«Δεν έχουμε ακόμα συζητήσει λεπτομέρειες για τις εγγυήσεις ασφαλείας. Θα δούμε. Η Ευρώπη θα δώσει σημαντικές εγγυήσεις ασφαλείας, αλλά θα συμμετάσχουμε υποστηρικτικά», ξεκαθάρισε ο Αμερικανός πρόεδρος, σε συνέντευξη Τύπου στον Λευκό Οίκο.

Παράλληλα, ο ίδιος έκανε σαφές ότι η κυβέρνηση των ΗΠΑ δεν χρηματοδοτεί πλέον την Ουκρανία, κατηγορώντας την κυβέρνηση Μπάιντεν για τη διαχείριση της κατάστασης. Επίσης, τόνισε πως δεν έχει γίνει καμία συζήτηση σχετικά με τις λεπτομέρειες των εγγυήσεων ασφαλείας για την Ουκρανία, προσθέτοντας ότι προτεραιότητά του είναι να βάλει τέλος στον πόλεμο που ξεκίνησε η Ρωσία με την εισβολή της, σύμφωνα με το Reuters.

Άλλωστε, δεν είναι η πρώτη φορά που ο Τραμπ διευκρινίζει τον ρόλο των ΗΠΑ στην επίλυση της σύγκρουσης στην Ουκρανία. Την προηγούμενη εβδομάδα, μιλώντας στο Οβάλ Γραφείο με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι, o Αμερικανός πρόεδρος ρωτήθηκε αν οι εγγυήσεις ασφαλείας για το Κίεβο θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν και αμερικανικά στρατεύματα, τονίζοντας ότι κάτι τέτοιο δεν προβλέπεται.

Σε πρόσφατη συνέντευξή του μάλιστα, ο Τραμπ δήλωσε ότι οι εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία δεν θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν προστασία από το ΝΑΤΟ, προσθέτοντας ότι «θα υπάρξει κάποια μορφή ασφάλειας», ωστόσο δεν έδωσε περαιτέρω λεπτομέρειες.

Η Ρωσία θεωρεί την αρχή της συλλογικής παροχής εγγυήσεων για την Ουκρανία σχετική, ενώ η Μόσχα απορρίπτει τις εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία με βάση τη λογική της αντιπαράθεσης με τη Ρωσία.

Ο πόλεμος Ουκρανίας – Ρωσίας μαίνεται εδώ και 3,5 χρόνια. Η Μόσχα δεν δείχνει καμία διάθεση να σταματήσει την επίθεση, χωρίς προηγουμένως να έχει αποκομίσει τα οφέλη που επιδιώκει.

Όπως ανέφερε σήμερα (19/08) ο υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας, Σεργκέι Λαβρόφ, σκοπός της «ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης» ήταν η απελευθέρωση των ρωσόφωνων πληθυσμών και είναι προφανές ότι η Μόσχα δεν σκέφτεται το ενδεχόμενο να παραχωρήσει ή να επιτρέψει στην ουκρανική επικράτεια τα εδάφη που έχει καταλάβει.

Μία σημαντική παράμετρος: Από τις σπάνιες γαίες και τα μεταλλεύματα της Ουκρανίας σε Λουχάνσκ και Ντονέτσκ, εκτιμάται ότι βρίσκεται περίπου το 40% των αποθεμάτων σε τιτάνιο και αλουμίνιο.

Μεγάλο μέρος της συνάντησης επικεντρώθηκε στις εγγυήσεις ασφάλειας που θα προσφέρουν οι ευρωπαϊκές χώρες και οι Ηνωμένες Πολιτείες στην Ουκρανία, εφόσον ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι συμφωνήσει σε ενδεχόμενη ειρηνευτική συμφωνία.

Οι New York Times έχουν εντοπίσει πέντε βασικά συμπεράσματα από τη διαπραγμάτευση που διεξάγεται σε επίπεδο κορυφής, σύμφωνα με τη συνήθεια του Ντόναλντ Τραμπ που οφείλει μικρά περιθώρια στους διπλωμάτες του Στέιτ Ντιπάρτμεντ και εμπιστεύεται έναν μικρό πυρήνα συνεργατών, όπως ο Στίβεν Γουίτκοφ, που επισκέφθηκε τη Μόσχα και συναντήθηκε με τον Βλαντίμιρ Πούτιν ως ειδικός απεσταλμένος του Αμερικανού προέδρου.

1. Η διακοπή των συνομιλιών Τραμπ με τους Ευρωπαίους για να μιλήσει τηλεφωνικά με τον Πούτιν

Ενδεικτικό της διάθεσης όλων των πλευρών ήταν το γεγονός ότι ο Αμερικανός πρόεδρος διέκοψε τις συνομιλίες ώστε να μιλήσει απευθείας (τηλεφωνικώς) με τον Βλαντιμίρ Πούτιν, προκειμένου να αρχίσουν αμέσως οι διεργασίες για πιθανή τριμερή συνάντηση με τον Ουκρανό ηγέτη, αν και παραμένει ασαφές τόσο το χρονικό πλαίσιο, όσο και η τοποθεσία.

Ο σύμβουλος του Πούτιν, Γιούρι Ουσάκοφ, έκανε λόγο για «ειλικρινή και εποικοδομητική» συνομιλία. Στη διπλωματική γλώσσα, ο όρος «ειλικρινής» όταν χαρακτηρίζει μία συζήτηση δύο ηγετών δεν σημαίνει σύμπτωση απόψεων ή ομοφωνία. Αντιθέτως, περιγράφει έναν διάλογο όπου η κάθε πλευρά αναπτύσσει και εξηγεί τις θέσεις της, χωρίς αυτό να συνεπάγεται και συμφωνία με το άλλο εμπλεκόμενο μέρος.

Ο καγκελάριος της Γερμανίας, Φρίντριχ Μερτς, πρότεινε κατάπαυση του πυρός πριν από την έναρξη διαπραγματεύσεων. Αυτό απορρίφθηκε ευγενικά από τον Ντόναλντ Τραμπ. Ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, εξέφρασε σκεπτικισμό ως προς τις προθέσεις του Πούτιν, σημειώνοντας πως «δεν είμαι πεπεισμένος ότι θέλει, επίσης, την ειρήνη».

Παρ’ όλα αυτά, σε αντίθεση με προηγούμενες συναντήσεις, δεν υπήρξαν εντάσεις. Όλοι συμφώνησαν στην ανάγκη απευθείας συνομιλιών Ζελένσκι – Πούτιν, ενώ, εξετάστηκαν ζητήματα όπως οι εγγυήσεις ασφάλειας και η πιθανή παραχώρηση εδαφών.

2. Ο Τραμπ μίλησε αόριστα για τις εγγυήσεις ασφάλειας

Ο Ντόναλντ Τραμπ υπογράμμισε ότι οι συναντήσεις ήταν καρποφόρες και πως οι ηγέτες συζήτησαν «εγγυήσεις ασφάλειας για την Ουκρανία, οι οποίες θα παρέχονται από διάφορες ευρωπαϊκές χώρες, σε συντονισμό με τις Ηνωμένες Πολιτείες».

Νωρίτερα, ρωτήθηκε αν οι Ηνωμένες Πολιτείες θα στείλουν αμερικανικά στρατεύματα στην Ουκρανία στο πλαίσιο οποιασδήποτε ειρηνευτικής προσπάθειας.

Ο κ. Τραμπ δεν απάντησε άμεσα στην ερώτηση, αλλά είπε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα τους βοηθήσουν. «Θα εμπλακούμε», σημείωσε.

3. Τραμπ και Ευρωπαίοι ηγέτες ανέλυσαν τη συνομιλία με Πούτιν

Ο Τραμπ συνέχισε να παρουσιάζει τον Πούτιν ως πραγματικά ενδιαφερόμενο να βρει έναν τρόπο να τερματίσει τον πόλεμο που είχε εκείνος αρχίσει. Σε κάποιο σημείο, ο κ. Τραμπ διέκοψε τη συνάντηση με τους Ευρωπαίους ηγέτες στην Ανατολική Αίθουσα του Λευκού Οίκου για να καλέσει τον Ρώσο ηγέτη.

Στη συνέχεια, έφερε τον κ. Ζελένσκι και τους Ευρωπαίους ηγέτες στο Οβάλ Γραφείο για να τους περιγράψει το περιεχόμενο της συζήτησης που είχε με τον «ισχυρό άνδρα» του Κρεμλίνου, σύμφωνα με τον Πρόεδρο της Φινλανδίας, Αλεξάντερ Στουμπ.

4. Απευθείας επικοινωνία για τριμερή συνάντηση

Σύμφωνα με τον Ουσάκοφ, οι ηγέτες της Ρωσίας και των Ηνωμένων Πολιτειών συμφώνησαν να ορίσουν ανώτερους διαπραγματευτές για άμεσες συνομιλίες μεταξύ της Ρωσίας και της Ουκρανίας, αλλά δεν ανέφερε αν Πούτιν θα συμμετάσχει.

Αν και ο Ρώσος πρόεδρος δεν αρνήθηκε κατηγορηματικά να συναντηθεί με τον Ζελένσκι, έχει καταστήσει σαφές ότι δεν θεωρεί τον Ουκρανό πρόεδρο ούτε νόμιμο, ούτε ίσο του.

5. Αγορά αμερικανικών όπλων από την Ουκρανία

Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι ανακοίνωσε ότι το Κίεβο σκοπεύει να αγοράσει αμερικανικά όπλα αξίας 90 δισ. δολαρίων μέσω ευρωπαϊκών μηχανισμών. Ταυτόχρονα, οι Ηνωμένες Πολιτείες σχεδιάζουν να αγοράσουν drones από την Ουκρανία.

Ο Τραμπ, αν και έχει εκφράσει αντίθεση σε περαιτέρω οικονομική βοήθεια, εμφανίζεται πρόθυμος να προχωρήσει σε πωλήσεις όπλων. Ο Ζελένσκι έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα αντιαεροπορικά συστήματα Patriot, με στόχο την αντιμετώπιση των ρωσικών πυραυλικών επιθέσεων.

Ο κ. Ζελένσκι ανέφερε ότι ανέφερε ότι πρέπει να επιτευχθεί επίσημη συμφωνία. Ωστόσο, μία συμφωνία τέτοιας κλίμακας θα αποτελέσει σημαντικό βήμα για να διασφαλιστεί ότι οι ουκρανικές δυνάμεις θα συνεχίσουν να πολεμούν εναντίον της Ρωσίας και θα διαθέτουν ισχυρή άμυνα σε περίπτωση επίτευξης ειρηνευτικής λύσης.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες συνασπίζονται γύρω από τον Ζελένσκι και τον συνοδεύουν αύριο Δευτέρα στον Λευκό Οίκο κάτι που αποφασίστηκε στην τηλεδιάσκεψη του «Συνασπισμού των Προθύμων», με αντικείμενο το περίγραμμα μιας πιθανής συμφωνίας ειρήνης Ουκρανίας–Ρωσίας. Συμμετείχαν Ε.Ε., ΝΑΤΟ, Καναδάς και μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες. Η συνάντηση της Ουάσιγκτον, υπό τον Ντόναλντ Τραμπ, θα είναι η πρώτη σε αυτό το σχήμα μετά την εισβολή του Φεβρουαρίου 2022.

Ο Ζελένσκι μίλησε για ευρωπαϊκή «ενότητα», δηλώνοντας πως δεν γνωρίζει λεπτομέρειες από τη συνομιλία Τραμπ–Πούτιν στην Αλάσκα και ότι αναμένει ενημέρωση. Ο Τραμπ, σε μήνυμά του στο Truth Social, έγραψε: «Μεγάλη πρόοδος αναφορικά με τη Ρωσία. Μείνετε συντονισμένοι!».

Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο προειδοποίησε με νέες κυρώσεις τη Μόσχα, αν δεν υπάρξει συμφωνία.

Ο ειδικός απεσταλμένος του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, ανέφερε ότι η Ρωσία προχώρησε σε εδαφικές «παραχωρήσεις».

Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν χαρακτήρισε «εξαιρετικά σοβαρή» την κατάσταση, όχι μόνο για την Ουκρανία αλλά και για την Ευρώπη, τονίζοντας ότι η αυριανή συνάντηση με τον Τραμπ θα κρίνει την επόμενη φάση της διπλωματικής προσπάθειας.

Υπογράμμισε ότι στόχος των ευρωπαϊκών πρωτευουσών είναι να παρουσιαστεί «ενιαίο μέτωπο» με την Ουκρανία και να σταλεί σαφές μήνυμα στη Μόσχα: «Αν δείξουμε αδυναμία σήμερα απέναντι στη Ρωσία, στρώνουμε το έδαφος για μελλοντικές συγκρούσεις».

Επανέλαβε ότι η εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας πρέπει να γίνει σεβαστή και πως η χώρα οφείλει να εκπροσωπείται σε κάθε συζήτηση για το μέλλον της. «Καμία χώρα δεν μπορεί να αποδεχθεί την απώλεια εδαφών, εκτός αν διαθέτει ισχυρές εγγυήσεις για την ασφάλεια των υπολοίπων συνόρων της», είπε, προσθέτοντας ότι η μορφή και η δύναμη του ουκρανικού στρατού αποτελούν «τον πρώτο πυλώνα σε κάθε σύστημα ασφαλείας».

Μίλησε για ανάγκη «νέας διπλωματικής φάσης» και επισήμανε ότι «η Ευρώπη πρέπει να βρίσκεται στο τραπέζι, όταν πρόκειται να ληφθούν αποφάσεις για ευρωπαϊκά ζητήματα». Τόνισε επίσης ότι για να υπάρξει μια βιώσιμη ειρηνευτική συμφωνία, η Ουκρανία χρειάζεται «ισχυρό στρατό» και διαρκή στήριξη.

Σε ερώτηση για τις προθέσεις της Μόσχας, απάντησε χωρίς περιστροφές: «Πιστεύω ότι ο Πούτιν δεν θέλει ειρήνη». Καταλήγοντας, υπογράμμισε: «Αν η Ευρώπη θέλει να είναι ελεύθερη και ανεξάρτητη, πρέπει να είναι ισχυρή και να προκαλεί σεβασμό. Αν είμαστε αδύναμοι σήμερα, αύριο θα πληρώσουμε βαρύ τίμημα».

Η φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε τη σημασία ισχυρών εγγυήσεων ασφαλείας «παρόμοιων με το άρθρο 5 του ΝΑΤΟ».

Ο Τραμπ μίλησε για διατύπωση που θα καλύπτει την Ουκρανία, πέρα από το πλαίσιο της Συμμαχίας.

Η Μελόνι ανέφερε ότι θα υπάρξει ρήτρα συλλογικής ασφάλειας, με συμμετοχή και των ΗΠΑ, σε περίπτωση νέας επίθεσης.

Σύμφωνα με εκπρόσωπο της Κομισιόν, οι ηγέτες είχαν «θετική ανταλλαγή απόψεων» για τον συντονισμό τους πριν από τη συνάντηση με τον Τραμπ.

Συζητήθηκαν το εδαφικό, η ανάγκη τερματισμού της αιματοχυσίας, η διατήρηση πίεσης στη Ρωσία μέσω κυρώσεων, η αρχή ότι η Ουκρανία αποφασίζει για το έδαφός της και το ζήτημα εγγυήσεων ασφαλείας για Ουκρανία και Ευρώπη.

Ο Ζελένσκι, σε μήνυμά του από τις Βρυξέλλες, ευχαρίστησε τους συμμετέχοντες στη συνάντηση και έκανε λόγο για «ιστορική απόφαση» ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι έτοιμες να συμμετάσχουν σε εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία.

Όπως τόνισε, οι εγγυήσεις θα πρέπει να είναι «πρακτικές, να παρέχουν προστασία στη γη, στον αέρα και στη θάλασσα και να διαμορφωθούν με τη συμμετοχή της Ευρώπης».

«Όλοι συμφωνούν ότι τα σύνορα των κρατών δεν πρέπει να αλλάζουν με τη βία και ότι τα βασικά ζητήματα πρέπει να αποφασιστούν με τη συμμετοχή της Ουκρανίας σε τριμερή διάλογο με τις ΗΠΑ και τη ρωσική ηγεσία», ανέφερε, προσθέτοντας πως στόχος είναι μια «δίκαιη, γρήγορη και εφαρμόσιμη» ειρηνευτική συμφωνία.

«Θα δούμε τι θα συμβεί, έχουμε μια σημαντική συνάντηση», είπε και πρόσθεσε: «Νομίζω ότι θα είναι πολύ σημαντικό για τη Ρωσία και θα είναι πολύ σημαντικό για εμάς, καθώς θα σώσουμε πολλές ζωές».

Για τη συνάντηση με τον Ρώσο πρόεδρο είπε ότι «θα είναι καλή, αλλά η πιο σημαντική συνάντηση θα είναι η δεύτερη συνάντηση που θα έχουμε».

Εξήγησε ότι «θα έχουμε μια συνάντηση με τον πρόεδρο Πούτιν, τον πρόεδρο Ζελένσκι, εμένα και ίσως θα φέρουμε και μερικούς από τους Ευρωπαίους ηγέτες, ίσως όχι».

Αφορμή για τις δηλώσεις ήταν η 90η επέτειο από την ψήφιση του νόμου για την κοινωνική ασφάλιση (Social Security Act), αλλά ο Αμερικανός πρόεδρος πολλές φορές ξεκινά από την εσωτερική επικαιρότητα για να αναφερθεί σε όλα τα ανοιχτά ζητήματα, κυρίως τα εξωτερικά.

«Είμαστε ενωμένοι στην προσπάθειά μας να τερματίσουμε αυτόν τον τρομερό πόλεμο κατά της Ουκρανίας και να επιτύχουμε μια δίκαιη και διαρκή ειρήνη», έγραψε ο Ρούτε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

«Εκτιμώ την ηγεσία του Τραμπ και τη στενή συνεργασία με τους συμμάχους. Η μπάλα είναι τώρα στο γήπεδο του Πούτιν», είπε, αναφερόμενος στην επικείμενη συνάντηση μεταξύ Τραμπ και Πούτιν στην Αλάσκα.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες αποχαιρέτησαν τον Ζακ Ντελόρ, τον οποίο χαρακτήρισαν «οραματιστή με αξιοσημείωτη ευφυΐα και απαράμιλλη ανθρωπιά, του οποίου σταθερή δέσμευση ήταν ελευθερία, η κοινωνική δικαιοσύνη και η αλληλεγγύη».

Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν

Η Πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, τόνισε ότι «είμαστε όλοι οι κληρονόμοι του έργου ζωής του Zακ Ντελόρ: Μίας ζωντανής και ευημερούσας Ευρωπαϊκής Ένωσης», σε δημοσίευση στα κοινωνικά δίκτυα.

«Ο Ζακ Ντελόρ σφυρηλάτησε το προσωπικό του όραμα για μία ενωμένη Ευρώπη και τη δέσμευση για ειρήνη κατά τις σκοτεινές ώρες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Με αξιοσημείωτη ευφυΐα και απαράμιλλη ανθρωπιά, υπήρξε ο ακούραστος υπέρμαχος της συνεργασίας μεταξύ των ευρωπαϊκών εθνών και στη συνέχεια, της ανάπτυξης της ευρωπαϊκής ταυτότητας.

Μία ιδέα που έφερε στη ζωή, χάρη –μεταξύ άλλων– στη δημιουργία της Ενιαίας Αγοράς, το πρόγραμμα Erasmus και τα πρώτα στάδια ενός ενιαίου νομίσματος, διαμορφώνοντας κατά αυτόν τον τρόπο ένα ευημερούν και ισχυρό ευρωπαϊκό μπλοκ.

Η προεδρία του Ζακ Ντελόρ στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαρακτηρίσθηκε από τη βαθιά δέσμευση για την ελευθερία, την κοινωνική δικαιοσύνη και την αλληλεγγύη, αξίες που έχουν πλέον τις ρίζες τους στην Ένωσή μας.

Ο Ζακ Ντελόρ ήταν ένας οραματιστής που έκανε την Ευρώπη ισχυρότερη. Το έργο του είχε βαθιά επίδραση στη ζωή γενεών Ευρωπαίων, συμπεριλαμβανομένης της δικής μου. Τού είμαστε βαθιά ευγνώμονες. Ας τιμήσουμε την κληρονομιά του, ανανεώνοντας και αναζωογονώντας συνεχώς την Ευρώπη μας», έγραψε ακόμη.

Σαρλ Μισέλ

Ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Σαρλ Μισέλ, εξέφρασε τα θερμά του συλλυπητήρια στην οικογένεια του εκλιπόντα και σημείωσε ότι «ο Ζακ Ντελόρ οδήγησε τον μετασχηματισμό της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας προς μία αληθινή Ένωση, βασισμένη σε ανθρωπιστικές αξίες και υποστηριζόμενη από μία ενιαία αγορά και ένα ενιαίο νόμισμα, το ευρώ».

Ρομπέρτα Μέτσολα

Η Πρόεδρος του Ευρωκοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μέτσολα, ανέφερε ότι «με τον θάνατο του Ζακ Ντελόρ, η Ευρωπαϊκή Ένωση χάνει έναν γίγαντα».

«Ο τελευταίος επίτιμος πολίτης της Ευρώπης εργάσθηκε ακούραστα ως Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για μία ενωμένη Ευρώπη», επεσήμανε και ολοκλήρωσε ότι «γενιές Ευρωπαίων θα συνεχίσουν να επωφελούνται από την κληρονομιά του».

Κυριάκος Μητσοτάκης

Ο Πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, ανέφερε ότι «η Ευρώπη αποχαιρετά έναν αληθινό πρωτεργάτη της ενότητάς της και η Ελλάδα έναν ειλικρινή φίλο, οι πρωτοβουλίες του οποίου βοήθησαν και τη δική της εθνική πρόοδο».

«Ο Ζακ Ντελόρ, υπήρξε ένας οραματιστής ηγέτης, όσο και ένας ρεαλιστής πολιτικός που προώθησε την ευρωπαϊκή ιδέα, το κοινό νόμισμα και την ασφάλεια της Ένωσής μας. Ταυτόχρονα, όμως, υπηρέτησε επίμονα την οικονομική σύγκλιση των κοινωνιών της. Δεν υπήρξε, λοιπόν, μόνο ένας απ’ τους πιο ξεχωριστούς ηγέτες της ηπείρου μας. Αλλά ένας μοναδικός θεμελιωτής του ανοιχτού της μέλλοντος.

Οι Έλληνες δεν ξεχνούν τη συμπαράσταση και την αλληλεγγύη του, σε κάθε δύσκολη στιγμή της χώρας. Εκ μέρους όλων τους, εκφράζω τη θλίψη μου για την απώλειά του», υπογράμμισε ο Κυριάκος Μητσοτάκης.

Όλαφ Σολτς

Ο Καγκελάριος της Γερμανίας, Όλαφ Σολτς, χαρακτήρισε ως «οραματιστή» τον Ζακ Ντελόρ, ο οποίος, ως Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, έγινε «αρχιτέκτονας» της Ευρωπαϊκής Ένωσης όπως τη γνωρίζουμε σήμερα». «Αποτελεί δική μας ευθύνη να συνεχίσουμε σήμερα το έργο του, για το καλό της Ευρώπης», έγραψε στα κοινωνικά δίκτυα.

Εμανουέλ Μακρόν: «Οι αγώνες και τα ιδανικά του, θα μας δεσμεύουν για πάντα»
Ο Πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, υπογράμμισε τον σημαντικό ρόλο που διαδραμάτισε ο Ζακ Ντελόρ στην πολιτική ζωή της Γαλλίας, τη συνεισφορά στην οικοδόμηση της ενωμένης Ευρώπης και τους αγώνες του, για περισσότερη κοινωνική δικαιοσύνη. «Οι αγώνες του και τα ιδανικά θα μας δεσμεύουν για πάντα», σημείωσε ο Εμανουέλ Μακρόν.

Η πορεία του Ντελόρ

Γεννήθηκε στις 20 Ιουλίου του 1925 στο Παρίσι. Από το 1985 μέχρι το 1995 διετέλεσε πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Από τις Βρυξέλλες, όπου παρέμεινε επικεφαλής της Επιτροπής από το 1985 έως το 1995, ο Jacques Delors έπαιξε το ρόλο του αρχιτέκτονα στη διαμόρφωση των περιγραμμάτων της σύγχρονης Ευρώπης: εγκαθίδρυση της ενιαίας αγοράς, υπογραφή των συμφωνιών Σένγκεν, Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη, έναρξη του προγράμματος ανταλλαγής φοιτητών Erasmus, μεταρρύθμιση της κοινής γεωργικής πολιτικής, έναρξη της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης που οδήγησε στη δημιουργία του ευρώ.

• Η Επιτροπή για τη Μελέτη της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης, γνωστότερη ως Επιτροπή Delors, συγκροτήθηκε τον Ιούνιο του 1988. Η συγκρότησή της ήταν αποτέλεσμα της εντολής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου να εξεταστούν και να προταθούν συγκεκριμένα στάδια προς την κατεύθυνση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης.

Επικεφαλής της τέθηκε ο Jacques Delors, τότε Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η επιτροπή απαρτιζόταν από τους διοικητές των κεντρικών τραπεζών των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας και ορισμένα άλλα μέλη. Μεταξύ αυτών ήταν ο Alexandre Lamfalussy, τότε Γενικός Διευθυντής της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών στη Βασιλεία και αργότερα πρώτος Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Νομισματικού Ιδρύματος.

Η Επιτροπή Delors εκπλήρωσε την αποστολή της με τη δημοσίευση έκθεσης τον Απρίλιο του 1989 σχετικά με την «Οικονομική και Νομισματική Ένωση στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα». Μεταξύ άλλων, η έκθεση πρότεινε τρία στάδια για την επίτευξη της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης και συνέβαλε στην ανάπτυξη της διαδικασίας νομισματικής και οικονομικής ενοποίησης.

• Ως πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής από το 1985 έως το 1995, ο Ντελόρ βοήθησε στην οικοδόμηση της ενιαίας αγοράς χωρίς σύνορα, άνοιξε το δρόμο προς το κοινό νόμισμα και επέβλεψε την επέκταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης από 10 σε 15 χώρες. Ως εκ τούτου βρετανική ψήφος τον Ιούνιο του 2016 για την αποχώρηση από την ΕΕ κλόνισε τα θεμέλια του έργου της ζωής του.

Τότε είχε γράψει στην Le Monde το αποτέλεσμα ήταν η τελευταία από μια σειρά κρίσεων που έπληξαν την ΕΕ και ότι θα έπρεπε να χρησιμεύσει ως αφύπνιση ενάντια στον εθνικισμό και τον λαϊκισμό. Σε συνέντευξή του τον Δεκέμβριο του 2012 στην Handlesblatt, ο Ντελόρ είπε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο ενδιαφέρεται μόνο για τα δικά του οικονομικά συμφέροντα .

• Ο 11ος πρόεδρος της επιτροπής που εδρεύει στις Βρυξέλλες, ο Ντελόρ ήταν πιο ισχυρός από τους προκατόχους του, εν μέρει λόγω της στήριξης που είχε από τον Γερμανό Καγκελάριο Χέλμουτ Κολ και τον Γάλλο πρόεδρο Φρανσουά Μιτεράν, της κυρίαρχης ομάδας της ΕΕ εκείνη την εποχή.

Ο Ντελόρ συνδέθηκε στενά με το ευρώ όταν ηγήθηκε μιας επιτροπής που εξέδωσε μια έκθεση το 1989 ζητώντας ένα ενιαίο νόμισμα ως τον θεμέλιο λίθο της σχεδιαζόμενης αγοράς χωρίς φραγμούς. Η εσωτερική αγορά έγινε πραγματικότητα το 1993.

• Λόγω των βρετανικών αντιρρήσεων, η Έκθεση Ντελόρ οδήγησε στις διαπραγματεύσεις του 1991 στο Μάαστριχτ της Ολλανδίας, που έθεσαν το σχέδιο για το ευρώ και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Η Βρετανία αποχώρησε από τη διαδικασία.

Όταν τέθηκε σε ισχύ το 1993, η Συνθήκη του Μάαστριχτ δημιούργησε επίσημα την ΕΕ, αν και δεν πήγε τόσο μακριά όσο ήθελε ο Ντελόρ προς ένα ευρωπαϊκό ομοσπονδιακό κράτος με την επιτροπή σε ρόλο Λευκού Οίκου. Το τέλος του Ψυχρού Πολέμου θα έφερνε τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης στην ΕΕ, διευρύνοντας αυτό που ήταν ένας σύλλογος μόνο για τη Δύση.

• Όπως επισημαίνει το Bloomberg,  ο Ντελόρ έγινε αλεξικέραυνο για την κριτική των μεγάλων ευρωπαϊκών έργων, που συνοψίζεται σε έναν περιβόητο τίτλο των ταμπλόιντ — «Up Yours Delors» — στη βρετανική εφημερίδα Sun. Οικονομικά και πολιτικά, η Ευρώπη πέρασε μια δύσκολη κατάσταση στα τελευταία χρόνια του Ντελόρ στις Βρυξέλλες. Η Δανία άσκησε βέτο και η Γαλλία έφτασε κοντά στο να ασκήσει βέτο στη Συνθήκη του Μάαστριχτ, στο πλαίσιο μιας ύφεσης σε ολόκληρη την ήπειρο μετά την ενοποίηση της Γερμανίας.

Ο Ντελόρ αντιμετώπισε επίσης κριτική για μια χαλαρή κουλτούρα διαχείρισης που οδήγησε στο σκάνδαλο που έπληξε τον διάδοχό του, Ζακ Σαντέρ του Λουξεμβούργου. Η επιτροπή υπό τον Σαντέρ αναγκάστηκε να παραιτηθεί μαζικά το 1999 λόγω καταγγελιών για οικονομική κακοδιαχείριση.

• Ο Ζακ Λουσιέν Ζαν Ντελόρ γεννήθηκε σε μια εργατική οικογένεια στο Παρίσι. Έπιασε την πρώτη του δουλειά στα 19 του, ακολουθώντας τον πατέρα του σε θέση γραφείου στη γαλλική κεντρική τράπεζα μετά την απελευθέρωση του Παρισιού κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Ενώ βρισκόταν στην Banque de France, ο Ντελόρ εργάστηκε για να πάρει πτυχίο στα οικονομικά και τραπεζικά στη Σορβόννη και εντάχθηκε στο χριστιανικό συνδικαλιστικό κίνημα. Δύο στόχοι — οικονομική σταθερότητα και κοινωνική πρόοδος — θα διαμόρφωναν το πολιτικό του πιστεύω.

• Ακολούθησε μια θέση στη γαλλική επιτροπή οικονομικού σχεδιασμού, το 1962. Στα τέλη της δεκαετίας ο Ντελόρ ήταν βοηθός του Ζακ Σαμπάν-Ντελμάς, ενός κεντροδεξιού πρωθυπουργού.

Στην πατρίδα του, στη συντηρητική πλευρά του Σοσιαλιστικού Κόμματος και στην αριστερή πτέρυγα των συντηρητικών κομμάτων της Γαλλίας, ο Ντελόρ συνέδεσε τελικά την τύχη του με τους Σοσιαλιστές τη δεκαετία του 1970, όταν ο Μιτεράν έγινε αρχηγός του κόμματος.

Η εκλογή του Μιτεράν το 1981 ως ο πρώτος σοσιαλιστής ηγέτης της Γαλλίας προανήγγειλε μια ριζική αλλαγή στη γαλλική οικονομική πολιτική. Η κυβέρνηση κρατικοποίησε τις τράπεζες, υποτίμησε το φράγκο και έριξε χρήματα σε προγράμματα δημιουργίας θέσεων εργασίας.

Ο Ντελόρ παντρεύτηκε τη Marie Lephaille το 1948. Ο γιος του Jean-Paul, πέθανε από λευχαιμία το 1982 σε ηλικία 29 ετών. Το μεγαλύτερο παιδί του ζευγαριού, η Martine Aubry, γεννημένη το 1950, πήγε στην πολιτική, υπηρετώντας ως υπουργός απασχόλησης και δήμαρχος της Λιλ.

Είναι πιθανό η ενεργειακή κρίση που μαστίζει την Ευρώπη να οδηγήσει, εκτός από συρρίκνωση του διαθέσιμου εισοδήματος κυρίως των πιο ευάλωτων νοικοκυριών, και σε δεκάδες χιλιάδες θανάτους τον φετινό χειμώνα;

Σύμφωνα με τον Economist, κάτι τέτοιο τον φετινό χειμώνα είναι εξαιρετικά πιθανό καθώς, παρά την αποκλιμάκωση που παρατηρείται τις τελευταίες εβδομάδες στις τιμές του φυσικού αερίου στη γηραιά ήπειρο, αυτές δεν παύουν να είναι σημαντικά υψηλότερες από ό,τι ίσχυε μέχρι το 2019.

Με τον Nord Stream, που για αρκετούς μήνες χρησιμοποιήθηκε ως όπλο ενεργειακού εκβιασμού από τη Μόσχα, να κείται πλέον «νεκρός» στον πυθμένα της Βαλτικής, μόνο οι δεξαμενές αποθήκευσης αερίου που παραμένουν γεμάτες λόγω και των καλών για την εποχή καιρικών συνθηκών, σώζουν προς το παρόν την Ευρώπη από το να τεθεί «στην κατάψυξη».

Όμως, ακόμα και έτσι, το κόστος του φυσικού αερίου και του ηλεκτρισμού έχει αυξηθεί κατά 144% και 78% αντίστοιχα, επιβαρύνοντας τους Ευρωπαίους καταναλωτές και ιδίως τους πιο φτωχούς εξ αυτών. Φέτος, περισσότερα νοικοκυριά από κάθε άλλη χρονιά στην Ευρώπη θα μείνουν παγωμένα, μη μπορώντας να ανταπεξέλθουν στο αυξημένο κόστος θέρμανσης. Και εδώ αρχίζουν τα προβλήματα.

Κρύο και θνησιμότητα

Όπως υπενθυμίζει ο Economist, το κρύο βοηθά την εξάπλωση των ιών. Αναστέλλει το ανοσοποιητικό σύστημα, αφήνει τους παθογόνους μικροοργανισμούς να επιβιώνουν περισσότερο όταν μεταφέρονται με τον αέρα και ωθεί τους ανθρώπους να συγκεντρώνονται σε εσωτερικούς χώρους. Επιπλέον, καθώς η θερμοκρασία του σώματος πέφτει, το αίμα πυκνώνει και η πίεσή του αυξάνεται, αυξάνοντας τον κίνδυνο καρδιακών προσβολών και εγκεφαλικών επεισοδίων. Οι ερεθισμένοι αεραγωγοί μπορούν επίσης να εμποδίσουν την αναπνοή. Στη Βρετανία τα εβδομαδιαία ποσοστά θανάτων από καρδιαγγειακά αίτια είναι 26% υψηλότερα το χειμώνα από ό,τι το καλοκαίρι. Οι θάνατοι από αναπνευστικές παθήσεις είναι κατά 76% υψηλότεροι. Βεβαίως, πρόκειται για απώλειες που αφορούν κυρίως του ηλικιωμένους. Σε ολόκληρη την Ευρώπη, 28% περισσότεροι άνθρωποι ηλικίας τουλάχιστον 80 ετών πεθαίνουν τους πιο κρύους μήνες σε σχέση με τους πιο ζεστούς.

Παραδόξως, το χάσμα στα εποχικά ποσοστά θανάτου είναι υψηλότερα στις θερμές χώρες σε σχέση με τις ψυχρές. Στην Πορτογαλία 36% περισσότεροι άνθρωποι πεθαίνουν ανά εβδομάδα το χειμώνα σε σχέση με το καλοκαίρι, ενώ στη Φινλανδία μόλις 13% περισσότεροι. Και αυτό γιατί οι ψυχρότερες χώρες έχουν καλύτερη θέρμανση και μόνωση στα κτήριά τους. Τείνουν επίσης να είναι πιο πλούσιες και να έχουν πληθυσμούς σχετικά νεαρής ηλικίας. Ωστόσο, όταν συγκρίνουμε τις θερμοκρασίες εντός των χωρών και όχι μεταξύ τους, τα στοιχεία επιβεβαιώνουν ότι το κρύο σκοτώνει. Κατά μέσο όρο, σε έναν χειμώνα που είναι κατά 1°C ψυχρότερος από τον κανονικό για μια δεδομένη χώρα, πεθαίνουν 1,2% περισσότεροι άνθρωποι. Και αυτό ενώ τον φετινό χειμώνα, στον κορωνοϊό που διαρκώς «παραμονεύει» θα προστεθεί και η γρίπη, η οποία είχε παρουσιάσει μεγάλη ύφεση τα τελευταία δύο χρόνια λόγω των μέτρων προστασίας από τον SarsCov2.

Πιο ακριβό ρεύμα, περισσότεροι θάνατοι

Μοντέλο που ανέπτυξε ο Economist, δείχνει ότι μια αύξηση των τιμών του ηλεκτρικού ρεύματος κατά 10% συνδέεται με μια αύξηση των θανάτων κατά 0,6%. Συγκεκριμένα, το βρετανικό περιοδικό εκτιμά ότι αν οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας παραμείνουν κοντά στα σημερινά τους επίπεδα, περίπου 147.000 περισσότεροι άνθρωποι (4,8% πάνω από τον μέσο όρο) θα πεθάνουν σε έναν χειμώνα με τυπικές θερμοκρασίες, σε σχέση με το ενδεχόμενο επαναφοράς του κόστους στον μέσο όρο της περιόδου 2015-19.

Εάν οι θερμοκρασίες του φετινού χειμώνα είναι ήπιες, οι απώλειες θα «περιοριστούν» στις 79.000, καταγράφοντας αύξηση 2,7%. Αν οι θερμοκρασίες είναι ψυχρότερες, ο αριθμός των επιπλέον νεκρών λόγω της αδυναμίας επαρκούς θέρμανσης θα εκτοξευτεί σε 185.000, παρουσιάζοντας αύξηση 6,0%.

Διαφοροποιήσεις ανά χώρα

Η επίδραση των συνθηκών ποικίλλει αναλόγως τη χώρα. Η Ιταλία, σύμφωνα με τον Economist, έχει τον υψηλότερο αριθμό αναμενόμενων θανάτων λόγω της εκτίναξης του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας και του μεγάλου, γηράσκοντος πληθυσμού της. Το μοντέλο δεν λαμβάνει υπόψη τις νέες γενναιόδωρες επιδοτήσεις της Ιταλίας για τα νοικοκυριά, οι οποίες επικεντρώνονται στους φτωχότερους χρήστες. Οι μεταβιβάσεις αυτές όμως θα πρέπει να είναι πολύ αποτελεσματικές για να αντισταθμίσουν τις τόσο υψηλές τιμές. Η Εσθονία και η Φινλανδία έχουν επίσης κακές επιδόσεις με βάση το άτομο. Στο αντίθετο άκρο, η Γαλλία και η Βρετανία, που έχουν επιβάλει ανώτατα όρια τιμών, τα πάνε αρκετά καλά, ενώ η προβλεπόμενη θνησιμότητα στην Ισπανία είναι σχεδόν σταθερή. Στην Αυστρία, η οποία θα θέσει ανώτατο όριο στις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας, οι θάνατοι αναμένεται να μειωθούν.

Στο σύνολο της Ευρώπης, με βάση το μοντέλο του Economist, αναμένεται να πεθάνουν περισσότεροι άνθρωποι από το κρύο σε σχέση με τον αριθμό των στρατιωτών που έχουν μέχρι στιγμής σκοτωθεί στην Ουκρανία. Όμως, όπως τονίζει το περιοδικό, εάν συγκριθούν τα έτη ζωής που χάνονται στη μία και την άλλη περίπτωση, το αποτέλεσμα θα είναι διαφορετικό: Οι οβίδες και οι σφαίρες σκοτώνουν κυρίως τους νέους, ενώ το κρύο «θερίζει» τους ηλικιωμένους. Άλλωστε, τουλάχιστον 6.500 άμαχοι έχασαν τη ζωή τους στον πόλεμο, ενώ οι ρωσικές επιθέσεις στις ουκρανικές υποδομές είναι δεδομένα ότι οι περισσότεροι άνθρωποι που θα μείνουν χωρίς θέρμανση αυτόν τον χειμώνα, θα βρίσκονται στην Ουκρανία.

Οι Ευρωπαίοι, σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας, σκοπεύουν να κάνουν κατά μέσο όρο 2,3 διακοπές στο εξωτερικό το 2023 και να ξοδέψουν κατά μέσο όρο 3.975 $, 1% περισσότερα από τον αναφερόμενο μέσο όρο πριν από την πανδημία. Στην κορυφή βρίσκονται οι ταξιδιώτες από το Ηνωμένο Βασίλειο, που προγραμματίζουν 2,5 διεθνή ταξίδια κατά μέσο όρο τους επόμενους 12 μήνες και εκτιμούν ότι θα ξοδέψουν συνολικά πάνω από 4.908 $.

Η έρευνα διαπιστώνει επίσης ότι η Ευρώπη είναι η πιο δημοφιλής επιλογή για ταξίδια τα επόμενα τρία χρόνια, ακολουθούμενη από τις ΗΠΑ, την Καραϊβική και τον Καναδά.

Τα υπόλοιπα συμπεράσματα της έρευνας:

• Οι Βρετανοί ταξιδιώτες, οι Ισπανοί και οι Ιταλοί σκοπεύουν να ξοδέψουν περισσότερα από τους Γάλλους και τους Γερμανούς ταξιδιώτες.
• Η γενιά Χ (Generation X), που αναφέρεται σε όσους γεννήθηκαν μεταξύ 1965 και 1979 και οι Baby Boomers, που αντιπροσωπεύουν τη γενιά που γεννήθηκε μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, μεταξύ 1944 και 1964, σχεδιάζουν να ξοδέψουν περισσότερα στα ταξίδια τους από τις υπόλοιπες γενιές (4.376 $ και $4.291 αντίστοιχα σε σύγκριση με $2.679).
• Όσον αφορά τους παράγοντες που επηρεάζουν την απόφαση για ταξίδι, το κόστος των αεροπορικών εισιτηρίων και των καταλυμάτων βρίσκεται στην κορυφή του προβληματισμού για τη λήψη απόφασης. Αντίθετα, δεν προβληματίζει πλέον η πανδημία.
• Το κύριο κίνητρο για τους Ευρωπαίους, που ταξιδεύουν διεθνώς, είναι να βιώσουν διαφορετικούς πολιτισμούς, ενώ για τους Βρετανούς η επιθυμία να απομακρυνθούν, να αποσυνδεθούν από την καθημερινότητα και να περάσουν χρόνο με την οικογένεια και τους φίλους αποτελεί το κύριο κριτήριο.
• Οι Ευρωπαίοι ταξιδιώτες, που επιλέγουν ξενοδοχεία, προτιμούν αυτά να ανήκουν σε αλυσίδα. Οι Ισπανοί και οι Βρετανοί επιλέγουν θέρετρα, οι Γάλλοι καταλύματα βραχυπρόθεσμης μίσθωσης και οι Ιταλοί επιλέγουν καταλύματα Bed and Breakfast.
• Το 30% των Ευρωπαίων ταξιδιωτών δηλώνει ότι έχει αποφύγει έναν προορισμό ή το μεταφορικό μέσο γιατί δεν εφαρμόζουν βιώσιμες πρακτικές..

Όπως, πάντως, υπογραμμίζεται, η διάθεση για συνέχιση των ταξιδιών δεν σημαίνει ότι οι Ευρωπαίοι δεν έχουν επίγνωση του κόστους ζωής, που δίνουν ιδιαίτερη προσοχή στις καλές προσφορές. Γι αυτό, οι προορισμοί και οι πάροχοι ταξιδιωτικών υπηρεσιών θα πρέπει να παρακολουθούν αυτήν την τάση

Η MMGY Global, που διενεργεί την έρευνα, δραστηριοποιείται στο μάρκετινγκ στους κλάδους των ταξιδιών, της φιλοξενίας και της ψυχαγωγίας σε όλο τον κόσμο.

Στο βίντεο που μεταδόθηκε από την κρατική τηλεόραση, ο Λουκασένκο εμφανίζεται να κρατάει ένα τσεκούρι, μπροστά σε μια στοίβα φρεσκοκομμένα ξύλα. «Δεν θα τους αφήσουμε να πεθάνουν από το κρύο στην Ευρώπη. Θα βοηθήσουμε τους αδελφούς μας. Ίσως να μας βοηθήσουν κι αυτοί κάποια μέρα» ακούγεται να λέει ο πρόεδρος, προτού να σχίσει ένα μεγάλο κούτσουρο με το τσεκούρι του.

«Η Ευρώπη δεν μπορεί να κάνει τη δύσκολη αυτήν τη στιγμή. Έλατα ή σημύδες, το σημαντικό είναι να ζεσταθούν», συνεχίζει.

Αυτό το βίντεο του Λευκορώσου προέδρου τραβήχτηκε σε μια περίοδο που οι ευρωπαϊκές χώρες, αντιμέτωπες με την εκτόξευση της τιμής του φυσικού αερίου και του ηλεκτρικού ρεύματος, φοβούνται ότι θα αντιμετωπίσουν ελλείψεις τον χειμώνα. Παράλληλα, οι σχέσεις τους με το Μινσκ είναι ιδιαίτερα τεταμένες.

Η Λευκορωσία, που συνορεύει με την Ουκρανία, έθεσε το έδαφός της στη διάθεση της Μόσχας για να εξαπολύσει την επίθεσή της στο Κίεβο.