Στα Ιωάννινα οι έντονες βροχοπτώσεις συνεχίζονται, με αποτέλεσμα το νερό που καταλήγει στον Καλαμά να δημιουργεί πλημμύρες σε εκτάσεις που υπάρχουν καλλιέργειες με ελιές, λεμονιές και μανταρινιές, ενώ τα φερτά υλικά φράζουν τη ροή του ποταμού και επιτείνουν τα φαινόμενα υπερχείλισης.

Η εικόνα που παρουσιάζει το ποτάμι είναι ανησυχητική, και οι κάτοικοι της περιοχής ανησυχούν ενόψει της επιδείνωσης του καιρού που αναμένεται το Σαββατοκύριακο.

Προβλήματα καταγράφονται και από κατολισθήσεις και καθιζήσεις, όπως στο χωριό Ματσούκι, όπου δρόμος και γήπεδο 5Χ5 έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές. Η Περιφέρεια Ηπείρου βρίσκεται σε αυξημένη ετοιμότητα, με περισσότερα από 20 μηχανήματα έργου να επιχειρούν σε σημεία του οδικού δικτύου όπου απαιτούνται παρεμβάσεις.

Το επίπεδο καταστροφής δεν αφορά μόνο την απώλεια σε επίπεδο υποδομών – «πρόκειται για κατάρρευση του αγροδιατροφικού συστήματος και των γραμμών ζωής της Γάζας», δηλώνει η Μπεθ Μπέτσντολ, υποδιευθύντρια του FAO.

Στην μελέτη χρησιμοποιήθηκαν υψηλής ανάλυσης δορυφορικές φωτογραφίες. Το υλικό αυτό συγκρίθηκε με την δορυφορική καταγραφή του εδάφους πριν από τον πόλεμο.

Μέχρι τον Απρίλιο 2025, περισσότερο του 80% των συνολικών καλλιεργήσιμων εκτάσεων του παλαιστινιακού θύλακα είχε υποστεί ζημιές και το 77,8% δεν είναι πλέον προσβάσιμο στους καλλιεργητές. Μόνο το 4,6% είναι διαθέσιμο για καλλιέργεια. Η κατάσταση είναι ιδιαίτερα κρίσιμη στην Ράφα και στον βόρειο τομέα, όπου η πρόσβαση είναι αδύνατη για το σύνολο σχεδόν των εκτάσεων.

Το 71,2% των θερμοκηπίων έχει υποστεί ζημιές ή έχει καταστραφεί. Η Ράφα είναι η περιοχή με τις μεγαλύτερες καταστροφές στα θερμοκήπια. Το 82,8% των γεωτρήσεων έχει υποστεί ζημιές ή καταστραφεί σε ολόκληρη την Λωρίδα της Γάζας.

Πριν από τον πόλεμο, η γεωργία αποτελούσε το 10% της οικονομίας της Γάζας. Περί τους 560.000 άνθρωποι ασχολούνταν αποκλειστικά ή μερικώς με τις αγροτικές καλλιέργειες, την κτηνοτροφία, την αλιεία για τον βιοπορισμό τους.

Από τη λειψυδρία υποφέρουν και τα δέντρα με ροδάκινα, νεκταρίνια, βερίκοκα και δαμάσκηνα στη Βόρειο Ελλάδα διψούν, με αποτέλεσμα να υπολειτουργούν.

«Η ποιότητα των καρπών θα είναι κατώτερη της αναμενομένης», τονίζουν οι παραγωγοί. Θερμοκήπια που είχαν φυτευτεί με κηπευτικά ξεράθηκαν λόγω αδυναμίας ποτίσματος στη Μεσαρά, όπου η παραγωγή έχει σημειώσει σημαντική μείωση. Την ίδια στιγμή στη Θεσσαλία διαδραματίζεται το θέατρο του παραλόγου φαινομενικά βέβαια, γιατί επιστημονικά υπάρχουν εξηγήσεις: οι ίδιες περιοχές που υποφέρουν ακόμη από τις συνέπειες των πλημμυρών που έπληξαν την περιοχή τον περασμένο Σεπτέμβριο, αντιμετωπίζουν τώρα σημαντικές ελλείψεις νερού για το πότισμα καλαμποκιού και σιτηρών, βαμβακιού και βιομηχανικής ντομάτας που έχουν φυτευτεί.

Σύμφωνα με την εφημερίδα «Καθημερινή», οι μεγάλες περιοχές στην Καρδίτσα και τη Λάρισα ποτίζονται μέσω των ΤΟΕΒ (Τοπικοί Οργανισμοί Εγγείων Βελτιώσεων) που διαχειρίζονται το νερό από τη λίμνη Πλαστήρα, αφού ο ταμιευτήρας του Σμοκόβου «έχει στερέψει» εδώ και ένα μήνα. «Πολλές γεωτρήσεις δεν βγάζουν πλέον νερό αλλά αέρα», περιγράφουν οι παραγωγοί.

Τη δύσκολη κατάσταση στην Ελλάδα αλλά και όλη τη Μεσόγειο περιγράφει η έκθεση του Copernicus για τον Ιούλιο 2024.

«Ήρθε η ώρα να μάθουμε να διαχειριζόμαστε το νερό που υπάρχει σωστά, όχι μόνο σε περιόδους ξηρασίας αλλά και την περίοδο που υπάρχει. Και ήρθε η ώρα να κάνουμε αξιόπιστες μετρήσεις όσον αφορά το νερό που ξοδεύουμε», λέει στην «Καθημερινή» ο Κώστας Σούλης, διδάκτωρ Γεωπονικών Επιστημών του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών με αντικείμενα τη Γεωπληροφορική, την Υδρολογία και τη Διαχείριση Υδατικών Πόρων. Ο κ. Σούλης, μέλος της Ερευνητικής Μονάδας GIS του ΓΠΑ, σε συνεργασία με δύο ακόμη επιστήμονες (Εμμανουήλ Ψωμιάδης, Παρασκευή Λόντρα), συνέταξαν μελέτη στο πλαίσιο της αναμόρφωσης της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ), που περιλαμβάνει εκτίμηση των ποσοτήτων νερού που απαιτούνται για τη γεωργία ανά περιοχή στην Ελλάδα. «Όλες οι μελέτες βασίζονται σε εκτιμήσεις και όχι πραγματικές μετρήσεις για τις ποσότητες νερού που χρησιμοποιούνται», τονίζει.

«Ακόμη και οι ΤΟΕΒ που έχουν υδρόμετρα δεν κρατάνε τα στοιχεία της προηγούμενης χρονιάς έτσι ώστε να μπορείς να βγάλεις συμπεράσματα», αναφέρει.

Η αναλυτική έκθεση του Copernicus για την ξηρασία τον Ιούλιο περιγράφει: «Η Ευρώπη, ειδικά στις περιοχές της Μεσογείου, την ανατολική Ευρώπη και τις χώρες της Βαλτικής, εδώ και δύο χρόνια υποφέρει από ξηρασία. Ταυτόχρονα, θερμοκρασίες που ξεπερνούν τον μέσον όρο για την εποχή για πολλές ημέρες έχουν επηρεάσει την υγρασία του εδάφους και την ανάπτυξη των φυτών. Μεγάλες περιοχές στη λεκάνη της Μεσογείου, ιδιαίτερα στην κεντρική και νότια Ιταλία, τη βορειοδυτική Ισπανία, την Ελλάδα και την κεντροδυτική Τουρκία, βρίσκονται επί του παρόντος σε συνθήκες συναγερμού ξηρασίας και έχουν ήδη επιπτώσεις στην ανάπτυξη της βλάστησης».

Το μεγαλύτερο μέρος της Ελλάδας έχει να δει βροχές εδώ και μήνες, επισημαίνει το Reuters, το οποίος φιλοξενεί δηλώσεις Ελλήνων αξιωματούχων, οι οποίοι περιγράφουν με μελανά χρώματα την κατάσταση.

«Υπήρξε έντονη έλλειψη βροχοπτώσεων σε όλη τη Μεσόγειο και, ιδιαίτερα στη Νάξο, οι επιφανειακές μας δεξαμενές είναι άδειες», δήλωσε ο δήμαρχος του νησιού, Δημήτρης Λιανός.

Εκατομμύρια τουρίστες επισκέπτονται την Ελλάδα κάθε χρόνο για να απολαύσουν τους αρχαίους χώρους, τις παρθένες παραλίες και τα τιρκουάζ νερά της.

Ωστόσο, οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, συμπεριλαμβανομένων των υψηλότερων θερμοκρασιών, των ασταθών βροχοπτώσεων και των πυρκαγιών απειλούν το μέλλον της μεγαλύτερης οικονομικής κινητήριας δύναμης της χώρας.

Αυτή η χρονιά είναι ιδιαίτερα δύσκολη. Μετά τον θερμότερο χειμώνα που έχει καταγραφεί, οι πυρκαγιές άρχισαν ασυνήθιστα νωρίς, μερικές σε περιοχές όπου κανονικά θα υπήρχε χιόνι.

Τουλάχιστον έξι τουρίστες, μεταξύ των οποίων και ο γνωστός βρετανός τηλεοπτικός παρουσιαστής Μάικλ Μόσλεϊ , πέθαναν τον περασμένο μήνα καθώς οι καύσωνες σάρωσαν τη χώρα.

Οι ειδικοί για το κλίμα φοβούνται ότι τα χειρότερα δεν έχουν έρθει ακόμη. Ο Andrea Toreti, συντονιστής του ευρωπαϊκού και παγκόσμιου παρατηρητηρίου ξηρασίας της Υπηρεσίας Διαχείρισης Έκτακτης Ανάγκης Copernicus, δήλωσε ότι μόλις γίνουν ορατές οι επιπτώσεις της ξηρασίας, είναι πολύ αργά για να αναλάβουμε δράση.”Πρέπει να αποφύγουμε να σκεφτόμαστε σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, (αντ’ αυτού) κοιτάζοντας την πρόληψη και την ετοιμότητα”, είπε ο Toreti.

Κίνδυνος για την πατάτα

Έντονη η λειψυδρία στη Νάξο, ένα ορεινό νησί 20.000 κατοίκων σε ένα από τα πιο δημοφιλή – και ξηρά – σημεία του Αιγαίου. Δεκάδες χιλιάδες τουρίστες συρρέουν στις ακτές του κάθε μέρα κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού. Οι δύο δεξαμενές του νησιού περιέχουν 220.000 κυβικά μέτρα χρησιμοποιήσιμου νερού, το ένα τρίτο του επιπέδου του περασμένου έτους και το ισοδύναμο μόλις μερικών δεκάδων ολυμπιακών πισίνων.

Οι αρχές έχουν εξασφαλίσει τρεις φορητές μονάδες αφαλάτωσης που θα επεξεργάζονται το θαλασσινό νερό για να είναι πόσιμο, και οι οποίες, όπως είπε ο δήμαρχος κ. Λιανός, θα πρέπει να καλύψουν το έλλειμμα για σπίτια, ξενοδοχεία και πισίνες. Αλλά οι αγρότες δεν θα λάβουν κανένα από το επεξεργασμένο νερό και πρέπει να βασίζονται σε πηγάδια που έχουν μολυνθεί από τους υδροφόρους ορίζοντες της θάλασσας.

Οι αγρότες είπαν ότι αυτή η μόλυνση εμφανίζεται όταν τα πηγάδια είναι αρκετά άδεια ώστε να εισχωρήσει το αλμυρό νερό.

Ο Στέλιος Βαθρακοκοίλης καλλιεργεί τις περίφημες πατάτες της Νάξου, οι οποίες είναι αγαπητές στην Ελλάδα για τη βουτυράτη γεύση τους και προστατεύονται από την απομίμηση σύμφωνα με τους κανόνες της ΕΕ. Οι αποδόσεις του θα είναι περισσότερο από το μισό φέτος λόγω του αλμυρού νερού άρδευσης, είπε.«Είναι μεγάλη απογοήτευση γιατί εμείς οι άνθρωποι δεν καταφέραμε να προβλέψουμε ότι η κλιματική αλλαγή θα χτυπούσε και τις πόρτες μας», είπε καθώς μια χούφτα εργαζομένων μάζευαν πατάτες κοντά.

Λίγες προμήθειες

Χώρες σε όλη τη Μεσόγειο, συμπεριλαμβανομένης της Ισπανίας και της Ιταλίας, αναζητούν τρόπους για να ενισχύσουν τα αποθέματά τους με νερό χρησιμοποιώντας αφαλάτωση, αλλά οι προμηθευτές είπαν ότι οι μονάδες ήταν σε έλλειψη αυτό το καλοκαίρι λόγω της αυξανόμενης ζήτησης.

Ακόμη και στη Θάσο, η οποία είναι πολύ πιο πράσινη από τη βραχώδη Νάξο, οι υπεύθυνοι είπαν ότι ήθελαν να αγοράσουν μια μονάδα για μελλοντική χρήση.

Ο κατασκευαστής Sychem με έδρα την Ελλάδα δεν μπορούσε να καλύψει πλήρως τη ζήτηση των πελατών αυτό το καλοκαίρι λόγω έλλειψης βασικών εξαρτημάτων και μεγαλύτερου χρόνου κατασκευής, δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος Αλέξανδρος Υφαντής.

Οι νέες μονάδες θα είναι διαθέσιμες μετά τον Σεπτέμβριο.«Δεδομένου ότι το πρόβλημα είναι παντού, οποιοσδήποτε προσωρινός εξοπλισμός έχει ήδη μισθωθεί», είπε ο Υφαντής.

Συγκεκριμένα, όπως διαπιστώνει η μελέτη, οι ημέρες με θερμοκρασία μεγαλύτερη των 35 ° C το καλοκαίρι μπορεί να φτάσουν να είναι έως και 16 ημέρες περισσότερες σε κάποιες περιοχές μέχρι το 2050.

Στο επίκεντρο της μελέτης της ομάδας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης που απαρτίσθηκε από τους καθηγητές του ΑΠΘ, Θ. Μαυρομμάτη, Δ. Μελά και Π. Ζάνη και τους μεταδιδάκτορες Α. Γεωργούλια και Δ. Ακριτίδη, στο πλαίσιο του CLIMPACT- Εθνικού Δικτύου για την Κλιματική Αλλαγή και τις Επιπτώσεις τέθηκαν οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, στο εγγύς (2021-2050) και μακρινό (2071-2100) μέλλον, στο σιτάρι, την ντομάτα, το βαμβάκι, την πατάτα, το αμπέλι, το ρύζι και την ελιά. Σύμφωνα με τη μελέτη μέχρι το τέλος του 21ου αιώνα δυσμενείς κλιματικοί δείκτες θερμοκρασίας και βροχοπτώσεων πρόκειται να παρουσιάσουν σημαντική μεταβολή στην εποχιακή συχνότητα τους κατά τη διάρκεια κρίσιμων περιόδων για την ανάπτυξη και παραγωγή βασικών καλλιεργειών της ελληνικής γεωργίας.

Παράλληλα, όπως προκύπτει από την μελέτη, οι περισσότερες μέρες με αυξημένες θερμοκρασίες καθώς και η έλλειψη νερού θα έχουν αρνητικές επιπτώσεις στις παραπάνω καλλιέργειες παρά την μείωση των ημερών του παγετού. «Η αυξημένη θερμική καταπόνηση και έλλειψη νερού αναμένεται να έχει αρνητικές εποχιακές επιπτώσεις σε αυτές τις καλλιέργειες, σε αντίθεση με την μείωση των ημερών παγετού», αναφέρει χαρακτηριστικά η μελέτη ωστόσο, προσθέτει ότι το τελικό αποτέλεσμα των θετικών και αρνητικών επιπτώσεων στις αποδόσεις των καλλιεργειών είναι ακόμη αβέβαιο.

Ειδικότερα λοιπόν, σύμφωνα με την μελέτη, oι αναλύσεις των ημερών με μέγιστη θερμοκρασία μεγαλύτερη των 30 ° C την άνοιξη και οι τροπικές νύχτες (με ελάχιστη θερμοκρασία μεγαλύτερη των 20 ° C) την άνοιξη-καλοκαίρι τόσο στο εγγύς όσο και στο μακρινό μέλλον παρουσιάζουν «ασήμαντες αυξήσεις» (εκτός από τις περιοχές με χαμηλό υψόμετρο στη Μακεδονία και τη Θεσσαλία) που θα φτάσουν τις 4 και 25 ημέρες/έτος για τον πρώτο και τον δεύτερο δείκτη, αντίστοιχα. Αντίθετα, οι αντίστοιχες προβλέψεις στη συχνότητα των ημερών με μέγιστη θερμοκρασία μεγαλύτερη των 35 ° C το καλοκαίρι, παρουσιάζουν σημαντικές αυξήσεις (έως 16 ημέρες/έτος) (εκτός από τις ορεινές περιοχές στην Πίνδο, τη Μακεδονία και την Πελοπόννησο).

Στον αντίποδα, όπως αναφέρει η μελέτη, οι ισχυρές μειώσεις στον αριθμό των ημερών παγετού την άνοιξη, αναμένεται να ευνοήσουν το σιτάρι, το βαμβάκι, την πατάτα, την ντομάτα και το αμπέλι, στο εγγύς και μακρινό μέλλον.

Αναφορικά με τη συχνότητα των ημερών βροχής η μελέτη επισημαίνει ότι μέχρι το 2050 οι μειώσεις στη συχνότητα των ημερών με ύψος βροχής μεγαλύτερο του 1 χιλιοστού θα είναι ασήμαντες, την άνοιξη και το καλοκαίρι (έως 4-5 ημέρες/έτος), ωστόσο στο μακρινό μέλλον (έως το 2100) πιθανόν να ανέλθουν σε 8-9 ημέρες/έτος σε όλη την Ελλάδα . Συνεπώς, «το αυξημένο έλλειμμα νερού την άνοιξη αναμένεται να επηρεάσει αρνητικά το σιτάρι, την πατάτα και την ελιά το καλοκαίρι, την ντομάτα και το αμπέλι την άνοιξη-καλοκαίρι, ιδιαίτερα το 2ο μισό του 21ου αιώνα, σύμφωνα με το σενάριο για το μακρινό μέλλον», τονίζει η μελέτη.

«Περίπου το 40% της ελληνικής γης αφιερώνεται στη γεωργία, εκ των οποίων το 30%, περίπου, είναι αρδευόμενο. Σαν αποτέλεσμα, η γεωργία αποτελεί ένα σημαντικό τομέα της Ελληνικής οικονομίας που επηρεάζεται όμως άμεσα από τον καιρό και το κλίμα με διάφορους τρόπους, και αυτό θα συνεχιστεί και στο μέλλον», σημειώνουν στη μελέτη τους οι ερευνητές του ΑΠΘ.

«Παράλληλα, όμως, η γεωργία συμβάλλει σημαντικά στην κλιματική αλλαγή μέσω των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και των ατμοσφαιρικών ρύπων (European Environment Agency 2019). Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής (και ιδιαίτερα o συνδυασμός της θερμοκρασίας, της βροχόπτωσης με τη συγκέντρωση CO2 της ατμόσφαιρας) στον γεωργικό τομέα διαφέρουν από περιοχή σε περιοχή της Ευρώπης. Ειδικότερα στην περιοχή της Μεσογείου, η αύξηση της θερμοκρασίας και η μείωση της βροχόπτωσης θα έχουν άμεσες επιπτώσεις στις αποδόσεις των καλλιεργειών και έμμεσες επιπτώσεις στη διαθεσιμότητα του νερού. Οι υψηλότερες θερμοκρασίες θα διαμορφώσουν καταλληλότερες συνθήκες για τον πολλαπλασιασμό των ζιζανίων και των παρασίτων ενώ οι μειώσεις των βροχοπτώσεων αναμένεται να αυξήσουν την πιθανότητα βραχυπρόθεσμων αποτυχιών των καλλιεργειών και μακροπρόθεσμης μείωσης της παραγωγής», υπογραμμίζει η μελέτη.

Ταυτόχρονα, όπως επισημαίνεται, η περιοχή της νοτιοανατολικής Ευρώπης είναι αυτή που συγκεντρώνει τις υψηλότερες θερμοκρασίες ενώ ειδικότερα η περιοχή της Μεσογείου. Σύμφωνα με την παραπάνω μελέτη του European Environment Agency (EEA), οι κύριες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στη Μεσόγειο μεταξύ άλλων περιλαμβάνουν την αύξηση των ημερών με καύσωνα, την μείωση των βροχοπτώσεων, την αυξημένη συχνότητα ξηρασίας, την μείωση της βιοποικιλότητας, το έλλειμα νερού στις καλλιέργειες και την μείωση της παραγωγής σε καλλιέργειες.

Σημειώνεται ότι η ανάλυση βασίσθηκε σε ένα σύνολο 11 προσομοιώσεων, υψηλής ανάλυσης, από περιοχικά κλιματικά μοντέλα, που έγιναν στα πλαίσια της ευρωπαϊκής δράσης EURO-CORDEX. Αυτές, κάλυψαν την ιστορική περίοδο 1950-2005 και τη μελλοντική περίοδο 2006-2100, υπό την επιρροή τριών σεναρίων εκπομπής θερμοκηπίων αερίων που υποθέτουν ισχυρό, μέτριο και κανένα μετριασμό.

   Γιατί, όμως, πέφτει χαλάζι τέτοια εποχή στην Ελλάδα; Όπως εξηγούν οι επιστήμονες του meteo, οι χαλαζοπτώσεις αποτελούν συχνό φαινόμενο στη χώρα μας στα τέλη της άνοιξης και στις αρχές του καλοκαιριού, καθώς σχετικά ψυχρές αέριες μάζες από τη Βόρεια Ευρώπη βρίσκουν συχνά δίοδο προς τα νότια. Η παρουσία ψυχρών αερίων μαζών στην ατμόσφαιρα, σε συνδυασμό με την έντονη θέρμανση του εδάφους αυτή την περίοδο, δημιουργούν συνθήκες αστάθειας. Με παρουσία κατάλληλων ποσοτήτων υγρασίας, η αστάθεια οδηγεί συχνά σε εκδήλωση καταιγίδων, μερικές από τις οποίες παράγουν χαλάζι.

   Το χαλάζι ξεκινά να δημιουργείται στις καταιγίδες κάτω από ιδιαίτερες συνθήκες έντονης αστάθειας και αλλαγής ταχύτητας του ανέμου καθ’ ύψος, που δημιουργεί στροβιλισμό εντός των νεφών. Aλλεπάλληλα ανοδικά και καθοδικά ρεύματα το οδηγούν σε διάφορα ύψη, καθώς οι χαλαζόκοκκοι μεγαλώνουν, όταν υδρατμοί συμπυκνώνονται και παγώνουν πάνω τους. Πολλές φορές η αστάθεια από μόνη της είναι αρκετά έντονη και όταν ο άνεμος είναι ασθενής, πάλι δημιουργούνται ισχυρά ανοδικά και καθοδικά ρεύματα εντός των καταιγίδων, που ευνοούν την παραγωγή χαλαζιού, όπως θα συμβεί τις επόμενες ημέρες στη χώρα μας.

Δολοφονία Καρολάιν: Ο πιλότος αναγνώρισε τη γλώσσα ομιλίας των δραστών – Σχεδόν ταυτοποιήθηκε ο ένας

   Το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών/meteo.gr ξεκίνησε από το 2020 την προσπάθεια προγνώσεων για το χαλάζι, το οποίο αποτελεί την πιο δύσκολη παράμετρο (μορφή υετού) στην πρόγνωση καιρού. Χρησιμοποιώντας πλήθος ατμοσφαιρικών παραμέτρων στους αλγορίθμους υπολογισμών που εφαρμόζονται σε υπερυπολογιστές, το meteo είναι πλέον σε θέση να προβλέπει με σχετική ακρίβεια το μέγιστο μέγεθος του χαλαζιού που πρόκειται να πλήξει μια περιοχή τις επόμενες 48 ώρες.

   Περισσότερα για το χαλάζι μπορεί να διαβάσει κάποιος στην Meteopedia, τη νέα διαδικτυακή μετεωρολογική εγκυκλοπαίδεια του ΕΑΑ/meteo.gr, στη διεύθυνση: https://wiki.meteo.gr/index.php?title=Χαλάζι