Η ομώνυμη πλατεία, η παραλία του Κάτω Γιαλού αλλά και η μικρή προβλήτα ύψους περίπου 70 εκατοστών της περιοχής, πλημμύρισαν, με τη θάλασσα να μην ξεχωρίζει από τη στεριά και την εικόνα να δείχνει το μέγεθος της καταστροφής που έχει συντελεστεί.

Το πρωί της Παρασκευής (13/02), όχημα έργου του Δήμου Πάρου, βρέθηκε στο σημείο για την αποκατάσταση των ζημιών και την ομαλοποίηση της κατάστασης στην πληγείσα περιοχή.

Όπως αναφέρουν οι πληροφορίες του cyclades24.gr, πρόκειται για άνδρα περίπου 50 ετών, γερμανικής καταγωγής, ο οποίος φέρεται να διέμενε μόνιμα στη Νάξο.

To άψυχο σώμα το εντόπισε περαστικός να επιπλέει στη θάλασσα και ειδοποίησε άμεσα το Λιμενικό Σώμα και την Ελληνική Αστυνομία.

Από εκείνη τη στιγμή ξεκίνησε επιχείρηση για την προσέγγιση και την ανάσυρση του πτώματος, με τη συνδρομή ιδιωτικού σκάφους, το οποίο κατάφερε να φτάσει στο σημείο όπου βρισκόταν η σορός.

Τα αίτια του θανάτου του και η ταυτοποίηση της σορού, αναμένεται να διαπιστωθούν μετά την ολοκλήρωση της προβλεπόμενης διαδικασίας νεκροψίας – νεκροτομής.

«Είχε πάει όπως καθημερινά για τη δουλειά του, για ψάρεμα. Είναι επαγγελματίας ψαράς. Τώρα τι να έπαθε… Κάποιο πρόβλημα υγείας υποψιαζόμαστε, γιατί δεν είναι να πεις ότι έχει θάλασσα ή κάτι τέτοιο… Παραπάτησε, χτύπησε δεν χτύπησε», είπε ο γιος του στο Live News.

«(Ήταν) με τον γαμπρό του, τον άντρα της αδερφής του. Ψαρεύουν πάρα πολλά χρόνια μαζί, δεν είναι ότι πήγε τώρα πρώτη μέρα μαζί του. Συνεργάζονται πολλά χρόνια. Έμπειροι ψαράδες και οι δύο. Τι να πω, κάποιο παθολογικό αίτιο έπαθε τώρα ο πατέρας μου. Ένας είχε το τιμόνι σιγά σιγά να πάει στη σημαδούρα και ο άλλος με τον γάντζο να πιάσει το σχοινί από πάνω.

Ήταν να σηκώσουν τα δίχτυα, την ώρα που ήταν να πιάσουν το πρώτο καλαδούρι για να σηκώσουν τα δίχτυα τους, άκουσε ένα “πλουτς” ο θείος από ό,τι μας είπε και τον είδε να πηγαίνει στον πάτο. Δηλαδή δεν πρόλαβε ο άνθρωπος να αντιδράσει, να κάνει κάτι», συμπλήρωσε.

Όπως τόνισε ο ίδιος: «Είχε βάθος εκεί που ήταν, ναι. Ήταν 40 μέτρα βάθος. Και τα νερά είναι θολά, δεν μπορούν να κάνουν τίποτα, αυτό μας λένε. Δεν είχε κάποιο πρόβλημα υγείας δηλαδή σοβαρό να πεις ότι είχε καρδιά, ότι είχε κάτι. Οι έρευνες συνεχίζονται, είναι πολύ δύσκολα τα πράγματα, είναι θολά τα νερά γιατί έχει πολλή θολούρα και ρέματα.

Δεν έχει εντοπιστεί. Προσπαθούνε. Τώρα να χτύπησε δεν νομίζω, γιατί θα ακουγόταν ένα χτύπημα σε ένα σκάφος. Δεν είναι και κανένα τεράστιο σκάφος να πεις ότι… ένα καΐκι είναι που πας για ψάρεμα. Δηλαδή να χτύπαγε θα τον άκουγε ο άνθρωπος ότι χτύπησε και έπεσε μέσα στη θάλασσα. Είναι λίγο δύσκολο μετά από τόσες ώρες να βρεθεί ζωντανός. Δηλαδή μακάρι να βρεθεί ο πατέρας μου ζωντανός, αλλά είναι λίγο δύσκολο μετά από τόσες πολλές ώρες. Εμείς αυτό που θέλουμε είναι να βρεθεί το σώμα του και να κάνουμε αυτά που πρέπει να κάνουμε. Την κηδεία του…», είπε κλείνοντας.

Στις εκβολές του ποταμού, μόλις 1,5 χιλιόμετρα μακριά από τη θάλασσα, πολίτες πετούν μεγάλες ποσότητες απορριμμάτων όλων των ειδών.

Αυτά τα σκουπίδια, με την πρώτη μεγάλη βροχή που θα πέσει στην περιοχή, θα παρασυρθούν και θα πέσουν στη θάλασσα, δημιουργώντας τεράστιο περιβαλλοντικό πρόβλημα στον πυθμένα του Αργολικού Κόλπου.

«Αν το ποτάμι έρθει και φουσκώσει θα καταλήξει στο παράλιο Άστρος. Το τόσο πλαστικό είναι πολύ επικίνδυνο», καταγγέλλουν οι κάτοικοι.

Στις μπάζες σκουπιδιών εμπεριέχονται από πλαστικά αντικείμενα και γυάλινα μπουκάλια μέχρι ανταλλακτικά αυτοκινήτων, έπιπλα και ηλεκτρικές συσκευές.

Ψαράδες της περιοχής έχουν καταγγείλει ότι μαζί με την ψαριά τους, βγάζουν και γεμάτες σακούλες με απορρίμματα κάθε φορά που πηγαίνουν στη δουλειά τους.

Ο δήμαρχος Βόρειας Κυνουρίας ανέφερε ότι η κατάσταση δεν είναι ελεγχόμενη στην περιοχή, τονίζοντας: «Ο κόσμος πρέπει να συμμορφωθεί, έχουμε εκδώσει ανακοινώσεις και αν χρειαστεί θα επιβάλουμε πρόστιμα. Δεν πρέπει να μπαίνει κανένας μέσα για να λυθεί το πρόβλημα».

Σύμφωνα με το λιμενικό σώμα ελληνική ακτοφυλακή το περιστατικό έγινε αντιληπτό από στέλεχος του Λιμενικού που εκτελούσε υπηρεσία τάξης στην περιοχή.

Ο λιμενικός βούτηξε άμεσα στη θάλασσα και, με τη συνδρομή ενός ακόμη ατόμου, προσέφερε στον άνδρα σωσίβιο, βοηθώντας τον να εξέλθει με ασφάλεια στη στεριά.

Στο σημείο έσπευσαν ασθενοφόρα του ΕΚΑΒ, ενώ ο 48χρονος μεταφέρθηκε προληπτικά στο Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Νίκαιας.

Σύμφωνα με τις πρώτες πληροφορίες, ο ίδιος ανέφερε ότι περπατούσε και αισθάνθηκε ξαφνική ζάλη, με αποτέλεσμα να χάσει την ισορροπία του και να πέσει στη θάλασσα. Οι αρμόδιες αρχές διερευνούν τις συνθήκες του συμβάντος.

Το ιδιαίτερα ευάλωτο Δυτικό Παγετωνικό Κάλυμμα της Ανταρκτικής περιέχει αρκετό νερό για να αυξήσει τη στάθμη της θάλασσας παγκοσμίως κατά 5 μέτρα. Ωστόσο, το πότε και με ποιο ρυθμό θα συμβεί αυτό παραμένει αβέβαιο.

Τον Μάιο του 2014, η NASA ανακοίνωσε σε συνέντευξη Τύπου πως ένα τμήμα του Δυτικού Παγετωνικού Καλύμματος φαινόταν να έχει φτάσει σε σημείο μη αναστρέψιμης υποχώρησης. Οι παγετώνες που ρέουν προς τη θάλασσα έχαναν πάγο ταχύτερα απ’ ό,τι μπορούσε να αναπληρωθεί από χιονοπτώσεις, με αποτέλεσμα τα άκρα τους να υποχωρούν προς το εσωτερικό. Έτσι, το ερώτημα δεν ήταν πλέον αν θα εξαφανιστεί, αλλά πότε.

Όταν αυτοί οι παγετώνες χαθούν, η στάθμη της θάλασσας θα αυξηθεί πάνω από ένα μέτρο, πλημμυρίζοντας περιοχές όπου ζουν σήμερα 230 εκατομμύρια άνθρωποι. Και αυτό θα ήταν μόνο η αρχή πριν από την πλήρη κατάρρευση του καλύμματος, που θα μπορούσε να ανεβάσει τα νερά κατά 5 μέτρα και να αλλάξει τον παγκόσμιο χάρτη των ακτών.

Αρχικά, οι επιστήμονες θεωρούσαν ότι αυτή η απώλεια πάγου θα διαρκούσε αιώνες. Όμως το 2016, μια μελέτη-ορόσημο στο Nature πρότεινε πως η κατάρρευση παγωμένων γκρεμών θα μπορούσε να προκαλέσει αλυσιδωτή αντίδραση, επιταχύνοντας δραματικά τη διαδικασία. Η Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC) υιοθέτησε ένα νέο απαισιόδοξο σενάριο: Μέχρι το 2100, το λιώσιμο από την Ανταρκτική, τη Γροιλανδία και τους ορεινούς παγετώνες, μαζί με τη θερμική διαστολή των ωκεανών, θα μπορούσε να ανεβάσει τη στάθμη πάνω από 2 μέτρα. Και αυτό θα ήταν μόνο η αρχή — αν οι εκπομπές αερίων συνεχιστούν αμείωτες, η άνοδος ενδέχεται να φτάσει τα 15 μέτρα έως το 2300.

Ωστόσο, δεν συμφωνούν όλοι οι επιστήμονες με αυτό το σενάριο ταχείας κατάρρευσης. Έχει δημιουργηθεί ένταση σχετικά με τον χρόνο που απομένει μέχρι να εξαφανιστούν οι τεράστιοι παγετώνες της Δυτικής Ανταρκτικής. Αν η υποχώρηση διαρκέσει αιώνες, η ανθρωπότητα ίσως προλάβει να προσαρμοστεί. Αν όμως ξεκινήσει απότομα τις επόμενες δεκαετίες μέσω της αμφιλεγόμενης διαδικασίας “runaway”, οι συνέπειες ίσως μας ξεπεράσουν.

Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι μεγάλα αστικά κέντρα όπως η Νέα Υόρκη, η Νέα Ορλεάνη, το Μαϊάμι και το Χιούστον ίσως βρεθούν απροετοίμαστα. «Δεν έχουμε αποκλείσει αυτό το ενδεχόμενο», λέει η Karen Alley, παγετωνολόγος στο Πανεπιστήμιο της Μανιτόμπα. «Δεν είμαι έτοιμη να πω ότι θα συμβεί σύντομα – αλλά ούτε μπορώ να πω ότι δεν μπορεί να συμβεί».

Για χιλιετίες, ο άνθρωπος άνθισε στις ακτές χωρίς να γνωρίζει πως ζούσε σε μια γεωλογική εξαίρεση — μια περίοδο ασυνήθιστα χαμηλής στάθμης των θαλασσών. Η θάλασσα όμως θα επιστρέψει. Το ερώτημα είναι: πόσο σύντομα; Τι λέει η επιστήμη για τον τρόπο που υποχωρούν τα παγοκαλύμματα και τι σημαίνει αυτό για τα λιμάνια, τα σπίτια και τα δισεκατομμύρια των ανθρώπων κοντά στις ακτές;

Η σχέση του πάγου με τη θάλασσα

Το 1978, ο εκκεντρικός παγετωνολόγος John Mercer, από το Πολιτειακό Πανεπιστήμιο του Οχάιο, ήταν από τους πρώτους που προέβλεψαν ότι η υπερθέρμανση του πλανήτη απειλεί το Δυτικό Παγετωνικό Κάλυμμα. Βασίστηκε στη μοναδικά εύθραυστη σχέση του πάγου με τη θάλασσα στην περιοχή.

Μεγαλύτερη από την Αλάσκα και το Τέξας μαζί, η Δυτική Ανταρκτική χωρίζεται από την Ανατολική μέσω των Ορέων Τρανσανταρκτικής. Ενώ στην Ανατολική Ανταρκτική ο πάγος στηρίζεται σε ξηρά πάνω από τη στάθμη της θάλασσας, στη Δυτική έχει «βυθιστεί» σε κοιλότητα βαθιά κάτω από τη θάλασσα — κάνοντας την περιοχή εξαιρετικά ευάλωτη σε κατάρρευση.

Το τεράστιο αυτό κάλυμμα πάγου ρέει προς τα έξω μέσω «πλοκαμιών» παγετώνων. Οι παγετώνες αυτοί δεν σταματούν στην ακτή: τεράστιες επιπλέουσες πλάκες πάγου («παγοράφια») εκτείνονται πάνω στη θάλασσα σαν σχεδίες εκατοντάδων μέτρων πάχους. Τα παγοράφια αυτά στηρίζουν τους παγετώνες απέναντι στη βαρύτητα που τους τραβά προς τον ωκεανό.

Το κρίσιμο σημείο ευαλωτότητας είναι η «γραμμή γείωσης», όπου ο πάγος μεταβαίνει από τον πυθμένα στη θέση επιπλέοντος παγοραφιού. Η σχετικά θερμή θάλασσα υποσκάπτει τα παγοράφια από κάτω, λεπταίνει τον πάγο και μετακινεί τη γραμμή γείωσης προς το εσωτερικό. Τα παγοράφια διαλύονται και οι παγετώνες πίσω τους επιταχύνουν προς τη θάλασσα.

Ο Hilmar Gudmundsson, παγετωνολόγος στο Πανεπιστήμιο Northumbria, σημειώνει: Καθώς η γραμμή γείωσης προχωρεί προς ολοένα πιο χοντρό πάγο σε μια διαδικασία που ονομάζεται «αστάθεια θαλάσσιου παγοκαλύμματος», «θα υπάρξει πολύ απότομη αύξηση της στάθμης της θάλασσας — και μάλιστα πολύ γρήγορα».

Η κατάρρευση του Larsen B και νέα θεωρητικά μοντέλα

Το 2002, οι επιστήμονες παρακολούθησαν ζωντανά πώς μπορεί να εξελιχθεί αυτή η διαδικασία: Το επιπλέον Larsen B — μια μάζα πάγου στο βόρειο άκρο της Ανταρκτικής σχεδόν όσο το Ρόουντ Άιλαντ — κατέρρευσε μέσα σε λίγο περισσότερο από έναν μήνα. Λίμνες επιφανειακού λιωμένου νερού άνοιξαν ρωγμές (hydrofracturing), διαλύοντας το μοναδικό φράγμα για τους παγετώνες πίσω του.

Οι παγετώνες άρχισαν να κινούνται μέχρι και οκτώ φορές γρηγορότερα προς τη θάλασσα. Ο Crane Glacier, ένας εξ αυτών, έχασε τις άκρες του μέσα στο 2003 μέσω διαδοχικών καταρρεύσεων. Τι θα συνέβαινε αν κάτι ανάλογο γινόταν στους κολοσσιαίους Thwaites και Pine Island της Δυτικής Ανταρκτικής;

Μελέτες αρχαίων ακτογραμμών αποκάλυψαν ότι ακόμη και εποχές λίγο θερμότερες απ’ ό,τι σήμερα είχαν στάθμες θάλασσας 6 έως 9 μέτρα υψηλότερες από τις σημερινές.

Οι Robert DeConto και David Pollard, βασισμένοι στις καταρρεύσεις Larsen B και στους αποκοπτόμενους παγετώνες της Γροιλανδίας, ανέπτυξαν νέο θεωρητικό μοντέλο κατάρρευσης του καλύμματος. Το μοντέλο τους προέβλεψε μελλοντικό λιώσιμο σύμφωνο με τις γεωλογικές ενδείξεις για αρχαία επίπεδα θαλάσσης.

Η μελέτη τους του 2016 παρουσίασε σενάρια σχεδόν ασύλληπτης ταχύτητας απώλειας πάγου και ανόδου της στάθμης. Στη διαδικασία MICI («αστάθεια θαλάσσιου παγωμένου γκρεμού»), όταν οι γκρεμοί ξεπερνούν τα 90 μέτρα ύψος, καταρρέουν αλυσιδωτά αποκαλύπτοντας όλο και περισσότερη μάζα — οδηγώντας σε επιτάχυνση της υποχώρησης. Το μοντέλο πρότεινε ότι μόνο ο πάγος της Ανταρκτικής (χωρίς προσθήκη Γροιλανδίας ή θερμικής διαστολής) μπορεί να ανεβάσει τα νερά πάνω από ένα μέτρο ως το 2100.

Σε ενημερωμένη έκδοση του 2021, ενσωματώνοντας νέους παράγοντες στα μοντέλα τους, ο DeConto μείωσε τις προβλέψεις σε κάτω των 40 εκατοστών έως το τέλος του αιώνα ακόμη και υπό υψηλές εκπομπές — όμως εξακολουθεί να πιστεύει στη βασική ιδέα MICI: «Βασίζεται σε θεμελιώδεις φυσικές αρχές που δύσκολα αμφισβητούνται».

Μηχανισμοί που φρενάρουν την υποχώρηση

Mετά τη μελέτη του 2016, οι επιστήμονες άρχισαν να εξετάζουν αν τόσο ψηλοί γκρεμοί πάγου μπορούν πράγματι να καταρρεύσουν ανεξέλεγκτα. Πολλοί εντόπισαν λόγους σκεπτικισμού.

Ο Jeremy Bassis, ειδικός στη μηχανική θραύσης στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν, συμφωνεί πως αν εκτεθούν αρκετά ψηλοί γκρεμοί μετά την κατάρρευση των παγοραφιών (όπως στο Larsen B), αυτοί όντως υποκύπτουν στο βάρος τους — όπως τα κτίρια δεν μπορούν να είναι υπερβολικά ψηλά. Όμως πολλοί αμφισβητούν αν τέτοιου τύπου κατάρρευση έχει παρατηρηθεί ποτέ στη φύση ή αν υπάρχουν μηχανισμοί σταθεροποίησης.

Ο Mathieu Morlighem, επικεφαλής μελέτης του 2024 από το Dartmouth College, εντόπισε δύο τέτοιους μηχανισμούς: Πρώτον, όταν ένας νέος γκρεμός πέφτει, ο πίσω πάγος τεντώνεται και λεπταίνει γρήγορα — έτσι μειώνεται το ύψος των επόμενων γκρεμών. Δεύτερον, καθώς ο παγετώνας κινείται μπροστά αντικαθιστά τον χαμένο πάγο, φρενάροντας την αλυσιδωτή κατάρρευση.

Mία άλλη μελέτη, αμφισβητώντας επίσης το σενάριο MICI, έδειξε ότι όταν σπάει ο πάγος σχηματίζεται ένα πυκνό μίγμα μικρών κομματιών (mélange), που λειτουργεί προσωρινά σαν φράγμα σταθεροποίησης στους γκρεμούς.

Το υπόβαθρο βράχου κάτω από τον πάγο επίσης φαίνεται σημαντικό:

Ο Frederick Richards, γεωδυναμικός στο Imperial College London, εξηγεί ότι όταν λιώνουν οι παγετώνες το έδαφος ανασηκώνεται σαν στρώμα απαλλαγμένο από βάρος – μια διαδικασία που θεωρούνταν πολύ αργή για να επηρεάζει άμεσα την κατάσταση εδώ και αιώνες. Όμως νέα δεδομένα GPS δείχνουν πως αυτή η ανάδυση γίνεται μέσα σε δεκαετίες ή ακόμη και χρόνια.

Aν ο πάγος λιώνει σχετικά αργά, τότε ο βράχος προλαβαίνει να ανασηκώνεται μαζί με τον πάγο μειώνοντας την έκθεση στο νερό· αν όμως έχουμε ταχεία κατάρρευση τύπου MICI, τότε η Γη δεν προλαβαίνει – κι έτσι το αναδυόμενο υπόβαθρο ωθεί περισσότερο λιωμένο νερό στους ωκεανούς αυξάνοντας περαιτέρω τη στάθμη.

Η “ανήσυχη” Γη επηρεάζει επίσης τις εκτιμήσεις για αρχαίες στάθμες:

Μελέτη του 2023, επίσης υπό τον Richards, έδειξε πως οι ακτές της Αυστραλίας πριν τρία εκατομμύρια χρόνια είχαν επηρεαστεί σημαντικά από κινήσεις του μανδύα της Γης· λαμβάνοντας υπόψη αυτές τις κινήσεις μειώνονται οι εκτιμήσεις για τις τότε στάθμες – γεγονός που ίσως δικαιώνει πιο συντηρητικά μοντέλα υποχώρησης σήμερα.

Ο DeConto αντιπαραθέτει ως ισχυρή ένδειξη υπέρ της MICI την εμπειρία Larsen B:

Mόλις χάθηκε το φράγμα για τον Crane Glacier μετά την κατάρρευση Larsen B στη Γροιλανδία, ο πάγος αποκολλήθηκε πιο γρήγορα απ’ ό,τι μπορούσε να αναπληρωθεί – «πολύ ισχυρή ένδειξη πως η θραύση μπορεί να ξεπεράσει τη ροή».

Aπό το χτες στο αύριο – Τι δείχνουν οι παρατηρήσεις σήμερα;

O Ted Scambos, παγετωνολόγος στο Πανεπιστήμιο του Κολοράντο Μπόλντερ θυμάται: Όταν ξεκίνησα την καριέρα μου αναρωτιόμασταν αν η Ανταρκτική μεγαλώνει ή μικραίνει». Η IPCC θεωρούσε ότι μέχρι τέλους του αιώνα ο πάγος θα παραμείνει σταθερός επειδή περισσότερες χιονοπτώσεις λόγω αύξησης θερμοκρασίας αντιστάθμιζαν τις απώλειες λόγω λιώσιμου.

Aυτό άλλαξε μετά την κατάρρευση Larsen B: Οι επιστήμονες συμφώνησαν πως ήδη βρίσκεται σε εξέλιξη σημαντική απώλεια πάγου. Παρατηρήσεις δορυφόρων έδειξαν πως μεγάλοι παγετώνες όπως οι Pine Island και Thwaites κινούνται πλέον πολύ πιο γρήγορα απ’ ό,τι προηγουμένως· ήδη από τη δεκαετία του ’90 είχε αρχίσει σταθερή υποχώρηση μεγάλου μέρους των δυτικών παγετώνων.

«Για πρώτη φορά είχαμε αρκετές παρατηρήσεις ώστε να πούμε: κοιτάξτε – αυτές οι γραμμές γείωσης υποχωρούν κάθε χρόνο», λέει ο Morlighem.

Aυτό δείχνει πως οι συγκεκριμένοι παγετώνες είναι καταδικασμένοι στην εξαφάνιση· «Θεωρητικά αν σταματούσαμε τώρα το λιώσιμο ίσως σώζονταν – αλλά πρακτικά αυτό είναι αδύνατον», προσθέτει.

Kίνδυνοι όχι μόνο κάτω αλλά κι επάνω στον πάγο

Eνώ συχνά συζητούμε τι κάνει η θάλασσα κάτω από τα παγοράφια,ορισμένοι επιστήμονες ανησυχούν πλέον περισσότερο για όσα συμβαίνουν στην επιφάνεια λόγω αύξησης της θερμοκρασίας του αέρα:

Ο Nicholas Golledge, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Victoria Wellington βλέπει σήμερα τη Δυτική Ανταρκτική ως νέα Γροιλανδία – εκεί όπου έχει ήδη χαθεί μεγάλο μέρος ευάλωτου στη θάλασσα πάγου κι επικρατεί λιώσιμο στην επιφάνεια λόγω ζέστης· αυτή η διαδικασία ίσως παίξει μεγαλύτερο ρόλο στην Ανταρκτική απ’ όσο δείχνουν πολλά σημερινά μοντέλα.

O Jonny Kingslake, γεωλόγος στο Columbia University συμπληρώνει πως αυτές οι διεργασίες υπερ-απλουστεύονται ή αγνοούνται στα αριθμητικά μοντέλα· έτσι πιθανόν υποτιμάται ο κίνδυνος υποχώρησης επειδή δεν λαμβάνεται υπόψη πώς διεισδύει νερό στις σχισμές – κάτι που συνέβαλε στην κατάρρευση Larsen B κι αποτελεί πρόδρομο αστάθειας τύπου MICI σύμφωνα με DeConto.

Aνάλογα με τις μελλοντικές εκπομπές αερίων,η IPCC προβλέπει πλέον άνοδο μισού έως ενός μέτρου μέχρι το 2100 συνολικά (λιώσιμο + θερμική διαστολή). Aν όμως ισχύει πλήρως η MICI αυτό μπορεί σχεδόν να διπλασιαστεί μόνο λόγω Ανταρκτικής.
«Υπάρχει μεγάλη αβεβαιότητα γύρω από αυτές τις διαδικασίες», σημειώνει ο Robert Kopp (Rutgers University). «Το μόνο σίγουρο είναι πως όσο περισσότερο διοξείδιο άνθρακα εκπέμπουμε τόσο αυξάνει ο κίνδυνος».

Σύμφωνα με τον Bassis:

«Είτε μέσω MICI είτε μέσω αστάθειας καλύμματος γενικά — μέχρι το 2100 θα μιλάμε για μια ακτογραμμή πολύ διαφορετική απ’ όσα γνωρίσαμε».

Στην επιχείρηση συμμετείχε πλοίο ανοιχτής θαλάσσης του Λιμενικού Σώματος – Ελληνικής Ακτοφυλακής, ενώ αεροσκάφος της δύναμης FRONTEX συνέδραμε από αέρος στον εντοπισμό της λέμβου.

Οι διασωθέντες, σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά, μεταφέρονται με ασφάλεια στο λιμάνι της Γαύδου.

Σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά πρόκειται για άνδρα αυστριακής υπηκοότητας, 70 ετών. Παρότι του έγινε ΚΑΡΠΑ από άλλους λουόμενους, όταν παραλήφθηκε από ασθενοφόρο του ΕΚΑΒ διαπιστώθηκε ο θάνατός του.

Προκειμένου να διευκρινιστούν τα ακριβή αίτια θανάτου του μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο όπου θα διενεργηθεί νεκροψία- νεκροτομή.

Δεν είναι η πρώτη φορά που εκβράζονται ζιφιοί βέβαια στην Κρήτη. Τα τελευταία χρόνια πληθαίνουν τα περιστατικά, στην Κρήτη, στον Άλιμο, στην Κέρκυρα κ.ά.

Ο Δρ. Αλέξανδρος Φραντζής, από το Ινστιτούτο Κητολογικών Ερευνών ΠΕΛΑΓΟΣ, εξήγησε στο cretalive.gr πως το φαινόμενο ονομάζεται “ατυπικός μαζικός εκβρασμός ζιφιών“, κάτι που συμβαίνει όταν εκβράζονται παραπάνω από 2 άτομα σε κοντινές περιοχές σε σχετικά μικρά χρονικά διαστήματα.

Πρόκειται, κατά τον κ. Φραντζή, για κάτι που συναντάμε συχνά στον κόσμο και στην Ελλάδα, όπου, δυστυχώς, θεωρείται πως έχουμε τα πρωτεία. Σχεδόν πάντα, σχετίζονται με υποθαλάσσιους θορύβους και συγκεκριμένα θορύβους που παράγουν τα σόναρ που έχουν τα στρατιωτικά πλοία.
Κατά την άποψή του άλλα αίτια μπορεί να είναι οι σεισμικές έρευνες για υδρογονάνθρακες ή οποιαδήποτε άλλη πολύ ισχυρή πηγή υποθαλάσσιου θορύβου από τον άνθρωπο.

Στην περίπτωση της Κρήτης, ο ίδιος ανέφερε, πως είχαμε 3 σημαντικά στρατιωτικά περιστατικά στην περιοχή τα οποία ο κ. Φραντζής αναφέρει ότι πρέπει να διερευνηθούν παραπάνω και αναλυτικά καθώς μπορεί να είναι πιθανές αιτίες του μαζικού εκβρασμού.

Το βράδυ πριν τα πρώτα συμβάντα, έγιναν ρίψεις εκρηκτικών από αέρος, από drone με (πιθανό) στόχο τον στολίσκο των σκαφών για τη Γάζα που βρίσκεται στην περιοχή. Παράλληλα, υπήρξε η παρουσία στρατιωτικών σκαφών που έχουν προστρέξει για την προστασία των πολιτών που είναι στον στολίσκο από την Ιταλία και την Ισπανία (το ιταλικό ήταν ήδη στην περιοχή). Πρέπει να διερευνηθεί αν είχαν χρησιμοποιήσει το σόναρ.

Τρίτον, χωρίς να γνωρίζουμε το ακριβές σημείο, πόσο κοντά είναι στην Κρήτη, γινόταν ναυτική άσκηση και με υποβρύχια από την Τουρκία και την Αίγυπτο στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο.
Παράλληλα με τη διερεύνηση των παραπάνω, οι αρμόδιοι επιστήμονες έλαβαν δείγματα για να ελέγξουν όλα τα παθολογικά ευρήματα στα ζώα για να βγάλουν συμπεράσματα.

Ο Δρ. Αλ. Φραντζής αναφέρει πως το 2014 στην ίδια περιοχή της Κρήτης είχαμε μαζικό εκβρασμό 6 με 10 ζιφιών και η αιτία ήταν η τριεθνής ναυτική άσκηση, Ελλάδας, Τουρκίας, ΗΠΑ. Το περιστατικό τότε είχε θεωρηθεί σκανδαλώδες καθώς είχε προηγηθεί η ACCOBAMS (Συμφωνία για τη Διατήρηση των Κητωδών της Μαύρης θάλασσας, της Μεσογείου και της παρακείμενης περιοχής του Ατλαντικού).

Η θαλάσσια περιοχή της Νότιας Κρήτης είχε χαρακτηριστεί ήδη από τότε απόλυτα σημαντική για τους ζιφιούς και είχε ζητηθεί από τις ευρωπαϊκές και μεσογειακές χώρες να μη χρησιμοποιούν σόναρ στην περιοχή καθώς θα οδηγούσε σε καταστροφικά αποτελέσματα, όπως είναι ένας μαζικός εκβρασμός.

Ο επιστήμονας εξήγησε πως όταν βλέπουμε μαζικούς εκβρασμούς αυτού του είδους πρόκειται για την κορυφή του παγόβουνου καθώς είναι πολύ πιθανό πολύ περισσότερα ζώα να έχουν πεθάνει και να μη φτάνουν ποτέ στις ακτές για να καταγραφούν.

Τονίζει πως είναι απαράδεκτο να συνεχίζουν τέτοιες πρακτικές σε μία περιοχή που έχει καθοριστεί ως ΙΜΜΑ ελληνικής τάφρου, περιοχή, δηλαδή, υψηλής σημασίας για τα θαλάσσια θηλαστικά.

Παρά ταύτα, οι διακοπές στην παραλία καθιερώθηκαν μόλις τον 19ο και τις αρχές του 20ού αιώνα ως προνόμιο των πλουσίων της Δύσης. Οι πρώιμοι Ευρωπαίοι –και ιδιαίτερα οι αρχαίοι Έλληνες– θεωρούσαν την ακτή τόπο κακουχίας και κινδύνου. Αν και ζούσαν κυρίως κοντά στη θάλασσα, τη φοβούνταν και προτιμούσαν τη γεωργική ζωή ως ασφαλέστερη και πιο αξιοσέβαστη.

Αισθήσεις και φόβος στην αρχαιότητα

Όπως αναφέρω στο βιβλίο μου «Η Θάλασσα στη Φαντασία των Ελλήνων» (2016), η αρχαία ελληνική λογοτεχνία αγνοεί τις θετικές αισθήσεις της παραλίας και εστιάζει στις αρνητικές, αναδεικνύοντας τη δυσφορία που προκαλούσε η επαφή με τη θάλασσα. Για παράδειγμα, δίνεται έμφαση στην έντονη μυρωδιά των φυκιών και της αλμύρας.

Στην «Οδύσσεια», ο Μενέλαος και οι σύντροφοί του αναγκάζονται να κρυφτούν κάτω από δέρματα φώκιας για να παγιδεύσουν τον θαλάσσιο θεό Πρωτέα. Η δυσωδία είναι τόσο αποπνικτική που μόνο με θεϊκή αμβροσία καταφέρνουν να αντέξουν. Παράλληλα, ενώ σήμερα ο ήχος των κυμάτων μάς χαλαρώνει, στην αρχαιότητα το βροντερό κύμα θύμιζε μάχη – όπως περιγράφεται στην «Ιλιάδα», όπου η επίθεση των Τρώων παρομοιάζεται με φουρτουνιασμένη θάλασσα.

Ακόμη και ο όμορφος Οδυσσέας παρουσιάζεται αλλοιωμένος από τον ήλιο και το αλάτι. Μετά από δέκα χρόνια περιπλάνησης στη θάλασσα, φτάνει εξαντλημένος στο νησί των Φαιάκων, προκαλώντας τρόμο στους υπηρέτες της πριγκίπισσας Ναυσικάς λόγω της καμένης του επιδερμίδας και των αλάτων που τον καλύπτουν.

Η άμμος της παραλίας και η ίδια η θάλασσα θεωρούνταν στείρες σε σύγκριση με τα εύφορα χωράφια. Έτσι, στα ομηρικά έπη η θάλασσα αποκαλείται συχνά «ατρύγετος» – δηλαδή «χωρίς συγκομιδή». Πρόκειται για μια παράδοξη αντίληψη, αφού σήμερα γνωρίζουμε πως οι ωκεανοί παρέχουν περίπου 2% των συνολικών θερμίδων και 15% της πρωτεΐνης που καταναλώνει ο άνθρωπος. Οι ίδιοι οι Έλληνες απολάμβαναν ψάρια, πολλά από τα οποία ήταν πολυτελείς λιχουδιές για τους εύπορους.

Ο θάνατος και το υπερβατικό στην παραλία

Στην αρχαία ελληνική γραμματεία, η παραλία συνδέεται με τον φόβο και τον θάνατο. Ήταν σύνηθες να πενθούνται οι νεκροί δίπλα στη θάλασσα, ενώ τάφοι – ιδίως κενοτάφια για όσους χάθηκαν στα κύματα – βρίσκονταν συχνά κοντά στην ακτή. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο τάφος του τυράννου Κλεόβουλου στη Ρόδο.

Η απώλεια ταφής θεωρούνταν ιδιαίτερα σκληρή μοίρα: όσοι δεν ενταφιάζονταν ήταν καταδικασμένοι να περιπλανώνται ως φαντάσματα στη γη, αντί να καταλήξουν στον σκοτεινό αλλά αξιοπρεπή Κάτω Κόσμο. Όπως έχει δείξει η κλασική φιλόλογος Gabriela Cursaru, η παραλία αποτελούσε ένα «μεταίχμιο» ανάμεσα στον κόσμο των ζωντανών και των νεκρών.

Ωστόσο, η παραλία δεν είχε μόνο αρνητική χροιά για τους Έλληνες. Καθώς αποτελούσε γέφυρα μεταξύ στεριάς και θάλασσας, θεωρούνταν επίσης πέρασμα μεταξύ ανθρώπων, νεκρών και θεών. Πολλά μαντεία νεκρών βρίσκονταν σε παραθαλάσσιες τοποθεσίες ή σε βράχια πάνω από τη θάλασσα.

Οι θεοί εμφανίζονταν συχνά στις ακτές: στην «Ιλιάδα», ο Aπόλλωνας ακούει τα παράπονα του ιερέα Χρύση στην παραλία κι εξαπολύει λοιμό εναντίον των Ελλήνων για να εκδικηθεί την προσβολή εις βάρος της κόρης του.

Η παραλία ως σημείο συνάντησης λαών – κι ευκαιριών

Πέρα από τις θρησκευτικές αντιλήψεις, η παραλία λειτουργούσε ως σημείο επαφής μεταξύ της Ελλάδας και μακρινών τόπων. Εχθρικοί στόλοι, έμποροι ή πειρατές συχνά προσέγγιζαν τις ακτές επειδή τα αρχαία πλοία δεν άντεχαν πολύ στη θάλασσα χωρίς ανεφοδιασμό – γεγονός που καθιστούσε την παραλία επικίνδυνη περιοχή.

Ωστόσο, τα συντρίμμια ναυαγίων μπορούσαν να φέρουν απρόσμενους «θησαυρούς» – στοιχείο που συναντούμε σε πολλές αρχαίες ιστορίες. Στο μυθιστόρημα «Δάφνις και Χλόη», ο φτωχός βοσκός Δάφνις βρίσκει ένα πουγκί στην παραλία, γεγονός που του επιτρέπει να παντρευτεί τη Χλόη κι έτσι ολοκληρώνεται ευτυχισμένα η ιστορία τους.

Ίσως κάτι απ’ αυτή την αντίληψη επιβιώνει μέχρι σήμερα: το «ψάξιμο» στην ακτή εξακολουθεί να είναι αγαπημένο χόμπι – ακόμα κι αν περιλαμβάνει ανιχνευτές μετάλλων! Πέρα από τα τεκμηριωμένα ψυχολογικά οφέλη του περιπάτου στην άμμο, το beachcombing εκφράζει τη διαχρονική ανθρώπινη γοητεία για τη θάλασσα και τους κρυμμένους της θησαυρούς – από κοχύλια έως χρυσά νομίσματα εποχής.

Όπως συνέβαινε στους αρχαίους Έλληνες, έτσι κι εμείς σήμερα νιώθουμε ότι η παραλία μας φέρνει στο κατώφλι ενός διαφορετικού κόσμου.

Πηγή: popsci.com