Όσοι δεν διαθέτουμε σκευή νομικής γνώσης αλλά μόνο την εμπειρία και την κοινή λογική θα προβληματιστούμε σχετικά. Γιατί “εν συνόλω”; Φερ’ ειπείν, μία δικαστική απόφαση ή μία αγόρευση εισαγγελέα, ή, ακόμα περισσότερο, η παγκοίνως γνωστή και ομολογούμενη καθυστέρηση στην απονομή δικαιοσύνης δεν χρήζει κριτικής, ακόμα και αμφισβήτησης;

Από την δίκη της εγκληματικής οργάνωσης “Χρυσή Αυγή” έως αυτές των Λιγνάδη και Φιλιππίδη (με εκείνη την προκλητική και σεξιστική αμφισβήτηση εισαγγελικού λειτουργού για τα περί βιασμού) και της “Κιβωτού“, κι από την ανακριτική έρευνα για την τραγωδία των Τεμπών έως την πρωτόδικη απόφαση για τις υποκλοπές –και άλλα πολλά-, αθροίζεται ένα “σύνολο” που δεν είναι λογικό να γίνεται αποδεκτό ως τέτοιο άνευ δεύτερης σκέψης και κριτικής.

Στο κάτω κάτω της γραφής οι δικαστές είναι άνθρωποι, επηρεάζονται από την περιρρέουσα μιντιακή ατμόσφαιρα, τις κομματικές αντιπαραθέσεις και το κοινό αίσθημα. Κάποιοι έχουν στο πίσω μέρος του μυαλού τους και την υπηρεσιακή τους εξέλιξη, έχουν τις δικές τους φιλοδοξίες. Αυτονόητα.

Η ιστορία του μυλωνά του Πότσδαμ και το “υπάρχουν δικαστές στο Βερολίνο” είναι καθηλωτική ως αφήγημα, πόρρω, όμως, απέχει από την πραγματικότητα. Ακόμα περισσότερο η άλλη ιστορία της εμβληματικής Ρουθ Μπέιντερ Γκίνσμπεργκ που τόλμησε να συγκρουστεί με τον Ντόναλντ Τραμπ. Άλλα δικαιϊκά συστήματα, άλλωστε, άλλος ο τρόπος εκλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης (αυτό που επιτέλους θέλουμε να αλλάξουμε με την Συνταγματική αναθεώρηση- αλλά να δούμε πώς), άλλες πολιτικές και θεσμικές κουλτούρες.

Το ερώτημα, λοιπόν, επιστρέφει: μπορεί καθένας από εμάς να αξιολογεί, να κρίνει, ακόμα και να διαφωνεί με μία δικαστική απόφαση ή και με τις εκάστοτε παρεμβάσεις της ηγεσίας της Δικαιοσύνης;Συμπληρωματικά: ιδιαίτερα όταν η εμπειρία δείχνει ότι δεν υπήρξε καμία κυβέρνηση στη σύγχρονη ιστορία που να μην προσπάθησε να επηρεάσει (επιεικώς) την λειτουργία της.

Η απάντηση δεν μπορεί παρά να είναι καταφατική με βάση την κοινή λογική. Αλλά και όσοι πολιτικοί επικαλούνται την ανάγκη του “εν συνόλω” σεβασμού, μήπως κατά το παρελθόν, από άλλες θέσεις, έψεξαν δικαστές και δικαστικές αποφάσεις; Μην το ψάχνετε, αναμφίβολα.

Η Δικαιοσύνη είναι θεμελιακός θεσμός και οι λειτουργοί της οι θεματοφύλακες. Δεν είναι, όμως, όλοι ίδιοι και δεν υπάρχει κάποιο εγχειρίδιο ορθής λειτουργίας. Μόνο η συνείδηση…

Παράλληλα, αναλύει τις πολιτικές ανακατατάξεις που διαμορφώνονται, μιλά για τα νέα κόμματα που ετοιμάζονται να εμφανιστούν και τον ρόλο που μπορεί να παίξει η επόμενη μέρα σε έναν κομματικό χάρτη ρευστό και κατακερματισμένο.

Δεν περιορίζεται όμως μόνο στη θεσμική αποτίμηση: Μιλά ανοιχτά και για τις πολιτικές διεργασίες, τις προοπτικές συνεργασιών, αλλά και τα αδιέξοδα που –όπως υποστηρίζει– διαμορφώνονται τόσο στα κόμματα της Δεξιάς όσο και στον προοδευτικό χώρο.

Συνέντευξη

Χρόνης Διαμαντόπουλος

–Κύριε καθηγητά, το τελευταίο διάστημα γίνεται λόγος για τον σεβασμό στους θεσμούς. Θα ήθελα να σας θυμίσω ότι το 2009 η Βουλή έκλεισε, περίπου 5 μήνες πριν τις εκλογές χωρίς να υπάρξει τεκμηριωμένη δικαιολογία, το 2015 διεξήχθη ένα δημοψήφισμα που διοργανώθηκε σε μία μόλις εβδομάδα και στα τέλη του περασμένου Ιουλίου, μια κρίσιμη ψηφοφορία στη Βουλή διεξήχθη με επιστολικές ψήφους ενώ οι βουλευτές ήταν σχεδόν στο σύνολο τους παρόντες στην Ολομέλεια λίγες ώρες πριν επιλεγεί αυτή η διαδικασία. Θα ήθελα επίσης να σας θυμίσω όσα ειπώθηκαν από εκπροσώπους της Δικαιοσύνης και της κυβέρνησης πριν γίνει δεκτό το αίτημα του Πάνου Ρούτσι για την εκταφή του παιδιού του. Τι σημαίνει τελικά σεβασμός στους θεσμούς και τι γίνεται όταν οι «εγγυητές» τους, δεν τους σέβονται;

Αυτά που αναφέρετε θα μπορούσαν να συμπληρωθούν και με πολλά άλλα, εξ ίσου σημαντικά αν όχι σημαντικότερα. Ενδεικτικά αναφέρω, επί κυβερνήσεως ΣΥΡΙΖΑ την απαράδεκτη θεσμική αντιμετώπιση της υπόθεσης Novartis και των ραδιοτηλεοπτικών αδειών και από το 2019, με το σημερινό και διαβόητο πλέον «επιτελικό κράτος», το πρωτοφανές σκάνδαλο των υποκλοπών, την εκτός συνταγματικών ορίων ραδιοτηλεοπτική προπαγάνδα, την ασύστολη διαπλοκή, τα καλπονοθευτικά εκλογικά συστήματα, την αντίθετη με το Σύνταγμα επιβολή ιδιωτικών (μη) Πανεπιστημίων και την αδιανόητη θεσμική διαχείριση των δυσωδών υποθέσεων των Τεμπών και του ΟΠΕΚΕΠΕ.

Όλα αυτά, σε συνδυασμό και με την ασφυκτική χειραγώγηση της Δικαιοσύνης μετά το 2010, ιδίως δε τα τελευταία χρόνια, συνθέτουν ένα τοπίο δραματικής υποβάθμισης της Δημοκρατίας μας, 50 χρόνια μετά την αποκατάστασή της.

Η πρότασή μας (Επιτροπή αλήθειας για τα Τέμπη) υπήρξε μία χαμένη ευκαιρία καθώς ούτε τα κόμματα ούτε οι συγγενείς των θυμάτων κατανόησαν την σημασία της

Έχω επισημάνει σε κάθε ευκαιρία, με οδύνη, ότι ως προς την λειτουργία των θεσμών η χώρα μας απομακρύνεται σιγά σιγά από το πρότυπο των προηγμένων Δημοκρατιών της Ευρώπης, στο οποίο αναμφισβήτητα ανήκε, και προσεγγίζει ολοένα και περισσότερο το πρότυπο των πολλαπλά προβληματικών χωρών του πρώην ανατολικού μπλοκ, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την αξιοπιστία του, τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Και δυστυχώς δεν βλέπω πουθενά ενδείξεις που να πείθουν ότι αυτή η καθοδική πορεία του τόπου θα αντιστραφεί ή έστω θα ανακοπεί…

–Η τραγωδία των Τεμπών και ο τρόπος διαχείρισης της από τις αρμόδιες αρχές πως μπορεί να κριθεί σχεδόν τρία χρόνια μετά; Την αλήθεια για όσα συνέβησαν θα την μάθουμε; Σας ρωτώ γιατί εσείς μαζί με άλλους τρεις πανεπιστημιακούς καθηγητές είχατε κάνει δημοσίως μια πρόταση για τη σύσταση μιας ολιγομελούς ad hoc Ανεξάρτητης Επιτροπής Αλήθειας που θα έχει ως αντικείμενο τη διερεύνηση του τραγικού δυστυχήματος των Τεμπών.

Χαίρομαι για την ερώτησή σας διότι μου δίνετε την ευκαιρία να επισημάνω ότι η πρότασή μας για μία Επιτροπή Αλήθειας, που θα αποτελούνταν από πρόσωπα κύρους, εκλεγόμενα από την Βουλή με αυξημένη πλειοψηφία, θα μπορούσε να δώσει διέξοδο για μία ουσιαστική και σε βάθος διερεύνηση του θέματος.

Μία τέτοια Επιτροπή δεν θα άφηνε περιθώρια ούτε για τις κυβερνητικές μεθοδεύσεις που επακολούθησαν –με εμπλοκή δυστυχώς και της Δικαιοσύνης– αλλά ούτε και για πολιτική εκμετάλλευση του θέματος από οποιαδήποτε πλευρά.

Τέτοιες Επιτροπές συγκροτήθηκαν, άλλωστε, και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, με πολύ θετικά αποτελέσματα αλλά και χωρίς αμφισβητήσεις και αντεγκλήσεις. Ως εκ τούτου θεωρώ ότι η πρότασή μας υπήρξε μία χαμένη ευκαιρία καθώς ούτε τα κόμματα ούτε οι συγγενείς των θυμάτων κατανόησαν την σημασία της.

–Έχετε ασκήσει δριμεία κριτική στις δικαστικές αποφάσεις για τα ιδιωτικά Πανεπιστήμια και για τους Σπαρτιάτες. Είναι πράγματι τόσο προβληματικές σε σχέση με το Σύνταγμα αλλά και γενικότερα σε σχέση με τον ρόλο της δικαιοσύνης και την προστασία του κράτους δικαίου στην χώρα μας;

Δυστυχώς, αυτές οι δύο αποφάσεις, του Συμβουλίου Επικρατείας η πρώτη και του Εκλογοδικείου η δεύτερη, αποτέλεσαν κόλαφο για το κύρος της Δικαιοσύνης, το οποίο ήδη είχε τρωθεί βάναυσα από αποφάσεις της Πολιτικής Δικαιοσύνης, και ιδίως της Εισαγγελίας του Αρείου Πάγου, που επανειλημμένα λειτούργησε σαν προέκταση της εκτελεστικής εξουσίας. Η προβληματικότητα πάντως είναι διαφορετική για κάθε περίπτωση.

Στην υπόθεση των ιδιωτικών Πανεπιστημίων έχουμε μία κλασική περίπτωση διαπλοκής πολιτικών και οικονομικών συμφερόντων, με στόχο να κερδοσκοπήσουν προνομιακά κάποιοι επιχειρηματίες που στηρίζουν –με το αζημίωτο…– την σημερινή κυβέρνηση. Για να γίνει όμως αυτό έπρεπε να παρακαμφθεί το Σύνταγμα, και μάλιστα με τρόπο ώστε να μην υπάρξει καμία θεσμική εγγύηση για την ακαδημαϊκή αξιοπιστία των ιδιωτικών κατ’ επίφασιν Πανεπιστημίων, που στην πραγματικότητα προορίζονταν για μεταλλαγμένα ΙΕΚ. Για τον λόγο αυτόν δεν επιλέχθηκε η οδός της συνταγματικής αναθεώρησης, παρότι συμπληρωνόταν η απαιτούμενη πενταετία από την προηγούμενη, αλλά η οδός της ψήφισης ενός νόμου ο οποίος ήταν σε καταφανή αντίθεση με το Σύνταγμα. Προς την κατεύθυνση αυτήν, όμως, ήταν απαραίτητη μία «συμμαχία προθύμων» για την καταστρατήγηση του Συντάγματος, δηλαδή πανεπιστημιακών (μέσω γνωμοδοτήσεων) και δικαστών, η οποία θα βάφτιζε το κρέας ψάρι, ξεκινώντας από το σόφισμα του Ευάγγελου Βενιζέλου περί «επαυξημένου Συντάγματος» –πρόκειται για την νέα εκδοχή του Συντάγματος λάστιχο…– και φθάνοντας στην διάτρητη απόφαση (της πλειοψηφίας) του Συμβουλίου Επικρατείας. Η πλήρης δε επιβεβαίωση περί του ότι η απόφαση αυτή κινήθηκε στην λογική του όπερ έδει δείξαι είναι το ότι η πλειοψηφία του ΣτΕ ναι μεν αποφάνθηκε, με δοκησίσοφες κρίσεις, ότι την λύση αυτήν την επιβάλλει το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης,  πλην όμως δεν τόλμησε να απευθύνει σχετικό προδικαστικό ερώτημα στο καθ’ ύλην αρμόδιο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, παρότι το ζήτησαν μετ’ επιτάσεως όχι μόνο όσοι τάχθηκαν κατά της συνταγματικότητας του νόμου από τον χώρο του Συνταγματικού και του Ευρωπαϊκού Δικαίου (που είναι και η μεγάλη πλειονότητα…) αλλά και πολλοί πρώην δικαστές, καθώς και η διόλου ευκαταφρόνητη μειοψηφία του ΣτΕ. Προφανώς ο πρόεδρος και η πλειοψηφία του ΣτΕ  (όπως και οι γνωμοδοτήσαντες που δεν έκαναν επίσης την παραμικρή νύξη για προδικαστικό ερώτημα…), παρότι εμφανίζονται σίγουροι ως προς την επιλογή τους, δεν θέλησαν επ’ουδενί να διακινδυνεύσουν μία αρνητική απάντηση, διότι κατά βάθος γνώριζαν ότι θα ήταν η πλέον πιθανή…

Το τι επιδιώκουν οι δύο πρώην πρωθυπουργοί (Τσίπρας, Σαμαράς) είναι προφανές: να επανακάμψουν στην πολιτική σκηνή, με άξονα τις δικές τους απόψεις, ως προς μία «καθαρή» και «πατριωτική» Δεξιά ο πρώτος και ως προς μία ευρύχωρη και ευέλικτη Κεντροαριστερά (πλέον…) ο δεύτερος

Στην υπόθεση των «Σπαρτιατών» τα πράγματα δεν είναι τόσο προφανή, παρότι και εκεί υπήρξαν κυβερνητικές μεθοδεύσεις για την εξυπηρέτηση μικροπολιτικών  σκοπιμοτήτων, ξεκινώντας από την ίδια την ψήφιση της επίμαχης διάταξης για την «πραγματική ηγεσία» και φθάνοντας μέχρι την ποικιλότροπη πολιτική αξιοποίηση της απόφασης του Εκλογοδικείου από την κυβερνητική πλειοψηφία. Ωστόσο, πέρα από τον σχεδόν αυτονόητο πλέον συνυπολογισμό των κυβερνητικών «επιθυμιών» από τα Ανώτατα Δικαστήρια της χώρας –που τορπιλίζει την διάκριση των εξουσιών και υπονομεύει το Κράτος Δικαίου– στην περίπτωση των «Σπαρτιατών» φαίνεται ότι υπήρξε και  ένας ιδιότυπος δικαστικός «ετσιθελισμός», προκειμένου να ικανοποιηθούν και άλλες προερμηνευτικές επιλογές (όπως η επίδειξη δημοκρατικής ευαισθησίας, η ικανοποίηση της κοινής γνώμης και η αποφυγή σοβαρών αναταράξεων ή/και αναδιατάξεων ως προς τους πολιτικούς συσχετισμούς). Αυτό οδήγησε σε αλλεπάλληλες ερμηνευτικές ακροβασίες, με αποκορύφωμα την απόφαση να μείνει η Βουλή με 297 έδρες (η οποία πάντως ελήφθη με υπέρβαση της αρμοδιότητάς του Εκλογοδικείου ως προς την μη εφαρμογή του εκλογικού νόμου εξ ού και το ζήτημα είναι ακόμη ανοιχτό, κατά την άποψή μου, ως προς την διεξαγωγή αναπληρωματικών εκλογών). Με άλλα λόγια, φαίνεται ότι το Εκλογοδικείο προσπάθησε να πατήσει ταυτόχρονα σε πολλές βάρκες, με αποτέλεσμα όμως, αντί της ερμηνευτικής εξισορρόπησης, να καταλήξει στο νερό, δηλαδή σε απόφαση που είναι λάθος σχεδόν σε όλα της τα σημεία, επιτείνοντας ακόμη περισσότερο την κρίση αξιοπιστίας της Δικαιοσύνης…

–Κύριε Σωτηρέλη, ζούμε μια περίοδο που κυοφορούνται νέα κόμματα. Υπάρχει το ερώτημα εάν ο κ. Σαμαράς θα κάνει κόμμα, ενώ είναι θέμα χρόνου να δούμε και το λεγόμενο «κόμμα Τσίπρα». Κατά γνώμη σας τι επιδιώκουν οι δύο πρώην πρωθυπουργοί, προφανώς ο καθένας ξεχωριστά; Και αν προχωρήσουν, υπάρχουν περιθώρια «ανατροπής» του σημερινού συστήματος των κομμάτων; Δηλαδή στις επόμενες εκλογές μπορεί πρώτο ή δεύτερο κόμμα να είναι άλλα από αυτά που βλέπουμε σήμερα στις δημοσκοπήσεις;

Θα σας απαντήσω, παρότι γενικά αποφεύγω να αναμιγνύω στην ίδια συνέντευξη επιστημονικά με πολιτικά ζητήματα. Το τι επιδιώκουν οι δύο πρώην πρωθυπουργοί είναι προφανές: να επανακάμψουν στην πολιτική σκηνή, με άξονα τις δικές τους απόψεις, ως προς μία «καθαρή» και «πατριωτική» Δεξιά ο πρώτος και ως προς μία ευρύχωρη και ευέλικτη Κεντροαριστερά (πλέον…) ο δεύτερος. Το αν θα το επιτύχουν είναι ένα άλλο ζήτημα, καθώς η έκβαση του εγχειρήματός τους εξαρτάται από πολλούς παράγοντες.

Πέρα από το ότι έχουν ισχυρές αντιπάθειες σε ένα μεγάλο μέρος του εκλογικού σώματος, το πολιτικό τοπίο είναι ρευστό και αβέβαιο, ο κατακερματισμός των πολιτικών δυνάμεων έντονος και η απογοήτευση του εκλογικού σώματος περισσότερο από εμφανής.

… κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει ότι μπορεί να υπάρξουν εξελίξεις στις οποίες το διακύβευμα θα είναι η ίδια η Δημοκρατία, οπότε οι κομματικές αντιπαραθέσεις θα πρέπει να αμβλυνθούν ή έστω να ανασταλούν

Με αυτά τα δεδομένα και με ανοιχτό το ενδεχόμενο να έχουμε και κόμμα που να έχει ως αφετηρία την υπόθεση των Τεμπών, η δική μου εκτίμηση είναι ότι ένα «κόμμα Τσίπρα» θα μπορούσε ενδεχομένως να γίνει ακόμη και αξιωματική αντιπολίτευση –ιδίως λόγω της πανθομολογούμενης αδυναμίας του σημερινού προέδρου του ΠΑΣΟΚ να πείσει για τα ηγετικά του προσόντα– ενώ ένα «κόμμα Σαμαρά» θα μπορούσε να στερήσει από την Νέα Δημοκρατία όχι μόνον την αυτοδυναμία αλλά ακόμη και την πριμοδότηση (μπόνους), καθώς σε πρόθεση ψήφου σταθερά πλέον δεν ξεπερνά το 25% (παρά τις φιλότιμες προσπάθειες πολλών δημοσκόπων να την εμφανίσουν –μέσω της αναξιόπιστης «εκτίμησης ψήφου»– με μεγαλύτερα ποσοστά…).

Ως εκ τούτου, είναι σχεδόν βέβαιο ότι μετά τις επόμενες εκλογές θα υπάρχει μία νέα πολιτική πραγματικότητα και κατ’επέκτασιν ότι το ζήτημα της κυβέρνησης θα τεθεί σε διαφορετικές βάσεις, με επίκεντρο όχι πλέον την αυτοδυναμία αλλά την συνεργασία πολιτικών δυνάμεων. Είναι δε πολιτικά και συνταγματικά απαράδεκτο το ότι από την εκλογική πριμοδότηση (μπόνους) εξαιρούνται οι συνασπισμοί κομμάτων, οι οποίοι είναι οι μόνοι που μπορούν να δώσουν λύση στην διακυβέρνηση του τόπου, μέσω προγραμματικών συμφωνιών εκ των προτέρων και όχι μέσω τυχάρπαστων συμπράξεων εκ των υστέρων… Σε κάθε περίπτωση, πάντως, είναι αναμφισβήτητο ότι οι συνασπισμοί θα είναι οι νέοι πόλοι του πολιτικού μας συστήματος  και άρα το ποιος θα επικρατήσει θα εξαρτηθεί πρώτον από την ποιότητα και την επεξεργασία των προγραμματικών τους προτάσεων και δεύτερον από το αν οι αρχηγοί των επί μέρους συμπραττόντων κομμάτων θα αποδεχθούν ότι η επίτευξη ευρύτερων συγκλίσεων ενδέχεται να σημαίνει και επιλογή, ως επικεφαλής, άλλων προσώπων ευρύτερης αποδοχής…

–Πιστεύετε ότι περιθώρια για συγκυβέρνηση μεταξύ ΝΔ και ΠΑΣΟΚ υπάρχουν; Στο ΠΑΣΟΚ ο κ. Δούκας ζητά να ληφθεί απόφαση από τα συλλογικά όργανα ότι το κόμμα δεν θα συγκυβερνήσει με την ΝΔ.

Ξεκινώντας από το τελευταίο, διαφωνώ με την τόσο απόλυτα διατυπωμένη θέση του κ. Δούκα, διότι κανείς δεν γνωρίζει ποια θα είναι η νέα πολιτική πραγματικότητα. Ιδίως δε κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει ότι μπορεί να υπάρξουν εξελίξεις στις οποίες το διακύβευμα θα είναι η ίδια η Δημοκρατία, οπότε οι κομματικές αντιπαραθέσεις θα πρέπει να αμβλυνθούν ή έστω να ανασταλούν.

Ωστόσο, θέλω να τονίσω ότι κατανοώ την αγωνία του κ. Δούκα, διότι στο σημερινό ΠΑΣΟΚ, το οποίο, ήδη από το 2012, είναι σκιά του παλιού εαυτού του,  έχει διαμορφωθεί μία ισχυρή συντηρητική τάση, κεντροδεξιά επί της ουσίας, η οποία αλληθωρίζει προς την πλευρά της ΝΔ, ως προς τις μελλοντικές κυβερνητικές συνεργασίες, ακόμη και με ηγέτη τον Κ. Μητσοτάκη (αν και στο σημείο αυτό δεν υπάρχει ομοφωνία).

Γενικότερα θα έλεγα ότι ο χώρος του ΠΑΣΟΚ (τον οποίο γνωρίζω πολύ καλά διότι υπήρξα ιδρυτικό μέλος στο νησί μου, από τα δεκαπέντε μου, και παρακολούθησα από κοντά την πορεία του έως πρόσφατα), εμφανίζει έντονα φαινόμενα ιδεολογικής μετατόπισης και πολιτικής μετάλλαξης. Οι όροι Αριστερά και σοσιαλισμός απουσιάζουν από το σημερινό λεξιλόγιο πολλών στελεχών του, τα οποία αντιλαμβάνονται το ΠΑΣΟΚ σαν απλή μετεξέλιξη της Ένωσης Κέντρου (με την οποία, ως γνωστόν, ήρθε σε αποφασιστική ρήξη ο Ανδρέας Παπανδρέου, ιδρύοντας ένα σοσιαλιστικό κόμμα, ενώ και ο Κώστας Σημίτης, τον οποίο παραδόξως επικαλούνται οι περισσότεροι, ακόμη και στην τελευταία ομιλία του χαρακτήρισε το ΠΑΣΟΚ «αριστερό κόμμα με σοσιαλδημοκρατικές ιδέες»).

Για τα στελέχη αυτά, αλλά και για όσους τα υποστηρίζουν στις εσωκομματικές εκλογές, έννοιες όπως «εκσυγχρονισμός» και «μεταρρύθμιση» είναι άχρωμες και ουδέτερες, χωρίς προοδευτικό πρόσημο,  και σημαίνουν άκριτη προσαρμογή στην σημερινή πραγματικότητα, την οποία εκλαμβάνουν περίπου σαν φυσικό φαινόμενο, ενώ ο μετ’επιτάσεως προβαλλόμενος «αντιλαϊκισμός» τους δύσκολα αποκρύπτει τον ελιτισμό τους, την ταύτισή τους με το κοινωνικοοικονομικό κατεστημένο και την αποστροφή τους προς κάθε λαϊκό. Με άλλα λόγια, υπάρχουν αρκετοί στο σημερινό ΠΑΣΟΚ οι οποίοι όχι μόνον αποστρέφονται μετά βδελυγμίας τους ιδρυτικούς μύθους του ΠΑΣΟΚ, διότι ανακάλυψαν «την κρυφή γοητεία της μπουρζουαζίας», αλλά και είναι συγκοινωνούντα δοχεία με όσους έχουν ήδη προσχωρήσει στην Νέα Δημοκρατία, επισφραγίζοντας την μετάλλαξή τους σε αυτό που (υποτίθεται ότι) κάποτε πολεμούσαν.

Δυστυχώς δεν βλέπω πουθενά ενδείξεις που να πείθουν ότι αυτή η καθοδική πορεία του τόπου θα αντιστραφεί ή έστω θα ανακοπεί…

Για να επιστρέψω λοιπόν στο ερώτημα, είναι δικαιολογημένες οι έντονες ανησυχίες του κ. Δούκα, τις οποίες τροφοδοτεί άλλωστε και η σημερινή ηγεσία του ΠΑΣΟΚ, καθώς έχει εγκλωβισθεί στην «αυτόνομη πορεία», βαυκαλιζόμενη ότι θα νικήσει στις εκλογές την ΝΔ, ενώ έπρεπε να έχει προ πολλού αναλάβει –από θέση ισχύος πλέον, καθώς έγινε αξιωματική αντιπολίτευση– πρωτοβουλίες προς την κατεύθυνση της ανασύνθεσης του προοδευτικού χώρου. Και όχι μόνον δεν το έκανε αλλά για να μην ανοίξει καν η συζήτηση για προεκλογικές συγκλίσεις, προς την κατεύθυνση διαμόρφωσης ενός προοδευτικού εναλλακτικού πόλου, τηρεί σιγήν ιχθύος έως τώρα, ακόμη και ως προς τον αποκλεισμό των συνασπισμών από το μπόνους, παρά το ότι το ίδιο το ΠΑΣΟΚ είναι σήμερα συνασπισμός κομμάτων και άρα ακόμη και αν ερχόταν πρώτο δεν θα το έπαιρνε… Τόσο πολύ πιστεύει στην προοπτική να βγει πρώτο κόμμα…

Κλείνω επαναλαμβάνοντας ότι η ρευστή και αβέβαιη πολιτική πραγματικότητα δεν μπορεί να αποκλείσει την αναγκαιότητα ευρύτερων μετεκλογικών συνεργασιών, που θα περιλαμβάνουν ακόμη και την ΝΔ (με αποκλεισμό πάντως της πρωθυπουργίας Μητσοτάκη, για ευνόητους λόγους…). Ωστόσο αυτό δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να στηλιτεύονται οι αδιέξοδες νοοτροπίες και πρακτικές της σημερινής ηγεσίας του ΠΑΣΟΚ, που ανοίγουν, συνειδητά ή εκ του αποτελέσματος, τον δρόμο σε μία τέτοια συνεργασία. Και αυτό πρέπει να το συνειδητοποιήσουν ολοένα και περισσότερα κορυφαία στελέχη, διότι γνωρίζουν καλά ότι η πρωτιά του ΠΑΣΟΚ στις επόμενες εκλογές είναι υπόθεση β’ είδους, του μη πραγματικού… Άρα, όσο και αν προσπαθεί η σημερινή ηγεσία του  να κρύψει το πρόβλημα κάτω από το χαλί, το ΠΑΣΟΚ πολύ γρήγορα θα κληθεί να αποφασίσει «με ποιους θα πάει και ποιους θα αφήσει»…   

Και ο πρώην πρωθυπουργός πρόσθεσε με νόημα: “Όταν αυτά αμφισβητούνται, όταν ένα πολύ μεγάλο τμήμα της κοινωνίας και μάλιστα διαρκώς διευρυνόμενο, πιστεύει ότι αυτά δεν ισχύουν, ότι οι ευαίσθητοι θεσμοί χειραγωγούνται, ότι το κοινοβούλιο υποβαθμίζεται, ότι οι κυβερνήσεις αγνοούν τις ανάγκες της και δεν καταλαβαίνουν τις αγωνίες της, ότι οι ισχυροί δεν ελέγχονται, ότι η αυστηρότητα του κράτους εξαντλείται επί των λιγότερο ευνοημένων πολιτών τότε έχουμε κρίση. Κρίση απαξίωσης, κρίση απονομιμοποίησης, κρίση αμφισβήτησης και απόρριψης του θεσμικού πλαισίου και του πολιτικού συστήματος. Τα φαινόμενα αυτά είναι υπαρκτά, δεν απέχουν από την κρατούσα σήμερα κοινωνική αντίληψη και διεθνώς και στην Ευρώπη και στην χώρα μας”.

Ο κ. Καραμανλής επεσήμανε πως “η αποκατάσταση του σεβασμού και της εμπιστοσύνης των πολιτών απαιτεί εργώδη και τιτάνια προσπάθεια. Αν αποβεί ανέφικτη ή άκαρπη οδεύουμε προς μείζονα θεσμική κρίση” και κατέληξε “αν υποτιμηθεί ή αγνοηθεί βαδίζουμε ολοταχώς σε πολιτική κρίση πρώτου μεγέθους. Σημειώνω, ότι η ιστορία μας διδάσκει ότι τέτοιου είδους κρίσεις, στην περίπτωση της Ελλάδας λόγω πρωτίστως γεωπολιτικών συνθηκών, συμπίπτουν σχεδόν πάντοτε με εθνικές κρίσεις“.

Ολόκληρη η ομιλία του Κώστα Καραμανλή στην εκδήλωση της Παναθηναϊκής Οργάνωσης Γυναικών προς τιμήν της πρώην Προέδρου της Βουλής κυρίας Άννας Ψαρούδα Μπενάκη:

«Με μεγάλη χαρά βρίσκομαι σήμερα ανάμεσα σε διακεκριμένους επιστήμονες, ακαδημαϊκούς, παλαιότερους και νεότερους πολιτικούς, ενεργούς πολίτες, άνδρες και γυναίκες, που συνεργάστηκαν και στήριξαν με την εμπιστοσύνη τους για πολλές δεκαετίες την πρωταγωνίστρια της σημερινής εκδήλωσης, την Άννα Ψαρούδα Μπενάκη.

Την ξεχωριστή επιστήμονα, την καταξιωμένη πολιτικό, την ακαδημαϊκό. Πάνω απ΄όλα την ολοκληρωμένη προσωπικότητα, την σπουδαία γυναίκα.

Οι διοργανωτές επέλεξαν τον σημειολογικά καταλληλότερο χώρο για την αποψινή εκδήλωση. Στο κτίριο του πρώτου Κοινοβουλίου της χώρας τιμούμε την πρώτη γυναίκα Πρόεδρο της Βουλής των Ελλήνων.

Δεν είναι η μόνη πρωτιά της. Δεκαέξι χρόνια μετά την εκλογή της στην κορυφή του Κοινοβουλίου, η Άννα Ψαρούδα Μπενάκη κατέκτησε μια ακόμη ιστορική κορυφή, σπάζοντας για μια ακόμη φορά στερεότυπα και «άβατα» για τις γυναίκες στην Ελλάδα. Το 2020 εκλέγεται -πάλι η πρώτη γυναίκα- Πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών. Είναι το επιστέγασμα μιας μακράς πορείας που χτίστηκε με επιμονή, με πίστη και αφοσίωση. Με εντιμότητα, ήθος και αρετή.

Οι γονείς της, ο καταγόμενος από ιστορική οικογένεια θαλασσομάχων της Ύδρας πατέρας της Ναύαρχος Ευάγγελος Ψαρούδας και η μητέρα της Αικατερίνη Αντωνίου, βλέποντας την έφεση, τον ζήλο και την λαχτάρα της για ανώτατες σπουδές την στήριξαν με όλες τις δυνάμεις τους.

Σπούδασε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και συνέχισε τις σπουδές της στη Γερμανία, στο Πανεπιστήμιο της Βόννης και στο Ινστιτούτο Μαξ Πλανκ Διεθνούς και Αλλοδαπού Δικαίου του Φράϊμπουργκ.

Η Νομική Σχολή της Βόννης την ανακήρυξε το 1961 διδάκτορα του Ποινικού Δικαίου.

Το 1962 ανέλαβε βοηθός της Β΄έδρας Ποινικού Δικαίου της νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Το 1971 εξελέγη υφηγήτρια του Ποινικού Δικαίου και στη συνέχεια έλαβε εντολή διδασκαλίας.

Το 1979 έγινε έκτακτη καθηγήτρια και το 1986 Καθηγήτρια Α΄Βαθμίδας του Ποινικού Δικαίου.

Από το 1962 έως το 2008 άσκησε μάχιμη δικηγορία επί ποινικών υποθέσεων.

Από το 1975 εκδίδει και διευθύνει το νομικό περιοδικό «Ποινικά Χρονικά»

Η Άννα Ψαρούδα Μπενάκη πάντα ενεργός πολίτης με συμμετοχή στα κοινά εκλέγεται για πρώτη φορά βουλευτής το 1981 στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας της Νέας Δημοκρατίας.

Συνεργάστηκε με Διεθνείς Οργανισμούς, εκπροσώπησε τη Βουλή των Ελλήνων κατά τη σύνταξη του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και συμμετείχε στις εργασίες της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης.

Ως Πρόεδρος της Βουλής, με σεμνότητα, με μετριοπάθεια, σοβαρότητα και υπευθυνότητα ακολούθησε πάντα τη νομιμότητα και τη διαμορφωμένη κοινοβουλευτική παράδοση. Έδωσε τις ευκαιρίες που επέτρεπε ο Κανονισμός της Βουλής ώστε όλοι οι βουλευτές να έχουν ευχέρεια και ελευθερία λόγου. Τήρησε με ευλάβεια τις εξαιρετικά λεπτές και ενίοτε δύσκολες ισορροπίες μεταξύ των κομμάτων και προάσπισε το κύρος του βουλευτή και του θεσμού. Σοβαρή αλλά προσηνής. Αυστηρή αλλά πάντα ευγενής. Μαχητική, με ισχυρή επιχειρηματολογία, αλλά με ανυποχώρητο σεβασμό στην αντίθετη άποψη. Οι σχέσεις της με τους προέδρους των κομμάτων, τους κοινοβουλευτικούς εκπροσώπους, τους αντιπροέδρους της Βουλής και τους βουλευτές ήταν εγκάρδιες και αποδοτικές.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην κοινοβουλευτική διπλωματία με την έντονη διεθνή παρουσία της Βουλής των Ελλήνων, ιδιαιτέρως σε χώρες με ισχυρή κοινοβουλευτική παράδοση και έντονη παρουσία του Ελληνισμού.
Με δύο λόγια: Δεν εκόσμησε απλώς τον θεσμό, του προσέδωσε πρόσθετο κύρος με την συμπεριφορά και το ήθος της.

Κυρίες και Κύριοι,

Μία από τις διαχωριστικές γραμμές μεταξύ αυτών που ασχολούνται ενεργά με τα κοινά είναι το κίνητρο που τους ωθεί στην πολιτική. Υπάρχουν αυτοί που τους σαγηνεύει η εξουσία, η δύναμη της επιβολής επί των άλλων, η ανάγκη για αναγνώριση και αποδοχή, ενίοτε δυστυχώς ακόμα και ο προσπορισμός υλικού οφέλους. Υπάρχουν όμως και εκείνοι που θέλουν να προσφέρουν στον τόπο και τους συνανθρώπους τους, που δεν συμβιβάζονται στις αρχές τους, που θέτουν στην υπηρεσία του δημοσίου συμφέροντος τις ικανότητες, τις γνώσεις, την εμπειρία τους. Ίσως πάνω απ΄όλα το ενάρετο παράδειγμά τους. Σ’ αυτούς ανήκει και η Άννα. Αυτούς που πέρα από τις πραγματικές τους προσπάθειες και υπηρεσίες, η μεγαλύτερη συνεισφορά τους είναι το φωτεινό παράδειγμα. Το ότι με τον χαρακτήρα και την στάση τους διαψεύδουν την διογκούμενη αντίληψη απαξίωσης των πολιτικών και αποκαθιστούν την χαμένη λάμψη και το κύρος της πολιτικής.

Κυρίες και Κύριοι,

Η ακαδημαϊκή της ιδιότητα ως καθηγήτρια του Ποινικού Δικαίου, η μακρά κοινοβουλευτική της διαδρομή, η θητεία της στο Υπουργείο Δικαιοσύνης και βέβαια η Προεδρία της Βουλής, είχαν ως φυσικό επακόλουθο την ιδιαίτερη σημασία που απέδιδε στον σεβασμό των θεσμών και την απρόσκοπτη λειτουργία τους. Πρωτίστως του Κοινοβουλίου και της Δικαιοσύνης. Κατά την άποψή μου απολύτως ορθά. Διότι η πολιτική ομαλότητα, ιδιαίτερα η κοινοβουλευτική δημοκρατία, έχουν ως θεμελιώδες προαπαιτούμενο την εύρυθμη λειτουργία των θεσμών, την εμπέδωση κράτους δικαίου, την ουσιαστική ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης. Όταν αυτά αμφισβητούνται, όταν ένα πολύ μεγάλο τμήμα της κοινωνίας και μάλιστα διαρκώς διευρυνόμενο, πιστεύει ότι αυτά δεν ισχύουν, ότι οι ευαίσθητοι θεσμοί χειραγωγούνται, ότι το κοινοβούλιο υποβαθμίζεται, ότι οι κυβερνήσεις αγνοούν τις ανάγκες της και δεν καταλαβαίνουν τις αγωνίες της, ότι οι ισχυροί δεν ελέγχονται, ότι η αυστηρότητα του κράτους εξαντλείται επί των λιγότερο ευνοημένων πολιτών τότε έχουμε κρίση. Κρίση απαξίωσης, κρίση απονομιμοποίησης, κρίση αμφισβήτησης και απόρριψης του θεσμικού πλαισίου και του πολιτικού συστήματος. Τα φαινόμενα αυτά είναι υπαρκτά, δεν απέχουν από την κρατούσα σήμερα κοινωνική αντίληψη και διεθνώς και στην Ευρώπη και στην χώρα μας.

Η αποκατάσταση του σεβασμού και της εμπιστοσύνης των πολιτών απαιτεί εργώδη και τιτάνια προσπάθεια. Αν αποβεί ανέφικτη ή άκαρπη οδεύουμε προς μείζονα θεσμική κρίση. Αν υποτιμηθεί ή αγνοηθεί βαδίζουμε ολοταχώς σε πολιτική κρίση πρώτου μεγέθους. Σημειώνω, ότι η ιστορία μας διδάσκει ότι τέτοιου είδους κρίσεις, στην περίπτωση της Ελλάδας λόγω πρωτίστως γεωπολιτικών συνθηκών, συμπίπτουν σχεδόν πάντοτε με εθνικές κρίσεις.

Σε συνέντευξή της το 2007 η Άννα Ψαρούδα Μπενάκη εκμυστηρευόταν: «Αυτό που έχει σημασία είναι όταν φτάσει η ώρα της αποχώρησης να νιώθει κανείς ότι ήταν πάνω απ΄ όλα έντιμος απέναντι στον εαυτό του και σε αυτούς που τον εμπιστεύτηκαν. Και πιστεύω ότι όταν φτάσει η δική μου ώρα να αποχωρήσω από την ενεργό πολιτική αυτό θα το έχω επιτύχει»

Κυρία Πρόεδρε, αγαπητή Άννα,

όσοι βρεθήκαμε εδώ, αλλά και πολλοί περισσότεροι που θα ήθελαν να είναι απόψε μαζί σου, σε διαβεβαιώνουμε ότι το πέτυχες στο απόλυτο».

Σταχυολογώ μόνο ελάχιστους από την πρόσφατη ιστορία μας, όπως η Βασιλική Θάνου, ο Χαράλαμπος Αθανασίου, ο Παναγιώτης Πικραμμένος, ο Γιώργος Κώτσηρας κ.ά.

Άλλοι πάλι έχουν συνεισφέρει στην στελέχωση των ανεξάρτητων αρχών, είτε προέρχονται από το δικαστικό σώμα, είτε από την ιεραρχία των ίδιων αυτών των αρχών. Από τον πρώτο “όμπουτσμαν” Νικηφόρο Διαμαντούρο (που συνέχισε στους ευρωπαϊκούς θεσμούς), μέχρι τον Γιώργο Καμίνη, τον τωρινό “Συνήγορο του Πολίτη” Ανδρέα Ποττάκη, τον Κωνσταντίνο Μενουδάκο (Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων), και τον Χρήστο Ράμμο. Εξέχουσα περίπτωση σε αυτή την παράθεση, φυσικά, η Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κατερίνα Σακελαροπούλου, πρώην πρόεδρος του ΣτΕ, στενή φίλη και συνεργάτης του προέδρου της ΑΔΑΕ επί δεκαετίες.

Το γεγονός ότι η επαγγελματική τους διαδρομή και η τοποθέτησή τους σε ανεξάρτητες αρχές επιβάλλει την τήρηση των θεσμικών κανόνων και την απόσταση από την πολιτική καθημερινότητα, δεν σημαίνει πως προήλθαν από κάποιο “κενό” πολιτικής ή ιδεολογικής προσέγγισης. Όλοι και όλες τους, και πολιτική, και ιδεολογική αντίληψη των πραγμάτων είχαν. Το ζητούμενο θα έπρεπε να είναι πάντοτε εάν υπηρετούν το Σύνταγμα, τους θεσμούς, και την κοινωνία, και όχι εάν είναι δεξιοί, κεντρώοι,κεντροαριστεροί, ή αριστεροί. Και η κριτική που πρέπει να τους γίνεται είναι επί του πρακτέου και όχι στη βάση κάποιας υποψίας, ή εικασίας. Αυτή η πολύ απλή προσέγγιση θα μας γλύτωνε από ακραίες απόψεις, μομφές και λιβέλλους που έχουν ακουστεί κατά καιρούς και εντάθηκαν εσχάτως με τις προσωπικές επιθέσεις που δέχθηκε ο πρόεδρος της ΑΔΑΕ.

Διότι, το “ο Ράμμος είναι ΣΥΡΙΖΑ” που προκλητικά λένε κάποιοι θα μπορούσε να διαχυθεί τοξικά σε όλο το εύρος των επιλογών που έχουν γίνει. Θα τεθούν εν αμφιβόλω, για παράδειγμα, μείζονες δικαστικές αποφάσεις του κ. Αθανασίου πριν μεταπηδήσει στη Ν.Δ, θα χαρακτηρισθεί “σημιτικός” ο κ. Μενουδάκος επειδή ήταν επικεφαλής του νομικού γραφείου του πρωθυπουργού (τότε) Κώστα Σημίτη, θα κατηγορηθεί ο κ. Καμίνης για την θητεία του στον “Συνήγορο του Πολίτη” επειδή -θα πουν- την χρησιμοποίησε ως εφαλτήριο για να προσχωρήσει στο ΠΑΣΟΚ και να γίνει δήμαρχος και πάει λέγοντας. Ή, μήπως, η “απουσία” της Προέδρου της Δημοκρατίας σε αρκετά θεσμικώς πολύ σοβαρά που συνέβησαν κατά την θητεία της την καθιστά “νεοδημοκράτισσα”; Βαρέλι χωρίς πάτο…

Ο Χρήστος Ράμμος υπήρξε πρόταση του Ευάγγελου Βενιζέλου (το αποκάλυψε ο ίδιος) στον πρώην πρόεδρο της Βουλής Νίκο Βούτση για την ανάληψη της θέσης του επικεφαλής της ΑΔΑΕ, τον Ιούνιο του 2019. Κάτι που έγινε ομόφωνα, με την πλήρη συνηγορία των βουλευτών της Ν.Δ στην διάσκεψη των προέδρων. Πόσο πιθανό είναι μία πρόταση του πρώην αντιπροέδρου της κυβέρνησης Σαμαρά και ενός εκ των πρωταγωνιστών του αντι-ΣΥΡΙΖΑ μετώπου τα προηγούμενα χρόνια να κατέληξε “συριζαίος” την περίοδο μιας πανίσχυρης διακυβέρνησης της Ν.Δ και με την αξιωματική αντιπολίτευση να ασθμαίνει -όπως λεγόταν- δημοσκοπικά; Εάν είχε άγνοια (προσωπικού) κινδύνου, ίσως θα μπορούσε να συμβεί; Μήπως, όμως, είναι πιθανότερο να έχουμε να κάνουμε με έναν επίμονο ως προς το Σύνταγμα, τους θεσμούς, και τον ρόλο του πρώην δικαστή;

Εν κατακλείδι, υπεράνω κριτικής ουδείς. Είτε είναι η Πρόεδρος της Δημοκρατίας, είτε υπουργοί που ήταν δικαστές, είτε δικαστές που έγιναν πρόεδροι ανεξαρτήτων αρχών. Προέχει, όμως, η υπεράσπιση των θεσμών και της λειτουργίας του Συντάγματος, όχι όποτε αυτό δεν συμφέρει να εξαπολύουμε επιθέσεις αποδόμησης χαρακτήρα και να απαξιώνουμε πρόσωπα και μέσω αυτού τους ίδιους τους θεσμούς με ένα υπονομευτικό “ε, αυτός είναι ΣΥΡΙΖΑ”, ή “ποιός τον/την πιστεύει, είναι της Ν.Δ”…

Σεραφείμ Κοτρώτσος

Η αναφορά του κ. Γεραπετρίτη λέγεται πως “πάγωσε” τους βουλευτές της Ν.Δ και την επικοινωνιακή ομάδα του Μεγάρου Μαξίμου, ωστόσο ουδόλως σχολιάστηκε. Διότι, με λογική συνέχεια, είναι σαν να υιοθετεί την κυβερνητική ενοχή στο σκάνδαλο των υποκλοπών και, απλώς, να την εξομοιώνει και ισορροπεί με την -μη αποδεδειγμένη- ενοχή της προηγούμενης κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ.

Ο λαός το λέει (κακώς) αλλιώς: “όλοι ίδιοι είναι”. Δεν υπάρχει, όμως, τίποτε υπονομευτικότερο αυτού. Για το πολιτικό σύστημα, τους θεσμούς, την Δημοκρατία. Αποτελεί, άλλωστε, ευθεία υπονόμευση και του ίδιου του κυβερνώντος κόμματος, αλλά μάλλον δεν το υπολόγισε καλά ο υπουργός Επικρατείας.

Κι αυτό διότι εμφανίζεται σαν να προσδίδει μια διαχρονική ενοχή στην παράταξή του (και στην αντίπαλη, βεβαίως) και να μην αφήνει χαραμάδα για την αναγνώριση και παραδοχή κάποιας “στιγμιαίας” ενοχής που οφείλεται στην υπεροψία, την σκοπιμότητα, την δολιότητα κάποιου/κάποιων σε μία (μόνο) χρονική στιγμή.

Παρέβλεψε, βεβαίως, πως την όποια ενοχή δεν την αποδίδει ο πολιτικός αντίπαλος. Όπως και δεν αποφασίζει για τις “ποινές” η Ν.Δ για τον ΣΥΡΙΖΑ, ή ο ΣΥΡΙΖΑ για τη Ν.Δ. Την ενοχή την στοιχειοθετούν και τεκμηριώνουν οι εντεταλμένοι θεσμοί, το ίδιο το Σύνταγμα. Εν προκειμένω η ΑΔΑΕ και η Δικαιοσύνη. Άρα, η κυβέρνηση λογοδοτεί έναντι των θεσμών και του κοινοβουλίου, την δε “ποινή” αποφασίζει ο λαός.

Αυτά σε ένα θεσμικά ακλόνητο κράτος και σε μία κοινωνία που σκέπτεται και δεν σύρεται. Στο αντίθετο απ’ αυτό βασίζονται συνήθως οι κυβερνήσεις, αυτό πράττει κατά κόρον η σημερινή. Επικαλείται τις δημοσκοπήσεις εδώ και καιρό για να αποτινάξει τις σκιές ενοχής με την δικαιολογία πως το σκάνδαλο των υποκλοπών δεν ενδιαφέρει (δημοσκοπικά) τους πολίτες. Και ελπίζει πως η επικράτησή της στις εκλογές (ακόμα περισσότερο η αυτοδυναμία) θα ισοδυναμεί με [δικαστική] αθώωση και οριστική απαλλαγή.

Έτσι, όμως, δεν γίνεται τίποτε. Εκμαυλισμένα πολιτικά συστήματα αδιάφορους και εκμαυλισμένους πολίτες παράγουν. Και εν τέλει “καναλιζάρουν” την ασύντακτη οργή στην αποχή, την ραθυμία, και, δυστυχώς, στην ακροδεξιά. Και κάθε καρφί στον σταυρό της άδικης διαπόμπευσης του επικεφαλής της ΑΔΑΕ δεν παράγει “άμυνες” για την κυβέρνηση αλλά απαξία για τους θεσμούς και την ίδια τη Δημοκρατία…

Εν κατακλείδι και με “δάνειο” τον Υπέρ του Αδυνάτου Λόγο (ολόκληρος εδώ) που επικαλέστηκε με ύφος στομφώδες ο υπουργός:

Μη λοιπόν με εξοντώσετε αδίκως, μέλη της βουλής, αφού μπορείτε να με σώσετε δικαίως. Και μη μου στερήσετε τώρα που γίνομαι πρεσβύτερος και ασθενέστερος αυτά που μου δώσατε όταν ήμουν νεώτερος και δυνατότερος.

Σεραφείμ Κοτρώτσος

Πολλοί ομιλούν για την λεγόμενη αντισυστημική ψήφο, κάτι που ενόψει των εκλογών καταγράφεται έντονα και στις δημοσκοπήσεις. Μία από τις αιτίες είναι αυτή που περιλαμβάνεται στην εισαγωγή του άρθρου: η εμπεδωμένη, δηλαδή, γνώμη μεγάλου τμήματος του εκλογικού σώματος ότι “όλοι ίδιοι είναι” και πως φταίει η πολιτική (πολιτικό σύστημα) και όχι μόνο κάποιοι πολιτικοί και κυβερνήσεις.

Σε αυτές τις μετρήσεις που βλέπουν το φως της δημοσιότητας το λεγόμενο “κόμμα Κασιδιάρη”, για παράδειγμα, καταγράφει στην “εκτίμηση εκλογικού αποτελέσματος” ποσοστά πάνω από 4% και δεν θα αποτελούσε έκπληξη εάν ελάμβανε ακόμα μεγαλύτερο ποσοστό δεδομένης της υποεκπροσώπησης των δυνητικών ψηφοφόρων του (πολλοί δεν απαντούν ότι σκοπεύουν να το ψηφίσουν). Αντισυστημική ψήφος θεωρείται και ένα μέρος του αυξανόμενου ποσοστού που φέρεται να λαμβάνει και η Ελληνική Λύση του Κυριάκου Βελόπουλου, ενώ ένα ποσοστό περίπου 5% κατατάσσεται στα “λοιπά κόμματα”.

Αυτή η εκλογική γεωγραφία της (δήθεν) αντισυστημικότητας δεν αποτελεί, φυσικά, μόνο ελληνικό φαινόμενο. Το ρεύμα σαρώνει πολλές ευρωπαϊκές χώρες, σε ορισμένες κυβερνά ή συγκυβερνά, σχεδόν παντού, όμως, εντοπίζεται στην υπερδεξιά και την ακροδεξιά (Σκανδιναβία, Ιταλία, ανατολική Ευρώπη κ.ά). Το φαινόμενο έχει αναλυθεί αρκετά και τα αίτια έχουν εντοπιστεί στο μεταναστευτικό, τις ανισότητες, την οικονομική κρίση και πτωχοποίηση μεγάλων τμημάτων του πληθυσμού.

Στα καθ’ ημάς προστίθεται καταλυτικά και η επικίνδυνη παράμετρος της απαξίωσης εν γένει του πολιτικού συστήματος. Καθώς οδεύουμε προς μία εξαιρετικά κρίσιμη διπλή εκλογική αναμέτρηση, εν μέσω πόλωσης και τοξικότητας, η αντισυστημική ψήφος μπορεί να αποκτήσει χαρακτηριστικά ρεύματος, είτε με την στήριξη της ακροδεξιάς, είτε με την αποχή. Στον ανηλεή πόλεμο μεταξύ των δύο μεγαλύτερων κομμάτων τμήματα της κοινωνίας δεν μπορούν να ξεχωρίσουν τι είναι πραγματικό και τι κατασκευασμένο, συγχέει τις φήμες και την προπαγάνδα με την ουσιαστική ανάγκη διερεύνησης υποθέσεων πιθανής διαφθοράς και καταλήγει στην ευκολία της ισοπέδωσης.

Η πραγματικότητα, για παράδειγμα, του μείζονος σκανδάλου των υποκλοπών εξισορροπείται επικοινωνιακά και μιντιακά από τα (αμφιλεγόμενης εγκυρότητας) sms ενός επιχειρηματία σε έναν πρώην υπουργό. Ελάχιστοι υπερασπίζονται τους θεσμούς στην πρώτη περίπτωση, αρκετοί προσχωρούν στην βεβαιότητα ως προς το δεύτερο. Οι ενδείξεις και αποδείξεις για το πρώτο χάνονται μέσα στον θόρυβο μιας υπόθεσης που αφορά την περίοδο του (ατυχούς ως προς τον χειρισμό) διαγωνισμού των τηλεοπτικών αδειών πριν από έξι χρόνια, δίχως να αναδεικνύεται εάν υπάρχει ή όχι διασπάθιση δημοσίου χρήματος- που στην προκειμένη περίπτωση δεν φαίνεται να υπάρχει, αφού το Δημόσιο ωφελήθηκε.

Από την άλλη, οι διαπιστωμένες σκανδαλώδεις περιπτώσεις των βουλευτών Πάτση και Χειμάρα εξισώνονται με τις καταγγελίες της γνωστής γραμματέως για βαλίτσες που έφθαν, όπως είπε, στον ΣΥΡΙΖΑ. Αναμφίβολα το δεύτερο πρέπει να διερευνηθεί και να μην μένουν προεκλογικές σκιές, όπως δεν συνέβη, για παράδειγμα, με τις “πληρωμές” του 2% ανά ανάθεση και έργο από την Siemens στα τότε μεγάλα κόμματα.

Όμως είναι σαφές πως πρέπει κανείς να ξεχωρίζει τι είναι τεκμηριωμένο και τι πρέπει να τεκμηρωθεί. Και πως πρέπει να λειτουργούν οι θεσμοί (Δικαιοσύνη, ανεξάρτητες αρχές) για να οδηγήσουν σε τεκμηρίωση ταχύτατα και όχι να αφήνεται κάθε υπόνοια έρμαιο της προεκλογικής ή άλλης σκοπιμότητας.

Ν.Δ και ΣΥΡΙΖΑ έχουν μπει σε αυτόν τον πόλεμο ενόψει των εκλογών και στην πολιτική αρένα θα πέσουν κορμιά. Επί δικαίων και αδίκων θα επιπέσει η (επικοινωνιακή) καταδίκη. Και στην άκρη, θα κρυφογελούν οι …αντισυστημικοί.

Ακόμα, για παράδειγμα, κι αν κριθεί συνταγματική η προωθούμενη από την κυβερνητική πλειοψηφία νομοθετική διάταξη αποκλεισμού του φυλακισμένου (για την εγκληματική οργάνωση της Χρυσής Αυγής) Ηλία Κασιδιάρη δεν φαίνεται πως μπορεί να προκαλέσει και τον αποκλεισμό του κόμματός του. Με άλλο πρόσωπο ως επικεφαλής και με ένα “διαυγές” καταστατικό που θα…σέβεται το πολίτευμα, πόσο πιθανό είναι να αποκλειστεί από τον Άρειο Πάγο. Αλλά κι αυτό να μην είναι θα είναι κάποιο άλλο. Άπαντες θα γνωρίζουν πως αόρατος καθοδηγητής και ιδρυτής θα είναι ο φυλακισμένος χρυσαυγίτης νεοναζί, ηρωοποιημένος, μάλιστα, στα μάτια των ψηφοφόρων από τον αποκλεισμό.

Εδώ που φτάσαμε, η πόλωση και η τοξικότητα, η προπαγάνδα και οι ύβρεις, η απαξίωση των θεσμών και του πολιτικού συστήματος, δεν θα αποφευχθεί. Ο διχασμός υπάρχει και θα βαθύνει, μαζί με τις ανισότητες και την κρίση. Δυστυχώς, πορευόμαστε σε μία σκοτεινή περίοδο…

Η βάση των συζητήσεων έχει αλλάξει, καθώς πλέον θεωρείται βέβαιο στις Βρυξέλλες ότι θα χρειασθεί να αναθεωρηθεί η εαρινή πρόβλεψη που είχε γίνει για το φετινό πρωτογενές έλλειμμα (σε όρους ενισχυμένης εποπτείας).

Ειδικότερα, την άνοιξη η Κομισιόν εκτιμούσε ότι το πρωτογενές έλλειμμα θα μειωνόταν φέτος ελαφρώς, από 7,5% του ΑΕΠ το 2020 σε 7,3% του ΑΕΠ, ενώ δεχόταν την εκτίμηση των ελληνικών αρχών ότι το 2022 το έλλειμμα θα μειωνόταν κοντά στο μηδέν.

Τα στελέχη της Κομισιόν παίρνουν χαρτί και μολύβι για να υπολογίσουν τις αλλαγές που θα πρέπει να γίνουν στις προβλέψεις, με βάση τις οποίες θα γίνουν και οι συζητήσεις με το οικονομικό επιτελείο για τον προϋπολογισμό του 2022 και τις ελαφρύνσεις φόρων και εισφορών που θέλει η κυβέρνηση να εντάξει στο σχεδιασμό της οικονομικής πολιτικής για τον επόμενο χρόνο.

• Το πρώτο… κρατούμενο είναι ότι το πρωτογενές έλλειμμα έως τώρα (στοιχεία 7μήνου και με βάση τις ταμειακές καταγραφές από την Τράπεζα της Ελλάδος) είναι φέτος αυξημένο κατά 15% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2020 και έχει ξεπεράσει τα 10 δισ. ευρώ. Η δημοσιονομική δυναμική που αναπτύσσεται, με κύριο στοιχείο την εκτίναξη των δαπανών κατά 3,5 δισ. ευρώ, λόγω των μέτρων στήριξης επιχειρήσεων και νοικοκυριών για την πανδημία, είναι σαφές ότι οδηγεί σε αύξηση του ελλείμματος φέτος και όχι σε μείωση.

Αυτοί οι υπολογισμοί γίνονται πριν καν μπει στην εξίσωση το κόστος από τις πρωτοφανείς πυρκαγιές του καλοκαιριού. Σε πρώτη φάση, το υπουργείο Οικονομικών, μέσω συμπληρωματικού προϋπολογισμού, έχει «βάλει στην άκρη» 500 εκατ. ευρώ για τη στήριξη των πυρόπληκτων. Oμως πιθανότατα τα συνολικά πρόσθετα κονδύλια που θα επιβαρύνουν τον προϋπολογισμό του 2021, όχι μόνο για τη στεγαστική συνδρομή, αλλά και για τις δαπάνες πυροπροστασίας, θα είναι πολύ μεγαλύτερα.

• Το μόνο στοιχείο που ευνοεί την πλευρά του υπουργείου Οικονομικών σε αυτή τη διαπραγμάτευση είναι η οικονομική ανάπτυξη δείχνει να είναι ταχύτερη από τους αρχικούς υπολογισμούς (3,6%). Τα στοιχεία για το ΑΕΠ του β’ τριμήνου αναμένεται να ανακοινωθούν στις 7 Σεπτεμβρίου και να δείξουν, όπως συνέβη και το α’ τρίμηνο, καλύτερη πορεία από τις προβλέψεις.

Οπως ανακοινώθηκε, ο τζίρος των επιχειρήσεων το β’ τρίμηνο σχεδόν έφθασε στο επίπεδο του β’ τριμήνου 2019. Επίσης η τουριστική σεζόν προχωρά με ικανοποιητικούς ρυθμούς και εκτιμάται ότι είναι εφικτός ο στόχος για έσοδα της τάξεως των 9 δισ. ευρώ φέτος, δηλαδή στο 50% των εσόδων του 2019.

Σε κάθε περίπτωση, όμως, οι κοινοτικοί αξιωματούχοι αναμένεται να επιμείνουν στη χάραξη μιας στρατηγικής για το 2022 που θα διασφαλίζει ότι το πρωτογενές έλλειμμα θα υποχωρήσει κοντά στο μηδέν, ώστε από το 2023 η χώρα να επανέλθει στο δρόμο των πρωτογενών πλεονασμάτων, που θα είναι συμβατά με τους στόχους για τη βιωσιμότητα του χρέους. Η Τράπεζα της Ελλάδος έχει τονίζει, άλλωστε, ότι δεν υπάρχουν περιθώρια χαλάρωσης της οικονομικής πολιτικής, καθώς ήδη οι στόχοι για τη βιωσιμότητα του χρέους γίνονται οριακά επιτεύξιμοι, μετά τον εκτροχιασμό της διετίας 2020 – 2021.

• Σε αυτό το πλαίσιο, οι ελαφρύνσεις που παρουσίασε ο Χρήστος Σταϊκούρας στο υπουργικό συμβούλιο, όταν ανέλυσε τις παραμέτρους του νέου Μεσοπρόοθεσμου Προγράμματος, είναι πολύ αμφίβολο αν θα εγκριθούν από τους Θεσμούς. Ο ίδιος ο υπουργός Οικονομικών, άλλωστε, είχε αναφερθεί στις τέσσερις ελαφρύνσεις προσθέτοντας… αστερίσκο, αφού τόνισε ότι θα υλοποιηθούν εφόσον υπάρξει ο απαιτούμενος δημοσιονομικός χώρος.

Οι τέσσερις ελαφρύνσεις που ήδη ισχύουν και τελεί υπό την αίρεση της εξασφάλισης δημοσιονομικού χώρου η επέκταση τους το 2022 είναι:

• Αναστολή ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης στον ιδιωτικό τομέα.
• Επιπλέον μείωση – κατά 3 ποσοστιαίες μονάδες – των ασφαλιστικών εισφορών των μισθωτών του ιδιωτικού τομέα και το 2022.
• Μείωση του ΦΠΑ στις μεταφορές, στον καφέ και τα μη αλκοολούχα ποτά, στους κινηματογράφους και τις θεατρικές παραστάσεις.
• Μείωση του ΦΠΑ στο τουριστικό πακέτο.

Πηγή: sofokleousin.gr

Τα σενάρια που υπάρχουν:

ΔΙΑΒΑΣΤΕ: Πλειστηριασμοί μέσα στο τρίτο κύμα, ανένδοτοι οι Θεσμοί για 120 δόσεις στα κορονοχρέη

• Επέκταση της αναστολής εξόφλησης των οφειλών που λήγουν τέλη Απριλίου έως το τέλος Ιουνίου.
• Εξόφληση των οφειλών σε 12 άτοκες δόσεις.
• Εξόφληση των οφειλών σε 24 έντοκες δόσεις με επιτόκιο 2,5%.
• Εξόφληση των οφειλών σε περισσότερες δόσεις (πάνω από 24) μόνο για όσους αποδειχθεί ότι τις χρειάζονται πραγματικά.

Δηλαδή όσοι έχουν χτυπηθεί περισσότερο από την κρίση της πανδημίας. Οι περισσότερες και μικρότερες δόσεις θα δίνονται με εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια, ενώ θα λαμβάνεται υπόψη η μείωση του τζίρου ή η ζημιά που έχει εμφανίσει η επιχείρηση ή οι επαγγελματίες.

Όσο μεγαλύτερες οι απώλειες που έχει υποστεί ο οφειλέτης τόσο μεγαλύτερος θα είναι ο αριθμός των δόσεων που θα έχει τη δυνατότητα να εξοφλήσει τα χρέη του και το επιτόκιο θα είναι πιο αλμυρό.

Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν πως στη συνέχεια αναμένεται να «ξεπαγώσουν» οι πλειστηριασμοί για τις επιχειρήσεις που θα ενταχθούν στον νέο νόμο, αλλά και για εκείνες που έχουν τεθεί υπό εκκαθάριση.

• Για τα φυσικά πρόσωπα οι πλειστηριασμοί θα παραμείνουν «παγωμένοι», σύμφωνα με την εισήγηση της κυβέρνησης, έως το τέλος Ιουνίου, όταν και θα εφαρμοστεί ο Πτωχευτικός για τα φυσικά πρόσωπα.

Στο τραπέζι της κυβέρνησης με τους θεσμούς βρέθηκαν και μια σειρά από μέτρα στήριξης, όπως είναι η προκαταβολή φόρου για τις επιχειρήσεις, το «μέλλον» των ηλεκτρονικών αποδείξεων, τα τεκμήρια, αλλά και η ρύθμιση για τα χρέη της πανδημίας.

Σύμφωνα με πληροφορίες, οι δανειστές λένε «όχι» σε μια γενναία ρύθμιση χρεών με 120 δόσεις για τα κορωνοχρέη, καθώς εκτιμούν πως μια τέτοια απόφαση θα αλλάξει την «κουλτούρα» πληρωμών.

Παράλληλα, το υπουργείο Οικονομικών θέλει να επεκτείνει το μέτρο της κλιμακωτής μείωσης της προκαταβολής φόρου για επιχειρήσεις και ελεύθερους επαγγελματίες, όπως συνέβη και πέρυσι. Σε περίπτωση που δεν το πράξει, τα νομικά πρόσωπα θα κληθούν να καταβάλουν τεράστιους φόρους στην εφορία, οδηγώντας τους στην οικονομική εξόντωση.

Στο τραπέζι βρίσκεται το «πάγωμα» των τεκμηρίων για όσους έχουν πληγεί από την κρίση, με τη διάρκεια του μέτρου να περιορίζεται μόνο στο τρέχον έτος.

Το οικονομικό επιτελείο εξετάζει και την κατάργηση του προστίμου 22% για τις ηλεκτρονικές αποδείξεις. Υπενθυμίζεται πως κάθε φορολογούμενους θα πρέπει να έχει ηλεκτρονικές δαπάνες για το 30% του εισοδήματός του και για κάθε ευρώ που λείπει θα καταβάλει φόρο 22%.

Το αρχικό σχέδιο βάσει της πρότασης της PwC προέβλεπε την κάλυψη περίπου 222.000 οφειλετών με οφειλές 31 δισ. ευρώ. Το συγκεκριμένο περιλάμβανε περίπου 108.000 οφειλέτες με δάνεια 13,6 δισ. ευρώ που βρίσκονται σε καθυστέρηση μεγαλύτερη των 90 ημερών, 24.000 οφειλέτες με δάνεια 4,5 δισ. ευρώ σε καθυστέρηση μικρότερη των 90 ημερών και 91.000 οφειλέτες με καταγγελμένα δάνεια 13 δισ. ευρώ.

Πρόκειται για μια περίμετρο ωφελουμένων εκ των οποίων οι μισοί σχεδόν είναι ενήμεροι και το 40% καταγγελμένοι. Για όλους αυτούς τους οφειλέτες προβλέπεται κρατική επιδότηση 9 ή 12 μηνών, συνολικού εκτιμώμενου προϋπολογισμού 948 εκατ. ευρώ. Ωστόσο, βάσει πληροφοριών, το σχέδιο αυτό θα περιοριστεί σημαντικά.

Η μείωση των κόκκινων δανείων αποτελεί θέμα που θα απασχολήσει το επόμενο διάστημα, προκειμένου να επιτευχθεί η εξυγίανση του τραπεζικού συστήματος, αλλά και να μπορέσει να διαδραματίσει ρόλο χρηματοδότησης της οικονομίας μέσω της ικανότητας χορήγησης δανείων με παροχή ρευστότητας για την επανεκκίνηση.

Υπάρχουν πληροφορίες για σταδιακή επαναφορά των πλειστηριασμών και των μέτρων αναγκαστικής εκτέλεσης, ενώ από την προηγούμενη Δευτέρα άρχισαν να ξεμπλοκάρουν όλες οι δικαστικές ενέργειες που είχαν παγώσει από την αρχή της πανδημίας και αφορούσαν περιπτώσεις εταιρειών για τις οποίες είχε δρομολογηθεί ειδική διαχείριση.

Το πάγωμά τους είχε, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, φρενάρει αρκετές υποθέσεις εξυγίανσης μέσω του καθεστώτος ειδικής διαχείρισης και κατ’ επέκταση αρκετά ντιλ με επενδυτές που είχαν επιδείξει ενδιαφέρον για την απόκτηση των assets των εν λόγω εταιρειών.

Αξίζει δε να σημειωθεί ότι ήδη από τις αρχές της εβδομάδας επανήλθε η κατάθεση αιτήσεων για διαταγές πληρωμής, η οποία είχε σταματήσει ύστερα από μεμονωμένες αποφάσεις των επιμέρους δικαστηρίων και όχι με κεντρική πολιτική απόφαση της κυβέρνησης της Ν.Δ.

Με βάση τα παραπάνω, ξεκινά την 1η Μαρτίου ο νέος Πτωχευτικός Κώδικας για άτομα με επιχειρηματικές δραστηριότητες και επιχειρήσεις με τζίρο άνω των 700.000 ευρώ. Επίσης, η φάση αυτή προβλέπει την κατάθεση της αίτησης για ένταξη στον νέο Πτωχευτικό σε δικαστήριο και όχι ηλεκτρονικά, όπως θα γίνεται από την 1η Ιουνίου για φυσικά και νομικά πρόσωπα.

Την ίδια στιγμή προχωρούν οι τιτλοποιήσεις δανείων (περιλαμβάνονται ενυπόθηκα – στεγαστικά πρώτης κατοικίας) και η λήξη των μορατόριων, που σημαίνει ότι μεταβιβάζονται σε funds και εταιρείες διαχείρισης, οι οποίες θα πρέπει να ξεκινήσουν τις εισπράξεις.

Είναι γεγονός ότι σε δυσθεώρητο επίπεδο βρίσκονται τα κόκκινα δάνεια εν μέσω πανδημίας, με την Τράπεζα της Ελλάδος να εκτιμά πως μπορεί να φτάσει ακόμη και τα 15 δισ. ευρώ. Την ίδια ώρα, η κυβέρνηση απορρίπτει την πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ για ρύθμιση του ιδιωτικού χρέους που δημιουργήθηκε κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Στο καλό σενάριο της ΤτΕ, τα νέα κόκκινα δάνεια θα περιοριστούν σε 5 δισ. ευρώ, ενώ στο κακό η νέα κρίση θα δημιουργήσει 12 έως 15 δισ. ευρώ προβληματικά χαρτοφυλάκια. Αν κάποιος προσθέσει στα παραπάνω και τα ιδιωτικά χρέη άνω των 9 δισ. ευρώ, τα οποία δημιουργήθηκαν μέσα στην πανδημία, τότε αντιλαμβάνεται το μέγεθος του προβλήματος, καθώς φαίνεται πως υπάρχει ένα χρέος για τους πολίτες το οποίο φτάνει τα 24 δισ. ευρώ.

Το κονδύλι για το πρόγραμμα «Γέφυρα 2» αναμένεται να είναι «ψαλιδισμένο» σε σύγκριση με τις πραγματικές ανάγκες. Αξίζει να σημειωθεί ότι για το πρόγραμμα έχει υπολογιστεί κονδύλι 300 εκατ. ευρώ, όταν η πρόταση της PwC προβλέπει συνολικό εκτιμώμενο προϋπολογισμό περίπου 948 εκατ. ευρώ. Συνεπώς, θα είναι λιγότερο και από το 1/3 των αναγκών των επιχειρήσεων, οι οποίες έχουν μεγάλη έλλειψη ρευστότητας εξαιτίας των ανεπαρκών οικονομικών μέτρων που έλαβε η κυβέρνηση, ενώ η ισχύς του θα είναι 9 μήνες και όχι 12.

Με πληροφορίες από avgi.gr