

Ο κ. Σταύρος Παπασταύρου, «έδωσε το παρών» συνοδευόμενος από τον Γενικό Γραμματέα Φυσικού Περιβάλλοντος και Υδάτων, κ. Πέτρο Βαρελίδη. 

Το κύριο θέμα που απασχόλησε τη Συνεδρίαση των Υπουργών Περιβάλλοντος ήταν η αναθεώρηση του Ευρωπαϊκού Κλιματικού Νόμου και ο στόχος του 2040. Στη βασική του παρέμβαση κατά τη διάρκεια της Συνεδρίασης, ο κ. Παπασταύρου έκανε ιδιαίτερη μνεία στο γεγονός ότι ορισμένα κράτη-μέλη τάσσονται αναφανδόν υπέρ του στόχου της Ε.Ε. για μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 90% ως το 2040, ενώ υπάρχουν και ορισμένα κράτη που είναι ιδιαίτερα αρνητικά σε αυτή τη στρατηγική επιλογή, θεωρώντας τους στόχους αυτούς μη ρεαλιστικούς και τροχοπέδη στην ανάπτυξη. 

Όπως είπε ο Υπουργός, η Ελλάδα υποστηρίζει επί της αρχής τον στόχο αυτό, με όρους όμως ρεαλισμού στην εφαρμογή του, με τρόπο που θα λάβει υπόψη τις πραγματικές συνέπειες για τα νοικοκυριά και την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και της βιομηχανίας, ενώ θα έχει και τις απαραίτητες ασφαλιστικές δικλείδες (flexibilities), για να μπορέσει να αντιμετωπίσει οποιαδήποτε αβεβαιότητα ή δυσανάλογη επιβάρυνση. 

Παράλληλα, ο κ. Παπασταύρου έκανε ιδιαίτερη αναφορά στις οδυνηρές συνέπειες που έχει βιώσει η χώρα μας από την κλιματική αλλαγή τα τελευταία χρόνια, όπως οι καταστροφικές πυρκαγιές σε Έβρο, Εύβοια και Ρόδο, οι πλημμύρες στη Θεσσαλία, αλλά και το κόστος που έχει πληρώσει η χώρα μας σε ανθρώπινες ζωές. «Για την Ελλάδα, η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής είναι αδιαπραγμάτευτη, γι’ αυτό και έχουμε κάνει άλματα προόδου την τελευταία 20ετία, εν μέσω μάλιστα μίας σφοδρής οικονομικής δεκαετούς κρίσης», τόνισε ο ίδιος, επισημαίνοντας ότι η χώρα μας από την σχεδόν πλήρη εξάρτησή της από τον λιγνίτη το 2005, έφτασε σήμερα σε απολιγνιτοποίηση κατά 90% και χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε ποσοστό που προσεγγίζει το 60%. 

«Ο λόγος που πέτυχε η ενεργειακή αυτή μετάβαση είναι γιατί στηρίξαμε και στηρίζουμε ενεργά τις περιοχές που πλήττονται για να διατηρήσουμε την κοινωνική συνοχή. Το ίδιο πρέπει να κάνουμε και με το 2040: να θέσουμε φιλόδοξο στόχο, που να είναι όμως ρεαλιστικός, που να μπορεί να επιτευχθεί και δεν θα αφήσει χώρες ή τμήματα της κοινωνίας να μείνουν πίσω, ενώ παράλληλα δεν θα επιβαρύνει την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας. Θα πρέπει, δηλαδή, να υλοποιηθεί με όρους πραγματισμού και πρόνοιας για κοινωνική συνοχή», κατέληξε. 
 
Εξάλλου, στο περιθώριο των συνεδριάσεων στις οποίες συμμετείχε, ο κ. Παπασταύρου είχε διμερείς συναντήσεις με τον Ευρωπαίο Επίτροπο για το Κλίμα, κ. Wopke Hoekstra, την Ευρωπαία Επίτροπο Περιβάλλοντος, Ανθεκτικότητας των Υδάτων και Ανταγωνιστικής Κυκλικής Οικονομίας, κ. Jessika Roswall -με την οποία συζήτησε για το θέμα της εκτροφής του αμερικανικού κάστορα που απασχολεί τη Δυτική Μακεδονία-, τον Υπουργό της Δανίας για Κλίμα και Ενέργεια, κ. Lars Aagaard -ο οποίος θα έχει για το επόμενο εξάμηνο την Προεδρία στο Συμβούλιο των 27 Υπουργών Περιβάλλοντος της Ε.Ε.-, την Υπουργό Περιβάλλοντος, Κυκλικής Οικονομίας και Ενέργειας της Ουγγαρίας, κ. Anikó Raisz, την Υπουργό Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος της Κύπρου, κυρία Μαρία Παναγιώτου, τον Υφυπουργό Περιβάλλοντος της Νορβηγίας κ. Kristoffer Hansen, καθώς και τον Υφυπουργό της Φινλανδίας για το Κλίμα, κ. Mika Nykänen. 

Παράλληλα, ο κ. Παπασταύρου συμμετείχε σε συζήτηση των Υπουργών Περιβάλλοντος με θέμα την πράσινη μετάβαση και τις ευκαιρίες και προκλήσεις που αυτή επιφέρει στις πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το περιβάλλον, τη γεωργία και το κλίμα. Στο πλαίσιο αυτής δε, ο Υπουργός της Δανίας για Κλίμα και Ενέργεια, κ. Lars Aagaard παρουσίασε το «Αgreement on a Green Denmark» της χώρας του.

«Έχει χαθεί ένα 70% του δασικού ιστού τα τελευταία 25 χρόνια», τονίζει ο κ. Λέκκας, υπογραμμίζοντας πως «δεν έχουμε την πολυτέλεια να χάσουμε ούτε ένα δέντρο από την Αττική». Επισημαίνει ότι τα εναπομείναντα περιαστικά δάση βρίσκονται σε κακή κατάσταση, με ξερά πεύκα και κακή διαχείριση.

Αναφέρει χαρακτηριστικά: «Υπάρχει ένα κομμάτι της Πεντέλης προς τον Διόνυσο, κάποια σημεία στα Μελίσσια, η Πάρνηθα που παλεύει να κρατηθεί, και ο Υμηττός που αντέχει». Όπως σημειώνει, ο Υμηττός αποτελεί πρότυπο πρόληψης: «Υπάρχει ο Σύνδεσμος Δήμων του Υμηττού που έχει καταστήσει τον Υμηττό ένα πρότυπο κέντρο πρόληψης των δασικών πυρκαγιών, με εθελοντές, σύγχρονες τεχνολογίες και δομές».

Ο Ευθύμης Λέκκας αναφέρεται και σε έναν επικίνδυνο συνδυασμό φαινομένων: «Η κλιματική κρίση επιτείνει τα ακραία καιρικά φαινόμενα. Έχουμε ξηρασία, πυρκαγιές και, αμέσως μετά, πλημμύρες».

Κρούει τον κώδωνα του κινδύνου και για τους μύκητες που καταστρέφουν τα δάση: «Σε πολλές περιοχές της Βόρειας Ελλάδας παρατηρείται προσβολή από μύκητες σε πλατάνια και έλατα. Έχω συγκεκριμένα παραδείγματα από την Καρδίτσα, την πατρίδα μου, όπου το πρόβλημα είναι πολύ σοβαρό».

Όπως αναφέρει, «έχει απασχολήσει τον Τύπο και τις αρχές, όμως τα περιθώρια αντιμετώπισης είναι περιορισμένα, γιατί πρόκειται για φαινόμενο μεγάλης έκτασης».

Μετά τις φωτιές, έρχονται οι πλημμύρες

«Τα φαινόμενα είναι αλληλένδετα. Η ξηρασία οδηγεί σε δασικές πυρκαγιές. Μετά τις πυρκαγιές έρχονται έντονες βροχοπτώσεις που προκαλούν πλημμύρες και κατολισθήσεις», εξηγεί ο καθηγητής. Προσθέτει ότι η απογύμνωση του εδάφους ενισχύει τον φαύλο κύκλο: «Μπαίνουμε σε έναν κύκλο που είναι πολύ δύσκολο να σταματήσει».

Αναφερόμενος στη σεισμική δραστηριότητα των τελευταίων εβδομάδων, κυρίως στη Ρόδο, την Ιεράπετρα, τη Σαντορίνη, τον Κορινθιακό και τη Λήμνο, ο Ευθύμιος Λέκκας εξηγεί: «Παρατηρούμε αύξηση της σεισμικότητας, αλλά οι σεισμοί αυτοί δεν σχετίζονται μεταξύ τους. Γίνονται σε διαφορετικά τεκτονικά πλαίσια. Δεν υπάρχει διέγερση από τον έναν σεισμό στον άλλον». Όπως εξηγεί: «Ο σεισμός στη Ρόδο, για παράδειγμα, είχε εστιακό βάθος 60 χλμ., ενώ αυτός στην Ιεράπετρα ήταν ρηχός, στα 5 χλμ.».

Σαντορίνη και Κρήτη: Προβλήματα κατολισθήσεων

Για τα προβλήματα κατολισθήσεων, ειδικά σε τουριστικές περιοχές, όπως η Κρήτη και η Σαντορίνη, ο κύριος Λέκκας ανέφερε: «Η Κρήτη είναι ένας ζωντανός οργανισμός. Οι απότομες πλαγιές και τα φαράγγια γειτνιάζουν με τουριστικές υποδομές. Μετά από σεισμούς ή έντονες βροχοπτώσεις, πρέπει να προσέχουμε ιδιαίτερα».

Όσον αφορά τα λιμάνια της Σαντορίνης, τόνισε ότι έχουν ληφθεί μέτρα: «Έχει εκδοθεί νέα απόφαση για την ασφαλή πρόσβαση στα λιμάνια, με εξαίρεση δύο-τρεις πολύ επικίνδυνες περιοχές. Από τον Σεπτέμβριο έχουν δρομολογηθεί μεγάλα έργα ώστε του χρόνου να έχουμε πολύ υψηλό επίπεδο ασφάλειας».

Αναφερόμενος στην Τουρκία τόνισε: «Ο σεισμός είναι νομοτελειακό φαινόμενο. Ένα μεγάλο τμήμα του ρήγματος δεν έχει σπάσει και αναμένεται να σπάσει». Όπως είπε, «υπάρχουν πιθανότητες 70% να εκδηλωθεί μεγάλος σεισμός στην Κωνσταντινούπολη μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια».

Κλείνοντας, προτρέπει σε προσοχή και προετοιμασία: «Δεν είναι βροχή να πάρεις ομπρέλα. Είναι σύνθετο ζήτημα. Πρέπει να προσέχει κανείς πού μένει, σε ποια κτίρια, ειδικά σε περιοχές υψηλού σεισμικού κινδύνου».

Την ίδια στιγμή, παρά τις πρωτοφανείς βροχοπτώσεις, το 2024 καταγράφηκαν και εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες, φαινόμενο που αποτυπώνει τον αντιφατικό καιρικό χαρακτήρα της κλιματικής απορρύθμισης που πλήττει την ήπειρο.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία των δύο οργανισμών, τουλάχιστον 335 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους λόγω των πλημμυρών, ενώ πάνω από 410.000 πολίτες επηρεάστηκαν άμεσα – είτε μέσω εκκενώσεων, καταστροφών υποδομών ή απώλειας περιουσιών.

Η δυτική Ευρώπη επλήγη περισσότερο, με το 2024 να είναι η δέκατη πιο υγρή χρονιά που έχει γνωρίσει η περιοχή από το 1950, όταν ξεκίνησαν να διατηρούνται αρχεία. Οι καταιγίδες και οι πλημμύρες προκάλεσαν εξάλλου υλικές ζημιές ύψους 18 δισεκ. δολαρίων.

Οι πιο εκτεταμένες πλημμύρες και η πιο ζεστή χρονιά που έχει γνωρίσει η Ευρώπη

Πρόκειται «για τις πιο εκτεταμένες πλημμύρες» που έχει γνωρίσει η Ευρώπη «από το 2013», υπογράμμισε στη διάρκεια συνέντευξης Τύπου η Σαμάνθα Μπέρτζες του Ευρωπαϊκού Κέντρου για τις Μεσοπρόθεσμες Μετεωρολογικές Προβλέψεις (ECMWF).

Οι καταστροφές αυτές σημειώθηκαν στη διάρκεια της πιο ζεστής χρονιάς που έχει γνωρίσει ο κόσμος από τότε που διατηρούνται αρχεία, και η πιο ζεστή για την Ευρώπη, και καταδεικνύουν ότι ένας πιο ζεστός πλανήτης που απορροφά περισσότερο νερό από την ατμόσφαιρα οδηγεί σε πιο βίαιες βροχοπτώσεις και πλημμύρες.

«Κάθε επιπλέον δέκατο του βαθμού που αυξάνει η θερμοκρασία έχει σημασία διότι εντείνει τους κινδύνους για τις ζωές μας, τις οικονομίες μας και για τον πλανήτη μας», υπογράμμισε η Σελέστ Σάουλο του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού.

Τον Σεπτέμβριο λόγω της καταιγίδας Μπόρις έπεσε μέσα σε πέντε ημέρες ποσότητα βροχής που συνήθως καταγράφεται σε διάστημα τριών μηνών, με αποτέλεσμα να προκληθούν σοβαρές πλημμύρες και υλικές ζημιές σε οκτώ χώρες της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης.

Έναν μήνα αργότερα ισχυρές καταιγίδες, που ενισχύθηκαν από τους ζεστούς και υγρούς ανέμους από τη Μεσόγειο, προκάλεσαν καταρρακτώδεις βροχές στην Ισπανία, οι οποίες είχαν ως αποτέλεσμα να σημειωθούν μεγάλες καταστροφές στη Βαλένθια και να χάσουν τη ζωή τους 232 άνθρωποι.

Κάθε μήνα του 2024 καταγράφονταν πλημμύρες σε όλη την Ευρώπη

Σύμφωνα με τα πορίσματα της έρευνας σχεδόν κάθε μήνα του 2024 καταγράφονταν σοβαρές πλημμύρες στην Ευρώπη: τον Ιανουάριο στη Βρετανία, τον Φεβρουάριο στη βόρεια Ισπανία, τον Μάρτιο και τον Μάιο στη βόρεια Γαλλία, τον Ιούνιο στη Γερμανία και την Ελβετία.

Την ίδια ώρα η νοτιοανατολική Ευρώπη γνώρισε το μεγαλύτερης διάρκειας κύμα καύσωνα που έχει καταγραφεί ποτέ, συνολικά 13 ημέρες, οι παγετώνες της Σουηδίας μειώθηκαν με τους γρηγορότερους ρυθμούς που έχουν παρατηρηθεί μέχρι στιγμής, ενώ αυξήθηκε και το θερμικό στρες στους κατοίκους της ηπείρου.

Όμως οι καταιγίδες το 2024 «μάλλον ήταν πιο βίαιες εξαιτίας της πιο ζεστής και πιο υγρής ατμόσφαιρας», εξήγησε. «Με την κλιματική αλλαγή παρατηρούμε πιο συχνά και πιο ακραία μετεωρολογικά φαινόμενα», πρόσθεσε.

Η μετεωρολογική υπηρεσία  του ECMWF, δηλώνει ότι η Ευρώπη είναι η «ήπειρος που θερμαίνεται περισσότερο».

Κοινή παραδοχή και συμπέρασμα όλων, βουλευτών, ειδικών επιστημόνων και εκπροσώπων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ήταν ότι η Ελλάδα, με τις εκατοντάδες χιλιάδες ακτογραμμές της, χρειάζεται άμεσα ένα εθνικό στρατηγικό, ολιστικό σχέδιο, για να αποτρέψει μελλοντικούς μεγάλους κινδύνους οι βρίσκονται προ των πυλών. Και όλοι ανεξαιρέτως, συντάχθηκαν με την άποψη του κ. Συνολάκη, ότι «χρειάζεται η δημιουργία ενός Κεντρικού Γνωμοδοτικού Συμβουλίου για την παράκτια ζώνη, αντίστοιχου του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου, που θα εγκρίνει οποιαδήποτε παρέμβαση στην παράκτια ζώνη».

«Η επιστημονική κοινότητα είναι ενωμένη. Γυρίσαμε σελίδα. Πρέπει να γίνουν σοβαρές μελέτες με μαθηματικές προσομοιώσεις και όχι πειράματα. Η άποψη όλων είναι να μειωθεί ο υπερκαταναλωτισμός και η σπατάλη πόρων και με σοβαρό, θεσμικό και επιστημονικό τρόπο να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα. Πρέπει να σταματήσει ο αλόγιστος τρόπος που εκμεταλλευόμαστε τις παραλίες. Ο χρόνος δεν μπορεί να περιμένει. Είναι θέμα χρόνου τα αυθαίρετα που κτίζονται στις παραλίες να τα πάρει το κύμα. Και όπως λέει και το τραγούδι ‘είναι κακό στην άμμο να χτίζεις παλάτια’», ανέφερε χαρακτηριστικά ο ακαδημαϊκός καθηγητής.

Ανησυχία από τα επίσημα στοιχεία

Τα στοιχεία, όπως παρουσιάστηκαν στην επιτροπή, είναι πολύ ανησυχητικά για όλο τον κόσμο, καθώς όπως τονίστηκε, «οι ανθρωπογενείς παρεμβάσεις ανέβασαν ανησυχητικά τη στάθμη της θάλασσας ενώ τα 30 επόμενα χρόνια, ο ρυθμός αύξησής της θα επιταχυνθεί».

Ανησυχητικές είναι οι επιπτώσεις και για τη χώρα μας. Όπως τονίστηκε, εκτιμάται μεταξύ άλλων ότι:

• «Η Ελλάδα, έχει χάσει περίπου 250 τετραγωνικά χιλιόμετρα παραλιών από το 1900, στο διάστημα 1986 έως 2018. Το ετήσιο κόστος μπορεί να ανέρχεται σε περίπου 2,6 δισεκατομμύρια ευρώ και αυτό το νούμερο δεν υπολογίζει το κόστος από την απώλεια υπηρεσιών, από τα οικοσυστήματα. Το νούμερο αυτό αυξάνεται κατά περίπου 81 εκατομμύρια το χρόνο και θα αρχίσει να αυξάνεται πολύ περισσότερο όταν αρχίσουν να παρασύρονται σπίτια.
• Στο Κολυμπάρι Κρήτης, έχουν χαθεί πέντε χιλιάδες 5 στρέμματα παραλίας από το 1941 έως το 2024. Υπολογίζεται ότι χάνονται πέντε εκατομμύρια ευρώ τον χρόνο.
• Στο Ανφάνδο της Ρόδου, από το 2015 έως το 2024 δημιουργήθηκε 1,5 μέτρο διάβρωσης, σε ένα παραλιακό μέτωπο ενός περίπου χιλιομέτρου».

«Ακραίες καταιγίδες κάθε 5 χρόνια ενώ παλιά γίνονταν κάθε 25 χρόνια»

«Η κλιματική αλλαγή δεν θα επιφέρει μονάχα αύξηση της στάθμης της θάλασσας. Οι επιπτώσεις της θα δημιουργούν ακραίες καταιγίδες κάθε πέντε χρόνια, όταν παλιά συνέβαιναν κάθε 25 χρόνια», σημείωσε ο κ. Συνολάκης και συμπλήρωσε:

«Ένα πράγμα στο οποίο πάσχουμε στην Ελλάδα, είναι ότι δεν έχουμε διαχρονικά κυματικές μετρήσεις πολύ κοντά στην ακτή και μετρήσεις κυμάτων και ρευμάτων, ώστε να μπορέσουμε να βγάλουμε αξιόπιστα συμπεράσματα για το πώς να σχεδιάσουμε τα τεχνικά έργα. Δεν είναι υπερβολή να σας πω ότι, τα περισσότερα έργα σχεδιάζονται με το μάτι, χωρίς κυματικές μετρήσεις.

Η υπερθέρμανση του πλανήτη αναμένεται να οδηγήσει σε αύξηση των ακραίων καιρικών φαινομένων, με αποτέλεσμα την αύξηση των επιπέδων της θάλασσας και τον κίνδυνο μεγάλων πλημμυρών κατά μήκος των ακτογραμμών το κόσμου

Βλέπουμε ότι σταδιακά, οι ακραίοι κυματισμοί αυξάνουν. Μπορεί να φτάσουν σε μια μεγάλη καταιγίδα, ακόμα και τα 8,5 μέτρα. Έχουμε παρατηρήσει διαχρονικά, ότι αυτός ο αριθμός αυξάνει. Τα κύματα μπορεί να είναι ακόμα και 8,5 μέτρα ενώ σε 10 χρόνια μπορεί να φτάνουν τα 8,7 μέτρα. Θα δημιουργούνται ακραίοι κυματισμοί με κάθε μεγάλη καταιγίδα. Δεν υπάρχει χρόνος για χάσιμο».

Αυτό συμβαίνει λόγω της υπερθέρμανσης, όπως ανέφερε ο καθηγητής Φυσικών Καταστροφών. Παράλληλα τόνισε πως μέσα στους επόμενους μήνες αναμένονται ακραία καιρικά φαινόμενα με μεγαλύτερη συχνότητα και ένταση.

Στη συνέχεια ο καθηγητής φυσικών καταστροφών ανέφερε ότι όσον αφορά στη Σαντορίνη «μας απασχολεί πότε θα αρχίσει πάλι να έχει έξαρση το ηφαίστειο. Ήταν σε φάση έξαρσης το 2011 και το 2012 και κάποια στιγμή θα γίνει έκρηξη αλλά όχι μινωική έκρηξη». Προέβλεψε μάλιστα ότι η ενεργοποίηση του ηφαιστείου στη Σαντορίνη με έκρηξη θα γίνει σε περίπου είκοσι χρόνια.

Σχολιάζοντας τις κατολισθήσεις στη Σαντορίνη είπε μάλιστα ότι όταν θα εκραγεί το ηφαίστειο θα γίνουν περισσότερες κατολισθήσεις κυρίως στην περιοχή Νέα Καμένη, συμπληρώνοντας ότι το καλό με τα ηφαίστεια είναι ότι δίνουν πολλές προειδοποιήσεις.

Ιδιαίτερη εντύπωση έκανε η περιγραφή της κλιματικής κρίσης ο οποίος την περιέγραψε σαν αν είμαστε «σ’ ένα ξέφρενο λεωφορείο με έναν μεθυσμένο οδηγό που πηγαίνει δεξιά, αριστερά,δεξιά υπάρχει ένας γκρεμός από την άλλη πλημμύρες, από την άλλη πυρκαγιές και πηγαίνει έτσι το λεωφορείο μπαμ, μπουμ, μπαμ, μπουμ, μπαμ μπουμ και το θέμα είναι εάν μπορούμε να το φρενάρουμε».

Συνέχισε λέγοντας πως «θα βλέπουμε μπροστά μας ακραίες θερμοκρασίες, που θα γίνονται πιο ακραίες. Φοβόμαστε ότι μπαίνουμε σε μία περίοδο που αποσταθεροποιείται το κλίμα».

Σύμφωνα με τον ίδιο, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι μία λύση για την καταπολέμηση αυτού του προβλήματος, καθώς και ο περιορισμός της υπερκατανάλωσης και της σπατάλης στα τρόφιμα.

Πρόσθεσε επίσης ότι υπάρχουν εκτιμήσεις πως σε μεγάλο μέρος της Κεντρικής Ευρώπης θα υπάρξει ερημοποίηση, ενώ υπογράμμισε πως μεγάλος είναι ο φόβος για εκδήλωση mega πυρκαγιών που καίνε πάνω από 40.000 στρέμματα.

«Πολύ φοβάμαι ότι θα φτάσουμε στο σημείο πως θα προσπαθούμε να σβήσουμε τις φωτιές, όμως αυτές θα σβήσουν όποτε θέλουν», επισήμανε και δήλωσε πως για το φετινό καλοκαίρι ότι οι θερμοκρασίες θα είναι αρκετά υψηλές.

Η επίσημη διεθνής πιστοποίηση του φαινομένου της κλιματικής αλλαγής θα καταγραφεί για πρώτη φορά μέσα από τις εργασίες της σημαντικότερης για την περιβαλλοντική προστασία διεθνή συνδιάσκεψη υπό την αιγίδα του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών το 1992 στο Ρίο αναφέρει σε άρθρο του στο libre ο Γρηγόρης Ι. Τσάλτας, Ομότιμος καθηγητής Παντείου Πανεπιστημίου και πρώην πρύτανης.

Και προσθέτει:

«Η συνάντηση για τη Γη», όπως χαρακτηρίστηκε επίσης η εν λόγω συνδιάσκεψη, αντικατοπτρίζει την ωριμότητα του παγκόσμιου οργανισμού αφού κατάφερε θεσμικά να συμφιλιώσει τις δύο αντιμαχόμενες από το παρελθόν έννοιες: του περιβάλλοντος και της ανάπτυξης. Έκτοτε, όλες οι αντίστοιχες προσπάθειες οργάνωσης διεθνών συναντήσεων με στόχο τη διεθνή περιβαλλοντική προστασία θα φέρουν ως τίτλο τη βιώσιμη ανάπτυξη, βασικό συστατικό πυλώνα της οποίας αποτελεί η περιβαλλοντική προστασία σε απόλυτη, ίση και παράλληλη σχέση με την οικονομική αύξηση και την κοινωνική πρόοδο.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΕΔΩ

Του Γρηγόρη Ι. Τσάλτα, Ομότιμος καθηγητής Παντείου Πανεπιστημίου, πρώην πρύτανης    

Η ίδια πάντα αυτή συνδιάσκεψη στο Ρίο θα οδηγήσει εκτός των άλλων και στην υιοθέτηση επίσης δύο πολύ σημαντικών υποχρεωτικού χαρακτήρα κειμένων. Πρόκειται για τη Σύμβαση για την Κλιματική Αλλαγή και τη Σύμβαση για τη Βιοποικιλότητα. Με τον τρόπο αυτό το φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής αναγορεύτηκε στο κυρίαρχο περιβαλλοντικό πρόβλημα για τον Πλανήτη, ενεργοποιώντας έτσι μια διαρκή ενασχόληση της διεθνούς κοινότητας με τακτικές συναντήσεις όλων των κρατών μελών της και με στόχο την αντιμετώπιση των επιπτώσεών του.

Η ενασχόληση αυτή στοχεύει από την αρχή στην παράλληλη προώθηση δύο σημαντικών διεθνών στρατηγικών: εκείνην της μείωσης του εκπομπών αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου, κύριου αιτίου της κλιματικής αλλαγής, καθώς και της διεθνούς στρατηγικής της προσαρμογής με σκοπό την αντιμετώπιση των επιπτώσεων του φαινομένου.

Το 2024 είναι πιθανή η ολική καταστροφή ευαίσθητων καλλιεργειών, με παρεπόμενο περιορισμό σε βασικά είδη διατροφής είτε του φυτικού,  είτε του ζωικού βασιλείου, λόγω και του φαινομένου της διάβρωσης του εδάφους

Μέχρι σήμερα έχουν οργανωθεί 28 παρόμοιες ειδικού σκοπού συνδιασκέψεις των μελών της Σύμβασης Πλαίσιο για την Κλιματική Αλλαγή, με πενιχρά, όπως αποδείχτηκε διαχρονικώς αλλά και σε σχέση και με την τελευταία συνάντηση στο Ντουμπάϊ, αποτελέσματα. Και τούτο γιατί η στρατηγική μείωσης των εκπομπών αερίων που οφείλεται κυρίως στην καύση του πετρελαίου και του άνθρακα, βασικών πηγών ενέργειας, εξακολουθεί να προσκρούει στη διατήρηση των ξέφρενων ρυθμών οικονομικής αύξησης. Έτσι, τα δειλά με αριθμητικούς ρυθμούς σχετικά βήματα των τελευταίων ετών, προσπαθούν να αντιπαρατεθούν με τους γεωμετρικούς, έως και εκρηκτικούς ρυθμούς της φυσικής εξέλιξης του φαινομένου της κλιματικής αλλαγής. Οι ρυθμοί αυτοί έχουν μετεξελίξει το φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής σε επιπτώσεις για τον πλανήτη με τη μορφή της κλιματικής κρίσης.

Κάτι τέτοιο πιστοποιείται μέσα από τις διαρκείς εκρήξεις πλημμυρικών φαινομένων, σε συνδυασμό με την υπερθέρμανση του Πλανήτη που οδηγεί παράλληλα στην ξηρασία και παρεπόμενα στην ερημοποίηση, αλλά και την διάβρωση των εδαφών και τα φαινόμενα πυρκαγιών, καθώς και στο λιώσιμο των πάγων, κυρίως στις περιοχές των δύο πόλων. Επίσης, η οξίνιση των θαλασσών και των ωκεανών σε συνδυασμό και με την αλλαγή των μεγάλων θαλασσίων ρευμάτων αποτελούν κίνδυνο για το μεγαλύτερο μέρος (70%) της επιφάνειας του Πλανήτη. Οι επιπτώσεις αυτές αναγορεύονται σε ανυπολόγιστες, όταν συνεκτιμηθούν οι δραματικές πλέον ελλείψεις σε επίπεδο διαθέσιμων αποθεμάτων γλυκού νερού, αλλά και τα τεράστια οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα που τις ακολουθούν.

• Έτσι, το 2023 χαρακτηρίστηκε ως το έτος με τη μεγαλύτερη αύξηση της θερμοκρασίας σπάζοντας όλα τα σχετικά ρεκόρ, με τραγικά αποτελέσματα τόσο σε επίπεδο πόλεων και γενικότερα αστικού περιβάλλοντος, όσο όμως και της υπαίθρου με εξίσου ανυπολόγιστες επιπτώσεις στη χλωρίδα και την πανίδα, με  έμφαση στη γεωργική αλλά και την κτηνοτροφική παραγωγή.

Τι θα πρέπει να περιμένουμε για το 2024;

Οι προβλέψεις δεν είναι ευοίωνες. Και τούτο γιατί το φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής δεν φαίνεται να βρίσκεται σε πορεία αναστροφής ή έστω περιορισμού του. Απεναντίας, ίσως να βρισκόμαστε μπροστά σε περίοδο μετεξέλιξής του σε μείζονα περιβαλλοντική κρίση.  Ενδέχεται, λοιπόν, να γίνουμε μάρτυρες και μεγαλύτερης αύξησης της θερμοκρασίας, ενώ οι πλημμύρες φαίνεται ότι θα κυριαρχήσουν, με έμφαση κυρίως στο νότιο και ανατολικό ημισφαίριο.

Τι φοβόμαστε;

Ραγδαία επιδείνωση των αρνητικών επιπτώσεων του φαινομένου με τη μορφή ντόμινο. Με άλλα λόγια, είναι πιθανή η ολική καταστροφή ευαίσθητων καλλιεργειών, με παρεπόμενο περιορισμό σε βασικά είδη διατροφής είτε του φυτικού,  είτε του ζωικού βασιλείου, λόγω και του φαινομένου της διάβρωσης του εδάφους. Αποτέλεσμα, η μεγάλη ανατροπή στον τομέα της βιοποικιλότητας με την εξαφάνιση πολλών σπάνιων ειδών. Παράλληλα, οι κρατικές υποδομές κρίνονται πλέον ως άκρως επισφαλείς, ενώ ο ανθρώπινος παράγοντας βρίσκεται σε καθημερινό κίνδυνο, με έμφαση ειδικότερα στην εγκατάλειψη μεγάλων περιοχών και στην αναγκαστική μετανάστευση μεγάλων μαζών με τη μορφή των περιβαλλοντικών προσφύγων. Έτσι, η ανθρώπινη υγεία θα υποβαθμιστεί έτι περαιτέρω, λόγω και των αρνητικών επιπτώσεων στον τομέα του πόσιμου νερού. Ενώ, όλο και πλησιάζει η απευκταία εποχή όπου η άνοδος της στάθμης της θάλασσας θα πλήξει αρχικά τις ευαίσθητες περιοχές των νησιωτικών κρατών με χαμηλή ρηχία κυρίως της περιοχής του Ειρηνικού, με αποτελέσματα  που μπορεί να οδηγήσουν ακόμη και στην εξαφάνισή τους από τον χάρτη (Τουβαλού, Βανουάτου, Φίτζι, Τόγκα κλπ.). Το ίδιο πάντα αυτό φαινόμενο θα πλήξει εξίσου και τις παράκτιες περιοχές των ηπειρωτικών εδαφών με μοιραία αρχικά μετακίνηση πληθυσμού προς το εσωτερικό της χώρας και ανυπολόγιστες οικονομικές κυρίως επιπτώσεις.      

Το 2023 χαρακτηρίστηκε ως έτος με τη μεγαλύτερη αύξηση της θερμοκρασίας σπάζοντας όλα τα σχετικά ρεκόρ, με τραγικά αποτελέσματα τόσο σε επίπεδο πόλεων και γενικότερα αστικού περιβάλλοντος, όσο όμως και της υπαίθρου

Τι ελπίζουμε;

Σε πρώτη φάση, την τάχιστη όσο και σημαντική εντατικοποίηση των προσπαθειών όλων των κρατών στον τομέα της γενναίας μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, με στόχο τη μελλοντική τιθάσευση του φαινομένου και της αντικατάστασης των ρυπογόνων μορφών ενέργειας με εκείνες της ήπιας και εναλλακτικής μορφής. Σε δεύτερη φάση ελπίζουμε στην τάχιστη αποδοχή και εφαρμογή σύγχρονων πολιτικών διαχείρισης πλέον του περιβάλλοντος σε σχέση με εκείνην του παρελθόντος που αφορούσε στην  απλή προστασία του, αποκομμένης από τις παραμέτρους της οικονομίας και της κοινωνίας που συναποτελούν το φαινόμενο της βιώσιμης ανάπτυξης. Στο πλαίσιο λοιπόν της αλληλεξάρτησης και αλληλοσυμπλήρωσης των τριών αυτών βασικών πυλώνων, χωρίς καμία ιεράρχηση μεταξύ τους, η πολιτική των κρατών και επομένως και της Ελλάδας θα πρέπει να εστιάζεται σε έναν εθνικό, περιφερειακό και υποπεριφερειακό σχεδιασμό αντιμετώπισης των ζητημάτων που προκύπτουν με τη ραγδαία επιδείνωση του φαινομένου της κλιματικής αλλαγής.

• Με άλλα λόγια πρόκειται κυρίως για πολιτικές που αφορούν στη στρατηγική της προσαρμογής στη βάση άμεσης υιοθέτησης αποτελεσματικών μέτρων αποδοχής, υιοθέτησης  και εφαρμογής των τριών βασικών αρχών του δικαίου του περιβάλλοντος που αφορούν: α) στην ενημέρωση και πληροφόρηση (με ανταλλαγή πληροφοριών και συντονισμό δράσεων) με στόχο την ευαισθητοποίηση β) στην αρχή της πρόληψης με τη λήψη μακροχρόνιων όσο και γενναίων αποτελεσματικών μέτρων και γ) κυρίως στην αρχή της προστασίας και προφύλαξης όλων των αγαθών τόσο του φυσικού όσο και του ανθρωπογενούς περιβάλλοντος.

Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να επιτευχθεί με την αναγόρευση της πολιτικής προστασίας σε κύρια υπηρεσία αντιμετώπισης των σχετικών προβλημάτων και παρεπόμενων προβλημάτων με ταυτόχρονη ενεργοποίηση όλων των ενδιαφερόμενων φυσικών και θεσμικών παραγόντων του κράτους: δημόσιων υπηρεσιών αλλά και επιχειρηματιών Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων, αλλά και κυρίως των ατόμων στο πνεύμα πάντα της 10^ης αρχής της Διακήρυξης του Ρίο όπου γίνεται σαφέστατα μνεία για τη βέλτιστη αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών προβλημάτων με τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων πολιτών στο κατάλληλο επίπεδο.

  Τέλος, είναι γεγονός ότι με άλλα λόγια μια παρόμοια πολιτική απαιτεί τη συμμετοχή όλων σε ένα πνεύμα συνεργασίας και κάτω από έναν κατάλληλο συντονισμό δράσεων και παράλληλη εξασφάλιση της μέγιστης δυνατής συναίνεσης.