• Επέκταση έως τον Δεκέμβριο του 2023

• «Καλάθι νοικοκυριού»: Προσθήκη επώνυμων προϊόντων από κάθε κατηγορία

• SUPER MARKET: Δημιουργία ειδικού χώρου για τα επώνυμα προϊόντα

• Προβολή προϊόντων με μείωση τουλάχιστον 5%

Τι ισχύει έως τώρα

• Επιδότηση για 3 μήνες: Αύγουστο, Σεπτέμβριο και Οκτώβριο

• Αιτήσεις: Αρχές Σεπτεμβρίου στο vouchers.gov.gr

• Για νέους δικαιούχος και όσων είχε απορριφθεί η αίτηση στο Market Pass 1

• Για παλαιούς δικαιούχους που επιθυμούν αλλαγή τρόπου πληρωμής

Οι πληρωμές θα γίνουν με μια τριπλή δόση στο τέλος Σεπτεμβρίου – αρχές Οκτωβρίου και θα προβλέπεται:

• Κάλυψη του 10% των αγορών όλων των ειδών από:

• Καταστήματα τροφίμων και Λαϊκές αγορές

• Θα υπάρχει μηνιαίο όριο αγορών: 220 € + 100 € για κάθε μέλος με ανώτερο ποσό τα 1.000 €.

• Μηνιαίο όφελος: Από 17,6€ έως 100€

• Η οικονομική ενίσχυση είναι ανεκχώρητη, αφορολόγητη, ακατάσχετη

Τα εισοδηματικά κριτήρια

• 16.000 € ετήσιο φορολογητέο εισόδημα (μονοπρόσωπο νοικοκυριό)

• 24.000 € ετήσιο φορολογητέο εισόδημα (ζευγάρι)

• + 5.000€ για κάθε μέλος

Περιουσιακά κριτήρια

• 250.000 € αξία περιουσίας για το μονοπρόσωπο νοικοκυριό

• 400.000 € αξία περιουσίας για το ζευγάρι

Στη συνέχεια ο υπουργός τόνισε ότι «την Τετάρτη με τον αναπληρωτή υπουργό Ανάπτυξης Νίκο Παπαθανάση και με τις υπηρεσίες του υπουργείου θα κάνουμε έλεγχο σε όλες τις μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ. Εκεί θα συγκρίνουμε τις τιμές για να μπορεί να δει ο κόσμος τη χρησιμότητα του καλαθιού».

«Θα διαφημίσουμε τις αλυσίδες με τις χαμηλότερες τιμές και οι έλεγχοι θα είναι εντατικοί» είπε ο υπουργός και πρόσθεσε: «Είμαστε θωρακισμένοι για τους ελέγχους και νομοθετικά. Έχουμε πάρει έγκριση από την Επιτροπή Ανταγωνισμού, είμαστε απολύτως κατοχυρωμένοι και ξεκινάμε μια μεγάλη προσπάθεια. Οι πολίτες θα μπορούν να βρίσκουν σε έναν χώρο μέσα στα σουπερ μάρκετ καλύτερες τιμές μέσα σε μια πολύ δύσκολη κατάσταση. Δίνουμε μεγάλη μάχη σε εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες».

Επίσης σημείωσε ότι δεν απαγορεύεται σε καμία αλυσίδα να προσθέτει προϊόντα πέραν των 50. «Αν θέλει, μπορεί να βάλει κι άλλα μακαρόνια, πέρα από το νούμερο 6. Μπορεί να το κάνει. Δεν είναι υποχρεωτικό να έχει 50 προϊόντα, μπορεί να έχει παραπάνω. Αλλά δεν μπορεί να έχει λιγότερα από 50».

Επίσης, είπε ότι από την Τετάρτη το κάθε σούπερ μάρκετ θα έχει το δικό του καλάθι, ενώ φτιάχνεται ειδικό site για το καλάθι του νοικοκυριού και θα υπάρχει και ειδική σήμανση στα προϊόντα. Ο υπουργός εξήγησε ότι οι τιμές των προϊόντων έχουν καταγραφεί την ημέρα που έγινε η συμφωνία, δηλαδή στις 3 Οκτωβρίου και η σύγκριση για τις τωρινές τιμές θα γίνει με τις τιμές εκείνης της ημέρας.

«Θα συγκρίνουμε τις τιμές με αυτές που υπήρχαν πριν από την ανακοίνωση του μέτρου» όπως είπε. Εκτίμησε ότι πολλές αλυσίδες θα προσπαθήσουν να βάλουν χαμηλότερες τιμές, για να προσελκύσουν πελάτες και εξήγησε ότι ισχύει παράλληλα ο νόμος για το κλειδωμένο πλαφόν κέρδους στη μονάδα βάσης, βάρους (πχ ανά γραμμάριο). Κι αυτό είναι κάτι που ισχύει ήδη για τα κρίσιμα προϊόντα διαβίωσης, όπως είπε.

Ο κ. Γεωργιάδης εξέφρασε την πεποίθηση ότι ξεκινά ένας ανταγωνισμός μείωσης των τιμών και πρόσθεσε ότι «δίνουμε και θα δώσουμε τις επόμενες εβδομάδες μεγάλη μάχη στο καλάθι». Ανέφερε ότι τα προϊόντα του καλαθιού θα αλλάζουν κάθε Τετάρτη, για να εξασφαλίζεται η επάρκεια.

Κάθε εβδομάδα κάθε αλυσίδα θα ενημερώνει για το καλάθι της, τόνισε και πρόσθεσε ότι «εμείς θέλουμε να υπάρχουν πάντα αυτά τα προϊόντα στο καλάθι». Τέλος σημείωσε ότι, βάσει νόμου, όλες οι μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ υποχρεούνται να μπουν στο καλάθι, αλλιώς θα επιβληθεί πρόστιμο.

Επιπλέον, υπογραμμίζουν ότι συνεχίζονται οι εντατικοί έλεγχοι σε όλα τα είδη πρώτης ανάγκης για αισχροκέρδεια ανεξαρτήτως του καλαθιού του νοικοκυριού ενώ σε ό,τι αφορά στην εφαρμογή του μέτρου, τονίζουν ότι σούπερ μάρκετ και βιομηχανία θα πρέπει να έχουν διασφαλίσει τις απαιτούμενες ποσότητες για να ανταποκριθούν στη ζήτηση.

«Αφιερώνουμε τώρα ως κυβέρνηση όλες μας τις δυνάμεις σ’ αυτή τη μάχη -παράλληλα και επιπρόσθετα των γενικότερων πρωτοβουλιών που αναπτύσσουμε ώστε να επιτύχουμε τις καλύτερες δυνατές τιμές για τον Έλληνα καταναλωτή-, προκειμένου οι πιο ευάλωτοι οικονομικά συμπολίτες μας να μπορούν να εξασφαλίζουν τα 50 βασικά προϊόντα για κάθε νοικοκυριό σε ανεκτές τιμές, κάτω του πληθωρισμού, ώστε να περάσουμε όλοι μαζί κι αυτόν τον κάβο» επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο υπουργός Ανάπτυξης και Επενδύσεων, ‘Αδωνις Γεωργιάδης.

Σύμφωνα με τον κ. Γεωργιάδη, «τις επόμενες ημέρες, εντός του Οκτωβρίου, κάθε αλυσίδα σούπερ μάρκετ θα διαμορφώσει σε συνεργασία με την βιομηχανία και θα παρουσιάσει το “καλάθι του νοικοκυριού”, ένα καλάθι με 50 προϊόντα που είναι απολύτως απαραίτητα για τη διαβίωση του μέσου νοικοκυριού. Το “καλάθι του νοικοκυριού” θα δηλωθεί στο υπουργείο Ανάπτυξης και Επενδύσεων, θα αναρτηθεί στην εφαρμογή e-katanalotis ώστε να το γνωρίζουν όλοι οι καταναλωτές και προφανώς τα ίδια τα σούπερ μάρκετ θα κάνουν και τις δικές τους προωθητικές ενέργειες. Τα συγκεκριμένα προϊόντα θα παραμένουν στο «καλάθι» για διάστημα 7 ή 15 ημερών – το μελετούμε – και καθ’ όλο αυτό το διάστημα σούπερ μάρκετ και βιομηχανία θα πρέπει να έχουν διασφαλίσει τις απαιτούμενες ποσότητες για να ανταποκριθούν στη ζήτηση. Ως βάση για την διαμόρφωση των τιμών στο “καλάθι” λαμβάνονται οι τιμές της 5ης Οκτωβρίου, ημέρας κατά την οποία είχαμε ως Υπουργείο Ανάπτυξης και Επενδύσεων τη συνάντησή μας με τους εκπροσώπους του λιανεμπορίου και των σούπερ μάρκετ. ‘Αρα, δεν μπορεί να αυξήσει κάποιος τις τιμές των προϊόντων τώρα για να διαμορφώσει το “καλάθι”. Θα ισχύει η τιμή εκείνης της ημέρας».

«Πιστεύω ότι η ιδέα για το “καλάθι” θα πάει πάρα πολύ καλά και θέλω να ευχαριστήσω τις αλυσίδες σούπερ μάρκετ και την βιομηχανία τροφίμων που την υποστηρίζουν ένθερμα και έχουν δεσμευτεί να κάνουν το ανθρωπίνως δυνατό για να επιτύχει» τονίζει ο κ. Γεωργιάδης.

Ο αναπληρωτής υπουργός Ανάπτυξης και Επενδύσεων Νίκος Παπαθανάσης σε δήλωσή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ επισημαίνει ότι «η κυβέρνηση, από την έναρξη της πανδημίας κιόλας, έχει αποδείξει ότι πρώτο της μέλημα είναι η στήριξη της οικονομίας και της κοινωνίας με σειρά μέτρων που κινούνται εντός των ορίων των αντοχών του προϋπολογισμού και χωρίς να θέτουν σε κίνδυνο τόσο τη δημοσιονομική ισορροπία της χώρας όσο και τις ευοίωνες προοπτικές ανάπτυξης. Στεκόμαστε πάντα δίπλα στον πολίτη με σοβαρότητα και υπευθυνότητα, χωρίς λαϊκισμούς και ανέξοδα “πυροτεχνήματα”».

Σύμφωνα με τον κ. Παπαθανάση, «το “καλάθι του νοικοκυριού” περιέχει βασικά αγαθά που επηρεάστηκαν από την ενεργειακή κρίση, από τις πρωτόγνωρες για τις τελευταίες δεκαετίες, πληθωριστικές πιέσεις που προκαλούν οι αυξήσεις στις τιμές των αερίων και των υγρών καυσίμων. Κυριότερος πληθωριστικός παράγοντας είναι το κόστος της ενέργειας, που αυξήθηκε τον Σεπτέμβριο στην Ευρωζώνη κατά σχεδόν 41% σε σύγκριση με τον αντίστοιχο περσινό μήνα, με αποτέλεσμα οι ανατιμήσεις στα τρόφιμα στις 19 χώρες που χρησιμοποιούν το κοινό νόμισμα να πλησιάσουν -σύμφωνα με την Eurostat- το 13%. Στη χώρα μας -σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ ο πληθωρισμός τον Σεπτέμβριο ήταν 12%».

«Το “καλάθι του νοικοκυριού” αποτελεί μία ακόμα πρωτοβουλία της Κυβέρνησης για τη στήριξη των νοικοκυριών στην προσπάθεια για την αντιμετώπιση των συνεπειών της ενεργειακής κρίσης. Μετά από πρωτοβουλία του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων και στο πλαίσιο της συνεχούς επικοινωνίας μας με τους εκπροσώπους εμπόρων και σούπερ μάρκετ, κάθε αλυσίδα θα παρουσιάσει μέχρι το τέλος Οκτωβρίου μία λίστα στην οποία θα συμπεριλαμβάνονται 50 διαφορετικά προϊόντα από 30 διαφορετικές κατηγορίες προϊόντων που εμείς ως Υπουργείο κρίνουμε απαραίτητα για τις καθημερινές ανάγκες μιας οικογένειας. Το συγκεκριμένο μέτρο αναμένεται να διασφαλίσει σταθερότητα και φθηνότερες τιμές στις συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων, οι οποίες έχουν ήδη ανακοινωθεί. Συνεχίζουμε τους εντατικούς ελέγχους σε όλα τα είδη πρώτης ανάγκης για αισχροκέρδεια ανεξαρτήτως του καλαθιού του νοικοκυριού» αναφέρειστο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο αναπληρωτής υπουργός Ανάπτυξης και Επενδύσεων.

Προβληματισμός σε αγορά, επιχειρήσεις και φορείς

Με επιφυλακτικότητα αλλά και συναινετική διάθεση υποδέχθηκαν επιχειρήσεις και παραγωγικοί φορείς την πρωτοβουλία του υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων να «τιθασεύσει» τον πληθωρισμό με τη διαμόρφωση ενός «καλαθιού του νοικοκυριού» αποτελούμενο από 31 κατηγορίες 50 διαφορετικών προϊόντων ευρείας κατανάλωσης, στα οποία θα γίνονται μικρές ανατιμήσεις.

Οι αλυσίδες των σούπερ μάρκετ με ετήσιες πωλήσεις άνω των 70 εκατ. ευρώ, εν μέσω προβληματισμού για τη συμβατότητα του νέου μέτρου με τον νόμο περί ανταγωνισμού, δεσμεύτηκαν να παρουσιάσουν τις δικές τους προτάσεις προκειμένου να φτιαχτεί το καλάθι προϊόντων μέχρι τα τέλη Οκτωβρίου.

Από την πλευρά τους, οι βιομηχανίες Τροφίμων διαβεβαίωσαν τον αρμόδιο υπουργό, ότι «στηρίζουν την πρωτοβουλία για τη δημιουργία του καλαθιού. Στέκονται για μία ακόμη φορά στο πλευρό των καταναλωτών και καταβάλλουν κάθε προσπάθεια προκειμένου να τους προσφέρουν αδιάκοπη πρόσβαση σε προσιτά και υψηλής ποιότητας προϊόντα διατροφής». Δεν παρέλειψαν ωστόσο να επισημάνουν, μέσω του θεσμικού τους φορέα ΣΕΒΤ, ότι οι εξελίξεις στην εγχώρια και την παγκόσμια αγορά ολόκληρο τον τελευταίο χρόνο (θέμα επάρκειας, κόστους πρώτων υλών & ενέργειας), που έχουν προκύψει από τις αλλεπάλληλες δυσμενείς συγκυρίες, έχουν καταλυτικό αντίκτυπο στη δραστηριότητα, στα οικονομικά αποτελέσματα και στη βιωσιμότητα του κλάδου τροφίμων και ποτών και προκαλούν έντονο προβληματισμό.

Δυσαρεστημένοι εμφανίζονται οι μικρομεσαίοι επιχειρηματίες από την πρωτοβουλία του υπουργείου δηλώνοντας ότι δεν ανταποκρίνεται στην αγανάκτηση που έχει προκαλέσει το κύμα ακρίβειας. Συγκεκριμένα, η Γενική Συνομοσπονδία Επαγγελματιών Βιοτεχνών Εμπόρων Ελλάδος σε σχετική ανακοίνωσή της υποστήριξε, μεταξύ άλλων, ότι «για να αντιμετωπιστεί η ακρίβεια πρέπει να τιθασευτούν οι τιμές που επιβάλει το ολιγοπώλιο της ενέργειας». Από την πλευρά του και ο πρόεδρος του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθήνας Γιάννης Χατζηθεοδοσίου τόνισε ότι η λίστα για το καλάθι είναι ανεπαρκής, καθώς ένα νοικοκυριό έχει ανάγκη από περισσότερα προϊόντα και εκτίμησε ότι οι αλυσίδες τροφίμων θα προωθήσουν κατά κύριο λόγο τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας αυξάνοντας με αυτόν τον τρόπο το κέρδος τους.

Το Ινστιτούτο Καταναλωτών (ΙΝΚΑ) χαρακτήρισε την πρωτοβουλία του υπουργείου «επικοινωνιακό τέχνασμα, χωρίς ουσία, αφού ήδη οι τιμές των προϊόντων είναι πολύ υψηλές». Σύμφωνα με το ΙΝΚΑ, «αντί το υπουργείο να πάρει θέση για την ουσιαστική μείωση των τιμών μέσω του ειδικού φόρου κατανάλωσης καυσίμων εφευρίσκει τρόπους για δήθεν συμφωνίες συγκράτηση των τιμών».

Καλάθι για τη διαχείριση της ακρίβειας

«Το καλάθι θα μπορούσε, υπό προϋποθέσεις, να βοηθήσει στη διαχείριση της ακρίβειας, αλλά προφανώς δεν αποτελεί πανάκεια» αναφέρει μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Γεώργιος Μπάλτας, καθηγητής του τμήματος Μάρκετινγκ & Επικοινωνίας του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, διευθυντής μεταπτυχιακών σπουδών. Σύμφωνα με τον ίδιο, η αποτελεσματικότητα αυτού του εγχειρήματος δεν μπορεί να είναι γνωστή εκ των προτέρων. «Θα ήταν σκόπιμο να περιμένουμε την εφαρμογή της στην πράξη και τότε να την αξιολογήσουμε» τονίζει χαρακτηριστικά.

Ωστόσο, σημειώνει ότι μία πρωτοβουλία που αναδεικνύει το ζήτημα των ανατιμήσεων και καλεί τους παράγοντες της αγοράς να συγκρατήσουν τις τιμές σε ένα βασικό καλάθι αγαθών μπορεί να αποδειχθεί ωφέλιμη για τους καταναλωτές. Επιπλέον, η δημοσίευση και η δυνατότητα εύκολης σύγκρισης των τιμών μπορεί να προάγει την ενημέρωση των καταναλωτών και τον ανταγωνισμό. Για παράδειγμα, η συγκράτηση των τιμών σε δεκάδες κωδικούς μπορεί να δημιουργήσει ανταγωνιστικές πιέσεις για περιορισμό των ανατιμήσεων και σε άλλα προϊόντα, κυρίως σε στενά υποκατάστατα, σύμφωνα με τον κ. Μπάλτα. Επίσης, η ενεργή σύγκριση του καλαθιού μεταξύ των εμπορικών αλυσίδων μπορεί να ενισχύσει τον ανταγωνισμό τιμών.

«Υπάρχουν εντούτοις εύλογες επιφυλάξεις» υπογραμμίζει ο κ. Μπάλτας και εξηγεί: «Ειδικότερα, το μείγμα των προϊόντων είναι περιορισμένο και δεν συμπεριλαμβάνει ορισμένα εξίσου βασικά προϊόντα. Δεν υπάρχουν ακόμα συγκεκριμένες και ρητές δεσμεύσεις για τον βαθμό συγκράτησης των τιμών. Η συμμετοχή των προμηθευτών είναι εθελοντική και ο βαθμός συμμόρφωσης αμφίβολος. Επίσης, υπάρχει ο κίνδυνος το εγχείρημα αυτό να μην πλαισιωθεί με την απαιτούμενη διοικητική και οργανωτική μέριμνα από την αγορά και την πολιτεία, ώστε τελικά να ατονήσει ή εκφυλιστεί. Η σήμανση και η προβολή του καλαθιού στο λιανικό εμπόριο μπορεί να είναι τελικά ανεπαρκής ή ασυνεπής ώστε να μην διευκολύνεται ο εντοπισμός και η σύγκριση του από τον καταναλωτή».

Η γενικότερη ιδέα να υπάρχει κάποιο πλαίσιο προστασίας του καταναλωτή σχετικά με το κόστος βασικών αγαθών είναι κοινωνικά σωστή, σύμφωνα με τον κ. Μπάλτα, ειδικά σε περιόδους πληθωριστικής και ενεργειακής κρίσης. Η διαμόρφωση ενός πιο προσιτού καλαθιού με αρκετά βασικά προϊόντα ενδιαφέρει σίγουρα τις πιο ευάλωτες οικογένειες και όσους σήμερα δυσκολεύονται να αγοράσουν τα στοιχειώδη αγαθά για την καθημερινότητα. Η εξειδίκευση και η εφαρμογή του μέτρου αυτού είναι ένα ζήτημα που θα αξιολογηθεί τις επόμενες εβδομάδες, ανάλογα με τα αποτελέσματα που θα αποφέρει.

Χωρίς ενδείξεις αποκλιμάκωσης η πληθωριστική κρίση

Εστιάζοντας στην πληθωριστική κρίση ο κ. Μπάλτας μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ υπογραμμίζει ότι δεν παρουσιάζει ακόμα ενδείξεις αποκλιμάκωσης, με τον Δείκτη Τιμών Καταναλωτή του Σεπτεμβρίου 2022 να ανέρχεται σε 12%, ενώ οι μεγάλες συσσωρευτικές αυξήσεις τιμών σε βασικά τρόφιμα δημιουργούν πολύ δύσκολες συνθήκες για τους καταναλωτές.

Επίσης, σημειώνει ότι η ΕΛΣΤΑΤ ανακοίνωσε ότι μεταξύ του Σεπτεμβρίου 2021 και του Σεπτεμβρίου 2022 το ψωμί και τα δημητριακά ανατιμήθηκαν κατά 18,4% και τα γαλακτοκομικά και τα αυγά κατά 23,3%. Οι αντίστοιχες ανατιμήσεις στον κλάδο της ενέργειας είναι εξωπραγματικές, με 332% αύξηση στο φυσικό αέριο, 65,1% στο πετρέλαιο θέρμανσης και 30,5% στον ηλεκτρισμό. «Το καταστροφικά υψηλό κόστος της ενέργειας διαχέεται στους υπόλοιπους κλάδους της αγοράς και θεωρείται κύρια αιτία της ανόδου των τιμών του καταναλωτή» τονίζει ο κ. Μπάλτας.

Η ανησυχία για τον επερχόμενο χειμώνα είναι πολύ έντονη, σύμφωνα με τον καθηγητή του ΟΠΑ, καθώς το υπερβολικό κόστος κάθε μορφής ενέργειας θα περιορίσει την πρόσβαση των καταναλωτών στο βασικό αγαθό της θέρμανσης, με προφανείς συνέπειες για τη δημόσια υγεία και την ποιότητα διαβίωσης του πληθυσμού. «Υπάρχει λοιπόν ο κίνδυνος να οδηγηθούμε σε μία δυστοπική κατάσταση όπου η πρόσβαση των οικονομικά ασθενέστερων, αλλά και μέρους της μεσαίας τάξης, σε στοιχειώδη αγαθά (διατροφή, θέρμανση) θα είναι περιορισμένη ή έστω πολύ ακριβή για να είναι απρόσκοπτη. Παράλληλα, αυξάνονται οι επιχειρήσεις που δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν το αυξημένο λειτουργικό κόστος και την πολύπλευρη οικονομική πίεση. Η ελληνική κοινωνία και οικονομία ίσως τελικά βρεθούν ενώπιον μίας ιστορικής κρίσης, όμοια της οποίας οι περισσότεροι από εμάς δεν έχουν βιώσει ποτέ πριν. Η πιθανότητα για μία τέτοια εξέλιξη αυξάνεται όσο το πρόβλημα της ενέργειας παραμένει χωρίς ουσιαστική και ριζική λύση» επισημαίνει ο κ. Μπάλτας.

Αδ. Γεωργιάδης: Η σήμανση «καλάθι του νοικοκυριού» σημαίνει ότι είναι το φθηνότερο προϊόν

«Δεν θα μπει ειδικό πλαφόν για τα προϊόντα του καλαθιού, πλαφόν υπάρχει ούτως ή άλλως για τα κρίσιμα για τη διαβίωση προϊόντα. Το καλάθι θα αλλάζει ανά 7 ή 14 μέρες, αναλόγως της επάρκειας και της διαθεσιμότητας που υπάρχει» σημείωσε σήμερα το πρωί ο υπουργός Ανάπτυξης και Επενδύσεων, ‘Αδωνις Γεωργιάδης, μιλώντας στον τηλεοπτικό σταθμό MEGΑ, για το καλάθι του νοικοκυριού.

Ο ίδιος πρόσθεσε ότι, με το καλάθι του νοικοκυριού, δεν είναι στόχος να περιοριστεί η ακρίβεια καθώς, «το καλάθι αφορά ένα κλάσμα προϊόντων, δεν μπορεί να επηρεάσει τον πληθωρισμό. Είναι μια προσπάθεια που σκεφτήκαμε με τους συνεργάτες μου και έχει στόχο να δώσει στη θύελλα του πληθωρισμού έναν χώρο βασικών προϊόντων απολύτως απαραίτητων για τη λειτουργία του νοικοκυριού, όσο το δυνατόν πιο προστατευμένο από τον πληθωρισμό. Στόχος είναι, οι πιο ευάλωτοι συμπολίτες μας να ξέρουν ότι όταν μπαίνουν στο σούπερ μάρκετ και βλέπουν τη σήμανση «καλάθι του νοικοκυριού» να ξέρουν ότι είναι το φθηνότερο προϊόν. Η μάχη του πληθωρισμού γίνεται με άλλους τρόπους, με το πλαφόν στο κέρδος για παράδειγμα».

Ο υπουργός διευκρίνησε ότι δεν θα μπει ειδικό πλαφόν για τα προϊόντα του καλαθιού ενώ σχεδιάζεται να ενταχθούν, εξ αρχής, στη λίστα, το αλεύρι και τα όσπρια.

Απαντώντας σε σχετική ερώτηση ο κ. Γεωργιάδης υπογράμμισε ότι δεν θα μπει ειδικό πλαφόν στις τιμές του καλαθιού και πρόσθεσε: «Πλαφόν υπάρχει ούτως ή άλλως για τα κρίσιμα προϊόντα διαβίωσης. Το καλάθι θα αλλάζει ανά 7 ή 14 μέρες, αναλόγως της επάρκειας και της διαθεσιμότητας που υπάρχει. Το αλεύρι για παράδειγμα σκεφτόμαστε να το εντάξουμε από την αρχή, να κάνουμε αυτή την αλλαγή, και κοιτάμε και για τα όσπρια. Δεν μπορούμε να “ξεχειλώσουμε” την λίστα γιατί δεν θα έχει νόημα αυτή η προσπάθεια. Νόημα έχει οι εταιρείες να κάνουν τιμές που θα είναι κάτω από το κόστος τους».

Για την χθεσινή τοποθέτηση του πρωθυπουργού στην Βουλή και το ενδεχόμενο να ληφθούν περαιτέρω μέτρα για τους ευάλωτους, ο κ. Γεωργιάδης επεσήμανε πως, «μέτρα στήριξης στο μέτρο που τα δημοσιονομικά περιθώρια θα μας το επιτρέψουν θα λαμβάνονται. Δεν ξέρω την φύση των μέτρων, μπορεί να είναι ένα fuel pass, ανάλογα με τις τιμές των καυσίμων. Αυτό που μπορώ να σας πω ότι δεν θα είναι, είναι η οριζόντια μείωση των φόρων στα καύσιμα, ούτε ο ΦΠΑ. Αυτό έχει πάρα πολύ μεγάλο δημοσιονομικό κόστος. Έχουμε ταυτόχρονα δύο θύελλες, η μία είναι ο πληθωρισμός και το δεύτερο είναι οι αγορές. Η κυβέρνηση πρέπει να ισορροπήσει και στα δύο».

«Η επιδότηση των 0,15 ευρώ στο πετρέλαιο κίνησης γίνεται για να ενισχυθεί το πετρέλαιο θέρμανσης. Πρώτος στόχος ήταν αυτός, γι’ αυτό διπλασιάσαμε το επίδομα. Όμως, πράγματι, η απόφαση του ΟΠΕΚ να μειώσει την παραγωγή του αργού πετρελαίου ήταν κεραυνός εν αιθρία. Θα τηρήσουμε την δημοσιονομική μας ισορροπία», συμπλήρωσε χαρακτηριστικά.

Υπενθυμίζεται ότι το εν λόγω «καλάθι» έρχεται με χαρακτηριστική καθυστέρηση, δίχως συγκεκριμένες δεσμεύσεις και χωρίς να αντιμετωπίζει τον πυρήνα του προβλήματος, δηλαδή της ακρίβειας και του πληθωρισμού που φέρνουν σε απόγνωση νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Μεταξύ άλλων, η ΓΣΕΒΕΕ εκτιμά πως το μέτρο αυτό δεν θα έχει κανένα αποτέλεσμα αλλά πως έγινε για τη δημιουργία εντυπώσεων, καθώς «θέλει να προβάλει ότι η κυβέρνηση δε στέκεται αμήχανη και παρεμβαίνει στην αγορά». 

Αποδομώντας το «καλάθι» του Υπουργείου, η Συνομοσπονδία επισημαίνει ότι το μέτρο δεν προβλέπει απαγόρευση αυξήσεων, αλλά παρακολούθηση των τιμών, μετατοπίζοντας παράλληλα την αγοραστική κίνηση προς τις μεγάλες αλυσίδες σουπερμάρκετ. Στο πλαίσιο αυτό υπογραμμίζει πως ποτέ δεν απέδωσαν ανάλογα παρατηρητήρια έχουν εφαρμοστεί σε άλλα προϊόντα και αγορές.

Επίσης, η ΓΣΕΒΕΕ τονίζει πως σε κάθε περίπτωση θα υπάρξουν μεγαλύτερες αυξήσεις σε συμπληρωματικά ή υποκατάστατα προϊόντα που δεν έχουν τύχει επιλογής, ενώ ξεκαθαρίζει πως «για να αντιμετωπιστεί η ακρίβεια πρέπει να τιθασευτούν οι τιμές που επιβάλει το ολιγοπώλιο της ενέργειας».

Υπενθυμίζεται ότι τουλάχιστον με επιφύλαξη αντιμετωπίζει ο εμπορικός κόσμος το «καλάθι των 50 προϊόντων». Μεταξύ άλλων, το ΙΚΝΑ χαρακτήρισε την κυβερνητική κίνηση ως «επικοινωνιακό τέχνασμα» και κατήγγειλε φαινόμενα αισχροκέρδειας, ενώ το Επαγγελματικό Επιμελητήριο Αθήνας βλέπει ολιγοπώλιο στον κλάδο των σουπερμάρκετ και χαρακτηρίζει το μέτρο θετικό αλλά μη επαρκές.

«Δεν ορίζω τιμές, ούτε παρεμβαίνω στο είδος του προϊόντος, αλλά ο καταναλωτής έχει το δικαίωμα της επιλογής στην κάθε αλυσίδα» εξήγησε ο κ. Γεωργιάδης.

«Η γενική γραμματεία Καταναλωτή και η ΔΙΜΕΑ θα παρακολουθούν την εξέλιξη των τιμών στο καλάθι. Κάθε δυο εβδομάδες θα υπάρχουν έλεγχοι, ενώ καθημερινά έχουμε ηλεκτρονική καταγραφή των τιμών λιανικής πώλησης σε πραγματικό χρόνο. Αν βλέπουμε άνοδο τιμής θα παρεμβαίνει η υπηρεσία, και θα επιβάλλονται πρόστιμα» εξήγησε ο υπουργός.

• Μεταξύ άλλων στα προϊόντα του καλαθιού συγκαταλέγονται: ρύζι, ψωμί, ζυμαρικά, μοσχάρι, χοιρινό, αρνί, κατσίκι, πουλερικά, αλλαντικά, θαλασσινά κατεψυγμένα, γαλακτοκομικά, μαργαρίνη και άλλα φυτικά λιπαρά, ελαιόλαδο και άλλα βρώσιμα έλαια, οπωροκηπευτικά κατεψυγμένα και φρέσκα, ζάχαρη, σοκολάτες, παιδικές τροφές, κακάο, τσάι και χαμομήλι.

Ο ίδιος διευκρίνισε ότι, εκτός από τα 50 προϊόντα του «καλαθιού», το υπουργείο Ανάπτυξης και Επενδύσεων παρακολουθεί την τιμή σε χιλιάδες προϊόντα. «3.900 έλεγχοι έχουν γίνει το τελευταίο εξάμηνο. Σε κάποια αλυσίδα επιβάλαμε 670.000 ευρώ πρόστιμο και το εισπράξαμε. Η παραβατικότητα στην αγορά έχει πέσει από το 25% στο 6% (…) Βάλαμε πολλά πρόστιμα όταν επιβάλαμε το πλαφόν στο περιθώριο του κέρδους».\u000b«Υπάρχει παγκόσμια θύελλα, και προσπαθούμε να κρατήσουμε το καράβι της Ελλάδας ευθεία. Για την ακρίβεια, τον πληθωρισμό, έχουμε βάλει το πλαφόν του περιθωρίου κέρδους, προσπαθούμε να συγκρατούμε την καταιγίδα άλλα βρεχόμαστε, και φτιάχνουμε ένα υπόστεγο για τους πιο αδύναμους να μη βρέχονται» είπε ο υπουργός.

Τα τελευταία επίσημα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Υπηρεσίας που αφορούσαν τον Ιούλιο έκαναν λόγο για πληθωρισμό της τάξης του 1,4% σε σχέση με τον αντίστοιχο περσινό μήνα, ο οποίος αποδίδεται βασικά στις αυξήσεις των ακόλουθων κατηγοριών:

• 1,7% στην ομάδα Διατροφή και μη αλκοολούχα ποτά, με αυξήσεις τιμών κυρίως σε: αρνί και κατσίκι (13,2%), νωπά ψάρια (6,6%), τυριά (3,5%), ελαιόλαδο (2,6%), άλλα βρώσιμα έλαια (16,3%), νωπά φρούτα (5,2%), νωπά λαχανικά (8%)
• 4,2% στην ομάδα Στέγαση, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε: ηλεκτρισμό (0,7%), φυσικό αέριο (72,3%), πετρέλαιο θέρμανσης (28,9%)
• 5,8% στην ομάδα Μεταφορές, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε: καύσιμα και λιπαντικά (16,6%), καινούργια αυτοκίνητα (5,3%) εισιτήρια μεταφοράς επιβατών με αεροπλάνο (11,4%)

Στα ύψη τα καύσιμα

Ειδικότερα σε ό,τι αφορά στις μέσες τιμές των καυσίμων στη χώρα μας (ευρώ/λίτρο), ενδεικτική είναι η πορεία από τα χαμηλά της περασμένης χρονιάς:

Αμόλυβδη 95 οκτανίων

• 27/8/2021: 1,682
• 30/12/2020: 1,436
• 4/5/2020: 1,311

Αμόλυβδη 100 οκτανίων

• 27/8/2021: 1,856
• 30/12/2020: 1,635
• 4/5/2020: 1,592

Diesel κίνησης

• 27/8/2021: 1,389
• 30/12/2020: 1,165
• 4/5/2020: 1,096

Στο +30% από πέρυσι

Η τιμή της απλής αμόλυβδης βρίσκεται δηλαδή σήμερα περίπου 30% υψηλότερα από τα χαμηλά του 2020 και 17,1% από το ξεκίνημα της φετινής χρονιάς, με αντίστοιχη εικόνα να εμφανίζει το πετρέλαιο κίνησης (27% και 20% περίπου), ενώ η πιο ενισχυμένη αμόλυβδη (η 100άρα) έχει μικρότερα ποσοστά αύξησης (16,58% και 13,51% αντίστοιχα). Ωστόσο η 100άρα έχει ήδη ξεπεράσει το φράγμα των 2 ευρώ / λίτρο στον νομό Κυκλάδων, ενώ προς τα επίπεδα αυτά πλησιάζουν και άλλες περιοχές στη χώρα μας (Δωδεκάνησα, Σάμος, Λέσβος, Κεφαλονιά, Κέρκυρα, Ευρυτανία κ.ά.)

Πιο… ορατές οι διαφορές το φθινόπωρο

Σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, ανάλογη εικόνα είχαμε και κατά τον τρέχοντα μήνα, η οποία μπορεί να μην έγινε ευρέως αντιληπτή λόγω των πυρκαγιών που μονοπώλησαν το ενδιαφέρον του κόσμου, αλλά και του γεγονότος ότι ο Αύγουστος παραδοσιακά αποτελεί τον βασικό μήνα διακοπών των Ελλήνων, ωστόσο είναι σίγουρο ότι μέσα στο φθινόπωρο οι διαφορές στις τιμές πολλών προϊόντων σε σχέση με πέρυσι θα είναι κάτι παραπάνω από ορατές.

Ήδη όπως φάνηκε και από τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, σημαντικές είναι οι αυξήσεις που έχουν γίνει σε έλαια, κρέατα, οπωροκηπευτικά και ψάρια, καθώς επίσης και σε παιδικές τροφές.

Γενικότερα, όπως σημειώνεται από στελέχη βιομηχανιών καθώς και αλυσίδων σούπερ μάρκετ, στόχος των εταιρειών είναι να απορροφηθεί όσο το δυνατόν μεγαλύτερο ποσοστό των αυξήσεων στο κόστος που αφορούν σε εξωγενείς παράγοντες –όπως είναι π.χ. οι διεθνείς πετρελαϊκές τιμές, το αυξημένο μεταφορικό κόστος εισαγόμενων πρώτων υλών και προϊόντων κ.ά.– καθώς με το ξέσπασμα της πανδημίας το εισόδημα και η αγοραστική δύναμη χιλιάδων καταναλωτών έχει συρρικνωθεί. Θεωρούνται ωστόσο αναπόφευκτες οι ανατιμήσεις και μάλιστα διόλου ευκαταφρόνητες σε ορισμένες κατηγορίες προϊόντων, ειδικά των εισαγόμενων αλλά και των εγχωρίων παραγόμενων τα οποία βρίσκονται σε έλλειψη.

Ελλείψεις και αυξημένες τιμές σε πρώτες ύλες

Μην ξεχνάμε ότι σε διεθνές επίπεδο έχουν παρουσιαστεί προβλήματα, μεταξύ άλλων, στην προμήθεια χάλυβα, η τιμή του οποίου έχει ενισχυθεί σημαντικά, ενώ ελλείψεις και αυξημένες τιμές παρατηρούνται ακόμη σε ξύλο και πλαστικά (PET, πολυαιθυλένιο κ.λπ.).

Παράλληλα παρατηρούνται σημαντικές καθυστερήσεις στις παραδόσεις τροφίμων, καθώς επίσης και προϊόντων ηλεκτρικών/ηλεκτρονικών ειδών, ένδυσης, λόγω του συνδυασμού αυξημένης ζήτησης και μειωμένης παραγωγικής ικανότητας σε παγκόσμιο επίπεδο εξαιτίας της διαφορετικής εξέλιξης της πανδημίας.

Πέντε με έξι φορές πάνω τα ναύλα

Επαναλαμβάνεται με έμφαση από στελέχη επιχειρήσεων αλλά και εκπροσώπους συλλογικών φορέων η εκρηκτική αύξηση των ναύλων, αφού, για παράδειγμα, ενώ η μεταφορά ενός κοντέινερ 40 ποδών κόστιζε πέρυσι κάτω από 2.000 δολάρια, πλέον το κόστος έχει εκτοξευθεί σε επίπεδα 10.000-13.000 δολαρίων.

Χαρακτηριστικά είναι τα στοιχεία του δείκτη Drewry World Container, ο οποίος χθες έδειχνε μέση τιμή $9.817,72 ανά εμπορευματοκιβώτιο 40ft, 351% υψηλότερα από την ίδια εβδομάδα του 2020. Πρόκειται για την 19η συνεχόμενη εβδομάδα αυξήσεων, σημειώνεται σε σχετικό report. Οι υψηλότεροι ναύλοι καταγράφονται:

• από Σαγκάη για Νέα Υόρκη: $14.136 (+262% από πέρυσι)
• από Σαγκάη για Ρότερνταμ: $13.787 (+637%)
• από Σαγκάη στη Γένοβα: $13.464 (+594%)
• από Σαγκάη για Νέα Υόρκη: $11.362 (+235%)

Αιχμές για… καρτέλ

Θυμίζουμε ότι φορείς του επιχειρηματικού κόσμου έχουν αφήσει αιχμές για πιθανή ολιγοπωλιακή – καιροσκοπική συμπεριφορά (ή αλλιώς… καρτέλ) των liner companies, από τις οποίες, οι 10 μεγαλύτερες ελέγχουν το 82% της παγκόσμιας διακίνησης εμπορευματοκιβωτίων, με αποτέλεσμα να μπορούν να ελέγχουν πλήρως τη διαθέσιμη προσφορά πλοίων.

Με αυτά και με αυτά, μεγάλες αλυσίδες ηλεκτρικών/ηλεκτρονικών ειδών αλλά και ειδών για το σπίτι, οι οποίες δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα, έχουν ήδη βιώσει σημαντικές καθυστερήσεις αλλά και μεγάλες αυξήσεις των τιμών στα προϊόντα που εισάγουν, προσθέτοντας παράλληλα και τις ελλείψεις σε αρκετές κατηγορίες. Ένα κομμάτι του υψηλότερου κόστους το έχουν απορροφήσει οι προμηθευτές, ωστόσο σταδιακά θα μετακυλιστεί μέρος του σε όλο και περισσότερα προϊόντα.

Από τότε που ξέσπασε η πανδημία του κορονοϊού, αρκετές βιομηχανίες που είχαν παρουσία με μονάδες στην Κίνα έχουν αλλάξει στρατηγική προσπαθώντας να μεταφέρουν την παραγωγική τους βάση πιο κοντά στην έδρα τους ή σε πιο κοντινές και πιο ανταγωνιστικές σε επίπεδο κόστους χώρες, όπως είναι π.χ. για πολλές ευρωπαϊκές τα Βαλκάνια και η Τουρκία.