Ασκώντας κριτική αλλά και περιγράφοντας τα «προβληματικά σημεία» της διαδρομής ο κ. Γερουλάνος υπογράμμισε ότι πρέπει να υπάρξει μια δέσμευση απ όλους στο Συνέδριο ότι το ΠΑΣΟΚ θα πει «όχι» στη μετεκλογική συνεργασία με τη Νέα Δημοκρατία. «Με έχετε ακούσει ίσως να το λέω. Όχι μόνο τώρα, αλλά το επαναλαμβάνω: Υπάρχουν ακόμα εκεί έξω τρία ΠΑΣΟΚ που σήμερα δεν πάνε στην κάλπη.

Από τα 3,5 εκατομμύρια Ελληνίδων και Ελλήνων που σήμερα δεν πάνε στην κάλπη η μεγάλη πλειοψηφία είναι παραδοσιακοί προοδευτικοί ψηφοφόροι εν αναμονή. Κάποιοι πήγαν στον Τσίπρα, διότι πίστεψαν ότι είναι ο Ανδρέας του μέλλοντος. Ποτέ δεν ήταν. Άλλοι πήγαν στον Μητσοτάκη διότι πίστεψαν ότι είναι προοδευτικός. Ποτέ δεν ήταν. Και τώρα κοιτούν εμάς. Αυτός είναι ένας γίγαντας εν υπνώσει», δήλωσε μεταξύ άλλων και συνέχισε λέγοντας ότι:

«Για να τους πείσουμε, θα χρειαστούν τρεις συν μία συνθήκες. Καθαρές θέσεις. Διακριτή ηγετική ομάδα. Προεκλογική εκστρατεία πόρτα πόρτα. Εδώ θα χρειαστεί νέα στρατηγική. Δεν πρόκειται η νίκη να έρθει μέσα από τα media. Πρέπει να είμαστε εκεί, αλλά θα είναι πάντα απέναντί μας, μέχρι να πειστούν και αυτά ότι η πολιτική αλλαγή έρχεται. Και δεν αρκούν οι συνδιασκέψεις. Όπου, κακά τα ψέματα, βρισκόμαστε οι ίδιοι και οι ίδιοι. Καλές είναι, αλλά δεν αρκούν. Μόνο πόρτα πόρτα θα βρούμε τον κόσμο που πρέπει να πείσουμε.

Με απλά λόγια, αν καθένας από εμάς φέρει έναν συμπολίτη μας που απέχει – ΕΝΑΝ – να ψηφίσει ΠΑΣΟΚ στην κάλπη τότε θα διπλασιάσουμε τα ποσοστά μας και θα δημιουργήσουμε τη δυναμική που έχουμε ανάγκη.

Και θα τους φέρουμε στην κάλπη αν δώσουμε μια υπόσχεση και την τηρήσουμε: ότι δεν θα συνεργαστούμε με τη Νέα Δημοκρατία. Ότι δεν θα υπηρετήσουμε τη συντήρηση σε έναν κόσμο που αλλάζει ριζικά. Ο κόσμος θέλει πολιτική αλλαγή από ριζοσπαστικά κόμματα. Κόμματα με όραμα και ρεαλισμό. Όχι από πολιτικούς που πουλούν την εντολή του Λαού για ένα υπουργείο.»

«Έχουμε κρίση σε πολλά επίπεδα στη χώρα μας. Έχουμε κρίση αναπτυξιακή, έχουμε κρίση κοινωνική, έχουμε κρίση δημοκρατίας και θεσμών. Η αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων απαιτεί πολιτική αλλαγή. Απαιτεί μια άλλη κυβέρνηση, απαιτεί προοδευτική κυβέρνηση στις επόμενες βουλευτικές εκλογές», ανέφερε ο κ. Φάμελλος.

Πέρα από τον διάλογο των προοδευτικών δυνάμεων, πρέπει να υπάρχουν προγραμματικές συμφωνίες και κοινή στρατηγική.

Η πρόσφατη κοινή κατάθεση νόμου ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ – ΠΑΣΟΚ – Νέα Αριστερά για την αγροτική πολιτική είναι μια πρωτοβουλία στη θετική κατεύθυνση.

Τα μεγάλα ελλείμματα στη… pic.twitter.com/XEYJSOT2FJ

— Socratis Famellos (@SFamellos) February 14, 2026

«Για τον λόγο αυτό, λοιπόν, πιστεύουμε εκ μέρους του ΣΥΡΙΖΑ ότι ο πολιτικός και προγραμματικός διάλογος πρέπει να επιταχυνθεί. Δεν υπάρχει χρόνος. Η κοινωνία, πράγματι, βρίσκεται σε πολύ μεγάλη αναστάτωση, και θυμό θα έλεγα, και αγωνία. Και πρέπει να καταλήξουμε στην κοινή βούληση διατύπωσης μιας απόφασης για ισχυρό προοδευτικό πόλο πριν από τις επόμενες βουλευτικές εκλογές. Αυτή είναι η στρατηγική επιλογή του ΣΥΡΙΖΑ. Αυτή είναι η θέση του ΣΥΡΙΖΑ.

Αντί να συζητάμε για το τι χρειάζονται τα νησιά, για το πώς θα έχουμε δασκάλους, για το πώς θα έχουμε υποδομές, νερό, πρωτογενές ποιοτικό προϊόν, συζητάμε για «Χασάπηδες», για «Φραπέδες» και για σκάνδαλα.

Τα νησιά πληρώνουν ακριβό τίμημα εξαιτίας μιας συντηρητικής, διεφθαρμένης… pic.twitter.com/I8JhKh5YaN

— Socratis Famellos (@SFamellos) February 14, 2026

Είμαστε έτοιμοι για αυτήν την επιλογή και ζητάμε να πάρουν όλοι καθαρά θέση για την αναγκαιότητα συνεργασίας, για να υπάρχει προοδευτική διέξοδος και οξυγόνο για την πατρίδα μας και για τα νησιά. Δεν αποτελεί λύση καμία κομματική περιχαράκωση. Δεν αποτελεί λύση η κομματική αυτονομία. Γιατί και τα νησιά μας χρειάζονται απαντήσεις και οι απαντήσεις πρέπει να είναι, πρώτον, πολιτικές και, δεύτερον, πρέπει να περιέχουν το “μαζί”, γιατί αλλιώς δεν θα είναι λύσεις», πρόσθεσε.

Ράνια Τραγόμαλλου

Δεν βιάζεται, δεν ανακοινώνει ανοιχτά, δεν δεσμεύεται. Αντίθετα, χτίζει – βήμα βήμα – ένα νέο προγραμματικό πλαίσιο, έξω από τα στενά όρια των κομματικών μηχανισμών. 

Οι κινήσεις Τσίπρα

Την ίδια ώρα ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ επιχειρούν να επαναπροσδιορίσουν τον ρόλο τους σε ένα μεταβαλλόμενο πολιτικό τοπίο. Στον πυρήνα των εξελίξεων βρίσκεται η πρωτοβουλία του Ινστιτούτου Αλέξη Τσίπρα για τη συγκρότηση Ομάδας Επεξεργασίας Κειμένου Θέσεων, με αντικείμενο τη σύγκλιση της σοσιαλδημοκρατίας, της ριζοσπαστικής αριστεράς και της πολιτικής οικολογίας.  

Μια  κίνηση που σηματοδοτεί την έναρξη ενός οργανωμένου διαλόγου με την κοινωνία και τους φορείς της, με στόχο τη διαμόρφωση κοινής προγραμματικής και αξιακής αφετηρίας για τον ευρύτερο προοδευτικό χώρο. 

 Η πρωτοβουλία  εντάσσεται σε έναν σχεδιασμό μακράς πνοής, που δίνει έμφαση στη διαδικασία, στον διάλογο «από τα κάτω», στην σταδιακή ωρίμανση των συνθηκών και αποσυνδέεται από ανακοινώσεις και προγραμματικές συμφωνίες κομμάτων.   

Ο Αλέξης Τσίπρας άλλωστε έχει καταστήσει σαφές οτι ο ίδιος διατηρεί τον έλεγχο του χρονοδιαγράμματος, απορρίπτοντας τη λογική των βιαστικών κινήσεων και των συγκυριακών συμμαχιών. Το βάρος πέφτει αποκλειστικά στην κοινωνία, στους φορείς και στις ιδέες. 

Η επιλογή του Γιώργου Σιακαντάρη, προερχόμενου από τον χώρο της ανανεωτικής σοσιαλδημοκρατίας, ως συντονιστή της Ομάδας, προσδίδει σαφή πολιτικό συμβολισμό και αναδεικνύει τη στόχευση για άνοιγμα προς το Κέντρο και τον σοσιαλδημοκρατικό χώρο. Το ίδιο και η σύνθεση της Ομάδας –με πανεπιστημιακούς, επιστήμονες, και ανθρώπους της κοινωνίας των πολιτών. Το μήνυμα εκπέμπει πως η όποια ανασύνθεση δεν θα γίνει με όρους κομματικής περιχαράκωσης. 

ΠΑΣΟΚ: Η επόμενη πίστα των συγκρούσεων 

Την ίδια στιγμή, στο ΠΑΣΟΚ κυριαρχεί προβληματισμός για τον πολιτικό βηματισμό και τη στρατηγική κατεύθυνση της παράταξης, ενώ στον ΣΥΡΙΖΑ η ηγεσία επιμένει στην ανάγκη προοδευτικών συνεργασιών, χωρίς ωστόσο να λαμβάνει απαντήσεις.

Στη Χαριλάου Τρικούπη, η συζήτηση για τη στρατηγική παραμένει ανοιχτή με την αβεβαιότητα να κυριαρχεί.  Οι επιμέρους δημοσκοπικές έρευνες που δείχνουν την βελόνα να πέφτει και να παρασύρει το κόμμα στην τρίτη θέση, εντείνουν τις εσωτερικές πιέσεις.  

Οι διαφοροποιήσεις, οι γκρίνιες, και οι διαρροές καταγράφουν ένα κόμμα που μιλά περισσότερο για τον εαυτό του παρά για την κοινωνία. 

Τα “alert” πάντως στο ΠΑΣΟΚ δεν χτύπησαν ξαφνικά και όσο πλησιάζει το συνέδριο, ο ήχος δυναμώνει. Η ηγεσία  αναγνωρίζει το πρόβλημα της εικόνας προς τα έξω, Το παραδέχθηκε δημόσια ο  Νίκος Ανδρουλάκης. Παράλληλα έδωσε την απάντησή-αντίδοτο: ενότητα, μάχη, καθαρό μήνυμα. Όποιος τραβά το χαλί, όπως είπε χαρακτηριστικά, θα πρέπει να λογοδοτήσει – όχι μόνο στην ηγεσία, αλλά και στον κόσμο της παράταξης. 

Κι όμως, στο εσωτερικό του κόμματος, το ερώτημα παραμένει αναπάντητο: τι προηγήθηκε; Η πτώση ή η εσωστρέφεια;  Και όσο οι μετρήσεις καθορίζουν το κλίμα, τόσο αυξάνεται η πίεση ενόψει Μαρτίου. Αν η συζήτηση μείνει στα στάσιμα ποσοστά το συνέδριο θα είναι δύσκολο, Αν όμως παγιωθεί η αίσθηση καθόδου, τότε όλα δείχνουν ότι θα εξελιχθεί σε πεδίο ανοιχτής σύγκρουσης. 

Ακόμα και η  συζήτηση για τις συνεργασίες και τη διεύρυνση λειτουργεί  ως πεδίο τριβών.  Η στρατηγική Ανδρουλάκη ήδη αμφισβητείται και στην επόμενη πίστα, στελέχη κατηγορούν ανοιχτά τον Χάρη Δούκα οτι εκτοξεύει δημόσιες βολές στον πρόεδρο του κόμματος. Κάποιοι υποστηρίζουν-ίσως να εύχονται- ο ίδιος ο πρόεδρος να σηκώσει σύντομα το θέμα ανοιχτά, μιλώντας για τις συνέπειες αυτής της τακτικής. 

Ο ΣΥΡΙΖΑ στο “περίμενε”

Στον ΣΥΡΙΖΑ, το πρόβλημα είναι διαφορετικό αλλά εξίσου εμφανές. Το κόμμα εμφανίζεται εγκλωβισμένο σε μια στρατηγική αναμονής, με περιορισμένα περιθώρια ρόλου στις εξελίξεις. Η  ηγεσία επαναλαμβάνει το προσκλητήριο για προοδευτικές συνεργασίες, χωρίς ωστόσο να καταγράφεται ουσιαστική ανταπόκριση. 

Η πραγματικότητα είναι ότι οι κινήσεις του Αλέξη Τσίπρα λειτουργούν ως σημείο αναφοράς, με βουλευτές και στελέχη να αναμένουν σήματα για την επόμενη φάση. Γεγονός που ενισχύει την εικόνα ενός κόμματος που δεν καθορίζει το ίδιο την ατζέντα του. Το προσκλητήριο για συνεργασίες παραμένει πολιτικά ορθό, αλλά χωρίς απτό αποτέλεσμα. 

Σε αυτό το πλαίσιο, η επιλογή Τσίπρα να επενδύσει στον χρόνο και στον προγραμματικό διάλογο, αποφεύγοντας τις άμεσες πολιτικές δεσμεύσεις, μεταφέρει την πίεση.  Γιατί όταν κάποιος δεν βιάζεται, αναγκάζει τους άλλους να αποφασίσουν αν θα τον περιμένουν – ή αν θα τρέξουν να βρουν την πυξίδα. 

Ράνια Τραγόμαλλου

Ανάμεσα στον πρώην πρωθυπουργό, που δείχνει να κάνει σταθερά βήματα επιστροφής, και στο  ΠΑΣΟΚ που δηλώνει αποφασισμένο να του κόψει τον δρόμο και να περιορίσει την επιρροή του, διαμορφώνεται μια κούρσα με μεγάλο πολιτικό βάθος και ακόμη μεγαλύτερο παρασκήνιο.  

Αλέξης Τσίπρας-χωρίς ακόμα νέο φορέα- και ΠΑΣΟΚ ήδη δημιουργούν μια υπόρρητη σύγκρουση με φόντο το ερώτημα: ποιος θα διαμορφώσει το αντίπαλο δέος; Ποιος θα είναι η πραγματική κυβερνητική εφεδρεία απέναντι στον Κυριάκο Μητσοτάκη;

Επανεμφάνιση Τσίπρα

 Το τελευταίο διάστημα, ο Αλέξης Τσίπρας επιλέγει στοχευμένες εμφανίσεις. Η παρέμβαση του για τους αγρότες που έχουν ξεσηκωθεί στα μπλόκα, δεν θεωρήθηκε μια απλή πολιτική τοποθέτηση. Λειτούργησε ως επισήμανση επιστροφής  και μάλιστα με όρους κεντρικού παίκτη. Με ένα βίντεο στα κοινωνικά δίκτυα, λίγες ημέρες πριν από τη δημόσια παρουσίαση του βιβλίου του στην Πάτρα –πόλη με βαρύ συμβολισμό για τον προοδευτικό χώρο– επέλεξε να δείξει ότι βρίσκεται ξανά στο πολιτικό προσκήνιο.

Εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση στην κυβέρνηση, δηλώνοντας ότι εγκληματίες δεν είναι «όσοι διεκδικούν το δίκιο τους» αλλά εκείνοι που «ενορχήστρωσαν το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ και έφαγαν τα λεφτά των αγροτών μοιράζοντας τα σε φίλους». Μίλησε για υποκλοπές, απευθείας αναθέσεις και «καρτέλ ανεξέλεγκτα να αγοράζουν φτηνά από τους παραγωγούς και να πουλάνε πανάκριβα στους καταναλωτές».

Και κατέληξε: « Έξι χρόνια τώρα δεν υπήρξε κανένας σχεδιασμός στήριξης, αφού μόλις το 4% του ταμείου ανάκαμψης πήγε στον αγροτικό τομέα. Που υπήρξε στήριξη; Στους «φραπέδες», στους «χασάπηδες» και εξαιτίας αυτών φέτος οι επιδοτήσεις που θα έπρεπε να δοθούν σε όσους τις είχαν πραγματικά ανάγκη θα μειωθούν και θα καθυστερήσουν».

Ο χώρος που μοιάζει να διεκδικεί είναι για τη Χαριλάου Τρικούπη, μια εξέλιξη που πρέπει πάση θυσία να περιοριστεί.

Το ΠΑΣΟΚ «σηκώνει» αναχώματα

Στο ΠΑΣΟΚ θεωρούν ότι η συγκυρία δεν αντέχει επιστροφές χωρίς νέο αφήγημα. «Η ιστορική συγκυρία δεν θα μας συγχωρέσει μια απλή “αναπαλαίωση”. Χρειαζόμαστε τομές, αλλαγές και μεταρρυθμίσεις ανθεκτικές στον χρόνο αλλά και στη συνείδηση του πολίτη», τονίζουν κορυφαία στελέχη, διαμηνύοντας ότι το κόμμα έχει την ευθύνη να απαντήσει στη ΝΔ – και όχι να ανασυστήσει παλιούς ρόλους στην Κεντροαριστερά.

Ταυτόχρονα, επιδιώκουν να αφήσουν ελάχιστο χώρο στον πρώην πρωθυπουργό.  Στελέχη υποστηρίζουν δημόσια  ότι  κρίθηκε το 2015 και πως η κοινωνία χρειάζεται προσκήνιο, καθαρές κουβέντες, σχέδιο, προοπτική και συγκεκριμένες λύσεις, που μόνο το ΠΑΣΟΚ, όπως λένε ηγεσία και στελέχη,  μπορεί να δώσει.

Ο Νίκος Ανδρουλάκης ανεβάζει τους τόνους: «Ο κ. Τσίπρας πολέμησε λυσσαλέα το ΠΑΣΟΚ και στόχος του ήταν να το κλείσει. Δεν τα κατάφερε. Το ΠΑΣΟΚ άντεξε και έχει μια σοβαρή και ισχυρή προοπτική. Μετά έκανε ό,τι μπορούσε για να διαλύσει το κόμμα του. Τα κατάφερε.»

Η κριτική αυτή δεν αφορά μόνο στο παρελθόν. Είναι η προειδοποίηση ότι η Χαριλάου Τρικούπη δεν θα επιτρέψει στον πρώην πρωθυπουργό να αναλάβει ξανά ρόλο ηγεσίας στον προοδευτικό χώρο.

Οι κινήσεις στο πεδίο

Η άτυπη κούρσα δεν περιορίζεται στο ποιος ασκεί καλύτερη αντιπολίτευση, αλλά στο ποιος μπορεί να κυβερνήσει. Το ΠΑΣΟΚ επιχειρεί να χτίσει προφίλ αξιοπιστίας και θεσμικότητας, βάζοντας μπροστά αιτήματα όπως η αναθεώρηση του άρθρου 86. Ο κ. Ανδρουλάκης το θέτει καθαρά: «Η επόμενη συνταγματική αναθεώρηση δεν πρέπει να γίνει πεδίο κομματικών τακτικισμών. Απαιτείται συναίνεση, σοβαρότητα και καθαροί κανόνες στο διάλογο. Γι’ αυτό, θα απευθύνω κάλεσμα στις δυνάμεις της δημοκρατικής αντιπολίτευσης για μια γενναία αναθεώρηση του άρθρου 86, ώστε κανείς πολιτικός να μην στέκεται πάνω από τον νόμο».

Παράλληλα, η παρουσία του στα μπλόκα και η άμεση επαφή με τους αγρότες –που όπως λέει έχουν «δίκαια αιτήματα» και βλέπουν τα προϊόντα τους να φτάνουν στο ράφι έως και 15 φορές ακριβότερα– αποτελούν μέρος ενός σχεδίου που επιδιώκει να ανακτήσει κοινωνικές ρίζες. Το κόμμα ετοιμάζει εξορμήσεις, συνεργασίες με δήμους, παρουσία σε εκδηλώσεις φορέων. Όλα αυτά για να δείξει ότι είναι ο «μόνος εναλλακτικός πόλος διακυβέρνησης απέναντι στη ΝΔ».

Την ίδια ώρα, ο κ. Τσίπρας, που ακόμα δεν έχει ανακοινώσει πολιτικό φορέα, επιλέγει πιο αντισυστημικούς τόνους. Στελέχη του ΠΑΣΟΚ βλέπουν σε αυτό «μια απόπειρα επιστροφής μέσω έντασης», που όμως, όπως λένε,  απευθύνεται σε κοινό μικρότερο από παλιά.

Έλεγχος και διεκδίκηση   

Η μάχη, στο βάθος, αφορά τον έλεγχο του προοδευτικού χώρου και τη διεκδίκηση του εναλλακτικού πόλουδιακυβέρνησης. Από τη μία τα «δείγματα γραφής» του Αλέξη Τσίπρα τον εμφανίζουν να προετοιμάζει γρήγορα μια επιστροφή στην κεντρική πολιτική σκηνή και από την άλλη το  ΠΑΣΟΚ προσπαθεί να πείσει ότι εκείνο –και μόνο εκείνο– μπορεί να σταθεί απέναντι στη ΝΔ, με σχέδιο και θεσμικότητα.

Και η κούρσα αυτή μόλις ξεκίνησε.

Ράνια Τραγόμαλλου

Η Αχαΐα  αποτελεί ιστορικό προπύργιο της Δημοκρατικής Παράταξης, ενώ η εκδήλωση συμπίπτει χρονικά με τη συζήτηση για τον προϋπολογισμό στη Βουλή.

Για κάποιους χαρακτηρίζεται και σαν ένα άτυπο πολιτικό «ντιμπέιτ» εκτός των τειχών.

Τρεις στρατηγικές και η Πάτρα στο επίκεντρο

Το ΠΑΣΟΚ  θέλει μια πιο καθαρή αντιπαράθεση με τη ΝΔ, ο ΣΥΡΙΖΑ επιδιώκει ένα μέτωπο συνεργασιών, ενώ ο Αλέξης Τσίπρας διατρανώνει ότι υπάρχει ανάγκη για νέα εκκίνηση που υπερβαίνει θεσμικά σχήματα και κομματικές ηγεσίες.

Μέσα σε  αυτό το τριγωνικό σκηνικό, φορτίζεται και η πολιτική σημειολογία της Πάτρας ως πρώτη επιλογή για να ανοίξουν αυλαία οι περιοδείες του πρώην πρωθυπουργού.

Στη  Χαριλάου Τρικούπη δεν δείχνουν διατεθειμένοι να αφήσουν χώρο.

«Διαβάζουν» κάθε κίνηση του Αλέξη Τσίπρα και συνεχίζουν να ενισχύσουν τα δικά τους αναχώματα. Το κόμμα δείχνει  να θωρακίζεται όχι μόνο απέναντι στη Νέα Δημοκρατία, αλλά και απέναντι σε πιθανή εκ νέου «συσπείρωση» δυνάμεων γύρω από τον πρώην πρωθυπουργό.

Το ΠΑΣΟΚ σε κίνηση

Ήδη προετοιμάζουν εξορμήσεις, συνεργασίες  με φορείς και δήμους, ακόμη και συμμετοχή στελεχών σε εκδηλώσεις φορέων της ευρύτερης προοδευτικής παράταξης.

Μια στρατηγική που θέλει να  στείλει το μήνυμα ότι το ΠΑΣΟΚ δεν επιβάλλει «face control», λειτουργεί με σαφείς όρους και φιλοδοξεί να είναι ο μόνος εναλλακτικός πόλος διακυβέρνησης απέναντι στην ΝΔ αλλά και ο σταθερός κορμός μιας νέας προγραμματικής πλειοψηφίας.

Ο Νίκος Ανδρουλάκης,  έχει μπει σε ρυθμούς συνεχούς κινητικότητας. Η παρουσία του στα μπλόκα  των αγροτών, λειτούργησε ως δοκιμαστικός σωλήνας. Τα στελέχη  είδαν ότι η επαφή με τον κόσμο μπορεί να μεταφραστεί σε πολιτικό κεφάλαιο, αρκεί να έχει συνέχεια.

Παράλληλα,  ετοιμάζεται η εξόρμηση στις γειτονιές της Αθήνας,  σε μια προσπάθεια να ξαναχτιστεί η σχέση με τους πολίτες σε περιοχές όπου η Νέα Δημοκρατία κατέγραψε υψηλά ποσοστά.  

Στελέχη  εκτιμούν ότι η παρουσία του προέδρου του κόμματος, στα πεδία κοινωνικής τριβής λειτουργεί ως εργαστήριο πολιτικής επανασύνδεσης.

Ο ΣΥΡΙΖΑ στην «πλατεία»

Την ίδια στιγμή,  ο ΣΥΡΙΖΑ επιχειρεί να κατέβει από τον «εξώστη» των συμβολισμών στην πραγματικότητα της εσωκομματικής διαχείρισης, προσπαθώντας να αποφύγει απώλειες. Η επιλογή να συνεδριάσει η Κοινοβουλευτική Ομάδα, αντί η Πολιτική Γραμματεία εκτιμάται ότι έγινε για να διαχυθούν οι εντάσεις προτού κλιμακωθούν. Ωστόσο, δεν έλειψαν οι κεκαλυμμένες αιχμές για τον τρόπο με τον οποίο ο κ. Τσίπρας παρεμβαίνει στο πολιτικό περιβάλλον. Η ισορροπία  ανάμεσα στον σεβασμό προς το πρόσωπό του και την ανάγκη επανεκκίνησης του κόμματος παραμένει λεπτή. 

Ο Σωκράτης Φάμελλος,  στην ομιλία του πρόταξε το «εμείς» απέναντι στο «εγώ», απαντώντας στις αιτιάσεις Τσίπρα περί ιδιοτέλειας, εγωισμών και μικροκομματικών υπολογισμών. Υπενθύμισε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ  έχει καταθέσει πρώτος πρόταση για ενιαίο προοδευτικό ψηφοδέλτιο, θέτοντας το δίλημμα: προοδευτική ενότητα ή συνέχιση της δεξιάς διακυβέρνησης

Από τη συνεδρίαση της ΚΟ του κόμματος απουσίαζε ο Παύλος Πολάκης και στις ομιλίες τους οι βουλευτές απέφυγαν πολωμένες απόψεις. Την ερχόμενη  εβδομάδα όμως, θα συνεδριάσει η Πολιτική Γραμματεία οπού εκεί αναμένεται να γίνει συζήτηση για όλα τα ανοιχτά μέτωπα.  

Μάχη αντοχής

Όπως λένε πολιτικοί παρατηρητές, το τοπίο στην κεντροαριστερά δεν θυμίζει σταθερή σκακιέρα, αλλά ρευστή παρτίδα όπου οι κινήσεις γίνονται ταυτόχρονα και ο αντίπαλος αλλάζει ρόλο: άλλοτε ανταγωνιστής, άλλοτε δυνητικός σύμμαχος, άλλοτε «συνέταιρος» ενός ευρύτερου αφηγήματος που ακόμη δεν έχει αποκρυσταλλωθεί. Το μόνο σταθερό σημείο είναι ότι κανείς δεν προτίθεται να εγκαταλείψει το τερέν.

Στο τέλος, η μάχη για την πρωτοκαθεδρία  στον προοδευτικό χώρο δεν διεξάγεται μόνο στις δημοσκοπήσεις, αλλά στις τακτικές κινήσεις, στα σύμβολα, στις αποχρώσεις του πολιτικού λόγου.

Κι αν κάτι  φαίνεται βέβαιο, είναι ότι η επόμενη περίοδος θα μοιάζει περισσότερο με παρτίδα στρατηγικής αντοχής.

Ο κ. Χαρίτσης στην ίδια συνέντευξη μιλά για τον Αλέξη Τσίπρα, αλλά και για τη συνάντηση που είχε με τον Πρόεδρο της Βουλής σχετικά με όσα είδαν τα φώτα της δημοσιότητας στη δίκη που βρίσκεται σε εξέλιξη για τις υποκλοπές.

Συνέντευξη

Χρόνης Διαμαντόπουλος

–Κύριε Χαρίτση, η Νέα Αριστερά, βιώνει μια κρίση. Αν και στην πλειονότητά τους τα στελέχη της Κοινοβουλευτικής Ομάδας έχουν διατελέσει υπουργοί της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ, φαίνεται ότι το σχέδιο για έναν νέο φορέα εντός της Αριστεράς δεν πήγε καλά. Τι συμβαίνει;

Η Νέα Αριστερά έχει καταφέρει κάτι σημαντικό που συχνά στη δημόσια συζήτηση τείνουμε να το υποτιμούμε: αποτελεί μια Αριστερή δύναμη ουσιαστικής αντιπολίτευσης στη Δεξιά. Δείτε την εικόνα στη Βουλή. Εκεί, η Νέα Αριστερά έχει πρωταγωνιστήσει σε μεγάλες συγκρούσεις που είχαν αποτέλεσμα.

Το δικό μας ξεκάθαρο «όχι» στους υπέρογκους εξοπλισμούς άνοιξε τη συζήτηση για ένα θέμα που θεωρείται –λανθασμένα- ταμπού. Οι κοινοβουλευτικές μας ερωτήσεις για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ –πριν αυτό ξεσπάσει- ανέδειξαν την πυραμίδα της διαφθοράς που έχει στην κορυφή της τον κύριο Μητσοτάκη. Η δική μας δράση ανάγκασε την κυβέρνηση να ψηφίσει τη ρύθμιση για τις χρεώσεις στα ΑΤΜ. Οι κοινές πρωτοβουλίες της προοδευτικής αντιπολίτευσης –για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, την πρόταση δυσπιστίας, τον ΟΠΕΚΕΠΕ– είχαν την σφραγίδα της Νέας Αριστεράς.

Το ερώτημα είναι σε ποια κατεύθυνση θα είναι αυτές οι πρωτοβουλίες. Θα έχουμε απλώς ένα ανακάτεμα της τράπουλας ή μια ουσιαστική αναδιάταξη

Και εκτός Βουλής, η Νέα Αριστερά έχει έντονη δραστηριότητα. Στις κινητοποιήσεις για τα Τέμπη, για την γενοκτονία στην Παλαιστίνη, στα μεγάλα και μικρότερα επίδικα που αφορούν την κοινωνία.

Προφανώς, αυτή η εικόνα ενισχύει το ερώτημά σας. Κι εδώ θέλω να είμαι ξεκάθαρος: δεν τα έχουμε καταφέρει στον βαθμό που θα θέλαμε γιατί είμαστε και εμείς οργανικό κομμάτι της στρατηγικής κρίσης της Αριστεράς. Την κουβαλάμε. Αλλά θα έλεγα ότι είμαστε και η μόνη δύναμη που το αναγνωρίζει αυτό και έχουμε μια πρόταση για τη διέξοδο: τη συνεργασία και την ενότητα, το Λαϊκό Μέτωπο, με ξεκάθαρο πρόγραμμα σύγκρουσης με τη Δεξιά.

–Οι πρωτοβουλίες του κ. Τσίπρα και το -πιθανότατα- υπό ίδρυση κόμμα θα παίξουν σημαντικό ρόλο στην προσπάθεια για αναδιάταξη του πολιτικού σκηνικού;

Ο Αλέξης Τσίπρας ήταν πρωθυπουργός της κυβέρνησης της Αριστεράς και πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ για πολλά χρόνια. Δεν θα μπορούσαν να μην παίξουν ρόλο οι όποιες πρωτοβουλίες του. Το ερώτημα είναι σε ποια κατεύθυνση θα είναι αυτές οι πρωτοβουλίες λαμβάνοντας υπόψη την πορεία του ΣΥΡΙΖΑ και τη στροφή σε λογικές του «μέσου όρου» που οδήγησαν στην ήττα στις εκλογές του 2023.

Ο Κασσελάκης ήταν η κατάληξη μιας πορείας που ο  ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ πρέπει να αξιολογήσει στην προσπάθεια να ανακτήσει την αξιοπιστία του

Θα έχουμε απλώς ένα ανακάτεμα της τράπουλας ή μια ουσιαστική αναδιάταξη στον πυρήνα της οποίας θα είναι οι ξεκάθαρες απαντήσεις σε συγκεκριμένα ερωτήματα.

Να το πω με ένα παράδειγμα: τι θα κάνει η Αριστερά απέναντι στη λογική του πολέμου που διακατέχει την Ευρώπη και τη σύνδεσή του με τον «ενεργειακό πόλεμο»; Θα πούμε όχι στα παιχνίδια με τις εξορύξεις και την εξάρτηση από το αμερικανικό LNG; Θα μιλήσουμε για πραγματική ενεργειακή αυτονομία της χώρας ή θα συρθούμε πίσω από τη λογική «δεν γίνεται διαφορετικά» και θα υποκύψουμε στον παραλογισμό της Δεξιάς και των επιχειρηματικών συμφερόντων;

–Τώρα που εκλείπει η παρουσία του κ. Κασσελάκη στον ΣΥΡΙΖΑ- ΠΣ, ποιοι είναι οι λόγοι που σας κρατούν σε απόσταση από τους συντρόφους σας; Γιατί δεν γίνεστε, ένα και πάλι;

Ο Κασσελάκης ήταν η κατάληξη μιας πορείας που ο  ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ πρέπει να αξιολογήσει στην προσπάθεια να ανακτήσει την αξιοπιστία του. Από κει και πέρα, εμείς πήραμε συγκεκριμένες – και δύσκολες – αποφάσεις για να διασφαλίσουμε την αξιοπρέπεια ενός ολόκληρου πολιτικού χώρου και ιδρύσαμε ένα νέο κόμμα με σκοπό να ξαναβάλουμε την πολιτική στο επίκεντρο. Κι αυτό κάνουμε.

Αν δεν υπάρξει ισχυρός, ενωτικός, πόλος απέναντι στη Δεξιά τότε ναι. Κινδυνεύουμε να έχουμε να επιλέξουμε μεταξύ Μητσοτάκη και κάποιας μορφής ακροδεξιάς

Για παράδειγμα, στον περσινό προϋπολογισμό η Νέα Αριστερά, σε αντίθεση με άλλες δυνάμεις της προοδευτικής αντιπολίτευσης συμπεριλαμβανομένου του ΣΥΡΙΖΑ, καταψήφισε τις αμυντικές δαπάνες επειδή πιστεύουμε ότι η ξέφρενη κούρσα εξοπλισμών στερεί κοινωνικές δαπάνες και χρεώνει τις επόμενες γενιές.

Βλέποντας τις σημερινές εξελίξεις με μια Ευρώπη που μιλάει για πόλεμο αισθανόμαστε δικαιωμένοι μεν αλλά και ιδιαίτερα ανήσυχοι. Η μείωση στις δαπάνες του κοινωνικού κράτους για χάρη της πολεμικής οικονομίας είναι το μεγάλο επίδικο, στο οποίο πρέπει όλοι να πάρουν ξεκάθαρη θέση. Κι εκεί θα κριθούμε.

–Αν και αποδυναμωμένη η ΝΔ, κρατά μεγάλο μέρος των δυνάμεων της. Ισχυρές δυνάμεις καταγράφουν αθροιστικά και τα κόμματα που βρίσκονται δεξιά της. Από την άλλη το ΠΑΣΟΚ βρίσκεται σε άμυνα, ο ΣΥΡΙΖΑ υποχωρεί σημαντικά και η Νέα Αριστερά καταγράφει χαμηλές πτήσεις. Τελικά η εναλλακτική στη διακυβέρνηση   της χώρας είναι στα δεξιά της ΝΔ;

Αν δεν υπάρξει ισχυρός, ενωτικός, πόλος απέναντι στη Δεξιά τότε ναι. Κινδυνεύουμε να έχουμε να επιλέξουμε μεταξύ Μητσοτάκη και κάποιας μορφής ακροδεξιάς. Κι αυτό είναι καταστροφή για τη Δημοκρατία και τη χώρα την ίδια. 

Γι’ αυτό η Νέα Αριστερά από πέρσι λέει το μόνο λογικό πράγμα που μπορεί να ειπωθεί: προγραμματική συζήτηση, συμφωνία πάνω στο τι αλλάζουμε άμεσα στη χώρα, εμβάθυνση της πολιτικής και κοινωνικής δυναμικής στον χώρο της Αριστεράς- από τη ριζοσπαστική Αριστερά μέχρι την αριστερή σοσιαλδημοκρατία.

Όσα κόλπα και αν κάνει (η κυβέρνηση) στην Εξεταστική (για ΟΠΕΚΕΠΕ), οι πολίτες καταλαβαίνουν ότι εδώ έχουμε να κάνουμε με ένα καθεστώς που λειτουργεί με όρους «παράγκας»

Μέτωπο δηλαδή απέναντι στο καθεστώς Μητσοτάκη. Μέτωπο απέναντι στην ακροδεξιά.

–Μπορεί το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ να φέρει πολιτικές εξελίξεις; Στη Βουλή, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, αναμένεται άλλη μία δικογραφία γι’ αυτό το θέμα. Πώς πιστεύετε πως θα εξελιχθούν τα πράγματα;

Έχει ήδη φέρει. Η ΝΔ αποδείχθηκε για πολλοστή φορά ότι είναι ένα κόμμα που δεν μπορεί να ασκήσει εξουσία απαλλαγμένη από τη λογική του πελατειακού κράτους και την καθεστωτική αντίληψη ότι το κράτος της ανήκει. Οι αγρότες –οι πραγματικοί αγρότες- της γυρνάνε την πλάτη. Και όσα κόλπα και αν κάνει στην Εξεταστική, οι πολίτες καταλαβαίνουν ότι εδώ έχουμε να κάνουμε με ένα καθεστώς που λειτουργεί με όρους «παράγκας». Στήνει το πολιτικό παιχνίδι με μόνο στόχο να μείνει στην εξουσία. Αλλά αυτό, ως επιλογή, έχει κοντά ποδάρια.

Δεν είναι δυνατόν να καταθέτει ο μάρτυρας ενόρκως ότι η εξέτασή του στην Εξεταστική ήταν στημένη και η Βουλή να μην αντιδρά!

Υπάρχει η δυνατότητα να φύγει το καθεστώς Μητσοτάκη. Να μην έχει τρίτη ευκαιρία. Φτάνει εμείς να κάνουμε τη λογική επιλογή: να δείξουμε ότι τα πράγματα μπορούν να πάνε διαφορετικά, μπορούν να αλλάξουν προς το καλύτερο. Με ενότητα δυνάμεων και σοβαρό προγραμματικό λόγο.

–Την περασμένη Τρίτη επισκεφτήκατε τον Πρόεδρο της Βουλής σε σχέση με όσα είπε ένας μάρτυρας στη δίκη για τις υποκλοπές. Θέλετε να μας εξηγήσετε τι συνέβη και τι σας είπε ο κ. Κακλαμάνης;

Ναι. Μαθαίνοντας ότι ένας μάρτυρας στη δίκη για τις υποκλοπές κατέθεσε ενόρκως ότι η εξέτασή του στην Εξεταστική Επιτροπή της Βουλής ήταν στημένη, με ερωτήσεις και απαντήσεις των βουλευτών της ΝΔ να του έχουν δοθεί από πριν, θεώρησα υποχρέωσή μου να κινηθώ θεσμικά πραγματοποιώντας διάβημα στον Πρόεδρο της Βουλής.

Ζήτησα κατ’ αρχάς να κληθεί ο εν λόγω μάρτυρας άμεσα στην Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής για να δώσει εξηγήσεις σχετικά με την κατάθεσή του. Δεν είναι δυνατόν να καταθέτει ο μάρτυρας ενόρκως ότι η εξέτασή του στην Εξεταστική ήταν στημένη και η Βουλή να μην αντιδρά!

Όσον αφορά εμένα και την πρόταση του Αλέξη Τσίπρα για την προεδρία του ΣΥΡΙΖΑ η περιγραφή του στο βιβλίο είναι ακριβής. Έτσι έγιναν τα πράγματα

Συζήτησα επίσης με τον Πρόεδρο της Βουλής και τον γενικότερο προβληματισμό μου για τον τρόπο λειτουργίας των Εξεταστικών Επιτροπών που καταλήγουν σε παρωδία, πλήττοντας ανεπανόρθωτα την αξιοπιστία της Βουλής των Ελλήνων αλλά και το κράτος δικαίου. Του είπα, λοιπόν, ότι η Βουλή έχει μια «συνταγματική εκκρεμότητα». Με την τελευταία συνταγματική αναθεώρηση δόθηκε η δυνατότητα για σύσταση Εξεταστικής Επιτροπής στην κοινοβουλευτική μειοψηφία. Ο Κανονισμός της Βουλής όμως, ως προς αυτό, παραμένει ατελής. Αυτή η εκκρεμότητα πρέπει να τακτοποιηθεί. Με αυτόν τον τρόπο η λειτουργία των Εξεταστικών Επιτροπών θα βελτιωθεί ουσιαστικά για να μην καταλήγουν σε «πλυντήριο» της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας.

Ο κ. Κακλαμάνης μου είπε ότι θα εξετάσει αυτές τις προτάσεις ενόψει τροποποίησης του Κανονισμού της Βουλής και ελπίζω να το κάνει.

–Στο βιβλίο του Αλέξη Τσίπρα, υπάρχει μια αναφορά και στο πρόσωπό σας. Γράφει ότι σας ανακοίνωσε την πρόθεσή του να παραιτηθεί και να σας προτείνει για πρόεδρο του κόμματος και περιγράφει: «Στο άκουσμα της απόφασής μου να φύγω και ακόμα περισσότερο στην πρότασή μου να θέσει υποψηφιότητα (σ.σ. ο Αλ. Χαρίτσης), σκοτείνιασε. Μου είπε, τελικά, ότι δεν αισθάνεται έτοιμος να αναλάβει ένα τόσο μεγάλο βάρος. Και μου ζήτησε να μην παραιτηθώ». Θέλετε να κάνετε κάποιο σχόλιο;

Έχω ήδη πει δημόσια ότι όσον αφορά εμένα και την πρόταση του Αλέξη Τσίπρα για την προεδρία του ΣΥΡΙΖΑ η περιγραφή του στο βιβλίο είναι ακριβής. Έτσι έγιναν τα πράγματα. Δεν ήταν μια εύκολη απόφαση, ομολογώ.

Έχοντας όμως στο μυαλό μου την ενότητα και την προοπτική του κόμματος – και όχι το προσωπικό κόστος – θεώρησα ότι χωρίς να έχει προηγηθεί μια στοιχειώδης πολιτική και προσωπική προετοιμασία, το εγχείρημα δεν θα ήταν βιώσιμο. Γι’ αυτό και δεν δέχτηκα. Και νομίζω ότι η απόφασή μου ήταν σωστή με τα τότε δεδομένα.

Μύθοι και Αλήθειες

Οι αντίπαλοί μας, στην Ελλάδα –με πρωταγωνιστές τους υπεύθυνους της χρεοκοπίας– αλλά και στο εξωτερικό –με πρωταγωνιστές τους επίδοξους διώκτες μας από την Ευρώπη– ισχυρίζονται πως η αντίσταση που προέβαλε και η διαπραγμάτευση που  έκανε ο ΣΥΡΙΖΑ προκάλεσαν «ζημιά» στην ελληνική οικονομία από 20 έως 100 δισ. Αναλόγως ποιον ρωτάς. Οι πιο συχνά αναφερόμενοι αριθμοί κυμαίνονται στα 80-86 δισ., όπως τα «υπολόγισε» ο Ρέγκλινγκ, του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας, φορέα δανεισμού της Ελλάδας στο τρίτο πρόγραμμα. Ο Ρέγκλινγκ, ο οποίος νυχθημερόν κατηγορούσε εμένα, τον Ολάντ, τη Μέρκελ και τον Γιούνκερ, γιατί θέλαμε να μείνει η Ελλάδα στην ευρωζώνη!

[…]

Το ποσό, λοιπόν, στο οποίο αναφέρεται, προφανώς ταυτίζεται με τη χρηματοδότηση του Τρίτου Μνημονίου (86 δισ. ευρώ). Άλλοι έχουν αναφερθεί σε κόστη που αφορούν στις ανακεφαλαιοποιήσεις των τραπεζών (5-15 δισ. ευρώ), ενώ άλλοι έχουν επιχειρήσει να υπολογίσουν τις έμμεσες απώλειες του ΑΕΠ, λόγω ύφεσης από την αβεβαιότητα για την παραμονή της χώρας στην Ευρωζώνη. Και οι πιο ευφάνταστοι στην Ελλάδα αθροίζουν και τις τρεις εκδοχές, ώστε να τους βγει ένα ακόμα πιο θεαματικό νούμερο.

Εκτός όμως από την αριθμητική της πολιτικής εμπάθειας, υπάρχει και η αριθμητική της αλήθειας. Όσοι υπολογίζουν ως κόστος της διαπραγμάτευσης τον δανεισμό του τρίτου προγράμματος, ξεχνούν, ή κάνουν ότι ξεχνούν, πως η Ελλάδα, τον Ιανουάριο του 2015, που αναλάβαμε τη διακυβέρνηση, ήταν με τη θηλιά του χρέους στον λαιμό, με άδεια ταμεία, εκτός αγορών και με το δεύτερο πρόγραμμα εκτροχιασμένο. Έπρεπε, συνεπώς, να δανειστεί ούτως ή άλλως, για να αποπληρώσει τις δανειακές της υποχρεώσεις. Και ούτε για τις υποχρεώσεις αυτές, ούτε για το χρέος, ούτε για τα άδεια ταμεία, είχε την παραμικρή ευθύνη η Κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ.

Ακόμα και αν δεν ήμασταν σε Μνημόνια, τα ποσά αυτά θα έπρεπε να αναζητηθούν στις διεθνείς χρηματαγορές, με επιτόκια πολύ υψηλότερα από αυτά που η δική μας διαπραγμάτευση πέτυχε στη Συμφωνία με τον ΕΜΣ.

[…]

Μήπως, όμως, υπήρχε η δυνατότητα αποφύγουμε το πικρό ποτήρι; Να ανακτήσει η χώρα πρόσβαση στις αγορές και να μπορέσει έτσι, χωρίς πίεση και εκβιασμούς, να ανταποκριθεί στις δανειακές της υποχρεώσεις και να αποφύγει τη χρεοκοπία; Αυτό κανένας σοβαρός αναλυτής δεν το συζητά. Γιατί, μιλάμε για μια χώρα που δεν είχε ολοκληρώσει καμία σοβαρή διαρθρωτική μεταρρύθμιση. Μια χώρα που δεν κατάφερε να κλείσει την 5η Αξιολόγηση του δεύτερου συνεχόμενου προγράμματος στήριξης. Μια χώρα με απαγορευτικά επιτόκια δανεισμού, ένα βουνό δημόσιου χρέους, περίπου στο 180% του ΑΕΠ, και τεράστια ποσά σε αποπληρωμές δανείων μέσα στην επόμενη τριετία.

[…]

Όσοι, πάλι, με δημιουργική λογιστική, ισχυρίζονται ότι το ΑΕΠ της χώρας θα είχε ανέβει θεαματικά, αν είχαμε παραδοθεί χωρίς αντίσταση και στηρίζουν το επιχείρημά τους στις προβλέψεις του ΔΝΤ για την τριετία 2015-2018, δεν έχουν παρά να ρίξουν μια ματιά στις αντίστοιχες προβλέψεις του ΔΝΤ για τους ρυθμούς ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας από το 2010 μέχρι και το 2014.

Θα διαπιστώσουν έτσι πόσο εξωπραγματικές, ερασιτεχνικές ή υποταγμένες σε σκοπιμότητες ήταν οι εκτιμήσεις τους. Τέλος, όσοι επιχειρούν να φορτώσουν σε μας το κόστος της ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών, αποσιωπούν ή αγνοούν ότι αυτή θα ήταν αδύνατον να αποφευχθεί ακόμη και αν δεν υπήρχαν οι αναταράξεις του 2015, αφού οι ελληνικές τράπεζες ήταν ήδη σε πολύ δύσκολη κατάσταση από το 2013-2014, με πάνω από το 45% των δανείων που είχαν χορηγήσει να είναι «κόκκινα». Ενώ η απόφαση της ΕΚΤ να αποσύρει το waiver για τα ελληνικά ομόλογα μία εβδομάδα μετά τις εκλογές του Ιανουαρίου επιτάχυνε την κρίση ρευστότητας των τραπεζών.

Επιπλέον, οι ανακεφαλαιοποιήσεις έγιναν με ιδιωτική συμμετοχή σε μεγάλο ποσοστό, άρα δεν ήταν πλήρως δημοσιονομικό το κόστος. Και εντέλει, οι τράπεζες απέκτησαν πάλι σύντομα πρόσβαση σε ρευστότητα, και η σταθερότητα του τραπεζικού συστήματος όχι μόνο επανήλθε, αλλά αυτό εξυγιάνθηκε και επέστρεψε σύντομα σε κερδοφορία.

[…]

Με όρους τεχνοκρατικού πραγματισμού, η σκληρή διαπραγμάτευση του πρώτου εξαμήνου του 2015, που οι πολιτικοί μας αντίπαλοι χαρακτήριζαν συγκρουσιακή, ορισμένοι ακόμα και τυχοδιωκτική, κατέληξε σε μία νέα συμφωνία, που τα κρίσιμα ποιοτικά χαρακτηριστικά της ελάχιστη σχέση είχαν με τις δυο προηγούμενες και αποτυχημένες φάσεις της λεγόμενης προσαρμογής.

Το Τρίτο Μνημόνιο περιλάμβανε, χωρίς αμφιβολία, μια σειρά από μέτρα λιτότητας, που δεν τα θέλαμε, αλλά υποχρεωθήκαμε να αποδεχτούμε και που τον υφεσιακό χαρακτήρα και την αρνητική τους επίδραση στην ελληνική οικονομία και κοινωνία ούτε υποτίμησα ούτε έκρυψα. Από την άλλη, όμως, υποχρεώθηκε και η άλλη πλευρά, οι εταίροι, να αποδεχτούν μια σειρά από όρους, εκ των ων ουκ άνευ για εμάς.

Κατ’ αρχάς, αναγνώρισαν ρητά την ανάγκη ελάφρυνσης του χρέους, για την οποία μέχρι τότε ή αντέτασσαν κάθετη άρνηση ή πετούσαν την μπάλα στην εξέδρα. Αυτή ήταν μια από τις βασικές μας επιτυχίες στις αποφάσεις της Συνόδου Κορυφής, της 12ης Ιουλίου 2015. Για πρώτη φορά, οι Θεσμοί παραδέχτηκαν χωρίς αστερίσκους ότι το ελληνικό χρέος ήταν μη βιώσιμο υπό τις παρούσες συνθήκες, και δρομολόγησαν σταδιακά ουσιαστικά μέτρα ελάφρυνσης.

Δεύτερον, υποχώρησαν στον προσδιορισμό των δημοσιονομικών στόχων και αποδέχτηκαν μια πιο ρεαλιστική προσέγγιση. Η Συμφωνία του 2015 προέβλεψε μεταβατικά πρωτογενή πλεονάσματα -0,25% το 2015, 0,5% το 2016, 1,75% το 2017, και 3,5% από το 2018. Κι αυτό μας παρείχε ζωτικό δημοσιονομικό χώρο σε σύγκριση με όσα είχε αποδεχτεί η Κυβέρνηση Σαμαρά στο δεύτερο μνημόνιο: 1,5% το 2014, 3% το 2015 και 4,5% από το 2016 και μετά.

Η συνολική δημοσιονομική ελάφρυνση ήταν της τάξης του 11,5% του ΑΕΠ το διάστημα 2015-2018, δηλαδή περίπου 22 δισ. ευρώ. Το αποτέλεσμα ήταν να περιοριστεί η ύφεση το 2015 και 2016 στο –0,3% και –0,2% αντίστοιχα, αντί για βαθύτερη ύφεση που θα προκαλούσαν πιο επιθετικά μέτρα.

Τρίτον, υπήρξε σημαντική αναδιάρθρωση θεσμικών εργαλείων. Το τρίτο πρόγραμμα συνοδεύτηκε από σειρά διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, με πιο μακροπρόθεσμη στόχευση. Ξεχωρίζει η ίδρυση της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), η οποία αποδέσμευσε τη φορολογική διοίκηση από την πολιτική επιρροή και αύξησε τη φορολογική συμμόρφωση κατά 9 ποσοστιαίες μονάδες την τριετία 2016-2018. Παράλληλα, συστάθηκε το Υπερταμείο (ΕΕΣΥΠ), δίνοντας έμφαση όχι στην εκποίηση δημόσιας περιουσίας, αλλά στην ενεργητική διαχείρισή της.

Τέταρτον, θεσπίστηκαν κοινωνικά αντίβαρα και υπήρξε μέριμνα για την προστασία των ευάλωτων κοινωνικών ομάδων. Η Κυβέρνησή μας προσπάθησε να αντισταθμίσει τα μέτρα λιτότητας με μέτρα κοινωνικής προστασίας. Το Κοινωνικό Εισόδημα Αλληλεγγύης (ΚΕΑ), που θεσμοθετήθηκε το 2016, αποτέλεσε για πρώτη φορά ενιαίο μηχανισμό, που βασιζόταν σε εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια και λειτουργούσε με ηλεκτρονικό μητρώο και διασταυρώσεις σε πραγματικό χρόνο. Παράλληλα, η Συμφωνία περιείχε ρήτρα για την προστασία της πρώτης κατοικίας έως το τέλος του 2018 – δικό μας επίμονο αίτημα, που βρέθηκε στο κέντρο της διαπραγμάτευσης με τους Θεσμούς.

Σε σχέση, τέλος, με την πρόταση που απέρριψε στο δημοψήφισμα ο ελληνικός λαός, η Συμφωνία που υπογράψαμε τελικά είχε παρόμοια αρνητικά, αλλά πολύ περισσότερα θετικά. Η πρόταση που απορρίφθηκε εστίαζε σε άμεσες περικοπές συντάξεων και αυξήσεις ΦΠΑ, χωρίς καθαρό πλαίσιο για ελάφρυνση χρέους. Αντίθετα, το τρίτο πρόγραμμα συνοδευόταν από πακέτο 35 δισ. ευρώ, μέσω του Ευρωπαϊκού Ταμείου Στρατηγικών Επενδύσεων και του ΕΣΠΑ, για την ενίσχυση ρευστότητας και ανασυγκρότησης του παραγωγικού μοντέλου.

Συνοψίζοντας, η Κυβέρνησή μου και εγώ προσωπικά μπορεί να κατηγορηθήκαμε για πολλά την περίοδο της διαπραγμάτευσης. Και να κατηγορούμαστε ακόμα. Όποιος, όμως, δεν θέλει να είναι θύμα μιας αδίστακτης προπαγάνδας, αλλά να εξετάσει τα πράγματα με ψυχρό και αντικειμενικό μάτι, οφείλει να αναγνωρίσει πως η Συμφωνία που υπογράψαμε τα ξημερώματα της 13ης Ιουλίου δεν επιδέχεται, σε επίπεδο ρεαλισμού, θεσμικής ενίσχυσης και κοινωνικής αντιστάθμισης, καμιάς σύγκρισης με τις προηγούμενες.

Κατηγορήθηκα, τέλος, ότι δεν υιοθέτησα ποτέ την ιδιοκτησία του προγράμματος. Αποδέχομαι την κατηγορία. Είχα άλλη αντίληψη για τις ανάγκες και τις προτεραιότητες της ελληνικής οικονομίας και κοινωνίας. Ως Πρωθυπουργός όμως ήμουν υποχρεωμένος να κινηθώ με βάση τις αντιλήψεις μου, αλλά λαμβάνοντας σοβαρά υπόψη τις ανάγκες του λαού και της χώρας. Το πρόγραμμα που υπέγραψα αποτέλεσε αναμφισβήτητα έναν επώδυνο συμβιβασμό, αλλά έθεσε τα θεμέλια για την οριστική έξοδο της πατρίδας μας από τα Μνημόνια, το 2018, την πρωτοφανή ελάφρυνση του χρέους και την επιστροφή της σε τροχιά ανάκτησης της δημοσιονομικής και θεσμικής της αυτονομίας. Οι θυσίες του λαού μας δεν πήγαν χαμένες, όπως με τα προηγούμενα προγράμματα διάσωσης. Και εντέλει, δίκαιο είναι όσοι ασκούν κριτική στη διαπραγμάτευση και το αποτέλεσμά της να μην είναι σαν τους λωτοφάγους. Να μην ξεχνούν τι έκαναν εκείνοι που είχαν ρίξει την πατρίδα στον Καιάδα, όταν εμείς δίναμε τη δύσκολη μάχη για τη σωτηρία της.

Ράνια Τραγόμαλλου

Όλα δείχνουν ότι  το επόμενο διάστημα, οι ισορροπίες στον προοδευτικό χώρο  θα επαναπροσδιοριστούν. 

Η “Ιθάκη”  ταράζει τα πολιτικά νερά 

Ο πρώην Πρωθυπουργός άνοιξε το κεφάλαιο της επιστροφής του στο προσκήνιο με την προδημοσίευση αποσπασμάτων από το νέο του βιβλίο, ενώ ο ίδιος, σε μια σκηνοθετημένη παρουσίαση, διάβασε δημόσια τον πρόλογο και τον επίλογο.  

Η «Ιθάκη» του Αλέξη Τσίπρα, δίνει ήδη το στίγμα μιας ευρύτερης πολιτικής πρόθεσης. Από τα πρώτα αποσπάσματα, είναι ευδιάκριτη η έμμεση πρόσκληση για «το επόμενο βήμα» – μια νέα σχέση του πρώην Πρωθυπουργού με το κοινό του, αλλά και προοίμιο για τη δημιουργία ενδεχόμενου νέου πολιτικού φορέα. Η επίσημη παρουσίαση του βιβλίου θα πραγματοποιηθεί στις 3 Δεκεμβρίου στο Θέατρο Παλλάς. 

 Το ΠΑΣΟΚ σε θέση μάχης 

Στο ΠΑΣΟΚ, ο Νίκος Ανδρουλάκης εμφανίζεται έτοιμος να απαντήσει πολιτικά στις πρωτοβουλίες Τσίπρα. Με δηλώσεις του από το 6ο Forum του «Οικονομικού Ταχυδρόμου», υπογράμμισε: «Συζητάμε πιο πολύ για αυτό που ακούμε, παρά για αυτό που βλέπουμε. Αν, όμως, θεωρούν κάποιοι ότι ο περαιτέρω κατακερματισμός βοηθά την αντιπολίτευση και όχι τη Νέα Δημοκρατία, είναι ένα θέμα...». 

Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ έχει ήδη θέσει το κόμμα σε τροχιά εκλογικής ετοιμότητας, ενώ στελέχη του κόμματος εκτιμούν ότι η επανεμφάνιση Τσίπρα ενδέχεται να λειτουργήσει συσπειρωτικά για την ΝΔ. 

Η κριτική  του Νίκου Ανδρουλάκη στοχεύει ξεκάθαρα στη διαφοροποίηση από «τα κόμματα του ενός αρχηγού» και στην ανάδειξη του ΠΑΣΟΚ ως πολιτική  δύναμη με συγκεκριμένο και υλοποιήσιμο πρόγραμμα. Όπως διαμηνύουν συνεργάτες του, το ΠΑΣΟΚ θα ακολουθήσει «ανταγωνιστικούς δρόμους» με τον Αλέξη Τσίπρα, επιμένοντας στη στρατηγική της αυτοδύναμης πορείας. 

Ο ίδιος ο Ανδρουλάκης, σε πρόσφατη συνεδρίαση της ΠΓ της ΚΟΕΣ, υπενθύμισε με αιχμηρό τρόπο:  «Θυμάστε τι έγινε με τον Τσίπρα; Έλεγαν όλο το καλοκαίρι ότι ‘έρχεται η μεγάλη του παρέμβαση’. Θυμάστε κάτι από αυτή την παρέμβαση; ‘Έρχεται το Ινστιτούτο, που θα είναι οι κορυφαίοι από όλο τον κόσμο’; Οι ίδιοι που ήταν, είναι». 

Στο επιτελείο του ΠΑΣΟΚ, ωστόσο, παραμένει η ανησυχία για τις δημοσκοπικές “πτήσεις”  που εμφανίζει το κόμμα επικεντρώνονται πλέον στην άμεση επαφή με τους πολίτες και την ενίσχυση των περιοδειών στην περιφέρεια. Η παράταξη επιδιώκει να παρουσιάσει ένα πρόσωπο «ανοιχτής πολιτικής πρότασης» απέναντι στη Νέα Δημοκρατία, αποφεύγοντας τις εσωτερικές παγίδες του ανταγωνισμού με τον Αλέξη Τσίπρα. 

Ο ΣΥΡΙΖΑ σε «αναμονή» και άμυνα 

Από την άλλη πλευρά, ο ΣΥΡΙΖΑ επιχειρεί να διαχειριστεί τη νέα πολιτική πραγματικότητα με χαμηλούς τόνους και τακτική αυτοσυγκράτησης. Με τη ρητορική περί «σύγκλισης» με τον Αλέξη Τσίπρα, η Κουμουνδούρου φαίνεται να κερδίζει χρόνο, επιλέγοντας τη «μη αντιπαράθεση» ως μέσο πολιτικής επιβίωσης. 

Η στρατηγική αυτή δεν προκύπτει από θέση ισχύος αλλά, όπως παραδέχονται κομματικά στελέχη, από ανάγκη. Τα χαμηλά ποσοστά στις δημοσκοπήσεις και η εσωστρέφεια ωθούν την ηγεσία σε μια στάση που αποσκοπεί στο να αποφευχθεί νέο κύμα μαζικών εσωτερικών αποχωρήσεων. 

Ο Σωκράτης Φάμελλος, μέσα από συνεχείς περιοδείες, επιχειρεί να δείξει ότι ο ΣΥΡΙΖΑ «βρίσκεται δίπλα στην κοινωνία και τα προβλήματά της που δεν περιμένουν», ενώ συνεχίζει να αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο συνεργασιών στο μέλλον — και με έναν νέο φορέα από τον Αλέξη Τσίπρα, δίχως φυσικά να έχει γίνει η παραμικρή κίνηση από τον πρώην πρωθυπουργό.  

Ωστόσο, πίσω από τις δημόσιες δηλώσεις, διαφαίνεται ο υπόγειος προβληματισμός για περαιτέρω αποδυνάμωση στο κόμμα εκλογικά και οργανωτικά. Έτσι, η τακτική της «μη αντιπαράθεσης» λειτουργεί, προς το παρόν, ως προσωρινό καταφύγιο σε μια περίοδο αβεβαιότητας για την Κουμουνδούρου. 

Ο Αλέξης Χαρίτσης κατήγγειλε την διάβρωση και την υποβάθμιση της δημοκρατίας από το «καθεστώς Μητσοτάκη» και έθεσε τον στόχο της Νέας Αριστεράς: «Ναι, μιλάω για την αλλαγή της κυβέρνησης της χώρας. Την ανατροπή της Δεξιάς. Τη νίκη της Αριστεράς της ευθύνης και του ριζοσπαστικού ρεαλισμού. Υπάρχει, σήμερα, ένας και μόνος τρόπος να γίνει αυτό. Η Νέα Αριστερά να πρωταγωνιστήσει στη δημιουργία της προοπτικής της αλλαγής».

Πρόσθεσε ότι είναι η ώρα του αποφασιστικού βήματος και εξήγησε: «Η Νέα Αριστερά να εργαστεί για τη συγκρότηση ενός προοδευτικού μετώπου και ενός κοινού ψηφοδελτίου με όλες τις πολιτικές και κοινωνικές δυνάμεις που αναγνωρίζουν τον εαυτό τους στον χώρο της Αριστεράς, της αριστερής Σοσιαλδημοκρατίας και της πολιτικής οικολογίας».

Μίλησε όμως και για την διάσταση απόψεων στο εσωτερικό του κόμματος και για την υπέρβασή τους: «Όπως ξέρετε στο Πολιτικό Γραφείο το τελευταίο διάστημα, και στις Κεντρικές Επιτροπές, έχουν κατατεθεί αποκλίνουσες απόψεις. Σπεύδω να πω το εξής: είμαι περήφανος που έχουμε ένα κόμμα που είναι δημοκρατικό. Η δημοκρατία όμως, η δημοκρατία μεταξύ ομοϊδεατών, απαιτεί ειλικρίνεια. Αν στο σχέδιο που παρουσίασα, που θεωρώ ότι εκφράζει τη λογική του ιδρυτικού μας συνεδρίου, υπάρχει αντιπαραθετικό σχέδιο, τότε είναι η ώρα να λάβουμε μια απόφαση. Η παράλυση της αφηρημένης συζήτησης, οι διαρκείς συμβιβασμοί που όμως στην πράξη αποδεικνύονται μη παραγωγικοί, η διαρκής συζήτηση “με ποιον θα πάμε” αντί για το “τι θα κάνουμε”, διαλύουν τον οργανωτικό ιστό του κόμματος και μειώνουν την όποια δυνατότητά μας να πρωταγωνιστήσουμε στο ρευστό τοπίο του σήμερα».

Ξεκαθάρισε ακόμη: «Σήμερα, καλούμαστε να αποφασίσουμε τον οδικό χάρτη για το επόμενο διάστημα. Δεν μπορεί να είναι μία ακόμη συζήτηση ανάμεσα σε άλλες. Εμπεριέχει την αποσαφήνιση των μεταξύ μας σχέσεων. Μιλήσαμε από την πρώτη στιγμή για την ανάγκη συνεργασιών, αναγνωρίζοντας τις συνθήκες και τις ανάγκες της εποχής μας.

Αν συμφωνούμε σε αυτά, να δουλέψουμε πάνω στην υλοποίηση αυτής της πολιτικής κατεύθυνσης. Εφόσον όμως υπάρχει ριζική διαφωνία, οφείλουμε να οργανώσουμε τον πολιτικό διάλογο στις τάξεις του κόμματός μας και στο κοινωνικό δυναμικό που μας περιβάλλει και να προχωρήσουμε σε μια διαδικασία που να εμπλέκει όλα -ανεξαιρέτως- τα μέλη του κόμματος στη λήψη της απόφασης.

Έτσι θα ενεργοποιήσουμε τους συντρόφους και τις συντρόφισσες μας που έχουν αδρανοποιηθεί. Έτσι θα χαράξουμε τη στρατηγική μας. Συλλογικά, συντροφικά, δημοκρατικά».

Η συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής της Νέας Αριστεράς συνεχίζεται σήμερα με τις τοποθετήσεις των στελεχών και θα ολοκληρωθεί με τις ψηφοφορίες.

Σ’ ό,τι αφορά τον Αλέξη Τσίπρα και την επιστροφή του μ’ ένα νέο κόμμα δηλώνει: «Ο Τσίπρας έχει αποδείξει ότι έχει χάρισμα, ότι επικοινωνεί με τον κόσμο και πείθει. Και έχει αποκτήσει ωριμότητα που φυσιολογικά δεν διέθετε πριν 10 – 15 χρόνια».

Συνέντευξη

Χρόνης Διαμαντόπουλος

–Κύριε Μπίστη, η Νέα Αριστερά, «δεν αρέσει» ούτε στον κόσμο της Αριστεράς αν λάβουμε υπόψη τις δημοσκοπήσεις. Γιατί πιστεύετε ότι συμβαίνει αυτό και πως μπορεί να αλλάξει;

Η Νέα Αριστερά έχει ένα εξαιρετικό πρόεδρο, μία ποιοτική και πολύ εργατική κοινοβουλευτική ομάδα και αφοσιωμένους αγωνιστές στην βάση. Παρά ταύτα, όπως σωστά παρατηρήσατε, δεν μπορεί να ανασάνει δημοσκοπικά, ενώ βρίσκεται και σε  εσωτερική κρίση. Ο λόγος είναι η αδυναμία της να προβάλλει πειστική και μετρήσιμη εναλλακτική πρόταση στην κυβέρνηση Μητσοτάκη.

Ακόμα και αν δεν το λένε καθαρά  οι σύντροφοι της άποψης αυτής, εκ των πραγμάτων η ανασυγκρότηση της ριζοσπαστικής αριστεράς οδηγεί σε συνεργασία με το ΜέΡΑ25 του Γ. Βαρουφάκη

Σε μια στιγμή μάλιστα που δεν έχουμε να κάνουμε με μια παραδοσιακή δεξιά κυβέρνηση αλλά με ένα καθεστώς νεοφιλελεύθερο στην οικονομία, αποδεδειγμένα διεφθαρμένο και με ροπή προς τον αυταρχισμό. Ο κόσμος επί ένα χρόνο μας λέει -και σε όλη την δημοκρατική Αντιπολίτευση- κάνετε κάτι, συνεννοηθείτε, ενωθείτε, διαμορφώστε το αντίπαλο δέος στο Μητσοτάκη, ανακόψτε την φόρα της πολύμορφης Ακροδεξιάς κι εμείς σ’ αυτό το πάνδημο αίτημα κωφεύσαμε παραλυμένοι από την αδυναμία μας να αποφασίσουμε με ποιους θα πάμε και ποιος θα αφήσουμε.

–Θα σας διακόψω σ’ αυτό το σημείο, κύριε Μπίστη. Σκεφτήκατε μήπως αν ήταν λάθος η αποχώρησή σας από τον ΣΥΡΙΖΑ, μήπως έπρεπε να δώσετε τη μάχη εντός;

Το ακούω αυτό το επιχείρημα και από άλλους ιδιαίτερα μετά την δραματική κατάσταση που διαμορφώθηκε στον ΣΥΡΙΖΑ  και την υποχώρηση της Νέας Αριστεράς. Όμως όχι δεν συμφωνώ. Αν  είχαμε μείνει στον ΣΥΡΙΖΑ, ακόμα εκεί θα ήταν ο Κασσελάκης. Κάποιοι έπρεπε να δώσουν το πολιτικό και ιδεολογικό χτύπημα σε αυτή την εξωφρενική κατάσταση, ώστε μετά να ακολουθήσουν οι διστακτικοί.

Επανέρχομαι στο πρόβλημα της Νέας Αριστεράς που είναι και πρόβλημα συνολικά της αντιπολίτευσης. Πρέπει να αποφασίσει αν θα προτάξει την ενότητα των δυνάμεων του προοδευτικού χώρου,  αν θα αποφασίσει να είναι η αριστερή πτέρυγα ενός προοδευτικού Μετώπου που θα συμπεριλάβει τις δυνάμεις της αριστεράς, της σοσιαλδημοκρατίας, όπως αυτοπροσδιορίζονται στη χώρα μας και της πολιτικής οικολογίας πάνω σε ένα μίνιμουμ πρόγραμμα.

Όλα τα κόμματα της προοδευτικής αντιπολίτευσης περνάνε σοβαρή κρίση και χρειάζεται ένα σοκ σύνδεσης με τα λαϊκά προβλήματα και τις αγωνίες για να την ξεπεράσουν

Ενός μετώπου ικανού να κερδίσει τον Μητσοτάκη και την Δεξιά σε όποια εκδοχή της τώρα, όχι μετά 10 τέρμινα. Αντ’ αυτού βασανιζόμαστε και δεν μπορούμε να αποφασίσουμε λόγω της ισχυρής παρουσίας της άποψης που προτάσσει την ανασυγκρότηση της ριζοσπαστικής αριστεράς με δυνάμεις σχηματικά στα αριστερά μας ως απάντηση στα προβλήματα του τόπου. Ακόμα και αν δεν το λένε καθαρά  οι σύντροφοι της άποψης αυτής, εκ των πραγμάτων η ανασυγκρότηση της ριζοσπαστικής αριστεράς οδηγεί σε συνεργασία με το ΜέΡΑ25 του Γ. Βαρουφάκη.

Ο οποίος απορρίπτει πλήρως το κυβερνητικό έργο του ΣΥΡΙΖΑ μετά την αναγκαία στροφή του καλοκαιριού του 2015.  Συνυπολογίστε ότι την άποψη του προοδευτικού μετώπου υποστηρίζει ο Πρόεδρος του κόμματος Αλέξης Χαρίτσης ενώ την άλλη άποψη ο γραμματέας του κόμματος Γαβριήλ Σακελλαρίδης και  αντιλαμβάνεστε ότι αυτός ο παρατεταμένος δυϊσμός παραλύει κυριολεκτικά το κόμμα. Αυτό πρέπει να τελειώσει με τον ένα η τον άλλο τρόπο άμεσα.

–Μήπως, λοιπόν,  όσα λέγονται και όσα γράφονται για προοδευτική συμμαχία, δεν είναι κάτι περισσότερο ή λιγότερο από λόγια σε ένα πολυτελές περιτύλιγμα; Θέλω να πω ότι γίνεται μια δημόσια συζήτηση για ένα θέμα που για διάφορους λόγους δεν θα έχει κατάληξη;

Θέλω να πιστεύω ότι η πίεση των πραγμάτων και του λαϊκού παράγοντα θα αποτρέψει ένα τέτοιο φιάσκο. Όλα τα κόμματα της προοδευτικής αντιπολίτευσης περνάνε σοβαρή κρίση και χρειάζεται ένα σοκ σύνδεσης με τα λαϊκά προβλήματα και τις αγωνίες για να την ξεπεράσουν. Είναι απολύτως βέβαιο ότι αν συνεχίσουν έτσι θα αντιμετωπίσουν οσονούπω και υπαρξιακό πρόβλημα.

–Βάζετε και το ΠΑΣΟΚ σε αυτή την κατηγορία; 

Προφανώς. Το μείζον πρόβλημα του ΠΑΣΟΚ δεν είναι το θέμα της ηγεσίας αλλά η ύπαρξη μιας φιλομητσοτακικής πτέρυγας που με διάφορα προσχήματα εργάζεται από τώρα για την συνεργασία με την ΝΔ στην πολύ πιθανή περίπτωση – σχεδόν βέβαιη – απώλειας της αυτοδυναμίας από την τελευταία.

Πρώτα, αποφασίζεις ότι θα συναντηθείς με τον όμορο χώρο και μετά βρίσκεις, με αμοιβαίες υποχωρήσεις και καλή θέληση το κοινό μίνιμουμ πρόγραμμα

Το ΠΑΣΟΚ επί έναν χρόνο είχε όλη την ευχέρεια να προχωρήσει από θέση σχετικής ισχύος στην συγκρότηση προοδευτικού Μετώπου στο οποίο θα είχε κυρίαρχο ρόλο. Επέλεξε την γραμμή της νίκης απέναντι στην ΝΔ «με μια ψήφο διαφορά από την ΝΔ», γραμμή που δεν την πιστεύει και ο πιο φανατικός οπαδός του.

Τώρα δυσανασχετούν που ένας φίλος από τα – όχι και τόσο-  παλιά, φαίνεται πως σχεδιάζει να υλοποιήσει αυτό το σχέδιο. Η φύση και η πολιτική, όμως, απεχθάνονται το κενό.

–Εννοείτε προφανώς τον κ. Τσίπρα αν διαβάζω σωστά τις τοποθετήσεις σας. Όμως, πριν πάμε εκεί θέλω να σας ρωτήσω: Αυτό που είχατε προτείνει για ένα «μίνιμουμ πρόγραμμα», των δυνάμεων της Κεντροαριστεράς μπορείτε να το κάνετε πιο συγκεκριμένο; Και πόσο μπορεί να σταθεί αυτό στην πράξη;

Προφανώς, χρειαζόμαστε ένα μίνιμουμ πρόγραμμα. Όμως, αντιθέτως από ότι είναι γενικώς παραδεκτό, πιστεύω ακράδαντα ότι του προγράμματος προηγείται η πολιτική βούληση. Πρώτα, αποφασίζεις ότι θα συναντηθείς με τον όμορο χώρο και μετά βρίσκεις, με αμοιβαίες υποχωρήσεις και καλή θέληση το κοινό μίνιμουμ πρόγραμμα.

Και να το αποδείξω, με παράδειγμα γνωστό τοις πάσι. Πρώτα, ο Φλωράκης και ο Κύρκος αποφάσισαν ότι θα συνεργασθούν και μετά φτιάχθηκε το πρόγραμμα του Συνασπισμού της Αριστεράς και της Προόδου. Είχαν είκοσι χρόνια να πουν καλημέρα και για την ΕΟΚ οι μεν την θεωρούσαν άβατο των μονοπωλίων και οι δε πεδίο, στο οποίο η Αριστερά μπορούσε να αναπτύξει την πολιτική της.

Και, όμως, τα βρήκαν και ανάσανε η Αριστερά. Δεν μπορώ να ακούω ότι δεν μπορούν να τα βρουν προγραμματικά οι Υπουργοί του Τσίπρα με τον πρωθυπουργό που δίπλα του πορεύτηκαν, ο Ανδρουλάκης, ο Δούκας ή ο Γερουλάνος με τον Φάμελλο και τον Χαρίτση και όλοι μαζί να βρουν 5 σημεία και να τα προτείνουν στον λαό .

Χρειαζόμαστε προφανώς την ουσία της πολιτικής χρειαζόμαστε όμως και ηγέτη ικανό να εμπνεύσει εμπιστοσύνη και να ανεβάσει τον κόσμο λίγο ψηλότερα

Σε κάθε περίπτωση μπορούν να συνεννοηθούν στην κατάργηση όλων των αντεργατικών ρυθμίσεων, στην κατάργηση του 13ωρου, στην αύξηση του κατώτατου μισθού σε λογικά πλαίσια,  σε επαρκή άμυνα και όχι κυνήγι εξοπλισμών χωρίς τέλος, στην ανάγκη διαλόγου με την Τουρκία, στην επίλυση του Κυπριακού στη βάση της Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας. Μπορούν να συνεννοηθούν σε λογικές ρυθμίσεις για τον περιορισμό του Airbnb, στη λήψη πρωτοβουλιών για την πάταξη της ακρίβειας και την αντιμετώπιση του προβλήματος της στέγης. Στα θέματα δικαιοσύνης, αντί για πολυσέλιδες ανακοινώσεις, μπορούν να δεσμευτούν ότι η Προοδευτική Κυβέρνηση θα επιδιώξει να είναι Υπουργός Δικαιοσύνης ένα πρόσωπο, όπως ο Χρήστος Ράμμος για να αρχίσει η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στους θεσμούς. Τώρα, αν διαφωνήσουμε στις εξορύξεις και στο καλώδιο διασύνδεσης με την Κύπρο (προσωπικά θεωρώ και τα δυο λάθος) μπορούμε να ζήσουμε με τις διαφωνίες μας. 

–Πάμε τώρα στο κόμμα Τσίπρα ή ότι άλλο ετοιμάζει ο πρώην πρωθυπουργός. Το «κόμμα Τσίπρα», μπορεί να φέρει κάτι νέο; Εκτός από το ότι θα ελέγχεται από τον αρχηγό του και όχι από την «πολιτική γραμματεία», τι νέο μπορεί να φέρει; Τελικά μας  λείπει ο «μεσσίας» ή η ουσία της πολιτικής;

Να ξεκινήσω από το τελευταίο, που αποτελεί κατά την γνώμη μου ψευτοδίλημμα. Χρειαζόμαστε προφανώς την ουσία της πολιτικής (αυτό που ονομάζω στην συγκεκριμένη συγκυρία μίνιμουμ πρόγραμμα) χρειαζόμαστε όμως και ηγέτη ικανό να εμπνεύσει εμπιστοσύνη και να ανεβάσει τον κόσμο λίγο ψηλότερα.

Αυτή την στιγμή ο Τσίπρας εμφανίζεται ως ο εμβρυουλκός για την ενότητα της προοδευτικής παράταξης

Πρόσφατο είναι το παράδειγμα του Μαμντάνι στην Νέα Υόρκη. Συγκεκριμένο πρόγραμμα τεσσάρων σημείων αλλά και πολύ συγκεκριμένο φωτεινό πρόσωπο, ικανό να επικοινωνήσει με έξυπνο και καινοτόμο τρόπο την πολιτική του. Όποιος νομίζει ότι κάποιος άλλος με το ίδιο πρόγραμμα θα έφερνε και το ίδιο αποτέλεσμα ή ότι είναι εύκολο να βρεις στην πολιτική αγορά και άλλους σαν τον Μαμντάνι κάνει μέγα λάθος.

Ο Τσίπρας έχει αποδείξει ότι έχει χάρισμα, ότι επικοινωνεί με τον κόσμο και πείθει. Και έχει αποκτήσει ωριμότητα που φυσιολογικά δεν διέθετε πριν 10 – 15 χρόνια. Εκ των πραγμάτων έχουμε να κάνουμε με ένα ‘‘νέο και διαφορετικό Τσίπρα’’ αριστερό βέβαια αλλά προσγειωμένο. Συνετό αριστερό θα έλεγα. Επίσης, θεωρώ ότι μπορεί να σηκώσει από τον καναπέ ένα μέρος του κόσμου της αποχής. 

Στην Ιθάκη του θα μάθουμε πως αξιολογεί ο ίδιος αυτήν την πορεία, πως αντιμετωπίζει εκ των υστέρων επιλογές θέσεων και προσώπων που έκανε. Όλα αυτά έχουν την σημασία τους. Γεγονός παραμένει ότι πολύ συντομότερα από ότι θα περίμενε κάποιος – ίσως και ο ίδιος – επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο. Αυτό οφείλεται κυρίως στην αδυναμία των δυνάμεων της αντιπολίτευσης να ενώσουν δυνάμεις και στην λαϊκή πίεση που αποζητά εναλλακτική πρόταση. Αν κάποιος έχει άλλη πρόταση να το προτείνει. Αυτή την στιγμή ο Τσίπρας εμφανίζεται ως ο εμβρυουλκός για την ενότητα της προοδευτικής παράταξης. Και  πρέπει να τετραγωνίσει τον κύκλο. Γιατί ο κόσμος που τον ωθεί στο προσκήνιο θέλει και ενότητα του προοδευτικού χώρου και κάτι καινούργιο. Η αντίφαση είναι προφανής και η τέχνη του πολιτικού είναι να ικανοποιήσει κατά το δυνατόν αυτές τις αντικρουόμενες διαθέσεις. Ο κόσμος δεν θέλει, κατά την γνώμη μου, ένα Τσίπρα ανεξέλεγκτο, υπεράνω των πολιτικών δυνάμεων. Εξίσου, όμως, δεν θέλει και έναν Τσίπρα εξαρτώμενο από βαρωνίες, με ισορροπίες τρόμου και ατέρμονες συζητήσεις για ταυτοτικά θέματα και το γένος των αριστερών και λοιπών αγγέλων. Σε αυτόν εναπόκειται να βρει την χρήση τομή. Βάρος στο καινούργιο με την δόση του αξιόμαχου παλιού που απαιτείται. Παρθενογένεση δεν υπάρχει αλλά και ο βάλτος μιας ανήμπορης  αντιπολίτευσης μας τραβάει στον πάτο. 

–Να σας κάνω μια τελευταία ερώτηση για το Κυπριακό, με το οποίο ασχολείστε χρόνια. Θεωρείτε ότι με την εκλογή του Τουφάν Ερχιουρμάν στην ηγεσία των Τουρκοκύπριων ανοίγει ένα παράθυρο ελπίδας για λύση;

Ναι, αρκεί να μην το κλείσουμε ερμητικά εμείς. Δηλαδή, κυρίως η ελληνοκυπριακή πλευρά που υπονόμευσε κατά σειρά την Δέσμη Ιδεών Γκάλι, το Σχέδιο Ανάν, το σχέδιο στο Μον Πελεράν και κυρίως το Κραν Μοντανά, όπου Αναστασιάδης και Χριστοδουλίδης απέδρασαν για να μην υπογράψουν  την έτοιμη Συμφωνία. Βλέπω τους απορριπτικούς υπερπατριώτες να ζεσταίνουν πάλι τις μηχανές τους. Αυτή την φορά όμως νέο ναυάγιο υπαιτιότητας μας θα σημάνει οριστική διχοτόμηση.