Έχω εύρημα το οποίο δεν είναι κακοήθες, αλλά χρειάζεται παρακολούθηση ώστε αν εξελιχθεί σε τέτοιο να το εντοπίσω έγκαιρα… Αυτά χαρακτηρίζονται ως ύποπτα ευρήματα», διευκρίνισε σε επικοινωνία της με τους δημοσιογράφους για να προσθέσει λίγο αργότερα πως δεν είναι κάτι που την ανησυχεί, είναι πολύ κοινό και χρειάζεται απλά παρακολούθηση.

Η κ. Αγαπηδάκη ενημερώνοντας την επιτροπή έκανε γνωστό ότι έχουν γίνει πάνω από 430.000 ψηφιακές μαστογραφίες στις οποίες πάνω από 27.000 γυναίκες με ευρήματα εντοπίστηκαν έγκαιρα. «Δεν χρειάζεται να συνταγογραφηθεί τίποτα, όλα είναι εύκολα και δωρεάν», είπε, καλώντας τις γυναίκες να κλείσουν το ραντεβού τους μέσω της πλατφόρμας mastografia.gov.gr. «Κι αν υπάρχει κάποιο εύρημα στις γυναίκες που έχουν ύποπτα συμπτώματα, και εγώ είμαι στην ομάδα του «Φώφη Γεννηματά», μία από αυτές, εκδίδεται αμέσως το ηλεκτρονικό παραπεμπτικό για να κάνουμε υπερηχογράφημα και εξέταση από τον γιατρό», είπε και χαρακτήρισε λάθος την αντίληψη ότι η ψηλάφιση είναι το ίδιο με την ψηφιακή μαστογραφία.

Σήμερα θα φωταγωγηθεί η Βουλή με το ροζ κορδελάκι ως ένα «ζωντανό μήνυμα για την πρόληψη του καρκίνου του μαστού» με την κ. Αγαπηδάκη να υποστηρίζει ότι η συμβολική φωταγώγηση στέλνει μήνυμα αλληλεγγύης και υποστήριξης στις γυναίκες που έχουν βρεθεί αντιμέτωπες με καρκίνο. «Η ροζ κορδέλα είναι μια πράξη σε μια πανστρατιά για να σώσουμε ζωές», είπε.

Ρούλα Σκουρογιάννη

Αν και η συχνότητα της νόσου αυξάνεται, συγκριτικά με το πρόσφατο παρελθόν, η θνητότητα καταγράφει σημαντική μείωση και αυτό οφείλεται κυρίως στην πρώιμη διάγνωση και τις νέες θεραπείες, ενώ αναμένεται η μείωση αυτή να συνεχιστεί, καθώς αυξάνεται η κατανόηση της νόσου και εξελίσσονται τα διαγνωστικά μέσα.

Στην Ελλάδα, ο καρκίνος του μαστού, αποτελεί την πρώτη αιτία θανάτου σε γυναίκες 40-55 ετών. Υπολογίζεται ότι στη χώρα μας 6.000 γυναίκες ετησίως θα εμφανίσουν καρκίνο του μαστού και 1.500 γυναίκες θα χάσουν τη ζωή τους.

«Η πρόκληση για εμάς είναι να εξατομικεύσουμε την πρόληψη του καρκίνου του μαστού και να υιοθετήσουμε ποιες απεικονιστικές εξετάσεις έχουν τη μέγιστη απόδοση, ανάλογα με την υφή του μαστού, το ατομικό και κληρονομικό ιστορικό της κάθε γυναίκας, ώστε να προσφέρουμε το καλύτερο αποτέλεσμα και τη μέγιστη ασφάλεια στις γυναίκες που παρακολουθούμε», επισημαίνει, μιλώντας στο libre η Δρ. Αθηνά Βούρτση*, Ειδική Ακτινοδιαγνώστρια Μαστού και Ιδρυτική Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Απεικόνισης Μαστού, αναφερόμενη στα διαθέσιμα εξελιγμένα διαγνωστικά εργαλεία που οι ειδικοί αξιοποιούν με τον καλύτερο τρόπο προς όφελος της υγείας της γυναίκας, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο εξατομικεύεται το διαγνωστικό πρωτόκολλο που ακολουθείται ανάλογα με τα δεδομένα κάθε γυναίκας (ιατρικό ιστορικό, κληρονομική προδιάθεση, φυσιολογία μαστών κλπ).

Πώς πρέπει να ελέγχονται οι γυναίκες στην Ελλάδα για την πρόληψη του καρκίνου του μαστού;

«Όλες οι γυναίκες, στην Ελλάδα, κάνουν πλέον ψηφιακή μαστογραφία που είναι πιο εξελιγμένη και μας δίνει πολύ πιο ευκρινή αποτελέσματα από την κλασική μαστογραφία. Η μαστογραφία μας δίνει τη δυνατότητα να ανιχνεύσουμε τις κακοήθειες που εμφανίζονται είτε με τη μορφή μικροαποτιτανώσεων είτε ως διηθητικό καρκίνωμα σε πρώιμο στάδιο. Μία πιο εξελιγμένη μορφή μαστογραφίας είναι η τομοσύνθεση, κατά την οποία λαμβάνονται εικόνες υψηλής ανάλυσης από διαφορετικές γωνίες με χαμηλή δόση ακτινοβολίας. Στη συνέχεια, γίνεται ανασύνθεση των εικόνων σε μέγεθος ενός χιλιοστού, ώστε να δημιουργηθεί σύνθετη τρισδιάστατη απεικόνιση του μαστού, που βοηθά να μειώνει την επικάλυψη των ανατομικών δομών του μαστού, και να βρίσκουμε ακόμη μικρότερους όγκους σε πιο πρώιμο στάδιο».

Τι πρέπει να γνωρίζουν οι γυναίκες με πυκνούς μαστούς;

«Οι γυναίκες με αυξημένη πυκνότητα μαστών έχουν επιπλέον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του μαστού, οι όγκοι που αναπτύσσουν είναι πιο επιθετικοί, ενώ παράλληλα, η εντόπιση όγκων σε πυκνούς μαστούς τόσο στη μαστογραφία όσο και στην τομοσύνθεση είναι εξαιρετικά δύσκολη. Συνεπώς, στις γυναίκες αυτές είναι  απαραίτητο να συμπληρώνουμε τον έλεγχο με υπερηχογράφημα. Με το υπερηχογράφημα συμπληρωματικά της μαστογραφίας σε γυναίκες με πυκνούς μαστούς, ανιχνεύουμε επιπλέον δύο έως τέσσερις καρκίνους ανά 1.000 γυναίκες και μειώνονται κατά 50% οι ενδιάμεσοι καρκίνοι (καρκίνοι που αναπτύσσονται ανάμεσα σε δύο προληπτικούς ελέγχους).

Πιο πρόσφατα αποτελέσματα δύο μεγάλων μελετών που δημοσιεύθηκαν το 2022 κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι γυναίκες με εξαιρετικά πυκνούς μαστούς ωφελούνται τα μέγιστα εάν κάνουν συμπληρωματικά μαγνητική μαστογραφία. Με τη μαγνητική μαστογραφία, είναι εκπληκτικό ότι μπορούμε να εντοπίσουμε σχεδόν διπλάσιους καρκίνους από ό,τι βλέπαμε μαζί με την ψηφιακή μαστογραφία και τον υπέρηχο ή αντίστοιχα με την τομοσύνθεση και το υπερηχογράφημα. Βέβαια, είναι αδύνατον να υιοθετηθεί η Μαγνητική μαστογραφία σε όλες τις γυναίκες που έχουν πυκνούς μαστούς για τους εξής λόγους: το κόστος της εξέτασης, η περιορισμένη διαθεσιμότητα μαγνητικών τομογράφων, η έλλειψη εξειδικευμένων Ακτινοδιαγνωστών, η χορήγηση σκιαγραφικού και το γεγονός ότι ένας αριθμός γυναικών έχει το αίσθημα της κλειστοφοβίας.

Επίσης, το Αμερικάνικο κολλέγιο των Ακτινολόγων προτείνει τη διενέργεια μαγνητικής μαστογραφίας, ετησίως, συμπληρωματικά της μαστογραφίας, σε γυναίκες που έχουν νοσήσει και έχουν πυκνούς μαστούς ή διαγνώστηκαν με καρκίνο μαστού σε ηλικία κάτω των 50 ετών».

Πώς ελέγχονται οι γυναίκες με ενθέματα σιλικόνης;

«Η μαγνητική μαστογραφία είναι πιο ακριβής τεχνική για την αξιολόγηση της ακεραιότητας των ενθεμάτων και τυχόν ρήξης αυτών, για την παρουσία υγρού και κυρίως για τον ακριβέστερο έλεγχο του τμήματος του μαστού που υποκρύπτεται στη μαστογραφία ή στην τομοσύνθεση από το ένθεμα.

Υπάρχουν οδηγίες από τον FDA που ορίζουν ότι από τη στιγμή που η γυναίκα θα τοποθετήσει ενθέματα σιλικόνης, θα πρέπει να υποβάλλεται σε μαγνητική μαστογραφία μία φορά κάθε τρία χρόνια».

Πώς ελέγχονται οι γυναίκες με κληρονομική προδιάθεση;

«Οι γυναίκες με κληρονομική προδιάθεση ανήκουν σε ομάδες υψηλής επικινδυνότητας και εντάσσονται σε προγράμματα εντατικού προληπτικού ελέγχου. Στις γυναίκες αυτές, προτείνεται η επίσκεψη σε εξειδικευμένα κέντρα και ο αυξημένος έλεγχος, ο οποίος περιλαμβάνει:

• την αυτοεξέταση των μαστών από την ηλικία των 20 ετών
• την κλινική εξέταση μία ή δύο φορές τον χρόνο
• τον προληπτικό ετήσιο έλεγχο με μαγνητική μαστογραφία από την ηλικία των 25-35 ετών ή 5 έτη νωρίτερα από τη διάγνωση της νόσου σε συγγενικό πρόσωπο, και ετήσια μαστογραφία από την ηλικία των 30 ετών.

Σε περίπτωση που η γυναίκα αδυνατεί να κάνει μαγνητική μαστογραφία, είναι απαραίτητο να ακολουθεί υπερηχογράφημα μαστών, το οποίο προτείνουμε να διενεργείται στο μεσοδιάστημα του εξαμήνου από τη μαστογραφία».

Συνεπώς, για τον έλεγχο του καρκίνου του μαστού στο γυναικείο πληθυσμό, δεν τίθεται θέμα για λόγους απλούστευσης ή λόγω της εξέλιξης των απεικονιστικών εξετάσεων να προκρίνεται μία συγκεκριμένη διαγνωστική εξέταση και να αποκλείονται κάποιες άλλες;

«Πλέον βρισκόμαστε στην εποχή της Precision Medicine. Είμαστε  στην εποχή που πλέον θα πρέπει να λειτουργούμε εξατομικευμένα, ανάλογα με τις ανάγκες της κάθε γυναίκας ξεχωριστά. Δυστυχώς, αυτό δεν μπορεί προς το παρόν να υιοθετηθεί παγκοσμίως για λόγους καθαρά οικονομοτεχνικούς, διότι έχει τεράστιο κόστος και απαιτεί συγχρονισμό πολλών ειδικοτήτων. Είναι πολύ δύσκολο πρακτικά να υιοθετηθεί μία τόσο εξατομικευμένη προσέγγιση ανάλογα με τους παράγοντες κινδύνου και την υφή του μαστού κάθε γυναίκας σε όλο τον πληθυσμό όλης της χώρας.

Αυτό που συμπερασματικά αξίζει να επισημάνουμε είναι ότι ανάμεσα στις απεικονιστικές εξετάσεις που έχουμε στη διάθεσή μας, η ψηφιακή μαστογραφία παραμένει η εξέταση που χρησιμοποιείται ευρύτερα για την έγκαιρη διάγνωση της νόσου. Η τομοσύνθεση έχει σχεδιαστεί για να αντικαταστήσει την ψηφιακή μαστογραφία. Το υπερηχογράφημα βοηθά σημαντικά στην έγκαιρη διάγνωση καρκίνου του μαστού ιδιαίτερα σε γυναίκες με πυκνούς μαστούς. Η μαγνητική μαστών προσφέρει τη μεγαλύτερη ευαισθησία στην εντόπιση κακοήθειας μαστού και έχει απόλυτη ένδειξη σε γυναίκες με βεβαρημένο ατομικό και κληρονομικό ιστορικό, ενθέματα σιλικόνης αλλά και για την έγκαιρη διάγνωση σε γυναίκες με εξαιρετικά πυκνούς μαστούς».

*Αθηνά Βούρτση MD, PhD

Επιστημονικά Υπεύθυνη ATHENA MEDICAL

Ιδρυτική πρόεδρος της Ε.Ε.Α.Μ.

Ευρωπαϊκή σύνδεσμος και μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής του Densebreast-info.org

Όσοι πολίτες επιθυμούν έχουν τη δυνατότητα να προγραμματίσουν την εξέτασή τους, και πιο συγκεκριμένα, οι γυναίκες για την πρόληψη του καρκίνου του μαστού και του τραχήλου και οι άνδρες για την πρόληψη του καρκίνου του προστάτη.

«Για μία ακόμη χρονιά, στηρίζουμε δυναμικά τη διεθνή εκστρατεία που έχει στόχο να ευαισθητοποιήσει και κυρίως να συμβάλει στην πρόληψη του καρκίνου», τονίζει σε δήλωσή του ο δήμαρχος Αθηναίων, Κώστας Μπακογιάννης.

«Με προτεραιότητα την υγεία, συνεχίζουμε τα τελευταία τρία χρόνια να αναβαθμίζουμε τα Δημοτικά μας Ιατρεία, ενισχύοντας τις υπηρεσίες τους με δωρεάν προγράμματα προληπτικής ιατρικής για όλους. Παράλληλα, στελεχώνουμε τα Ιατρεία με περισσότερο εξειδικευμένο προσωπικό, δίνοντας τη δυνατότητα σε όλο και περισσότερους δημότες μας να έχουν πρόσβαση στην πολύτιμη πρωτοβάθμια περίθαλψη».

Πώς θα προγραμματίσουν οι πολίτες τις εξετάσεις τους

Οι ενδιαφερόμενες και οι ενδιαφερόμενοι έχουν τη δυνατότητα να προγραμματίσουν, μέσω τηλεφωνικού ραντεβού, τις ακόλουθες εξετάσεις, που θα πραγματοποιούνται ανά εβδομάδα:

Εξέταση για καρκίνο μαστού:

Κλινική εξέταση από εξειδικευμένο ιατρό στα Δημοτικά Ιατρεία, που περιλαμβάνει λήψη ιστορικού, αξιολόγηση προηγούμενων εξετάσεων μαστού, συνταγογράφηση εξετάσεων, συμβουλευτική πρόληψης, καθώς και προγραμματισμό βιοψιών, επεμβάσεων ή εξειδικευμένου ελέγχου στα συνεργαζόμενα Νοσοκομεία “Αττικόν” και “Ιπποκράτειο”, σε περίπτωση που αυτό κριθεί απαραίτητο.

Οι κλινικές εξετάσεις θα πραγματοποιηθούν στο 1ο, 2ο, 3ο και στο 6ο Δημοτικό Ιατρείο, σύμφωνα με το ακόλουθο πρόγραμμα και μόνο κατόπιν ραντεβού:

· Δευτέρα 6/2/2023 – Τετάρτη 8/2/2023, 6ο Δημοτικό Ιατρείο – Κυψέλη (Χανίων 4Β, τηλ. 210 8836200).

· Τρίτη 7/2/2023 – Τετάρτη 8/2/2023, 2ο Δημοτικό Ιατρείο – Νέος Κόσμος (Φανοσθένους και Φρειδερίκου Σμιθ, τηλ. 210 9239865).

· Τρίτη 7/2/2023 – Τετάρτη 8/2/2023, 1ο Δημοτικό Ιατρείο – Αθήνα (Σόλωνος 78, τηλ. 210 3626587).

· Πέμπτη 8/2/2023, 3ο Δημοτικό Ιατρείο – Πετράλωνα (Θεσσαλονίκης 48, τηλ 210 3427515).

Ψηφιακή Μαστογραφία:

Ο ψηφιακός μαστογραφικός έλεγχος θα πραγματοποιείται δωρεάν στο κτίριο του Συλλόγου Φίλων του Γενικού Ογκολογικού Νοσοκομείου «Οι Άγιοι Ανάργυροι» (Τίρυνθος 2, στα Άνω Πατήσια), την Τετάρτη 15/2.

Για το ραντεβού για μαστογραφία, οι ενδιαφερόμενες μπορούν να καλούν στο τηλέφωνο: 210 2015510 εσωτ. 119-120 (Δευτέρα – Παρασκευή 08.30-14.00). Τα ραντεβού θα κλείνονται κατά σειρά προτεραιότητας.

Εξέταση για καρκίνο του τραχήλου:

Πλήρης κλινική εξέταση από εξειδικευμένο ιατρό γυναικολόγο στα Δημοτικά Ιατρεία, που περιλαμβάνει λήψη ιστορικού, αξιολόγηση προηγούμενων εξετάσεων, Τεστ Pap, συνταγογράφηση απαραίτητων εξετάσεων και παραπομπή για εξειδικευμένο ελέγχο, αν απαιτείται, στη συνεργαζόμενη Β’ Μαιευτική – Γυναικολογική Κλινική ΕΚΠΑ, στο Αρεταίειο Νοσοκομείο.

Οι κλινικές εξετάσεις θα πραγματοποιηθούν στα παρακάτω ιατρεία, σύμφωνα με το ακόλουθο πρόγραμμα και μόνο κατόπιν ραντεβού:

· Δευτέρα 13/2/2023 – Παρασκευή 17/2/2023, 1ο Δημοτικό Ιατρείο – Αθήνα (Σόλωνος 78, τηλ. 210 3626587).

· Δευτέρα 13/2/2023 – Παρασκευή 17/2/2023, 2ο Δημοτικό Ιατρείο – Νέος Κόσμος (Φανοσθένους και Φρειδερίκου Σμιθ, τηλ. 210 9239865).

· Δευτέρα 13/2/2023 – Παρασκευή 17/2/2023, 3ο Δημοτικό Ιατρείο – Πετράλωνα (Θεσσαλονίκης 48, τηλ 210 3427515).

· Δευτέρα 13/2/2023 – Παρασκευή 17/2/2023, 4ο Δημοτικό Ιατρείο – Κολωνός (Προποντίδος & Αγίας Σοφίας 110, τηλ 210 5121921).

· Δευτέρα 13/2/2023 – Παρασκευή 17/2/2023, 6ο Δημοτικό Ιατρείο – Κυψέλη (Χανίων 4Β, τηλ. 210 8836200).

Εξέταση για καρκίνο του προστάτη:

Κλινική εξέταση από εξειδικευμένο ιατρό ουρολόγο στα Δημοτικά Ιατρεία, που περιλαμβάνει αξιολόγηση εξετάσεων, συνταγογράφηση νέων εξετάσεων, καθώς και παραπομπή για περαιτέρω συμβουλευτική.

Οι κλινικές εξετάσεις θα πραγματοποιηθούν στο 1ο, 2ο, 3ο και 6ο Δημοτικό Ιατρείο, σύμφωνα με το ακόλουθο πρόγραμμα και μόνο κατόπιν ραντεβού:

· Τρίτη 22/2/2023 1ο Δημοτικό Ιατρείο – Αθήνα (Σόλωνος 78, τηλ. 210 3626587).

· Τετάρτη 23/2/2023, 2ο Δημοτικό Ιατρείο – Νέος Κόσμος, (Φανοσθένους και Φρειδερίκου Σμιθ, τηλ. 210 9239865).

· Πέμπτη 24/2/2023, 6ο Δημοτικό Ιατρείο – Κυψέλη (Χανίων 4Β, τηλ. 210 8836200).

· Παρασκευή 25/2/2023, 3ο Δημοτικό Ιατρείο – Αθήνα (Θεσσαλονίκης 48, τηλ 210 3427515).

Ρούλα Σκουρογιάννη

To γκράφιτι της Αντζελίνα Τζολί για τον καρκίνο του μαστού

O street artist Αλεσάντρο Παλόμπο ζωγράφισε σε γκράφιτι, στην Piazza San Babila στο Μιλάνο, τη δημοφιλή ηθοποιό με εμφανή τα σημάδια της διπλής μαστεκτομής. Το έργο του γνωστού street artist Αλεσάντρο Παλόμπο ονομάζεται «Love Yourself» και μέσα από τι δική του «Τέχνη» και το δικό του τρόπο έκφρασης ο καλλιτέχνης συνέβαλε στην ευαισθητοποίηση για τον καρκίνο του μαστού.

Μία διαφορετική έκθεση στη Μαδρίτη φωτίζει τα σημάδια του καρκίνου του μαστού

Μια πρωτότυπης σύλληψης έκθεση τέχνης στη Μαδρίτη προσπαθεί να ρίξει τα φώτα της δημοσιότητας στον καρκίνο του μαστού και στις σωματικές και ψυχολογικές ουλές που αφήνουν οι επεμβάσεις μαστεκτομής.

Η έκθεση στο Εθνικό Μουσείο Τέχνης Thyssen-Bornemisza, με τίτλο «Από το δέρμα στον καμβά: μια άλλη θεώρηση του καρκίνου του μαστού» (“From the skin to the canvas: another take on breast cancer”), περιλαμβάνει ψηφιακά αντίγραφα έργων των Francisco de Goya, Peter Paul Reubens και Hans Baldung Grien που απεικονίζουν το γυναικείο σώμα, τα οποία –στο πνεύμα της έκθεσης- έχουν αλλοιωθεί, ώστε να φαίνεται ότι τα σημάδια που φανερώνουν ότι οι γυναίκες αυτές έχουν υποβληθεί σε μαστεκτομή.

«Με αυτήν την παρέμβαση, εφιστούμε την προσοχή στη διαδικασία της ασθένειας», δήλωσε ο Χουάν Αλμπέρτο​​Γκαρσία ντε Κούμπας, πρόεδρος του Fundacion Cultura en Vena (Ίδρυμα Πολιτισμός στις φλέβες σου), που διοργάνωσε την έκθεση.

Στο πλαίσιο του σόου, η Cultura en Vena τράβηξε ένα βίντεο με την The Naked Maja του Ισπανού ζωγράφου Francisco de Goya να μεταφέρεται σε νοσοκομείο με ασθενοφόρο, όπου ο πίνακας υποβάλλεται σε «χειρουργική επέμβαση», καθώς μια ομάδα καλλιτεχνών ζωγραφίζει μια ουλή στο αριστερό της στήθος.
Στη συνέχεια, το έργο τέχνης μεταφέρεται με ασθενοφόρο στο μουσείο και αναρτάται στον τοίχο.

«Το να έχεις μια ουλή δεν σημαίνει ότι είσαι λιγότερο γυναίκα!»

Στο ίδιο βίντεο, είναι χαρακτηριστική η μαρτυρία της Gema Salas, μιας 44χρονης αρχιτέκτονα, που υποβλήθηκε σε μαστεκτομή για τη θεραπεία του καρκίνου του μαστού, η οποία δήλωσε ότι η έκθεση είχε βαθιά επίδραση πάνω της.

«Οι γυναίκες που υποβάλλονται σε μαστεκτομή, συχνά, πρέπει να μάθουν πώς να αγαπούν ξανά τον εαυτό τους και το σώμα τους», παραδέχτηκε.

«Για εμένα, ο πίνακας αντιπροσωπεύει πώς αισθάνεται η γυναίκα μετά τη θεραπεία, όταν νιώθει λίγο χαμένη και είναι σαν να ξαναγεννιέται ως γυναίκα.

Το να έχεις μια ουλή δεν σημαίνει ότι είσαι λιγότερο γυναίκα!». τόνισε χαρακτηριστικά η Gema Salas.

Ένα τέταρτο του αιώνα αργότερα, μια άλλη αλλαγή στη θεραπεία θα μπορούσε να είναι στον ορίζοντα. Στη συνάντηση της Αμερικανικής Εταιρείας Κλινικής Ογκολογίας, οι AstraZeneca και Daiichi Sankyo παρουσιάζουν αποτελέσματα που αποδεικνύουν ότι, για πρώτη φορά, ένα στοχευμένο φάρμακο μπορεί να βοηθήσει ασθενείς με μεταστατικό καρκίνο του μαστού των οποίων οι όγκοι εκφράζουν μόνο χαμηλά επίπεδα HER2.

Στοιχεία κλινικών δοκιμών που αποκαλύφθηκαν στο ASCO και δημοσιεύθηκαν στο The New England Journal of Medicine Sunday δείχνουν ότι το φάρμακο, Enhertu, μείωσε στο μισό τον κίνδυνο εξέλιξης του καρκίνου σε σύγκριση με τη χημειοθεραπεία και μείωσε τον κίνδυνο θανάτου κατά 36%.

«Αυτό είναι πραγματικά, πραγματικά εντυπωσιακό», δήλωσε ο William Jacot, ερευνητής μελέτης και ιατρικός ογκολόγος στο Ινστιτούτο Καρκίνου του Μονπελιέ. «Δεν περίμενα κάτι τόσο καλό που θα μπορούσε να επιτευχθεί με τον καρκίνο του μαστού HER2».

Η Halle Moore, άλλη ερευνήτρια και διευθύντρια ιατρικής ογκολογίας μαστού στο Ινστιτούτο Καρκίνου Taussig της κλινικής του Κλίβελαντ, είπε ότι ορισμένοι ασθενείς πέτυχαν ακόμη μεγαλύτερο όφελος. Οι αριθμοί επιβίωσης, πρόσθεσε, είναι «εξαιρετικά σημαντικοί».

Ωστόσο, υπάρχουν σημαντικές επιφυλάξεις. Το Enhertu σχετίζεται με έναν τύπο ουλής του πνεύμονα που μπορεί να απαιτεί αυστηρή παρακολούθηση για την ανίχνευση και τη διαχείριση. Σε λίγες περιπτώσεις στη δοκιμή, αυτή η παρενέργεια οδήγησε σε θάνατο. Η διάρκεια της παρακολούθησης είναι επίσης σχετικά μικρή, επομένως δεν είναι σαφές πόσο θα διαρκέσουν τα οφέλη. Είναι άγνωστο ακριβώς ποιο επίπεδο έκφρασης HER2 απαιτείται για να λειτουργήσει το Enhertu ή πόσο χρήσιμο μπορεί να είναι το φάρμακο για τους λεγόμενους τριπλά αρνητικούς ασθενείς, οι οποίοι έχουν ιδιαίτερα ταχέως εξελισσόμενη νόσο.

Ωστόσο, τα αποτελέσματα αναμένεται να αλλάξουν τη θεραπεία του καρκίνου του μαστού, σύμφωνα με ειδικούς που συμμετείχαν σε συνέντευξη από το BioPharma Dive. Η έκφραση HER2 θεωρείται από καιρό με δυαδικούς όρους, με έναν ασθενή να διαγιγνώσκεται είτε ως «θετικός» ή «αρνητικός». Ωστόσο, περίπου οι μισοί από τους ασθενείς με μεταστατικό καρκίνο του μαστού βρίσκονται κάπου στο ενδιάμεσο, με όγκους που έχουν χαμηλά αλλά ανιχνεύσιμα επίπεδα πρωτεΐνης. Αυτοί οι ασθενείς δεν επωφελούνται από φάρμακα όπως το Herceptin και η χημειοθεραπεία είναι η τυπική θεραπεία για πολλούς.

Το Enhertu θα μπορούσε να γίνει το πρώτο φάρμακο στόχευσης HER2 διαθέσιμο σε αυτούς τους ασθενείς. Θα μπορούσε επίσης να αλλάξει τον τρόπο κατηγοριοποίησης του καρκίνου του μαστού, καθιστώντας σημαντικό να γνωρίζουμε όχι μόνο εάν οι όγκοι είναι θετικοί στο HER2, αλλά ακριβώς πόση πρωτεΐνη εκφράζουν.

«Θα αλλάξει πραγματικά σημαντικά το πρότυπο περίθαλψής μας», δήλωσε η Nancy Lin, ιατρική ογκολόγος που ειδικεύεται στον καρκίνο του μαστού στο Dana-Farber Cancer Institute. «Γενικά, όλοι όσοι έχουν μεταστατική νόσο θα πρέπει να γνωρίζουν την κατάστασή τους HER2» και αν ορίζεται ως «θετικό, χαμηλό ή μηδενικό».

Ο Lin δεν συμμετείχε στη δοκιμή, αλλά είναι ερευνητής σε μια διαφορετική μελέτη της Enhertu και έχει συμβουλευτεί την AstraZeneca.

Η AstraZeneca και η Daiichi, οι οποίες διεκδίκησαν για πρώτη φορά την επιτυχία της μελέτης τον Φεβρουάριο, αλλά δεν παρουσίασαν λεπτομέρειες, δήλωσαν ότι σκοπεύουν να υποβάλουν τα αποτελέσματα στις ρυθμιστικές αρχές το συντομότερο δυνατό. Σε χαμηλές εκφράσεις, η Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων έχει ήδη χορηγήσει στο φάρμακο την ονομασία Breakthrough Therapy, ένα ρυθμιστικό εργαλείο που χρησιμοποιείται για την επιτάχυνση των αναθεωρήσεων.

Το γονίδιο HER2 ανακαλύφθηκε για πρώτη φορά και συνδέθηκε με τον καρκίνο του μαστού τη δεκαετία του 1980, όταν η πρωτεΐνη που εξέφραζε βρέθηκε σε υψηλά επίπεδα σε ορισμένους όγκους. Αυτό το εύρημα οδήγησε, στα ακαδημαϊκά κέντρα και στην εταιρεία βιοτεχνολογίας Genentech, στο φάρμακο που θα γινόταν Herceptin.

Τα αποτελέσματα από πρώιμες δοκιμές καρκίνου του μαστού του Herceptin ήταν τόσο εντυπωσιακά που πυροδότησε διαμαρτυρίες ασθενών που απαιτούσαν ταχύτερη πρόσβαση. Η μελέτη παρακολούθησης επιβεβαίωσε ένα ισχυρό όφελος και ο FDA ενέκρινε το Herceptin αμέσως μετά, καθιερώνοντας το “HER2-θετικό” ως θεραπεύσιμο τύπο καρκίνου του μαστού. Φαρμακοποιοί, συμπεριλαμβανομένου του τελικού ιδιοκτήτη της Genentech, Roche, ανέπτυξαν διαδοχικά φάρμακα όπως το Perjeta και το Kadcyla.

Πηγή: biopharmadive

Της Ρούλας Σκουρογιάννη

Πρόκειται για μία πολύ ενδιαφέρουσα προσπάθεια ανάλυσης των στοιχείων που καταγράφονται στο έγκριτο περιοδικό Fertility Sterility, του 2021, σε μία διεθνή ανασκόπηση – μετανάλυση με τίτλο “Risk  of  breast  cancer  in  women  treated  with  ovarian  stimulation  drugs  for  infertility: a systematic review and meta–analysis”.

Η μελέτη αυτή παρουσιάστηκε και σχολιάστηκε από τους ίδιους τους συγγραφείς -Δρ Ιπποκράτη Σαρρή και Yusuf Beebeejaun (Γιουσούφ Μπιμπιτζάν) και από άλλους συναδέλφους τους, κατά τη διάρκεια ημερίδας, τις εργασίες της οποίας παρακολούθησε το libre, με θέμα «Θεραπεία Υπογονιμότητας και Καρκίνος Μαστού: Μύθος και Πραγματικότητα», που διοργάνωσε στο Ηράκλειο Κρήτης το Σάββατο 13 Νοεμβρίου, η Ελληνική Εταιρεία Αναπαραγωγικής Ιατρικής.

Στην ημερίδα συμμετείχε, σχολιάζοντας τα συμπεράσματα της έρευνας αλλά και άλλα ενδιαφέροντα ερευνητικά δεδομένα, ο πρωτοπόρος ερευνητής και συγγραφέας, Καθηγητής Εμβρυομητρικής Ιατρικής King’s College του Λονδίνου, Κύπρος Νικολαΐδης.

Στο πλαίσιο της έρευνας, επιστημονική ομάδα υπό τον Δρ Γιουσούφ Μπιμπιτζάν από το Βασιλικό Κολέγιο του Λονδίνου και με τη συμμετοχή του Γυναικολόγου-Μαιευτήρα, Διευθυντή Γονιμότητας του βρετανικού κολεγίου, Ιπποκράτη Σαρρή, μελέτησαν και ανέλυσαν στοιχεία από κλινικές μελέτες (που είχαν γίνει από το 1990 έως και τον Ιανουάριο του 2020) που συμπεριέλαβαν τον εντυπωσιακό αριθμό (το μεγαλύτερο μέχρι σήμερα) του 1,8 εκατομμυρίων γυναικών, οι οποίες είχαν λάβει θεραπείες υπογονιμότητας και τέθηκαν υπό ιατρική παρακολούθηση κατά μέσο όρο για 27 χρόνια μετά τις θεραπείες που έλαβαν.

Αξίζει να σημειώσουμε ότι τα φάρμακα για τη διέγερση των ωοθηκών χρησιμοποιούνται από τις αρχές της δεκαετίας του 1960.
Οι ερευνητές από το King’s College αξιολόγησαν εάν τα φάρμακα γονιμότητας, που χρησιμοποιούνται τακτικά, αυξάνουν τον κίνδυνο καρκίνου του μαστού.

Η μελέτη έδειξε ότι δεν υπήρξε σημαντική αύξηση του κινδύνου μεταξύ των γυναικών που έλαβαν φάρμακα διέγερσης ωοθηκών για υπογονιμότητα σε σύγκριση με τις μη εκτεθειμένες γυναίκες στα φάρμακα αυτά από το γενικό πληθυσμό και τον υπογόνιμο πληθυσμό. Επιπλέον, δε βρέθηκε σημαντική αύξηση του κινδύνου καρκίνου του μαστού με τη χρήση κιτρικής κλομιφαίνης ή γοναδοτροπίνης, μόνων τους ή σε συνδυασμό.

«Με την εξαιρετική και πρωτοποριακή αυτή μελέτη, διευκρινίστηκε το θέμα της ασφάλειας των φαρμάκων αυτών σε σχέση με τον καρκίνο του μαστού, καθώς μέχρι σήμερα κάτι τέτοιο δεν ήταν ιδιαίτερα σαφές και τεκμηριωμένο, παρέχοντας έτσι μία σημαντική διαβεβαίωση ότι η θεραπεία γονιμότητας δεν είναι πιθανό να αυξήσει τον κίνδυνο καρκίνου του μαστού σε υπογόνιμες γυναίκες που έχουν κάνει χρήση αυτών των φαρμάκων στην προσπάθειά τους για τεκνοποίηση», σχολίασε ο Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Αναπαραγωγικής Ιατρικής, Καθηγητής Ευγένιος Κουμαντάκης, ο οποίος ήταν και πρόεδρος της ημερίδας.

«Το μήνυμα της μελέτης αλλά και της εκδήλωσής μας είναι ότι οι ιατροί αναπαραγωγής δεν πρέπει να εφησυχάζουν αλλά αντίθετα να θέτουν τον προληπτικό έλεγχο της υπογονιμότητας στην πρώτη γραμμή της καθημερινής πρακτικής τους», τόνισε ο κ. Ε. Κουμεντάκης.

Από τη μεριά του ο Δρ Ιπποκράτης Σαρρής, τόνισε, μιλώντας στο libre, τη σημασία των συμπερασμάτων της μελέτης στην απόφαση και την καλή ψυχολογία της γυναίκας που θα λάβει τις προβλεπόμενες θεραπείες υποβοηθούμενης  αναπαραγωγής, καθώς με την αύξηση του ηλικιακού μέσου όσου απόκτησης παιδιού, πολλές γυναίκες στην ηλικία των 40 ετών, μπαίνουν στη διαδικασία αυτή.

Το βέβαιο είναι ότι αναμένονται και άλλες ανάλογες δημοσιεύσεις που να επιβεβαιώνουν και να ενισχύουν το θετικό συμπέρασμα της έρευνας αυτής που βάζει τέλος στις φήμες και στο φόβο του καρκίνου για τις υπογόνιμες γυναίκες, που λαμβάνουν θεραπείες για τη διέγερση των ωοθηκών.

Ανακοίνωση ελληνο-κυπριακής επιστημονικής συμμαχίας για ασφαλείς κυήσεις

Κατά την παρέμβασή του στην ημερίδα, ο Καθηγητής Κύπρος Νικολαΐδης –παγκοσμίως γνωστός ως ο «πατέρας» της αυχενικής διαφάνειας, μίας εξαιρετικά σημαντικής εξέτασης, κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, που διεξάγεται σε όλες τις εγκυμονούσες, στο πλαίσιο του προγεννητικού ελέγχου– ανακοίνωσε τη συνεργασία του με ελληνικό κέντρο αναπαραγωγικής ιατρικής.

«Με μεγάλη μου χαρά ανακοινώνω τη συνεργασία μου με τον κ. Κωνσταντίνο Πάντο και την Κλινική “Γένεσις” στην Ελλάδα. Σύντομα, ξεκινάμε κοινό πρόγραμμα για την πρόγνωση των προβλημάτων που μπορεί να προκύψουν σε μια κύηση, πριν καν επιτευχθεί η κυοφορία», επεσήμανε ο Δρ Νικολαΐδης.

Η επιστημονική αυτή συνεργασία στοχεύει, μέσα από ειδικά διαγνωστικά πρωτόκολλα που θα αναπτυχθούν, να επιτυγχάνεται πρόβλεψη, πριν καν από την επίτευξη της κύησης με εξωσωματική γονιμοποίηση, αν η γυναίκα και το κύημα κινδυνεύουν να εκδηλώσουν ανεπιθύμητες ενέργειες, όπως πρόωρο τοκετό, διαβήτη κύησης, γενετικές ανωμαλίες, περιγεννητική θνησιμότητα, μικρού μεγέθους νεογνό κ.α. Μια τέτοιου είδους πρόβλεψη μπορεί να βοηθήσει τους Γυναικολόγους-Μαιευτήρες να εντοπίσουν εγκαίρως τις γυναίκες υψηλού κινδύνου, να παρέμβουν εγκαίρως και να περιορίσουν τον κίνδυνο για την έγκυο και το έμβρυο.

Η νέα τεχνική κατευθυνόμενων υπερήχων (Magnetic Resonance-guided Focused Ultrasound – MrgFUS) επιτρέπει την προσωρινή διάνοιξη των αιμοφόρων αγγείων σε συγκεκριμένη περιοχή του εγκεφάλου, έτσι ώστε να μπορέσει το φάρμακο μέσω της κυκλοφορίας του αίματος να φθάσει στα καρκινικά κύτταρα που υπάρχουν στον εγκέφαλο. Τέσσερις γυναίκες με αρχικό καρκίνο του μαστού, ο οποίος είχε κάνει μετάσταση στον εγκέφαλο, είδαν τους εγκεφαλικούς όγκους τους να συρρικνώνονται, όταν το αντικαρκινικό φάρμακο (Herceptin) χορηγήθηκε με τη νέα μέθοδο.

Εμβόλιο γρίπης: Ποια είναι η καλύτερη εποχή για να γίνει

   Ο αιματοεγκεφαλικός φραγμός είναι ένα κυτταρικό «τείχος» που εμποδίζει διάφορες ουσίες, όπως τοξίνες, ιούς και μικρόβια να εισδύουν στον εγκέφαλο μέσω του αίματος, ώστε να μην προξενήσουν ζημιά στους ευαίσθητους εγκεφαλικούς ιστούς. Όμως, στην περίπτωση των καρκίνων του εγκεφάλου ή νόσων όπως Αλτσχάιμερ και Πάρκινσον, αυτός ο φραγμός δυσκολεύει επίσης τη φαρμακευτική θεραπεία, καθώς λίγα φάρμακα (π.χ. αντικαταθλιπτικά) μπορούν να διασχίσουν το εμπόδιο.

   Η νέα τεχνική με τη βοήθεια των εστιασμένων υπερήχων προκαλεί την ταλάντωση μικροσκοπικών φυσαλίδων μίας ουσίας που έχει προηγουμένως εισαχθεί στον ασθενή με τέτοιο τρόπο που τα κύτταρα του αιματοεγκεφαλικού φραγμού να απομακρύνονται μεταξύ τους, έτσι ώστε το αντικαρκινικό φάρμακο να μπορεί πλέον να περάσει προς τον εγκέφαλο. Πρόκειται για μία προσωρινή διαδικασία που επιτρέπει το άνοιγμα του φραγμού για λιγότερο από 24 ώρες.

   Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον δρα Νιρ Λίπσμαν του Κέντρου Επιστημών Υγείας Sunnybrook και του Πανεπιστημίου του Τορόντο, οι οποίοι έκαναν την κλινική δοκιμή φάσης 1 και τη σχετική δημοσίευση στο ιατρικό περιοδικό «Science Translational Medicine», μετέφεραν με επιτυχία το μονοκλωνικό αντίσωμα trastuzumab (Herceptin) στον εγκέφαλο των τεσσάρων γυναικών με καρκίνο εγκεφάλου. Οι όγκοι τους μίκρυναν κατά 21% κατά μέσο όρο και καμία ασθενής δεν εμφάνισε σοβαρές παρενέργειες. Η θεραπεία αντισωμάτων βοηθά το ανοσοποιητικό σύστημα να καταπολεμά τον καρκίνο και εφαρμόζεται συχνά σε συνδυασμό με ακτινοθεραπεία και χημειοθεραπεία.

   Όπως ανέφερε ο Λίπσμαν, «το Herceptin είναι μία τεράστια ουσία, συνεπώς εάν μπορούμε να περάσουμε αυτό στον εγκέφαλο, μπορούμε με ασφάλεια να υποθέσουμε ότι θα καταφέρουμε με τη βοήθεια των εστιασμένων υπερήχων κάτι ανάλογο και με άλλες ουσίες που είναι μεγάλες ή μικρότερες».

Συνέντευξη στη Ρούλα Σκουρογιάννη

Η αλήθεια είναι ότι, για να κατανοήσουμε τις κοινωνικές διαστάσεις της ασθένειας και την αναγκαιότητα όλης της προσπάθειας που γίνεται από γιατρούς και ερευνητές για την ενημέρωση, την έγκαιρη διάγνωση, τις στοχευμένες θεραπείες, αλλά και τη συνεχιζόμενη έρευνα στον τομέα, αρκεί να προσέξουμε την εικόνα που μας δίνουν οι αριθμοί:   

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας:

• Περισσότερες από 1.600.000 γυναίκες το χρόνο διαγιγνώσκονται με καρκίνο του μαστού, σε όλο τον κόσμο.
• Στην Ευρώπη, περισσότερες από 450.000 γυναίκες εμφανίζουν καρκίνο στο μαστό, ενώ
• Περίπου 140.000 χάνουν τη ζωή τους λόγω της ασθένειας
• Στην Ελλάδα αναφέρονται 6.000 περίπου νέες περιπτώσεις το χρόνο, ενώ υπολογίζεται ότι 1 στις 8 γυναίκες παγκοσμίως θα παρουσιάσει καρκίνο μαστού σε κάποια φάση της ζωής της.

Η πρόληψη και η εξατομικευμένη φροντίδα του καρκίνου του μαστού

Οι μέθοδοι διάγνωσης και θεραπείας έχουν εξελιχθεί σε σημαντικό βαθμό, ώστε να είναι δυνατή η διάγνωση της νόσου σε πρώιμο στάδιο, τότε που μπορεί να αντιμετωπιστεί με επιτυχία.

Η έγκαιρη διάγνωση, η εξατομίκευση της θεραπείας και η διαχείριση των θεραπευτικών εναλλακτικών από διεπιστημονικές ομάδες ειδικών σε εξειδικευμένα κέντρα μαστού οδηγούν αποδεδειγμένα σε καλύτερη θεραπευτική προσέγγιση και υψηλότερα ποσοστά επιβίωσης των γυναικών με καρκίνο μαστού.

Τα σημεία που σήμερα δείχνουν την πρόοδο στον τομέα είναι:

• Ο εξατομικευμένος προ συμπτωματικός έλεγχος που δίνει τη δυνατότητα έγκαιρης διάγνωσης πολύ μικρών όγκων
• Η σύγχρονη χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου μαστού που δίνει καλό αισθητικό αποτέλεσμα στο μαστό και η μείωση των επιπλοκών από τη χειρουργική της μασχάληςΗ προηγμένη γονιδιακή έρευνα και η τεχνολογία που επιτρέπει την ανάλυση γονιδίων που εμπλέκονται στον κληρονομούμενο καρκίνο του μαστού
• Οι θεαματικές εξελίξεις στο πεδίο της μοριακής βιολογίας που έχουν οδηγήσει σε ταυτοποίηση των οδών της καρκινογένεσης, στην ανάλυση των μηχανισμών αντίστασης στις θεραπείες και σε νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις.
• Οι νέες ακτινοθεραπευτικές τεχνικές, που προσφέρουν εξαιρετική ογκολογική ασφάλεια και κοσμητικό αποτέλεσμα, μειώνοντας σε μεγάλο βαθμό την ακτινοβόληση ζωτικών οργάνων όπως η καρδιά και οι πνεύμονες.

Πολλά ενδιαφέροντα στοιχεία, για το ανεξάντλητο αυτό θέμα, μας δίνει ο Ογκολόγος-Χειρουργός,  Ευάγγελος Φιλόπουλος, Πρόεδρος Ελληνικής Αντικαρκινινής Εταιρείας, στη συζήτηση που ακολουθεί.

–Κύριε Φιλόπουλε, να αρχίσουμε από τα θετικά: Τα τελευταία χρόνια έχουμε μικρή αύξηση των ποσοστών εμφάνισης καρκίνου μαστού (0.4% ανά έτος ). Σωστά;

Ναι, υπάρχει σταθεροποίηση στην αύξηση, σε αντίθεση με τον καρκίνο του πνεύμονα που έχει μειωθεί αισθητά, λόγω της μείωσης της καπνιστικής συνήθειας. Έτσι, ο καρκίνος του μαστού έχει περάσει στην πρώτη θέση θνητότητας και για τα δύο φύλα, στις ΗΠΑ (εκεί έχουμε αναλυτικά δεδομένα), αλλά και γενικότερα.

–Αυτό μπορεί να οφείλεται και στην υπερδιάγνωση;

Σε ένα μεγάλο ποσοστό ναι! Με τη διάδοση του πληθυσμιακού ελέγχου (screening) διαγιγνώσκονται μη διηθητικά καρκινώματα, ορισμένα εκ των οποίων θα έμεναν αδιάγνωστα αλλιώς, δε θα προκαλούσαν πρόβλημα, και η γυναίκα θα έφευγε από τη ζωή σε μεγάλη ηλικία χωρίς να τα γνωρίζει ή και από άλλη αιτία ή από φυσικά αίτια αλλά σίγουρα όχι από τον καρκίνο του μαστού.

Το ζήτημα είναι ότι όταν τα συναντάμε ως εύρημα στη μαστογραφία, δεν μπορούμε να γνωρίζουμε ποια είναι τα ακίνδυνα και ποια τα επικίνδυνα για τη ζωή. Γενικότερα, δε γνωρίζουμε ποια θα είναι η εξέλιξη ενός ευρήματος.

Έχει φανεί ότι οι δυνατότητες θεραπείας είναι πολύ περισσότερες όταν ανευρίσκεται ένας καρκίνος στα πρώτα στάδια της εκδήλωσής του, εκτός από τους καρκίνους που έχουν επιθετική συμπεριφορά, όπως οι τριπλά αρνητικοί, οι HER2 θετικοί, οι οποίοι τώρα με τις στοχευμένες θεραπείες έχουν βελτιωθεί σημαντικά. Παίζουν ρόλο πολλοί παράγοντες.

–Η θνητότητα –ο αριθμός των θανάτων– από καρκίνο μαστού έχει σημαντική μείωση (40% από το 1989 μέχρι το 2020) σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία του American Cancer Society. Πού οφείλεται αυτή η σημαντικά θετική εξέλιξη;

Ναι, έχει βελτιωθεί πολύ η κατάσταση. Περίπου 40% έχει βελτιωθεί και η 10ετής επιβίωση, κάτι πολύ σημαντικό που μας κάνει όλους να μιλάμε για ιασιμότητα στον καρκίνο του μαστού. Έχουμε τέτοια μακροχρόνια επιβίωση, που φεύγουν οι γυναίκες από κάτι άλλο παρά από καρκίνο. Όλα αυτά οφείλονται στο screening και στις θεραπείες. Οι θεραπείες έχουν βελτιωθεί σημαντικά.
Εδώ αξίζει να αναφέρουμε ότι δύο ήταν τα σημαντικά σημεία που καθόρισαν την εξέλιξη του καρκίνου του μαστού: το ένα ήταν η ορμονοθεραπεία, που έφερε πραγματικά μεγάλη αλλαγή και το άλλο είναι η στοχευμένη θεραπεία για τους καρκίνους του μαστού που είχαν τον ανθρώπινο επιδερμικό αυξητικό παράγοντα Τύπου 2 (Human Εpidermal Growth Factor Receptor 2 – HER2).

Εκεί υπήρξε η πρώτη στοχεύουσα θεραπεία προς τα κύτταρα που είχαν αυτό το χαρακτηριστικό. Αυτό ήταν μεγάλη εξέλιξη, επειδή, ενώ ήταν τύποι καρκίνου που δεν είχαν καλή πρόβλεψη, τώρα έχουμε καλή πρόβλεψη όχι μόνο σε πρώτης γραμμής καρκίνους αλλά και σε μεταστατικούς. Και υπάρχουν θεραπείες 2^ης και 3^ης γραμμής που δίνουν πολύ καλά αποτελέσματα, ενώ η έρευνα, βέβαια, συνεχίζεται.

Μία άλλη σημαντική εξέλιξη είναι ότι σταματήσαμε να δίνουμε τόσο βάρος στη μορφολογική κατηγοριοποίηση του καρκίνου του μαστού και τώρα μιλάμε για υποτύπους: βασικού τύπου, τριπλά αρνητικό, luminal A και luminal B, ανάλογα με το αν είναι ορμονοεξαρτώμενος, αν έχει HER2 θετικό, γνωρίζουμε δηλαδή καλύτερα τα χαρακτηριστικά του.

Επίσης, η γονιδιακή έρευνα, που εδώ και χρόνια έχει εντοπίσει τα δύο βασικά γονίδια BRCA 1 & BRCA 2, όπως και άλλα γονίδια που συνδέονται με όχι τόσο συχνά σύνδρομα, αλλά που σχετίζονται με τον καρκίνο του μαστού και είναι γονίδια κυρίως που ελέγχουν να μην ξεφύγει το κύτταρο και αρχίσει και πολλαπλασιάζεται άναρχα. Αν αυτά τα κύτταρα πάθουν κάποια βλάβη, τότε ξεφεύγει το κύτταρο κι έτσι έχουμε την εμφάνιση καρκίνου του μαστού.

Επίσης, κάποιοι από αυτούς τους καρκίνους είναι κληρονομούμενοι. Το γονίδιο μεταφέρεται από τους γονείς στα παιδιά και αυτό συμβαίνει είτε από τη μεριά του πατέρα είτε από τη μεριά της μητέρας. Δεν κληρονομείται, ωστόσο, σε όλα τα παιδιά.

–Το τεστ κληρονομικότητας για τον καρκίνο του μαστού πρέπει να γίνεται στοχευμένα. Ποια είναι τα κριτήρια (οι ενδείξεις) για το αποφασίσει ο θεράπων ιατρός;

Φυσικά, θα πρέπει να γίνεται στοχευμένα. Το θέμα είναι ποιοι κάνουν γονιδιακό έλεγχο. Επειδή η κληρονομικότητα στον καρκίνο του μαστού παίζει από φυλή σε φυλή (για παράδειγμα, αυξημένη πιθανότητα ανεύρεσης των συγκεκριμένων γονιδίων παρουσιάζει μία φυλή των Εβραίων, οι Ασκεναζίτες). Η Ελλάδα έχει περίπου 5% κληρονομούμενων καρκίνων που σχετίζονται επίσης με τον καρκίνο των ωοθηκών (είναι τα ίδια γονίδια που μπορεί να προκαλέσουν και αυτόν τον καρκίνο). Επίσης, και ο αντρικός καρκίνος του μαστού σχετίζεται με πιθανή ύπαρξη του BRCA2 το οποίο έχει κληρονομηθεί. Για αυτό μετράει πάρα πολύ, όταν έχουμε μία γυναίκα νέα σε ηλικία, με τριπλά αρνητικό καρκίνο του μαστού εάν έχει οικογενειακό ιστορικό με αντρικό καρκίνο του μαστού, αν συγγενείς πρώτου ή δευτέρου βαθμού είχαν ιστορικό καρκίνου (ιστορικό με πάνω από έναν συγγενή με καρκίνο, ανεξάρτητα ηλικίας) ή αν συγγενής (πχ η μητέρα) είχε εμφανίσει καρκίνο σε νέα ηλικία, κάτω από τα 50 έτη, τότε εγείρεται η υποψία και μπορούμε να συστήσουμε να κάνει ένα τεστ για τα BRCA1 και BRCA2. Πρέπει να υπάρχουν συγκεκριμένα δεδομένα που μας υποψιάζουν για να γίνει το τεστ. Δεν πάει κάποιος μόνος του να το κάνει.

Η γνώση για τις πιθανότητες που έχει μια γυναίκα να αναπτύξει καρκίνο μαστού ή ωοθηκών, μας επιτρέπει να την ενημερώσουμε και να τη συμβουλεύσουμε για τις επιλογές της, οι οποίες ξεκινούν από εξατομικευμένη, αυξημένης φροντίδας παρακολούθηση, μέχρι προφυλακτικά χειρουργεία αμφοτερόπλευρων μαστεκτομών με αποκατάσταση και αφαίρεση ωοθηκών και σαλπίγγων.

–Θα θέλαμε να αναφερθούμε αναλυτικά στη θεραπευτική πρόοδο που έχει σημειωθεί με την ανοσοθεραπεία.

Η ανοσοθεραπεία έχει πολλά χρόνια που εφαρμόζεται έχει προσφέρει αρκετές ελπίδες. Το πιο νέο που αυτή τη στιγμή βρίσκει εφαρμογή είναι ότι το ανοσοποιητικό αναγνωρίζει τα φυσιολογικά κύτταρα και τα ξένα κύτταρα, τους εισβολείς. Μέχρι πρόσφατα, νομίζαμε ότι δεν τα αναγνώριζε, ότι έμοιαζαν τα καρκινικά κύτταρα με τα υγιή στην επιφάνεια, όμως φάνηκε ότι υπάρχουν συγκεκριμένα σημεία ελέγχου.

Έχουμε, λοιπόν, αρκετές αποτελεσματικές θεραπείες σε συνδυασμό με χημειοθεραπεία. Υπάρχουν, βέβαια, και οι παρενέργειες από την ανοσοθεραπεία, οι οποίες πρέπει να ελέγχονται από το γιατρό, γιατί κάποιες φορές μπορεί να είναι σοβαρές.

Η έρευνα συνεχίζεται στο πεδίο της ανοσοθεραπείας. Υπάρχει και η προσπάθεια για εμβόλια κατά του καρκίνου. Έως τώρα, δεν απέφερε αυτό που περιμέναμε. Συνεχίζονται, όμως, οι ερευνητικές προσπάθειες. Πρόκειται για εμβόλια που θα ενισχύσουν την άμυνα του οργανισμού, αλλά δεν έχουν δείξει ακόμα αυτό που περιμέναμε. Ωστόσο, πολλές εταιρείες έχουν επενδύσει στην έρευνα και προς αυτή την κατεύθυνση.

Κύριος στόχος μας είναι η εξατομίκευση της θεραπείας για κάθε γυναίκα, μέσω φαρμάκων που αναστέλλουν τους μηχανισμούς της καρκινογένεσης με στοχευμένες βιολογικές θεραπείες.

Εν κατακλείδι, θα λέγαμε ότι παρά τις δυσκολίες, η ανοσοθεραπεία έχει μέλλον για την καταπολέμηση του καρκίνου, γενικότερα, αλλά και του καρκίνου του μαστού, ειδικότερα.Το θετικό που θα μπορούσαμε να πούμε, κλείνοντας, είναι ότι θα παρατηρούμε τα επόμενα χρόνια ένα μεγάλο και αυξανόμενο αριθμό γυναικών, που ζουν με ιστορικό καρκίνου μαστού, και μάλιστα, η ποιότητα ζωής αυτών των γυναικών είναι εξαιρετικά σημαντική.

*Ευάγγελος Φιλόπουλος, Ογκολόγος-Χειρουργός, Πρόεδρος Ελληνικής Αντικαρκινινής Εταιρείας