Αυτό που κάποτε θεωρούνταν σπάνια επέμβαση, έχει εξελιχθεί σε έντονο κοινωνικό φαινόμενο, με διασημότητες και επαγγελματίες να εμφανίζονται με πιο ορισμένα χαρακτηριστικά και “φρέσκο” βλέμμα, χάρη σε προηγμένες τεχνικές που προσφέρουν διακριτικά και φυσικά αποτελέσματα.

Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση Plastic Surgery Statistics Report για τις Ηνωμένες Πολιτείες, από το 2000 ο αριθμός των ανδρών που υποβάλλονται σε facelift αυξήθηκε κατά 19%. Παράλληλα, το 44% των χειρουργών της American Academy of Facial Plastic and Reconstructive Surgery προβλέπει περαιτέρω άνοδο τα επόμενα χρόνια.

Ο πλαστικός χειρουργός της Νέας Υόρκης Douglas M. Monasebian επιβεβαιώνει την τάση: «Σίγουρα έχει αυξηθεί το ανδρικό facelift, όπως και κάθε αισθητική παρέμβαση που αφορά τους άνδρες. Παλαιότερα θεωρούσαν πως είναι προνόμιο μόνο των γυναικών, όμως αυτό έχει αλλάξει ριζικά».

Η αύξηση του ενδιαφέροντος αποδίδεται σε πολλούς παράγοντες: από τη σταδιακή αποδοχή των αισθητικών θεραπειών και τη δημόσια εικόνα διασήμων που μεγαλώνουν με χάρη, μέχρι φαινόμενα όπως το “Ozempic face” ή η χαλάρωση του δέρματος μετά από απώλεια βάρους με χρήση GLP-1. Πάντα, βέβαια, σημαντικό ρόλο παίζουν και οι προσωπικές επιθυμίες κάθε άνδρα.

Προηγμένες τεχνικές και νέα πρότυπα ανδρικής εμφάνισης

Καθοριστικός παράγοντας για την άνοδο των ανδρικών lifting είναι η βελτίωση των σύγχρονων τεχνικών. Τα σημερινά facelift δεν αφορούν απλώς το τέντωμα της επιδερμίδας, αλλά εφαρμόζουν την τεχνική του “deep plane”, που περιλαμβάνει τους μυς και τους συνδετικούς ιστούς, εξασφαλίζοντας πιο φυσικό αποτέλεσμα.

Ο πλαστικός χειρουργός Steven J. Pearlman από τη Νέα Υόρκη εξηγεί στο Elle US ότι αυτή η προσέγγιση είναι κρίσιμη για τους άνδρες: «Το πιο δύσκολο κομμάτι είναι τα βλέφαρα και τα φρύδια – αν αφαιρέσεις υπερβολικά, κινδυνεύεις να θηλυκοποιήσεις το πρόσωπο».

Η χρονική στιγμή της επέμβασης διαφέρει από τις γυναίκες: ενώ αρκετές επιλέγουν προληπτικό facelift στα σαράντα τους, οι άνδρες προχωρούν συνήθως αργότερα, όταν τα σημάδια γήρανσης γίνονται εμφανή, κυρίως γύρω στα εξήντα. Η διακριτικότητα αποτελεί επίσης προτεραιότητα – οι άνδρες δεν μπορούν να καλύψουν ουλές με μακιγιάζ ή μαλλιά, οπότε οι γιατροί στοχεύουν σε σχεδόν αόρατα αποτελέσματα.

Ευρύτερο κοινό και αλλαγή κοινωνικής στάσης

Το προφίλ των ενδιαφερόμενων έχει διευρυνθεί σημαντικά: δεν αφορά πλέον μόνο CEOs ή δημόσια πρόσωπα. Ειδικοί δέχονται άνδρες κάθε ηλικίας και επαγγελματικού χώρου – από νεαρούς ανερχόμενους μέχρι παππούδες της ενδοχώρας των ΗΠΑ. Κοινό στοιχείο όλων είναι η διάθεση να επενδύσουν μεταξύ 20.000 και 40.000 δολαρίων για την επέμβαση.

Η αυξανόμενη παρουσία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης βοήθησε στη μείωση του στίγματος: αρκετοί μοιράζονται ανοιχτά τα αποτελέσματα των “ρετουσαρισμάτων” τους, ενθαρρύνοντας κι άλλους να κάνουν το ίδιο. Διασημότητες όπως ο John Cena, ο Andy Cohen και ο Joe Jonas έχουν μιλήσει δημόσια για τις αισθητικές τους παρεμβάσεις, συμβάλλοντας στην αποδοχή της ανδρικής φροντίδας προσώπου.

Παραδοσιακά επικρατούσε η αντίληψη ότι οι άνδρες μεγαλώνουν καλύτερα από τις γυναίκες. Ωστόσο, οι ειδικοί τονίζουν πως συχνά αυτό οφείλεται σε μια καλά εκτελεσμένη χειρουργική επέμβαση – όχι απλώς στη γενετική τύχη.

Πηγή: lavocedinewyork.com

Ο ύπνος είναι μια διαρκώς μεταβαλλόμενη ανάγκη. Ως νεογέννητα, κοιμόμαστε σχεδόν όλη μέρα, στη συνέχεια λιγότερο ως παιδιά, ενώ στην εφηβεία ο ύπνος μετατοπίζεται αργότερα το βράδυ. Στην τρίτη ηλικία, η ώρα κατάκλισης γίνεται νωρίτερα—όλα μέρος μιας δια βίου πορείας όπου οι απαιτήσεις ύπνου αυξομειώνονται ανάλογα με την ηλικία. Πόσες ώρες ύπνου χρειάζεται κανείς σε κάθε στάδιο ζωής και γιατί αλλάζουν συνεχώς αυτές οι απαιτήσεις;

Νεογέννητα και βρέφη κοιμούνται από 14 έως 17 ώρες το 24ωρο—κάτι που σχετίζεται με τη μετάβασή τους στον κόσμο μετά από εννέα μήνες σκοτεινότητας στη μήτρα. Μεγάλο μέρος του χρόνου στη μήτρα περνάει στον ύπνο, και ο λόγος για τόσο πολλές ώρες είναι ο ίδιος πριν και μετά τη γέννηση: η ανάπτυξη. Τα βρέφη τριπλασιάζουν το βάρος τους τον πρώτο χρόνο και κατά τη διάρκεια του βαθύ ύπνου (slow-wave sleep) εκκρίνεται σε μεγάλη ποσότητα η αυξητική ορμόνη.

Η προσθήκη μάζας δεν είναι η μόνη δραστηριότητα των μικρών βρεφών. «Δημιουργούνται πολλές νέες νευρωνικές συνδέσεις», εξηγεί η Δρ. Yi Cai, διευθύντρια χειρουργικής ύπνου στο Columbia University Irving Medical Center, «και υπάρχει έντονη διαδικασία μάθησης. Τα πάντα είναι καινούργια, κάτι που αυξάνει ιδιαίτερα τις ανάγκες ύπνου σε αυτή την ηλικία».

Αργότερα, μεταξύ τεσσάρων και δώδεκα μηνών, οι ανάγκες ύπνου μειώνονται ελαφρώς στις 12 με 16 ώρες. Αυτό δεν σημαίνει ότι η ανάπτυξη επιβραδύνεται, αλλά όπως εξηγεί η Cai, τα βρέφη αρχίζουν να αναπτύσσουν κιρκαδικούς ρυθμούς που τα συνδέουν με τον εναλλασσόμενο κύκλο ημέρας-νύχτας.

Ύπνος σε νήπια και προσχολική ηλικία

Στην ηλικία ενός έως δύο ετών, οι απαιτήσεις ύπνου πέφτουν στις 11 έως 14 ώρες, ενώ στα τρία έως πέντε έτη μειώνονται περαιτέρω στις 10 έως 13 ώρες. Αυτό σχετίζεται με τον πιο αργό ρυθμό ανάπτυξης καθώς τα παιδιά φεύγουν από τη βρεφική ηλικία.

Οι γνωστικές ανάγκες εξελίσσονται επίσης. Η μάθηση παγιώνεται κατά τον ύπνο, ενώ στους πρώτους μήνες και χρόνια της ζωής απορροφάμε βασικές γνώσεις. «Όταν είσαι μικρός, μαθαίνεις πολύ περισσότερα σημαντικά πράγματα», λέει ο Joshua Tal, ψυχολόγος ύπνου και υγείας στη Νέα Υόρκη. «Μαθαίνεις ποιοι είναι οι άνθρωποι στη ζωή σου και τι είναι η γλώσσα».

Σύμφωνα με το National Sleep Foundation, γύρω στους 18 μήνες, τα νήπια χρειάζονται συνήθως μόνο έναν μεσημεριανό ύπνο διάρκειας μίας έως τριών ωρών. Στα τρία έως πέντε έτη, ο μεσημεριανός ύπνος μπορεί να παραμένει απαραίτητος—ειδικά επειδή η φαντασία του παιδιού μπορεί να προκαλέσει εφιάλτες ή φόβους τη νύχτα που διακόπτουν τον ύπνο. Οι ανάγκες όμως διαφέρουν σημαντικά από παιδί σε παιδί.

«Υπάρχουν παιδιά που σταματούν το μεσημεριανό ύπνο πολύ νωρίτερα επειδή επηρεάζει τον νυχτερινό τους ύπνο», λέει ο Tal. «Άλλα έχουν πολύ σταθερό πρόγραμμα».

Παιδιά σχολικής ηλικίας και έφηβοι

Τα παιδιά έξι έως δώδεκα ετών χρειάζονται εννέα έως δώδεκα ώρες ύπνου τη νύχτα, χωρίς πλέον να κοιμούνται το απόγευμα. Με την έναρξη της εφηβείας όμως έρχεται μεγάλη αλλαγή: οι έφηβοι 13–18 ετών χρειάζονται περίπου οκτώ έως δέκα ώρες ύπνο κάθε βράδυ, όμως ο κύκλος μετατοπίζεται—με τον ύπνο να ξεκινά αργότερα το βράδυ και το ξύπνημα επίσης να καθυστερεί.

Γονείς παρατηρούν συχνά πως το παιδί που ξυπνούσε στις 7:00 π.μ., τώρα κοιμάται μέχρι τις 11:00 π.μ.. Αυτό συμβαίνει επειδή η έκκριση της μελατονίνης μετατίθεται αργότερα το βράδυ.

«Πολλοί έφηβοι έχουν καθυστερημένη τάση για ύπνο», λέει η Cai. «Γι’ αυτό συχνά αντιμετωπίζουν δυσκολίες με τα πρώιμα σχολικά ωράρια και ίσως χρειάζεται να ανακτήσουν τον χαμένο ύπνο κατά τη διάρκεια της ημέρας».

Αυτό αποτελεί πραγματικό πρόβλημα σύμφωνα με τον Tal: «Ένα παιδί που τελειώνει τα μαθήματα και κοιμάται στις δέκα πρέπει να ξυπνήσει γύρω στις έξι για το σχολείο». Υπογραμμίζει πως στην κοινωνία μας συχνά υποτιμάται η αξία του ύπνου.

Ενήλικες

Μετά την εφηβεία, όταν το σώμα έχει ολοκληρώσει την ανάπτυξη και ο εγκέφαλος έχει ωριμάσει, οι ανάγκες περιορίζονται σε επτά ή οκτώ ώρες τη νύχτα. «Υπάρχει λιγότερη γνωστική ανάπτυξη—κυρίως συντήρηση του οργανισμού», εξηγεί ο Tal. Ενήλικες που χρειάζονται πολύ περισσότερες από οκτώ ώρες μπορεί να πάσχουν από κάποια διαταραχή ύπνου.

Η αποφρακτική άπνοια ύπνου, σύμφωνα με την Cai, επηρεάζει περίπου ένα δισεκατομμύριο ανθρώπους παγκοσμίως και αποτελεί βασική αιτία διαταραχής του ύπνου. «Η ανώτερη αεροφόρος οδός καταρρέει κατά τη διάρκεια της νύχτας προκαλώντας μικροαφυπνίσεις λόγω διακοπή αναπνοής», λέει η Cai. «Αυτό οδηγεί σε κακή ποιότητα και μη αναζωογονητικό ύπνο».

Άλλοι ενήλικες μπορεί να πάσχουν από υπερυπνία—υπερβολική ανάγκη για ύπνο που δεν καλύπτεται ούτε με δέκα ώρες νυχτερινού ούτε με υπνάκους μέσα στη μέρα. Τα αίτια της υπερυπνίας παραμένουν ασαφή, ωστόσο θεραπείες όπως διεγερτικά φάρμακα ή αλλαγές στον τρόπο ζωής (αποφυγή καφεΐνης/άσκησης πριν τον ύπνο) ίσως βοηθήσουν.

Ύπνος στην τρίτη ηλικία

Για άτομα άνω των 65 ετών, η έκκριση μελατονίνης μειώνεται οδηγώντας όχι μόνο σε λιγότερο αλλά και πιο ελαφρύ ύπνο. «Οι κιρκαδικοί ρυθμοί προωθούνται», αναφέρει ο Tal, «οπότε οι ηλικιωμένοι κοιμούνται και ξυπνούν νωρίτερα». Φυσιολογικές αλλαγές λόγω ηλικίας—όπως προβλήματα προστάτη στους άνδρες που προκαλούν συχνές επισκέψεις στην τουαλέτα—επηρεάζουν επίσης τον βαθύ και συνεχόμενο ύπνο.

Για όσους δυσκολεύονται να κοιμηθούν επαρκώς για την ηλικία τους, η Cai συστήνει επίσκεψη σε ειδικό γιατρό: «Αξίζει πάντα να συμβουλευτείτε κάποιον ειδικό αν υπάρχουν σημαντικές δυσκολίες».

Η ισχύς, αν χρειάζεστε μια υπενθύμιση φυσικής, είναι το γινόμενο της δύναμης επί την ταχύτητα – ή αλλιώς, πόσο γρήγορα μπορείτε να εφαρμόσετε τη δύναμη που έχετε. Οι σπρίντερ, οι άλτες και οι αθλητές εμποδίων χρειάζονται τεράστια ισχύ· οι μαραθωνοδρόμοι δίνουν έμφαση στην αντοχή. Η άρση βαρών στους Ολυμπιακούς Αγώνες, όπου βαριές μπάρες εκτινάσσονται πάνω από το κεφάλι σε χιλιοστά του δευτερολέπτου, βασίζεται στην ισχύ (σε αντίθεση με το powerlifting, όπου η κίνηση μπορεί να διαρκέσει αρκετά δευτερόλεπτα). Όπως λέει ο προπονητής φυσικής κατάστασης Joe Lightfoot, “αν ρωτήσετε έναν προπονητή ράγκμπι αν προτιμά έναν πολύ δυνατό ή έναν πολύ ισχυρό παίκτη, πάντα θα διαλέξει την ισχύ”.

Η ισχύς όμως είναι κρίσιμη και για την καθημερινή κίνηση, από το ανέβασμα μιας σκάλας μέχρι το να προλάβετε να στηριχθείτε αν σκοντάψετε – και εκεί αποδεικνύεται ζωτικής σημασίας για την ποιότητα ζωής. Σε πρόσφατη μελέτη που παρακολούθησε σχεδόν 4.000 άνδρες και γυναίκες ηλικίας 46-75 ετών, η ισχύς αποδείχθηκε καλύτερος προγνωστικός δείκτης θνησιμότητας από τη σχετική δύναμη – δηλαδή όσοι μπορούν να παράγουν γρήγορα δύναμη έχουν μικρότερο κίνδυνο πρόωρου θανάτου.

Η σημασία της ισχύος στην πρόληψη των πτώσεων

Ένας λόγος για αυτό ίσως είναι ο κίνδυνος ατυχημάτων. “Η ισχύς σχετίζεται περισσότερο με τον κίνδυνο πτώσεων παρά η απλή δύναμη”, εξηγεί ο Δρ Claudio Gil Araújo, εκ των βασικών συγγραφέων της μελέτης. “Αν περπατάτε στο δρόμο και σκοντάψετε, για να διατηρήσετε την ισορροπία σας πρέπει να ενεργοποιήσετε γρήγορα τους μύες σας – κι όπως γνωρίζουμε, μια πτώση, ειδικά στους ηλικιωμένους, μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες.”

Το πρόβλημα είναι ότι η μυϊκή ισχύς κορυφώνεται στα τέλη των 20 και αρχές των 30 ετών – τότε φτάνουν στο αποκορύφωμα οι ελίτ σπρίντερ – και μειώνεται ταχύτερα από άλλες ικανότητες αν δεν προπονείται. “Συστήνεται έντονα η ενσωμάτωση ασκήσεων ισχύος στα προγράμματα ατόμων 30-50 ετών”, λέει ο Arto Hautala, αναπληρωτής καθηγητής φυσικοθεραπείας στο πανεπιστήμιο Jyväskylä της Φινλανδίας. “Ακόμα και το να διασχίσετε έναν δρόμο με φανάρι απαιτεί γρήγορη κίνηση – χωρίς ισχύ αυτό δυσκολεύει.”

Πώς μπορούμε να αναπτύξουμε τη μυϊκή ισχύ;

Ένας απλός τρόπος είναι να κάνετε τις καθημερινές κινήσεις λίγο πιο γρήγορα. “Το ανέβασμα σκάλας είναι ίσως ο πιο απλός τρόπος για να εντάξετε την προπόνηση ισχύος στην καθημερινότητά σας,” λέει ο Lightfoot. “Μπορείτε επίσης να δοκιμάσετε σπριντ σε ανηφόρα ή ακόμα και κανονικά σπριντ – αν και χρειάζεται σωστή προθέρμανση.”

Οι ασκήσεις με άλματα (plyometrics) αποτελούν το επόμενο επίπεδο – δεν γίνεται να τις κάνετε αργά, επομένως απαιτούν ισχύ. Εδώ όμως είναι σημαντικό να ξεκινήσετε σταδιακά για να μειώσετε τον κίνδυνο τραυματισμού. Για όσους έχουν οστεοπόρωση, όπως σημειώνει η Kirsty Carne, νοσηλεύτρια του Royal Osteoporosis Society, “οι ασκήσεις μέτριας πρόσκρουσης όπως τρέξιμο ή ρακέτες γενικά είναι ασφαλείς, αλλά όσοι έχουν υποστεί κατάγματα στη σπονδυλική στήλη ή πολλαπλά κατάγματα πρέπει να περιορίζονται σε ασκήσεις χαμηλής πρόσκρουσης όπως περπάτημα ή σκάλες”.

“Υπάρχει μια εξαιρετική σειρά ασκήσεων που χρησιμοποιούν οι προπονητές στίβου, γνωστή ως ‘rudiment hop'”, προσθέτει ο Lightfoot. “Πρόκειται για απλά χαμηλά άλματα προς όλες τις κατευθύνσεις – πολύ ασφαλέστερα από τις πιο έντονες κινήσεις.” Το σχοινάκι λειτουργεί παρόμοια: κρατάτε χαμηλά τα άλματα και βελτιώνετε τον συντονισμό σας.

Όταν αποκτήσετε άνεση με τα μικρά άλματα, μπορείτε να δοκιμάσετε άλματα ύψους ή μήκους (broad jump). Τα rebound jumps (άλματα μετά από ελαφρύ πέδημα σε κουτί) είναι πιο προχωρημένα και πρέπει να γίνονται με μέτρο: σταματήστε πριν κουραστούν τα πόδια σας – στόχος εδώ δεν είναι η αντοχή αλλά η εκρηκτικότητα.

Αλλαγές στην προπόνηση στο γυμναστήριο

Στο γυμναστήριο μπορείτε να συνεχίσετε πολλές γνωστές ασκήσεις αλλά με κάποιες τροποποιήσεις. “Όταν μιλάμε για προπόνηση ισχύος εννοούμε υψηλή ταχύτητα στην ανερχόμενη φάση της κίνησης”, εξηγεί ο Araújo. Δηλαδή στις πιέσεις ή τα καθίσματα κάνετε αργά την κάθοδο (έλεγχος), αλλά εκρήγνυσθε στην άνοδο.

Νέα έρευνα δείχνει ότι η μυϊκή ισχύς είναι πιο κρίσιμη από τη δύναμη για την υγεία και τη μακροζωία – και υπάρχουν εύκολοι τρόποι να τη βελτιώσουμε καθημερινά

Με ελεύθερα βάρη ή μηχανήματα χρησιμοποιήστε περίπου 50-70% του μέγιστου βάρους, δηλαδή όσο σηκώνετε για 10-15 επαναλήψεις παραδοσιακά. “Στόχος είναι 6-8 επαναλήψεις χωρίς να μειώνεται η ταχύτητα στις τελευταίες,” λέει ο Araújo. “Αν μπορείτε περισσότερες επαναλήψεις χωρίς απώλεια ταχύτητας, αυξήστε το βάρος.”

Ένα επιπλέον όφελος αυτού του τρόπου προπόνησης είναι ότι συνήθως είναι πιο ευχάριστος από τις παραδοσιακές μεθόδους: δεν χρειάζεται να φτάνετε σε εξάντληση· εκπαιδεύετε τις μυϊκές ίνες να ενεργοποιούνται συγχρονισμένα αντί να πιέζονται στα όρια. Είναι επίσης πιθανώς ασφαλέστερος για μεγαλύτερες ηλικίες: “Η αρτηριακή πίεση αυξάνεται σημαντικά στις βαριές αντιστάσεις”, σημειώνει ο Araújo· ωστόσο στα 6-8 εκρηκτικά reps η πίεση παραμένει χαμηλότερη απ’ ό,τι στις 10-15 υψηλής έντασης επαναλήψεις.

Αθλητικές δραστηριότητες & πρακτικές ασκήσεις για ενίσχυση της ισχύος

Φυσικά μπορείτε πάντα να ξεκινήσετε ένα άθλημα – σχεδόν κάθε αθλητική δραστηριότητα απαιτεί κάποιο βαθμό ισχύος· όσο μικρότερη η διάρκεια κάθε προσπάθειας, τόσο μεγαλύτερη η απαίτηση για εκρηκτικότητα. Το σημαντικό όμως είναι να ξεκινήσετε πριν είναι αργά: γιατί η ισχύς δεν αφορά μόνο τους ελίτ αθλητές – είναι θεμελιώδης για τη διατήρηση ταχύτητας, συντονισμού και ευελιξίας όσο μεγαλώνουμε.

Πώς θα ενισχύσετε την ισχύ στις ασκήσεις σας:

Ρίψεις με medicine ball: Υπάρχουν πολλές παραλλαγές: μονοχερείς ή διχερείς ρίψεις πάνω από το κεφάλι ή slams στο έδαφος (φροντίστε μόνο η μπάλα να μην αναπηδά). Είναι εξαιρετικός τρόπος παραγωγής ισχύος.

Precision jumps: Κεντρική άσκηση στο parkour – διαλέξτε ένα σημείο (πεζοδρόμιο ή γραμμή στο πάτωμα) και προσπαθήστε να προσγειωθείτε ακριβώς εκεί χωρίς αστάθεια.

Sled work: Πολλά γυμναστήρια διαθέτουν πλέον ειδικούς διαδρόμους για έλκηθρο· σπρώξτε ή τραβήξτε το για 10-20 μέτρα, ξεκουραστείτε ένα λεπτό και επαναλάβετε.

Inverted pulls: Με suspension trainer μπορείτε να κάνετε δυναμικές έλξεις ακόμα κι αν δεν έχετε τη δύναμη για εκρηκτικό pull-up· σταθείτε υπό γωνία 45° από το έδαφος και τραβήξτε δυναμικά σε κάθε επανάληψη.

Kettlebell swings: Σχεδόν κάθε άσκηση με kettlebell απαιτεί σωστή παραγωγή ισχύος: κινείστε τους γοφούς προς τα εμπρός κρατώντας χαλαρά τα χέρια σας.

Δύο σύντομα προγράμματα ασκήσεων στο σπίτι χωρίς εξοπλισμό

Πρόγραμμα 1: Ταχύτητα: Εστιάζει στην ελεγχόμενη εκρηκτικότητα – ιδανικό όταν χρειάζεστε έξτρα ώθηση (όπως σηκώνοντας ένα παιδί). Μετά από σύντομη παύση στο κάτω μέρος κάθε κίνησης, εκτοξευτείτε όσο πιο γρήγορα γίνεται· επαναλάβετε τρεις φορές ανά άσκηση, για 3-5 σετ με δύο λεπτά ξεκούρασης ανάμεσα στα σετ.

– Sprinter step-back: Σταθείτε όρθιοι με πόδια στο άνοιγμα των γοφών· κάντε βαθύ lunge προς τα πίσω ενώ οδηγείτε το αντίθετο χέρι μπροστά (όπως στη γραμμή εκκίνησης), πιέστε δυνατά τη φτέρνα μπροστά ώστε να επιστρέψετε όρθιοι· εναλλάξ πλευρές.
– Power press-up: Κάντε push-up σε τοίχο/πάγκο/δάπεδο ανάλογα τη δύναμή σας· κατέβασμα ελεγχόμενα, έκρηξη στην άνοδο (ιδανικά τα χέρια αποκολλούνται στιγμιαία).
– Paused squat jump (ή squat to heel raise): Καθίστε σε squat και κρατήστε μία παύση· μετά εκτινάξτε προς τα πάνω (ή στις μύτες των ποδιών).

Πρόγραμμα 2: Αντανακλαστική Ισχύς: Βοηθά στην ευκινησία & τον συντονισμό· κάντε πέντε επαναλήψεις ανά πλευρά για 3-5 σετ με ένα έως δύο λεπτά ξεκούρασης μεταξύ τους.

– Forward scissors: Εναλλάσσετε γρήγορα πόδια μπρος-πίσω κρατώντας τον κορμό σταθερό.
– High plank shoulder taps: Από θέση plank αγγίζετε εναλλάξ τους ώμους χωρίς μετατόπιση λεκάνης.
– Lateral pogos: Πηδήματα δεξιά-αριστερά πάνω στις μύτες των ποδιών με μικρό εύρος & πλήρη έλεγχο.

Το σημαντικότερο; Ξεκινήστε τώρα! Η ανάπτυξη της μυϊκής ισχύος μπορεί να σημαίνει ότι θα διατηρήσετε την ευελιξία, την αυτοπεποίθησή σας και την ανεξαρτησία στις κινήσεις σας για όλη σας τη ζωή.

Πηγή: theguardian.com

Στο ντοκιμαντέρ, με τίτλο «Tricks, Cheating, Deception – The Million Dollar Business with Football Talents», ο Γιόζεφ Μουκόκο, ο οποίος προηγουμένως εμφανιζόταν ως ο βιολογικός πατέρας του διεθνούς με τις μικρές εθνικές της Γερμανίας, υποστήριξε σε ένορκη κατάθεση πως δεν είναι ο βιολογικός πατέρας του παίκτη.

Ο ίδιος ανέφερε πως ηλικία του ποδοσφαιριστή – που είχε χαρακτηριστεί ως ένα από τα μεγαλύτερα ταλέντα της γενιάς του- είναι ψευδής. Και αυτό γιατί δεν έχει γεννηθεί στις 20 Νοεμβρίου 2004 στο Γιαουντέ, Καμερούν, αλλά στην πραγματικότητα στις 19 Ιουλίου 2000, γεγονός που σημαίνει πως είναι 24 κι όχι 20 χρόνων.

Ο πατέρας του Μουκόκο ισχυρίστηκε ότι ο λόγος που πήρε ψεύτικο πιστοποιητικό γέννησης και πλαστά έγγραφα ήταν για να έχει ο θετός του γιος καλύτερες ευκαιρίες στο ευρωπαϊκό ποδόσφαιρο.

Την ανακάλυψη πιστώνονται ο γερμανός θεολόγος, Λάγιος Μπέρκες, και ο βέλγος αρχαιολόγος, Γκαμπριέλ Νόκι Μασέντο, που, όπως υποστηρίζουν, έχουν εκπλαγεί και οι ίδιοι από τις αντιδράσεις. Μιλώντας στην DW, ο Λάγιος Μπέρκες επισημαίνει πόσο πολύτιμο είναι το εύρημα, παράλληλα, όμως, «προσγειώνει» ορισμένες από τις υπερβολικές προσδοκίες που τροφοδότησαν οι επιστημονικές ανακοινώσεις.

«Δεν πρόκειται ούτε για νέο αφήγημα ούτε για αληθινή ιστορία που αφορά το πρόσωπο του Ιησού, και ασφαλώς δεν αλλάζει όσα γνωρίζουμε γι’ αυτόν», λέει ο γερμανός λέκτορας Θεολογίας στο Πανεπιστήμιο Χούμπολντ του Βερολίνου. «Αν και εμείς ούτως ή άλλως δεν είχαμε ισχυριστεί κάτι τέτοιο, προκλήθηκαν παρεξηγήσεις και επιθετικές αντιδράσεις…».

Σε κάθε περίπτωση, όμως, ο συγκεκριμένος πάπυρος θεωρείται εντυπωσιακή ανακάλυψη. Πρόκειται για το παλαιότερο γνωστό χειρόγραφο από το αποκαλούμενο (Νηπιακό) Ευαγγέλιο του Θωμά, κείμενο που είχε απορριφθεί από την Εκκλησία και δεν είχε συμπεριληφθεί ποτέ στην Καινή Διαθήκη. Σήμερα χαρακτηρίζεται ως ένα από τα «Απόκρυφα Ευαγγέλια», που δεν περιλαμβάνονται στον Κανόνα της Αγίας Γραφής.

Ένα «παιδικό θαύμα» του Ιησού

Σε ένα εδάφιο το συγκεκριμένο χειρόγραφο αναφέρει πως ο Χριστός είχε πραγματοποιήσει ένα θαύμα σε ηλικία μόλις πέντε ετών. Πρόκειται για την ιστορία της «ζωογόνησης των σπουργιτιών»: Ο Ιησούς κάθεται δίπλα στο ποτάμι και παίζει με κομμάτια πηλού, τα οποία πλάθει, για να τους δώσει το σχήμα σπουργιτιών. Όμως ο Ιωσήφ τον επιπλήττει, διότι όλα αυτά γίνονται το Σάββατο, παραδοσιακή ημέρα αργίας και πλήρους κατάπαυσης των εργασιών. Τότε ο Ιησούς χτυπάει παλαμάκια και ξαφνικά μετατρέπει τα πήλινα αντικείμενα σε ζωντανά πτηνά, που πετούν μακριά.

Το Ευαγγέλιο του Θωμά χρονολογείται από τον 2ο αιώνα μ.Χ. και είναι γνωστό στους θεολόγους ανά τον κόσμο. Ο επίσκοπος Ειρηναίος του Λουγδούνου (της σημερινής Λυών) το είχε χαρακτηρίσει «μη αυθεντικό» και «αιρετικό». Τα αφηγήματά του μάλλον ξενίζουν όσους γνωρίζουν ότι ο Ιησούς διακρινόταν για την αγάπη του και τις ευγενείς πράξεις του, ακόμη και ως νήπιο. Διότι στο συγκεκριμένο Ευαγγέλιο ο μικρός Ιησούς εμφανίζεται να εκφράζει αισθήματα θυμού και εκδίκησης, να υβρίζει ή να εξοργίζει συνομήλικούς του όταν τον ενοχλούν, ακόμη και να σκοτώνει έναν δάσκαλό του.

Η Καινή Διαθήκη αναφέρει ελάχιστα για την παιδική ηλικία του Χριστού. Πρόκειται για ένα κενό που κατά κάποιον τρόπο αναπληρώνει το Ευαγγέλιο του Θωμά, ίσως γι’ αυτό ήταν ιδιαίτερα δημοφιλές στον Μεσαίωνα. Κατά καιρούς έχουν εμφανιστεί διάφορες μεταφράσεις ή διασκευές του κειμένου σε πολλές γλώσσες, για παράδειγμα στα λατινικά ή τα αραβικά. Αλλά όπως επισημαίνει ο Λάγιος Μπέρκες «τα ελληνικά θεωρούνται η πρωτότυπη γλώσσα. Μέχρι πρότινος η αρχαιότερη εκδοχή του κειμένου ήταν από τον 11ο αιώνα».

Το θραύσμα του χειρόγραφου που εντόπισαν οι Μπέρκες και Μασέντο, όμως, χρονολογείται από τον 4ο ή 5ο αιώνα. Αυτή η ανακάλυψη μπορεί να μας οδηγήσει σε μία «νέα αντίληψη» για τη γλώσσα της εποχής, καθώς, όπως επισημαίνει ο Μπέρκες στην DW, «το επίπεδο χρήσης και η υφολογική αξία του πρωτότυπου ελληνικού κειμένου ήταν πολύ ανώτερα από ό,τι εκτιμούσαμε προηγουμένως».

Πώς έγινε η ανακάλυψη στο Αμβούργο

Με όλα αυτά τα δεδομένα, πώς είναι σίγουροι οι Μπέρκες και Μασέντο ότι το δικό τους εύρημα είναι αυθεντικό;

Το θραύσμα αποτελεί μέρος της (μάλλον αξιόπιστης) συλλογής έργων τέχνης στην κρατική και πανεπιστημιακή βιβλιοθήκη «Καρλ φον Οσιέτσκι» του Αμβούργου. Ήταν απόκτημα του γερμανικού Papyrus Cartel, που άρχισε να δραστηριοποιείται το 1906 με στόχο την αγορά αιγυπτιακών παπύρων για μουσεία ή βιβλιοθήκες στη Γερμανία. Την εποχή εκείνη οι ερευνητές είχαν εστιάσει σε καλά συντηρημένους παπύρους, ενώ τα μικρότερα θραύσματα παρέμεναν στην αφάνεια, χωρίς να περνούν πάντοτε από την ενδεδειγμένη διαδικασία καταγραφής.

Μόλις στις αρχές του αιώνα μας ξεκίνησε μία συστηματική προσπάθεια για την καταγραφή και ψηφιοποίηση όλων των ευρημάτων. Η συλλογή του Αμβούργου περιελάμβανε περίπου 1.000 αντικείμενα και εκεί εντοπίστηκε το θραύσμα. «Για να είμαι ειλικρινής, ήταν μία έρευνα που έγινε…παρεμπιπτόντως, αλλά αποδείχθηκε σημαντική για εμάς», λέει ο Λάγιος Μπέρκες. «Θέλουμε να τη συνεχίσουμε και πιστεύω ότι μας περιμένουν και άλλα παρόμοια ευρήματα από το ίδιο χειρόγραφο ή από άλλα Απόκρυφα Ευαγγέλια, αν και βεβαίως δεν μπορώ να εγγυηθώ κάτι τέτοιο. Αυτό δεν είναι κάτι που μπορείς να αναζητήσεις στοχευμένα. Πρέπει να ερευνήσεις ολόκληρη τη συλλογή, χρειάζεται επιμονή και τύχη…».

Πηγή: newsbeast.gr

Ο Τραμπ ήταν δυναμικός, εριστικός και προσβλητικός, απέφυγε να απαντήσει στις δύσκολες ερωτήσεις, δεν είπε ούτε καν αν θα αποδεχτεί τα αποτελέσματα των εκλογών, επανέλαβε γνωστά ψεύδη και καταστροφολογίες και συχνά κόμπαζε για τη δική του προεδρία.
Κέρδισε καθαρά τις εντυπώσεις, σε σημείο ώστε στο πάνελ του CNN που ακολούθησε το debate να συζητιέται ακόμα και το ενδεχόμενο μέχρι το Νοέμβριο ο Μπάιντεν να μην είναι ο υποψήφιος πρόεδρος των Δημοκρατικών.

Όπως επισημαίνει η ανάλυση του ABC News, “από τις πρώτες στιγμές της νύχτας, η μεγαλύτερη πολιτική αδυναμία του Προέδρου Τζο Μπάιντεν –η ηλικία του και η αντιληπτική αδυναμία του– έγινε σαφής ευθύνη στη σκηνή της συζήτησης την Πέμπτη. Σε ένα ιδιαίτερα χαμηλό σημείο για τον πρόεδρο, ο Μπάιντεν φαινομενικά έχασε τη σκέψη του ενώ απαντούσε σε μια ερώτηση σχετικά με το εθνικό χρέος, σταματώντας και καταλήγοντας σε ένα σχόλιο σχετικά με το επιτέλους «να νικήσει το Medicare». Ο Ντόναλντ Τραμπ πήδηξε αυτό το κύμα όταν οι συντονιστές του CNN στράφηκαν προς το μέρος του, λέγοντας ότι ο Μπάιντεν «χτύπησε μέχρι θανάτου τη Medicare».”

Σχετική είναι η ανάλυση του TheHill που κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τους Δημοκρατικούς, επισημαίνοντας πως αυτό που τελικά παρουσίασε ο Τζο Μπάϊντεν στο ντιμπέϊτ με τον Τραμπ ήταν …”η ηλικία του”. Ήδη πολλοί είναι εκείνοι που θεωρούν πως δεν είναι πια βέβαιο ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ και υποψήφιος πρόεδρος θα φτάσει μέχρι το τέλος της κούρσας, αν και τα περιθώρια αλλαγών στενεύουν ασφυκτικά. Η επόμενη τηλεμαχία έχει προσδιοριστεί για τις 9 Σεπτεμβρίου.

Όπως αναφέρει το έγκυρο αμερικανικό σάϊτ και ο αναλυτής Max Burns,ιδρυτής του Third Degree Strategies :

Εάν το προεδρικό ντιμπέιτ της Πέμπτης το βράδυ ήταν ένα σημάδι της κούρσας που έρχεται, δεν κατηγορώ τον αριθμό ρεκόρ των Αμερικανών ψηφοφόρων που λένε ότι έχουν αποχωρήσει πλήρως από την πολιτική διαδικασία.

Πριν από τη συζήτηση της Πέμπτης, η ομάδα του Τζο Μπάιντεν αύξησε τις προσδοκίες ότι ο πρόεδρος θα ξεκαθαρίσει το μήνυμα της προεκλογικής του εκστρατείας και θα φέρει τον αγώνα στο κατώφλι του Ντόναλντ Τραμπ.

Όποια κι αν ήταν αυτά τα σχέδια, χρειάστηκαν λιγότερο από 12 λεπτά για να ξετυλιχτούν. Αντίθετα, ο Μπάιντεν παρουσίασε κάτι που οι σύμβουλοί του πέρασαν μεγάλο μέρος της εκστρατείας προσπαθώντας να αποφύγουν: την ηλικία του.

Ο Τραμπ ταλαντεύτηκε ανάμεσα στο συνηθισμένο σκληροτράχηλο και τις κραυγές θυματοποίησης, αλλά αυτή η κουρασμένη ρουτίνα ωχριά σε σύγκριση με τον βραχνό και ελικοειδή Μπάιντεν που εμφανίστηκε σε εκείνη τη σκηνή της Ατλάντα. Για πολλούς ψηφοφόρους, η αντιστοιχία της Πέμπτης στο CNN ήταν η πρώτη τους πραγματική ματιά τόσο στον Τραμπ όσο και στον Μπάιντεν από την ολοκλήρωση της εκστρατείας του 2020. Αυτό που είδαν απλώς θα ενισχύσει την επίμονη ανησυχία ότι ο Μπάιντεν είναι απλώς πολύ μεγάλος για να ξεκινήσει μια δυναμική εκστρατεία για την προστασία της μαχόμενης δημοκρατίας της Αμερικής.

Για να είμαστε σαφείς, υπάρχει ένα χάσμα διαφοράς μεταξύ της ικανότητας ενός υποψηφίου να συζητά και της ικανότητάς του να κυβερνά αποτελεσματικά το εκτεταμένο διοικητικό κράτος της Αμερικής. Ο Μπάιντεν, περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον, αποτελεί παράδειγμα αυτής της έντονης διαίρεσης, περηφανεύεται για μια από τις πιο επιτυχημένες νομοθετικά πρώτης θητείας προεδρίες από τον Φράνκλιν Ντ. Ρούσβελτ το 1932.

Όποια κι αν ήταν τα κάποτε τρομερά ταλέντα του στις συζητήσεις, ο Μπάιντεν αποδείχθηκε ανίκανος να αντιμετωπίσει την πλημμύρα κακών και διαστρεβλώσεων του Τραμπ. Κάποια στιγμή στο πρώτο τέταρτο της συζήτησης, ο Μπάιντεν έγινε τόσο μπερδεμένος στη δική του επιχειρηματολογία που μετέτρεψε μια ερώτηση σχετικά με την άμβλωση σε μονόλογο για τη μετανάστευση που άθελά του έκανε τον αντίπαλό του.

Σε μια άλλη στιγμή, ο Μπάιντεν ισχυρίστηκε ότι « επιτέλους νίκησε το Medicare ». Η σουρεαλιστική γκάφα έριξε ακούσια ένα από τα πιο αξιόπιστα κρούσματα του Τραμπ κατά του Μπάιντεν.

Για μεγάλο μέρος της συζήτησης, ο Τραμπ φαινόταν να έχει τη σκηνή μόνος του. Αντί να φιλονικήσει με τον Μπάιντεν όπως έκανε το 2020, ο πρώην πρόεδρος κατεύθυνε τη λιτανεία των μισών αληθειών του απευθείας στον αμερικανικό λαό. Πρέπει να ήταν μια ταπεινωτική στιγμή για τον Μπάιντεν, ο οποίος χρησιμοποίησε την ίδια τακτική με μεγάλα αποτελέσματα εναντίον του Τραμπ πριν από τέσσερα χρόνια.

Αλλά οι συζητήσεις δεν αφορούν μόνο την εμφάνιση. Θα πρέπει τουλάχιστον να προσπαθήσουμε να εξετάσουμε την ουσία αυτών που είπε ο καθένας.

Ο Τραμπ χρειάστηκε 45 λεπτά για να ενσωματώσει το ψέμα του ότι οι άνδρες και οι γυναίκες που επιτέθηκαν στο Καπιτώλιο στις 6 Ιανουαρίου ήταν «τόσο αθώοι», λέγοντας ακόμη και στον Μπάιντεν ότι θα έπρεπε να «ντρέπεται» για τη δίωξη των εξτρεμιστών που ευθύνονται για την επίθεση σε αστυνομικούς και τις λεηλασίες. κυβερνητικά γραφεία.

Όταν του ζήτησε ο Μπάιντεν να καταγγείλει τα Proud Boys και άλλους εξτρεμιστές που εμπλέκονται στη βία, ο Τραμπ απλώς τον αγνόησε. Ο Τζέικ Τάπερ, φαινομενικά ένας από τους συντονιστές της βραδιάς, προφανώς δεν πίστευε ότι το θέμα άξιζε ούτε μια πρόχειρη συνέχεια.

Ο Μπάιντεν έκανε ό,τι μπορούσε για να χαρακτηρίσει την εκστρατεία του 2024 ως δημοψήφισμα για την ίδια τη δημοκρατία. «Ποιος άκουσε ποτέ για έναν πρόεδρο που επιδιώκει εκδίκηση;» είπε περίπου μια ώρα μετά τη συζήτηση. «Ποιος άκουσε ποτέ για έναν πρόεδρο που είπε ότι ο Χίτλερ έκανε κάποια καλά πράγματα ; Θα ήθελα να μάθω ποιες είναι». Και πάλι, ο Τραμπ απέρριψε το σχόλιο και κανένας από τους συντονιστές δεν θεώρησε το θέμα τόσο ενδιαφέρον για εξερεύνηση.

Είναι δύσκολο να πει κανείς εάν πράγματα όπως η ηλικία ή οι πολιτικές δεξιότητες έχουν πια σημασία. Ο Τραμπ το γνωρίζει αρκετά καλά, ως ο πρώτος άνθρωπος στην αμερικανική ιστορία που κέρδισε την προεδρία χωρίς καμία απολύτως προηγούμενη πολιτική ή πολιτική εμπειρία. Οι περισσότεροι ψηφοφόροι είναι πλέον σταθερά ευθυγραμμισμένοι είτε στα στρατόπεδα των Δημοκρατικών είτε των Ρεπουμπλικανών και αυτοπροσδιορίζονται ως μη πειστικοί. Ένα μικρό κομμάτι ανεξάρτητων ψηφοφόρων θα είναι πιθανότατα εκείνοι που θα αποφασίσουν για το εάν ο Μπάιντεν θα επιστρέψει στον Λευκό Οίκο ή η χώρα μας θα αγκαλιάσει μια ανοιχτά αυταρχική δεύτερη κυβέρνηση Τραμπ.

Η εκστρατεία του Μπάιντεν στηρίζεται όλο και περισσότερο σε ένα πυκνό δίκτυο υποκατάστατων στα παραδοσιακά και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να βελτιώσει και να ενισχύσει το μήνυμα του προέδρου. Αυτό είναι απαραίτητο για κάθε εκστρατεία, αλλά δεν μπορεί να καλύψει το κενό που αφήνει ένας υποψήφιος που αγωνίζεται τόσο εμφανώς να μεταδώσει το δικό του μήνυμα στον αμερικανικό λαό.

Δεν είμαι στέλεχος της εκστρατείας του Μπάιντεν, ούτε έμπιστος στον κόσμο του Μπάιντεν. Δεν ξέρω αν γίνονται συζητήσεις υψηλού επιπέδου αυτή τη στιγμή σχετικά με την απόδοση του Μπάιντεν, αλλά θα ήταν πολιτική αμέλεια να προσποιούμαστε ότι η συζήτηση της Πέμπτης πήγε καλά για τον πρόεδρο.

Όπως το χάος του Μπαράκ Ομπάμα σε ένα πρώτο ντιμπέιτ εναντίον του Μιτ Ρόμνεϊ το 2012, η ​​αποψινή συζήτηση θα πρέπει να κεντρίσει τη σοβαρή αναζήτηση σχετικά με το τι πρέπει να διορθωθεί στην εκστρατεία του Μπάιντεν. Η εναλλακτική είναι μια δεύτερη προεδρία Τραμπ που θα ανατρέψει τη δημοκρατία μας για πάντα.

“Ο τρόπος με τον οποίο η συμπεριφορά του προέδρου έχει περιγραφεί σε αυτήν την έκθεση δεν θα μπορούσε να είναι πιο λανθασμένος ως προς τα γεγονότα”, δήλωσε επίσης η Χάρις.

Στο πόρισμά του, ο ειδικός εισαγγελέας δεν εισηγείται να ασκηθεί ποινική δίωξη σε βάρος του Μπάιντεν, 81 ετών, όμως ο Χουρ συμπεραίνει ότι ο Μπάιντεν είχε διατηρήσει συνειδητά στην κατοχή του και κοινοποιήσει διαβαθμισμένα έγγραφα μετά την αντιπροεδρία του, όταν ήταν απλός πολίτης. Ωστόσο εξήγησε ότι “μια κατηγορία δεν δικαιολογείται”, κυρίως γιατί ένα δικαστήριο θα έδινε το πλεονέκτημα της αμφιβολίας σε “έναν συμπαθή ηλικιωμένο, καλοπροαίρετο, με κακή μνήμη”.

Σημειώνει επίσης ότι “η μνήμη του έχει χειροτερέψει”: ο πρόεδρος “δεν θυμόταν πλέον πότε ήταν αντιπρόεδρος” ή ακριβώς τη χρονιά που πέθανε ο μεγαλύτερος γιος του Μπο.

Ο Ρόμπερτ Χουρ, ρεπουμπλικάνος και πρώην ομοσπονδιακός εισαγγελέας του Μέριλαντ, διορίστηκε τον Ιανουάριο του 2023 από τον υπουργό Δικαιοσύνης της κυβέρνησης Μπάιντεν, τον Μέρικ Γκάρλαντ, για να διερευνήσει την ανακάλυψη τον Δεκέμβριο του 2022 και τον Ιανουάριο του 2023 διαβαθμισμένων εγγράφων που χρονολογούνται από την εποχή που ο Τζο Μπάιντεν ήταν αντιπρόεδρος (2009-2017) στην κατοικία του στο Γουίλμινγκτον (Ντέλαγουερ) και σε ένα παλιό γραφείο.

Ο Δημοκρατικός πρόεδρος είναι υποψήφιος για την επανεκλογή του τον Νοέμβριο και πολύ πιθανόν να συναντήσει στον δρόμο του τον 77χρονο πρώην πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, το μεγάλο φαβορί στις προκριματικές εκλογές των Ρεπουμπλικάνων.

Οι πολιτικοί υποστηρικτές του Τραμπ εκμεταλλεύτηκαν την Πέμπτη το περιεχόμενο της έκθεσης, δηλώνοντας κυρίως ότι ο Τζο Μπάιντεν δεν είναι πλέον “κατάλληλος” να κυβερνήσει.

Οι Νοτιοκορεάτες θεωρούν ότι κάποιος είναι ενός έτους όταν γεννιέται και κάθε 1η Ιανουαρίου προστίθεται ένα έτος. Αυτή είναι η ηλικία που χρησιμοποιούν πιο συχνά στην καθημερινότητά τους οι πολίτες.

Υπάρχει επίσης ένα ξεχωριστό σύστημα για λόγους στρατολόγησης ή υπολογισμού της νόμιμης ηλικίας για την κατανάλωση αλκοόλ και για κάπνισμα, στο οποίο η ηλικία κάποιου υπολογίζεται από το μηδέν στη γέννηση και την 1η Ιανουαρίου προστίθεται μία χρονιά. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1960, ωστόσο, η Νότια Κορέα ορίζει ότι σε ιατρικά και νομικά έγγραφα χρησιμοποιείται η διεθνής πρακτική που υπολογίζει την ηλικία από μηδέν στη γέννηση και προστίθεται ένας χρόνος σε κάθε επέτειο γενεθλίων. Η σύγχυση που προκαλούν τα διαφορετικά συστήματα θα εξαφανιστεί –τουλάχιστον σε επίσημα έγγραφα– όταν τον Ιούνιο του 2023 τεθούν σε ισχύ οι νέοι νόμοι που προβλέπουν τη χρήση μόνο της διεθνούς μεθόδου για τον υπολογισμό της ηλικίας. «Η αναθεώρηση έχει στόχο να περιορίσει το περιττό κοινωνικοοικονομικό κόστος που προκαλείται από νομικές και κοινωνικές διαμάχες καθώς συνεχίζει να υπάρχει σύγχυση λόγω των διαφορετικών μεθόδων υπολογισμού της ηλικίας», δήλωσε στο Κοινοβούλιο ο Γου Σανγκ-μπουμ από το κυβερνών Κόμμα Λαϊκής Εξουσίας.

Η Τζονγκ Ντα-ουν, μια 29χρονη υπάλληλος γραφείου, χαίρεται με την αλλαγή αυτή, λέγοντας ότι ανέκαθεν έπρεπε να σκεφθεί προσεκτικά όταν στο εξωτερικό την ρωτούσαν για την ηλικία της.

«Θυμάμαι ξένους να με κοιτούν με προβληματισμό διότι μου έπαιρνε τόσο χρόνο να δώσω μια απάντηση για την ηλικία μου».

«Ποιος δεν θα ήθελε να γίνει ένα ή δύο χρόνια νεότερος;», πρόσθεσε.

Λόγω του μικρού του αναστήματος (1,50 μ.), ο Ισπανός δεν προσκλήθηκε να καταταχτεί και να πολεμήσει το 1936, όταν μαινόταν ο ισπανικός εμφύλιος πόλεμος. Έφτιαξε περιουσία ανοίγοντας επιχείρηση υποδημάτων και πάντα λάτρευε να παίζει ποδόσφαιρο. Απέκτησε 7 κόρες, 14 εγγόνια και 22 δισέγγονα.

Saturnino was born on 8th of February 1909 and passed away at his home in Spain.

— Guinness World Records (@GWR) January 19, 2022

Το ρεκόρ μακροζωίας διατηρούσε η γαλλίδα Ζαν Καλμάν, η οποία είχε ζήσει 122 χρόνια και 164 ημέρες ως τον θάνατό της το 1997, σύμφωνα με το Γκίνες.

του ΓΙΩΡΓΟΥ ΣΩΤΗΡΕΛΗ*

Ι. Το μέτρο του  υποχρεωτικού εμβολιασμού στην ηλικιακή κατηγορία των άνω των εξήντα ετών έχει εγείρει, ευλόγως, πολλά ζητήματα, σε όλα τα πεδία που συνδέονται, άμεσα ή έμμεσα, με την πανδημία. Αναμφισβήτητα, όμως, τα πλέον ακανθώδη είναι αυτά που αφορούν την συνταγματικότητά του (βλ. ενδεικτικά τα –εν εξελίξει– αφιερώματα των ιστοσελίδων Constitutionalism.gr και Syntagma Watch, του Ομίλου «Αριστόβουλος Μάνεσης» και του Ιδρύματος Τσάτσου, αντίστοιχα). Πολλώ δε μάλλον όταν τα επιδημιολογικά δεδομένα δεν αφήνουν περιθώρια ούτε για επανάπαυση ούτε για αποστασιοποιημένες θεωρήσεις. 

Ωστόσο, όσο επικίνδυνες είναι οι σειρήνες του συνταγματικού λαϊκισμού, που μας καλούν συχνά να βαφτίσουμε αντισυνταγματικό ό,τι δεν εγκρίνουμε πολιτικά, άλλο τόσο επικίνδυνη είναι η «μιθριδατική» λογική μιας γενικευμένης και ελαφρά τη καρδία ανοχής οποιουδήποτε κυβερνητικού μέτρου, στο όνομα των έκτακτων αναγκών της πανδημίας. Το προηγούμενο εξ άλλου της καταχρηστικής αξιοποίησης αυτών των αναγκών, από την κυβέρνηση, προκειμένου να υπηρετήσει απλώς ευκαιριακούς πολιτικούς της στόχους, το είδαμε ανάγλυφα στο ζήτημα του υπέρμετρου περιορισμού των συναθροίσεων, κατά την περυσινή Επέτειο του Πολυτεχνείου…

Όπως λοιπόν τότε έτσι και τώρα, πρέπει να αποφύγουμε τις παγίδες τόσο του τυφλού και στείρου καταγγελτισμού όσο και του άκριτου απολογητισμού, υιοθετώντας μια ερμηνευτική προσέγγιση η οποία συνυπολογίζει μεν την κρισιμότητα της συγκυρίας αλλά χωρίς να υποτάσσει την ερμηνεία του Συντάγματος σε προκρούστειες πολιτικές σκοπιμότητες ή/και σε αυταποδεικτικές αποφάνσεις, ερειδόμενες σχεδόν αποκλειστικά  στην επίκληση της επιστημονικής αυθεντίας του αποφαινομένου (είναι έτσι επειδή το λέω εγώ…). 

****

ΙΙ. Με δεδομένες λοιπόν τις προηγηθείσες προκαταρκτικές επισημάνσεις, θα επιχειρήσω να συνοψίσω τα βασικά ερμηνευτικά κριτήρια για την συνταγματική αξιολόγηση του μέτρου της συγκεκριμένης υποχρεωτικότητας: 

1. Είναι αναμφισβήτητο ότι η πανδημία αποτέλεσε και αποτελεί ένα ευρύ πεδίο σύγκρουσης δικαιωμάτων. Στην μία πλευρά βρίσκονται σταθερά το κοινωνικό δικαίωμα της υγείας (άρθρο 21 παρ. 3), που θεμελιώνει αξίωση θετικών παρεμβάσεων του κράτους προς την κατεύθυνση της προστασίας της, κατ’επέκτασιν δε και της προστασίας της ζωής (άρθρο 5 παρ.2). Στην άλλη βρίσκονται, κατά περίπτωση, πλείστα όσα ατομικά δικαιώματα. Στην συγκεκριμένη βέβαια περίπτωση, του υποχρεωτικού εμβολιασμού,  προεξάρχον είναι το ατομικό δικαίωμα αυτοδιάθεσης του σώματος απέναντι σε ιατρικές επεμβάσεις, η προστασία του οποίου απορρέει από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ), ως έκφανση του αυτοπροσδιορισμού, αλλά και κατοχυρώνεται πλέον ρητά, μετά την αναθεώρηση του 2001, στο Σύνταγμά  μας, ως κρίσιμη πτυχή του ατομικού δικαιώματος της υγείας (άρθρο 5 παρ. 5).

2. Ο βασικός μηχανισμός επίλυσης των συγκρούσεων μεταξύ των δικαιωμάτων, στο πλαίσιο του Συνταγματικού Δικαίου, είναι ως γνωστόν η στάθμιση, την οποία κάνει είτε ο ίδιος ο (συνταγματικός ή κοινός) νομοθέτης, είτε η Διοίκηση, κατόπιν νομοθετικής εξουσιοδότησης, είτε, εν τέλει και σε κάθε περίπτωση, τα Δικαστήρια. Η στάθμιση, με δεδομένο ότι  κατ’αρχήν δεν υπάρχει καμία ιεράρχηση μεταξύ των συγκρουόμενων συνταγματικών δικαιωμάτων, αποσκοπεί στην ισόρροπη κατά το δυνατόν ικανοποίησή τους. Ωστόσο, είναι νομίζω ευρέως και ευλόγως αποδεκτό, τόσο στην θεωρία όσο και στην νομολογία, ότι  η προστασία της υγείας και της ζωής, απέναντι στην πανδημία,  συνδέεται εγγενώς με δύο από τους σημαντικότερους γενικούς περιορισμούς των δικαιωμάτων, διότι, πέρα από το ότι εντάσσεται εμφανώς, κατά τα ανωτέρω, στα «δικαιώματα των άλλων» ανάγεται, ταυτόχρονα –μαζί με όλα τα συμπαρομαρτούντα– και σε ισχυρό λόγο δημόσιου συμφέροντος. 

3. Παρά ταύτα, όμως, το ότι αποδεχόμαστε τα ανωτέρω δεν σημαίνει ότι αρκεί να εξαγγελθούν κάποια κυβερνητικά μέτρα κατά της πανδημίας για να θεωρηθεί ότι οι επιπτώσεις που τυχόν συνεπάγονται, ως προς τα ατομικά δικαιώματα, είναι εξ ορισμού και άνευ ετέρου συνταγματικά θεμιτές. Πολύ περισσότερο μάλιστα όταν γίνεται ολοένα και περισσότερο φανερό ότι οι αποφάσεις για την επιβολή αυτών των μέτρων δεν στηρίζονται πλέον –ή έστω δεν στηρίζονται κυρίως– σε προτάσεις των ειδικών, όπως στην πρώτη φάση της πανδημίας, αλλά σε στενά πολιτικές (ενίοτε δε και σε απλώς επικοινωνιακές…) σκοπιμότητες. Ως εκ τούτου απαιτείται σε κάθε περίπτωση ισχυρή και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, από την οποία να προκύπτει με επιχειρήματα –και όχι αξιωματικά–  ότι παράλληλα λαμβάνονται υπ’όψιν και οι «περιορισμοί των περιορισμών» και ιδίως ότι δεν παραβιάζεται ο πυρήνας του δικαιώματος και η αρχή της αναλογικότητας. 

*****

ΙΙΙ. Υπό αυτό λοιπόν το τριπλό ερμηνευτικό πρίσμα μπορούμε πλέον να αξιολογήσουμε την επίμαχη μορφή υποχρεωτικότητας του εμβολιασμού ως προς την ηλικιακή κατηγορία των άνω των εξήντα. Ειδικότερα:

1.  Το πρώτο που πρέπει να παρατηρήσουμε είναι ότι, στην συγκεκριμένη περίπτωση, δεν συντρέχει ο περιορισμός ως προς τα «δικαιώματα των άλλων», διότι η εν λόγω ηλικιακή κατηγορία δεν αποτελεί μεγαλύτερο κίνδυνο για την μετάδοση του ιού, σε σχέση με τις υπόλοιπες. Με άλλα λόγια, δεν ισχύει εν προκειμένω η  στάθμιση που περιγράψαμε προηγουμένως, ως προς την «σύγκρουση δικαιωμάτων», διότι το μόνο που κινδυνεύει περισσότερο είναι η προστασία της υγείας και της ζωής των ίδιων των άνω των 60, για την οποία όμως δεν νοείται υποχρεωτικότητα (όπως δεν νοείται, πχ, και για τους μάρτυρες του Ιεχωβά, όταν αρνούνται την μετάγγιση αίματος – σε αντίθεση βέβαια με  τα ανήλικα παιδιά τους για τα οποία και μόνον μπορεί να παρέμβει ο εισαγγελέας). 

2. Ο μόνος λοιπόν γενικός περιορισμός του οποίου μπορεί να γίνει επίκληση είναι το δημόσιο συμφέρον, που συνδέεται ιδίως με τις αντοχές του δημόσιου συστήματος υγείας και τις τυχόν δυσμενείς επιπτώσεις από την κατάρρευσή του. Ο περιορισμός αυτός, βέβαια, ακόμη και από μόνος του δεν μπορεί να κριθεί αμελητέος. Κάθε άλλο μάλιστα. Ωστόσο, είναι προφανές ότι όχι μόνον αλλάζουν τα δεδομένα της στάθμισης αλλά και το ότι η επιταγή για σεβασμό της αρχής της αναλογικότητας εμφανίζεται πλέον ακόμη ισχυρότερη.

3. Συγκεκριμένα, το πρόβλημα της αναλογικότητας, ως προς το εξεταζόμενο κυβερνητικό μέτρο, τίθεται σε δύο επίπεδα:

Α.  Κατ’αρχάς πρέπει να προκύπτει, με σαφή και ειδική αιτιολογία, όχι μόνον το ότι εξαντλήθηκαν όντως τα ηπιότερα μέτρα –όπως γενικώς και αορίστως αναφέρεται στον νόμο– αλλά και ότι το συγκεκριμένο μέτρο είναι προσφορότερο και περισσότερο αναγκαίο από άλλα, τα οποία θα μπορούσαν να είχαν ληφθεί αλλά δεν ελήφθησαν, τόσο ως προς την προστασία των άλλων όσο και ως προς την θωράκιση του δημόσιου συστήματος υγείας.

Στο σημείο αυτό μάλιστα πρέπει να παρατηρηθεί ότι με βάση τα νομολογιακά δεδομένα του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ), τα οποία έχει υιοθετήσει εν πολλοίς και το δικό μας Συμβούλιο της Επικρατείας, ο έλεγχος ως προς την συνταγματική παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας δεν πρέπει να είναι μερικός και αποσπασματικός, δηλαδή περιοριζόμενος αποκλειστικά και μόνον στην ανάλυση των επίμαχων νομοθετικών διατάξεων.

Αντίθετα, πρέπει να εντάσσεται συστηματικά σε μια ολιστική και διαχρονική εξέταση της εν γένει νομοθετικής πολιτικής ως προς την πανδημία, τόσο ως προς την συνοχή και την συστηματικότητά της όσο και, εν τέλει, ως προς την αποτελεσματικότητά της (βλ. ενδεικτικά την ενδελεχή σχετική ανάλυση του Κ. Γιαννακόπουλου, Η επίδραση του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον δικαστικό έλεγχο της συνταγματικότητας των νόμων, Σάκκουλας 2013, αρ. 236 επ.). Είναι δε προφανές ότι στο πλαίσιο ενός τέτοιου ελέγχου, η κρίση ως προς την αναγκαιότητα, την προσφορότητα και την αντιστοίχηση με τον επιδιωκόμενο σκοπό του υπό κρίσιν κυβερνητικού μέτρου προϋποθέτει προεχόντως να απαντηθούν τρία κρίσιμα  ερωτήματα:

α. Γιατί δεν προηγήθηκε, παρότι έχει προταθεί από πολλές πλευρές, η επέκταση του υποχρεωτικού εμβολιασμού σε επιπλέον κατηγορίες εργαζομένων στον δημόσιο τομέα (στρατός, αστυνομία, ιερείς, δικαστικοί, εκπαιδευτικοί, μέλη ελεγκτικών μηχανισμών) ή ακόμη και στον ιδιωτικό τομέα (σίτιση, ιδιωτική εκπαίδευση) ενώ είναι φανερό ότι ο μη εμβολιασμός τους συνιστά μεγαλύτερο κίνδυνο ως προς την μετάδοση του ιού όχι μόνο σε ηλικιωμένους αλλά και σε ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού; Και τι εμποδίζει, έστω και τώρα, να προχωρήσει μια τέτοια επέκταση; Μήπως τελικά τα κριτήρια είναι μικροπολιτικά (πελατειακά) και όχι επιστημονικά;

β. Γιατί δεν προηγήθηκε, ως προς τους ανήκοντες στην ίδια ηλικιακή κατηγορία αλλά και σε άλλες ευπαθείς ομάδες, ένα ειδικό lock down, ως προς την πρόσβαση σε πολυσύχναστους χώρους, είτε σαν αυτό που εφαρμόζει ήδη η Ιταλία είτε σαν αυτό που εξήγγειλε η Γερμανία, ώστε να προφυλαχθούν τόσο αυτοί όσο και το δημόσιο σύστημα υγείας από την μετάδοση του ιού; 

γ. Γιατί δεν έγιναν επιπλέον προσλήψεις γιατρών και νοσηλευτών  αλλά και γενικευμένη επίταξη στον ιδιωτικό τομέα της υγείας, παρά την πληθώρα των επικίνδυνων εκτός ΜΕΘ διασωληνώσεων, ώστε να είναι όντως πειστικό ότι οι δυνατότητες περίθαλψης των ασθενούντων έχουν φθάσει στα όριά τους;

(Θεωρητικά βέβαια θα μπορούσε να τεθεί και ένα τέταρτο ερώτημα: Γιατί δεν επελέγη ο αποκλεισμός -ή έστω η διαβαθμισμένη μεταχείριση- των μη εμβολιασθέντων από το δημόσιο σύστημα υγείας, που διασφαλίζει πραγματική αντιστοίχηση μέσου και σκοπού; Ωστόσο αυτό το ερώτημα, παρότι φαίνεται  συνεπέστερο ως προς την πτυχή αυτή της αναλογικότητας, θέτει τόσα άλλα συνταγματικά, πολιτικά και ηθικά ζητήματα, που δεν έχει νόημα να συζητηθεί σοβαρά, σε αντίθεση με μια πολύ ηπιότερη εκδοχή του, που θα την δούμε στην συνέχεια). 

Με βάση λοιπόν αυτά τα τρία ερωτήματα, πρέπει νομίζω ευλόγως να αναρωτηθούμε: είναι δυνατόν, με αυτά τα δεδομένα, να δεχθούμε ότι η εν γένει νομοθετική πολιτική της κυβέρνησης, τουλάχιστον το τελευταίο μεγάλο διάστημα, δείχνει την απαιτούμενη συνοχή, συστηματικότητα και αποτελεσματικότητα, ώστε να κριθεί σύμφωνη με την αρχή της αναλογικότητας η τελευταία –μάλλον σπασμωδική– εκδήλωσή της, δηλαδή τα πρόσφατα κυβερνητικά μέτρα; 

Β. Υπάρχει όμως και μια δεύτερη πτυχή της αρχής της αναλογικότητας που ανακύπτει εν προκειμένω και αποδίδεται ευκρινώς με το ακόλουθο ερώτημα: μπορεί να υπηρετεί την αρχή της αναλογικότητας η οριζόντια επιβολή ενός προστίμου το οποίο σε άλλους προκαλεί όντως ανησυχία, ακόμη και για την επιβίωσή τους, ενώ σε άλλους προκαλεί απλώς καγχασμούς; Δεν θα μπορούσε τουλάχιστον να υπάρχει μια κλιμάκωση του προστίμου, με εισοδηματικά κριτήρια; Ή, ακόμη καλύτερα, δεν θα μπορούσε να υπάρξει μια αναλογική επιβάρυνση των ασφαλιστικών βαρών αλλά και των νοσηλίων, όπως συζητείται στην Γερμανία; Εκτός αν η κυβέρνηση έχει καταλήξει στο συμπέρασμα ότι μόνο τα κατώτερα από οικονομική άποψη στρώματα αποτελούν κίνδυνο για το δημόσιο συμφέρον…

****

ΙV. Τα ανωτέρω βέβαια δεν σημαίνουν ότι ο υποχρεωτικός εμβολιασμός, ακόμη και με ηλικιακά μόνο κριτήρια, είναι εξ ορισμού αντισυνταγματικός. Αν είχαν προηγηθεί, κλιμακωτά, τα μέτρα που προαναφέραμε, ώστε να πληρούνται οι προϋποθέσεις της αρχής της αναλογικότητας, προφανώς θα μπορούσε περαιτέρω να συζητηθεί και μια επέκταση της υποχρεωτικότητας όχι μόνον στους έχοντες ηλικία άνω των 60 αλλά και σε άλλες ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού, εφ’όσον βέβαια όλα τα προηγηθέντα μέτρα θα είχαν αποδειχθεί αναποτελεσματικά.  Και αν βεβαίως η κατάσταση εξελισσόταν διαρκώς επί τα χείρω, λόγω νέων μεταλλάξεων του ιού, όχι μόνον ο συγκεκριμένος αλλά ούτε καν ο γενικός υποχρεωτικός εμβολιασμός δεν θα μπορούσε να κριθεί εκ των προτέρων και  in abstracto αντισυνταγματικός, παρότι θα έθετε επί τάπητος, με ακόμη μεγαλύτερη έμφαση, τα προβλήματα που προαναφέραμε ως προς την διαπίστωση της τήρησης της αρχής της αναλογικότητας. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι στην Αυστρία και στην Γερμανία, όπου συζητείται έντονα το θέμα του γενικού υποχρεωτικού εμβολιασμού, ναι μεν τον εξήγγειλαν για τον Φεβρουάριο αλλά έσπευσαν, με βάση την αρχή της αναλογικότητας, να λάβουν μια σειρά μέτρων σαν αυτά που περιγράψαμε προηγουμένως, τα οποία ενδεχομένως θα καταστήσουν τελικά περιττή μια τέτοια υποχρεωτικότητα.

Με άλλα λόγια, προσωπικά δεν συμμερίζομαι τις απόψεις μιας  συνολικής και άνευ ετέρου απόρριψης του υποχρεωτικού εμβολιασμού λόγω αντισυνταγματικότητας. Για τον λόγο αυτόν εξάλλου, έχω υποστηρίξει την συνταγματικότητα του υποχρεωτικού εμβολιασμού για συγκεκριμένες κατηγορίες εργαζομένων.

Από την άλλη πλευρά, όμως, με ενοχλεί  βαθύτατα  η νοοτροπία των κυβερνώντων ότι μπορούν να αποφασίζουν με πελατειακά, επικοινωνιακά ή άλλα μικροπολιτικά κριτήρια, χωρίς να δίνουν ιδιαίτερη σημασία στα όρια, τις προϋποθέσεις και τις λεπτές ερμηνευτικές αποχρώσεις που επιβάλλει η ισχύουσα έννομη τάξη, προκειμένου να μην γίνονται ανεκτές υπέρμετρες και αδικαιολόγητες εκπτώσεις στην  προστασία των δικαιωμάτων. Και ακόμη περισσότερο με ενοχλεί η κυνική βεβαιότητα ότι θα επιβάλουν αυτήν την στάση τους σαν συνταγματική όχι μόνον χάρη στην μονοκομματική κοινοβουλευτική τους πλειοψηφία αλλά και με την επιστράτευση του πρωτοφανούς για τα μεταπολιτευτικά δεδομένα επικοινωνιακού μονοπωλίου που έχουν επιβάλει, μέσα από ποικίλες σχέσεις διαπλοκής. Αυτό συνεπάγεται,  εν πρώτοις, συντριπτική επικοινωνιακή υπεροπλία, μέσω  ενός ορυμαγδού δημοσιογραφικών δημοσιευμάτων και εκπομπών –συχνά διατεταγμένων– που απαξιώνουν και λοιδωρούν κάθε αντίθετη συνταγματική άποψη. Παράλληλα όμως διαμορφώνεται καταλλήλως και το κλίμα μέσα στο οποίο θα κληθούν εν τέλει –συνήθως με το πιστόλι στον κρόταφο λόγω τετελεσμένων– να αποφασίσουν για τυχόν παραβίαση της συνταγματικότητας τα Ανώτατα Δικαστήρια της χώρας. Και πρέπει να επισημάνουμε, βέβαια, ότι ούτως ή άλλως τα Δικαστήρια αυτά σπανίως  διακρίνονται, δυστυχώς, για την θαρραλέα στάση τους απέναντι σε κρίσιμες κυβερνητικές επιλογές, σε αντίθεση με τα Συνταγματικά Δικαστήρια του συνόλου σχεδόν των προηγμένων δημοκρατικά χωρών της Ευρώπης, που επέλεξαν, ορθώς, έναν διαφορετικό έλεγχο της συνταγματικότητας των νόμων…

* Ο Γιώργος Χ. Σωτηρέλης είναι καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών