Η ψηφοφορία ήταν οριακή, με 334 ευρωβουλευτές να τάσσονται υπέρ της παραπομπής, 324 κατά και 11 να απέχουν.

Υπενθυμίζεται πως η Ευρώπη των 27 υπέγραψε το Σάββατο τη μεγαλύτερη εμπορική συμφωνία που έχει συνάψει ποτέ με τα μέλη της Mercosur, την Αργεντινή, τη Βραζιλία, την Παραγουάη και την Ουρουγουάη. Οι συζητήσεις διήρκησαν 25 χρόνια, προτού υπάρξει συμφωνία μεταξύ των χωρών της ΕΕ που ανακοινώθηκε την περασμένη εβδομάδα.

Το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα και οι Σοσιαλιστές και Δημοκράτες, οι μεγαλύτερες ομάδες του Κοινοβουλίου, υπερασπίστηκαν τη συμφωνία και ψήφισαν κατά της παραπομπής στο δικαστήριο. Ωστόσο, και στις δύο πολιτικές οικογένειες, ορισμένοι ευρωβουλευτές αμφισβήτησαν τη γραμμή της ομάδας τους.

Το Renew Europe, οι Πράσινοι/EFA και η Αριστερά τάχθηκαν υπέρ της παραπομπής.

Τα επόμενα βήματα

Σύμφωνα με το Euronews, το Δικαστήριο θα εξετάσει τώρα, εάν η εμπορική συμφωνία είναι συμβατή με τις συνθήκες της ΕΕ.

Οι ευρωβουλευτές που πρότειναν την παραπομπή θεωρούν ότι η διάσπαση της συμφωνίας, ώστε το εμπορικό μέρος να παραμείνει στην αρμοδιότητα του Συμβουλίου της ΕΕ και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ήταν μια τακτική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για να «εμποδίσει τα εθνικά κοινοβούλια (των κρατών μελών) να εκφράσουν την άποψή τους σχετικά με τη συμφωνία» και θα μπορούσε να θεωρηθεί παράνομη από τους δικαστές.

Το ψήφισμα που ζητά την αμφισβήτηση της συμφωνίας αμφισβητεί επίσης τη νομιμότητα του λεγόμενου «μηχανισμού εξισορρόπησης» που εισάγεται στη συμφωνία, ο οποίος θα επιτρέπει στις χώρες της Mercosur να λαμβάνουν αντισταθμιστικά μέτρα εάν μελλοντικοί νόμοι της ΕΕ μειώσουν τις εξαγωγές τους προς την Ευρώπη.

Η παραπομπή που εγκρίθηκε την Τετάρτη αναστέλλει τη διαδικασία έγκρισης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η οποία είχε οριστεί για τελική ψηφοφορία τους επόμενους μήνες. Η απόφαση του ανώτατου δικαστηρίου της ΕΕ ενδέχεται να εκδοθεί σε περισσότερο από ένα χρόνο και, εν τω μεταξύ, η έγκριση της συμφωνίας θα παραμείνει σε αναστολή.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί να προχωρήσει σε προσωρινή εφαρμογή της συμφωνίας, ενώ εξετάζεται η προσφυγή του Κοινοβουλίου, παρά το γεγονός ότι σε διάφορα μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου που έστειλε στους ευρωβουλευτές δεσμεύτηκε να μην το πράξει.

Αυτό είναι τεχνικά εφικτό, όπως διευκρίνισε εκπρόσωπος της Επιτροπής, αλλά ενέχει τον κίνδυνο να επιδεινωθούν οι σχέσεις μεταξύ των θεσμικών οργάνων της ΕΕ.

Πάντως, όπως αναφέρει η ΕΡΤ, η επομένη ημέρα των επεισοδίων κατά τη διάρκεια της διαμαρτυρίας των 10.000 αγροτών με 1.000 τρακτέρ στην «καρδιά» της ΕΕ, δεν άφησε μόνο ένα καμένο χριστουγεννιάτικο δέντρο και τόνους από πατάτες στην άσφαλτο, αλλά και μία συμφωνία ελεύθερου εμπορίου «στον αέρα».

Η συμφωνία Mercosur που διαπραγματεύεται εδώ και πάνω από 25 χρόνια η Ευρωπαϊκή Ένωση με στόχο να συσταθεί η μεγαλύτερη ζώνη ελεύθερου εμπορίου στον κόσμο με 780 εκατομμύρια καταναλωτές, πάγωσε μέχρι τον Ιανουάριο, ωστόσο οι αγρότες που κατέκλυσαν τους δρόμους των Βρυξελλών δεν μιλούν για νίκη, αλλά για έκρηξη οργής.

Ωστόσο, η Αντιπρόεδρος του Κοινοβουλίου Καταρίνα Μπάρλεϊ, των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών, δήλωσε ότι πολλοί ευρωβουλευτές είναι αποφασισμένοι ότι αυτή θα είναι η «τελευταία ευκαιρία» για την φον ντερ Λάιεν.

360 ευρωβουλευτές ψήφισαν κατά της πρότασης, με 175 υπέρ και 18 αποχές. Από τους 720 ευρωβουλευτές, 553 προσήλθαν για να ψηφίσουν. Η πρόταση θα χρειαζόταν 360 ψήφους για να εγκριθεί.

Παρά την υποστήριξη του δικού της Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, καθώς και των Σοσιαλιστών, των φιλελεύθερων του Renew και των Πρασίνων, πολλοί ευρωβουλευτές από αυτές τις ομάδες δεν εμφανίστηκαν για να ψηφίσουν.

Τα προβλήματά ωστόσο δεν έχουν τελειώσει. Η ψηφοφορία – η πρώτη τέτοια προσπάθεια μομφής από το 2014 – εκθέτει την αυξανόμενη πολιτική αντίθεση σε μια πρόεδρο της Επιτροπής η οποία, όπως και μεγάλο μέρος της Ευρώπης, φαίνεται να έχει στραφεί προς τα δεξιά, φέρνοντάς την σε αντίθεση με δύο από τα μεγάλα κόμματα που την έφεραν στην εξουσία.

Η φον ντερ Λάιεν μπορεί προς το παρόν να βγαίνει νικήτρια ωστόσο “πολιτικές οικογένειες” από όλο το φάσμα χρησιμοποίησαν τη διαδικασία για να εκφράσουν τα παράπονά τους κατά της Επιτροπής, είτε για τη διαφάνεια και την υπερσυγκεντρωτική εξουσία, είτε για την υπαναχώρηση από την Πράσινη Συμφωνία, είτε για κατηγορίες για παραβίαση των θεσμικών διαδικασιών της ΕΕ.

Έχει επίσης αναστατώσει τον συνασπισμό των κομμάτων που υποστηρίζουν τη δεύτερη θητεία της von der Leyen, με τους Σοσιαλιστές και τους φιλελεύθερους να έρχονται σε ολοένα και μεγαλύτερη αντίθεση με τον πρόεδρο της Επιτροπής.

Κατά την προετοιμασία για την ψηφοφορία, και οι δύο ομάδες απείλησαν να απόσχουν λόγω των ανησυχιών τους ότι η Επιτροπή παρεκκλίνει προς τα δεξιά.

Ωστόσο, οι φιλελεύθεροι υποχώρησαν, λέγοντας ότι δεν ήθελαν να συμμετάσχουν στα «παιχνίδια» της ακροδεξιάς με τη σταθερότητα της Ευρώπης, σύμφωνα με εκπρόσωπο του Renew.

Οι Σοσιαλιστές ακολούθησαν το παράδειγμα αφού εξασφάλισαν μια παραχώρηση από την von der Leyen σχετικά με τον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ, τον οποίο η Επιτροπή πρόκειται να παρουσιάσει την επόμενη εβδομάδα.

Η πρόεδρος της Επιτροπής υποσχέθηκε στην κεντροαριστερά ότι θα διατηρήσει το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, το οποίο έχει ως στόχο την αντιμετώπιση της φτώχειας και την υποστήριξη των ευάλωτων ομάδων, ως μέρος του προϋπολογισμού, παρά τις προηγούμενες ενδείξεις ότι θα καταργηθεί.

Ο Γκέοργκε Πιπερέα, Ρουμάνος βουλευτής των δεξιών Ευρωπαίων Συντηρητικών και Μεταρρυθμιστών (ECR), ο οποίος υπέβαλε την πρόταση κατά της φον ντερ Λάιεν, δήλωσε στο POLITICO ότι αναμένει ότι η πρόταση θα αποτύχει, αλλά ότι η διαδικασία ήταν υγιής για την ΕΕ. Πρόσθεσε ότι αναμένει ότι η κίνηση αυτή θα «ανοίξει το κουτί της Πανδώρας» δείχνοντας ότι «είναι δυνατό» να αμφισβητηθεί ο πρόεδρος της Επιτροπής.

Η φον ντερ Λάιεν θα πρέπει να προετοιμαστεί για «αρκετές» ακόμη προσπάθειες μομφής, δήλωσε ο Πιπερέα.

Το ΕΛΚ διαφωνεί. «Την ημέρα που θα επιστρέψουμε από τις διακοπές, σχεδόν θα το έχουμε ξεχάσει αυτό», προέβλεψε ο αντιπρόεδρος του ΕΛΚ, Ζίγκφριντ Μουρεσάν.

Ένα μέλος της σοσιαλιστικής ομάδας (Ciaran Mullooly, Ιρλανδία) και ένα μέλος του Renew (Matjaž Nemec, Σλοβενία) υποστήριξαν την πρόταση κατά της von der Leyen.

Δύο μέλη της οικογένειας του ΕΛΚ της von der Leyen (ο Vincze Loránt και ο Iuliu Winkler, αμφότεροι από το πολιτικό κόμμα της Δημοκρατικής Συμμαχίας των Ούγγρων στη Ρουμανία) απείχαν.

Επίσης απείχαν πέντε μέλη του Renew (Barry Andrews, Ιρλανδία, Irena Joveva, Σλοβενία, και Engin Eroglu, Christine Singer και Joachim Streit, όλοι Γερμανία) και τρεις ευρωβουλευτές από το S&D (Alex Agius Saliba, Μάλτα, Vytenis Andriukaitis, Λιθουανία, και Aodreland, Aodreland).

«Αυτή η πρόταση ωφελεί μόνο τον Πούτιν και τις μαριονέτες του στην ΕΕ» και είναι «ενάντια στην ασφάλεια του ευρωπαϊκού λαού», δήλωσε ο Μάνφρεντ Βέμπερ, ο οποίος υπερασπίστηκε την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δηλώνοντας ότι οι ευρωβουλευτές του κόμματός του θα ψηφίσουν κατά της πρότασης μομφής. Ο Βέμπερ δήλωσε ότι αν και εντελώς απίθανη, μια πτώση της Επιτροπής θα έθετε σε κίνδυνο τις εμπορικές διαπραγματεύσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη με τις ΗΠΑ, καθώς και τις διαπραγματεύσεις για τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό της ΕΕ. «Εκατομμύρια θέσεις εργασίας διακυβεύονται. Πού είναι οι φίλοι της MAGA σε αυτό το σπίτι; Τι κάνουν ο Ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν, ο Ιταλός αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Ματέο Σαλβίνι και η συμπρόεδρος του AfD, Άλις Βάιντελ για να σώσουν τις θέσεις εργασίας των Ευρωπαίων;» διερωτήθηκε.

Λαμβάνοντας το λόγο η επικεφαλής των Σοσιαλδημοκρατών, η Ισπανίδα Ιράτκε Γκαρσία Πέρες, δήλωσε ότι η πολιτική της ομάδα θα δώσει ψήφο εμπιστοσύνης στην Φον ντερ Λάιεν και ότι δεν πρόκειται να δώσει ψήφο σε μια πρόταση που ενορχήστρωσαν ο Βίκτορ Όρμπαν και η ηγέτιδα της γαλλικής Ακροδεξιάς, Μαρίν Λεπέν. Ωστόσο, η Ιράκτε Γκαρσία κάλεσε την Φον ντερ Λάιεν να σταματήσει «να παίζει» με τις δεξιές πολιτικές ομάδες, τονίζοντας ότι «αυτό που θέλει η Ακροδεξιά δεν είναι μια καλύτερη Ευρώπη, αλλά καθόλου Ευρώπη». Η ίδια επέκρινε το ΕΛΚ, ότι τάχθηκε με τις ακροδεξιές παρατάξεις του ΕΚ, που σήμερα προσπαθούν να ανατρέψουν την Επιτροπή, για να περάσει μέτρα στο Κοινοβούλιο.

Η ακροδεξιά ομάδα των «Ευρωπαίων Πατριωτών», στην οποία ανήκουν τα κόμματα της Μαρίν Λεπέν και του Βίκτορ Όρμπαν, εκπροσωπήθηκε από το Γάλλο ευρωβουλευτή, Φαμπρίς Λετζερί, ο οποίος άδραξε την ευκαιρία να κατηγορήσει την φον ντερ Λάιεν ότι είναι «αποκομμένη» από τους Ευρωπαίους πολίτες και ότι η Επιτροπή είναι ένας βραχίονας «ξένων οντοτήτων» και ξένων εταιρειών.

Από την πλευρά των Ευρωπαίων Συντηρητικών και Μεταρρυθμιστών (ECR), πρώτος στη συζήτηση έλαβε το λόγο ο Ρουμάνος ευρωβουλευτής που κατέθεσε την πρόταση μομφής, ο Γκεόργκε Πιπερέα, ο οποίος κατηγορεί την φον ντερ Λάιεν για «έλλειψη διαφάνειας» στην υπόθεση του σκανδάλου «Pfizergate». Ο κ. Πιπερέα συνέκρινε την Επιτροπή της Φον ντερ Λάιεν, «που αφαιρεί την κυριαρχία και την εξουσία από τα κράτη μέλη της ΕΕ», με τη Σοβιετική Ένωση. «Η διαδικασία λήψης αποφάσεων έχει γίνει αδιαφανής και διακριτική και εγείρει φόβους για κατάχρηση και διαφθορά», δήλωσε προσθέτοντας: «αρνούμαστε το σοβιετικό ή ρωσικό ή κινεζικό μοντέλο».

Ωστόσο, σαφείς αποστάσεις από την πρόταση μομφής κρατούν οι Ιταλοί ευρωβουλευτές της Τζόρτζια Μελόνι που ανήκουν στο ECR. Λαμβάνοντας το λόγο ο συμπρόεδρος του ECR, ο Ιταλός Νικόλα Προκατσίνι, χαρακτήρισε την πρόταση μομφής που κατατέθηκε από μέλη της πολιτικής του ομάδας «στρατηγικό λάθος», τη στιγμή που μια «κεντροδεξιά πλειοψηφία» σημείωνε πρόοδο. Ο Προκατσίνι, σημείωσε ότι τα δύο τρίτα των ευρωβουλευτών του ECR δεν υπέγραψαν την πρόταση μομφής, όχι επειδή διαφωνούν με τις καταγγελίες, αλλά επειδή «θεωρούν αυτήν την πρόταση λάθος».

Η Γαλλίδα επικεφαλής των Φιλελευθέρων (RENEW), Βαλερί Χαγιέρ, ξεκαθάρισε ότι η πολιτική της ομάδα θα δώσει ψήφο εμπιστοσύνης στην Φον ντερ Λάιεν, ωστόσο κατηγόρησε την Πρόεδρο της Επιτροπής ότι συχνά συντάσσεται με τις δεξιές ομάδες της Ευρωβουλής, αντί για τους παραδοσιακούς κεντρώους συμμάχους της. «Ποιοι είναι οι πραγματικοί σας σύμμαχοι; Θα πρέπει να επιλέξετε», δήλωσε η Β. Χαγιέρ, προειδοποιώντας ότι «τα παιχνίδια που συνεχίζονται εδώ και ένα χρόνο πρέπει να σταματήσουν». Η Β. Χαγιέρ κάλεσε την Φον ντερ Λάιεν να «πάρει τον έλεγχο» και να «μη θεωρεί τίποτα ως δεδομένο». Όπως είπε, η Φον ντερ Λάιεν χρειάζεται την κεντρώα παράταξη για να προωθήσει την ατζέντα της και κάλεσε το ΕΛΚ να σταματήσει να βασίζεται στις ψήφους της Άκρας Δεξιάς.

Ο πρόεδρος της ομάδας των Πρασίνων, Έικουτ Μπας, από την Ολλανδία, δεν ξεκαθάρισε αν η ομάδα του θα υποστηρίξει την πρόταση μομφής ή όχι, υπογράμμισε, ωστόσο, ότι αυτή η πρόταση μομφής αποτελεί ένα «μεγάλο πολιτικό σόου της ακροδεξιάς» για να υπονομεύσει τη δημοκρατία και την Ευρώπη. Ο Πρόεδρος των Πρασίνων προειδοποίησε το ΕΛΚ να μη βασίζεται στις ακροδεξιές ψήφους γιατί αυτό θα γυρίσει μπούμερανγκ όπως η σημερινή πρόταση μομφής. «Ταίζετε αυτό το θηρίο» και «κάποια στιγμή το θηρίο θα σας φάει», είπε, αναφερόμενος στις συμφωνίες του ΕΛΚ για το μεταναστευτικό, ή την Πράσινη Συμφωνία.

Η ομάδα της Αριστεράς στο Κοινοβούλιο, εκπροσωπήθηκε από τον επικεφαλής της, το Γερμανό Μάρτιν Σίρντεβαν, από το “Die Linke”. O Μ. Σίρντεβαν υποστήριξε ότι ο τρόπος διακυβέρνησης της φον ντερ Λάιεν την έχει αφήσει εκτεθειμένη σε ευρεία κριτική, συμπεριλαμβανομένης της πρότασης μομφής. Συγκεκριμένα, επέκρινε την οπισθοχώρηση της Επιτροπής ως προς τους κανόνες της Πράσινης Συμφωνίας και κατήγγειλε την αδύναμη στάση της έναντι της Κίνας και του Ντόναλντ Τραμπ. «Κυρία φον ντερ Λάιεν, ήσασταν τόσο αδιαφανής που παίζετε το παιχνίδι τους», είπε ο Σίρντεβαν. «Η πολιτική σας έχει οδηγήσει σε μια κατάσταση όπου η ακροδεξιά μπορεί να παίζει το θέατρό της και να κάνει τη δημοκρατία να φαίνεται γελοία», πρόσθεσε.

Τέλος, από την Ακροδεξιά Ομάδα της «Ευρώπης των Κυρίαρχων Εθνών», το λόγο έλαβε ο Γερμανός ευρωβουλευτής του AfD, Άουστ Ρενέ, ο οποίος είπε ότι από την Πέμπτη η ομάδα του θα στείλει την Φον ντερ Λάιεν σε παραίτηση.

Η ψηφοφορία επί της πρότασης μομφής κατά της Προέδρου της Επιτροπής θα διεξαχθεί το μεσημέρι της Πέμπτης 10 Ιουλίου.

Πρόκειται για την πρώτη φορά εδώ και πάνω από μια δεκαετία που ο επικεφαλής της Επιτροπής αντιμετωπίζει αυτή τη διαδικασία.

Σε αυτό το στάδιο, η πρόταση μομφής έχει κυρίως συμβολικό χαρακτήρα, καθώς η πλειονότητα των πολιτικών ομάδων έχει ήδη δηλώσει ότι θα καταψηφίσει την πρόταση, ωστόσο αναδεικνύει την αυξανόμενη δυσαρέσκεια προς το πρόσωπό της στις Βρυξέλλες, μετά από σειρά αμφιλεγόμενων ενεργειών και σκανδάλων.

Αν η πρόταση μομφής εγκριθεί, θα οδηγήσει σε παραίτηση ολόκληρης της Επιτροπής και θα πυροδοτήσει τη σύνθετη διαδικασία διορισμού 27 νέων Ευρωπαίων επιτρόπων.

Η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μέτσολα, ανακοίνωσε την προγραμματισμένη συζήτηση στους επικεφαλής των πολιτικών ομάδων το βράδυ της Τετάρτης.

Ο Ρουμάνος ακροδεξιός ευρωβουλευτής Γκεόργκε Πιπερέα κατέθεσε την πρόταση μομφής αφού συγκέντρωσε αρκετές υπογραφές την περασμένη εβδομάδα, εκφράζοντας αγανάκτηση για τα μηνύματα της φον ντερ Λάιεν από το 2021 με τον Άλμπερτ Μπουρλά, διευθύνοντα σύμβουλο της φαρμακευτικής εταιρείας Pfizer. Τα μηνύματα αυτά σχετίζονταν με συνομιλίες για την προμήθεια εμβολίων στην Ευρώπη στο αποκορύφωμα της πανδημίας του κορωνοϊού.

Αν και ορισμένα μέλη του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος της φον ντερ Λάιεν και της δεξιάς ομάδας ECR απέσυραν τη στήριξή τους στην πρόταση μετά από πιέσεις εντός των κομμάτων τους, συγκεντρώθηκαν τελικά οι απαιτούμενες 72 υπογραφές για να προχωρήσει η διαδικασία.

Ο εκλεγμένος Δήμαρχος Χιμάρας μιλώντας στον ΑΝΤ1 θέλησε επίσης να ευχαριστήσει την ελληνική κυβέρνηση και προσωπικά τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη που τον έχρησαν υποψήφιο αλλά και άσκησαν πίεση στις αλβανικές Αρχές ώστε να λάβει την απαιτούμενη άδεια και να μεταβεί στο Στρασβούργο.

«Το Σάββατο το μεσημέρι πρέπει να παρουσιαστώ στις φυλακές, έχω κάνει ήδη αίτημα αποφυλάκισης και περιμένω την ετυμηγορία του δικαστηρίου. Όπως και να έχουν τα πράγματα τον Οκτώβριο λήγει η ποινή μου», δήλωσε σχετικά με την κράτησή του.

Ερωτηθείς για την άσκηση των καθηκόντων του είπε ότι «είναι πρωτόγνωρο, θα με βοηθήσουν οι παλαιότεροι Έλληνες Ευρωβουλευτές που θα με βοηθήσουν, υπάρχουν και συνεργάτες μου. Είμαι ένας άνθρωπος που έχω μάθει να παλεύω και να αγωνίζομαι και θα εκπροσωπήσω επάξια αυτούς που με έστειλαν εδώ».

Μιλώντας για τη σχέση της Αλβανίας με την Ευρώπη σχολίασε και τις αδικίες σε βάρος του από τις αλβανικές Αρχές: «Δεν λειτουργεί το κράτος δικαίου. Στη δική μου περίπτωση μια αναρμόδια εισαγγελεία άσκησε τη δίωξη. Ο μοναδικός μάρτυρας πληρώθηκε. Η δικαστής που με δίκασε πρωτόδικα είχε απέλαση στη ζώνη Σένγκεν για 12 χρόνια. Η δικαστής που με δίκασε στο εφετείο δεν κληρώθηκε όπως λέει ο νόμος αλλά ορίστηκε… Είναι πάρα πολλές οι περιπτώσεις που δείχνουν ότι δεν λειτουργεί η διάκριση των εξουσιών ώστε να γίνει η Αλβανία μέλος της ευρωπαϊκής οικογένειας».

Γεωργία Κριεμπάρδη

Ο κανονισμός, που συμφωνήθηκε στις διαπραγματεύσεις με τα κράτη μέλη τον Δεκέμβριο του 2023, στοχεύει στην προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων, της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου και της περιβαλλοντικής βιωσιμότητας από την τεχνητή νοημοσύνη υψηλού κινδύνου, αλλά και να ενισχύσει παράλληλα την καινοτομία και να αναδείξει την Ευρώπη ως πρωτοπόρο δύναμη στον τομέα αυτό. Γι’ αυτόν τον σκοπό, ο κανονισμός ορίζει διαφορετικές υποχρεώσεις για τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, ανάλογα με τους πιθανούς κινδύνους και τις επιπτώσεις που ενέχει η χρήση τους.

Σε προηγούμενο ρεπορτάζ του libre είχαμε μιλήσει για την τεχνητή νοημοσύνη, με αφορμή ανάλυση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) που ανέφερε πως το ΑΙ αναμένεται να επηρεάσει σχεδόν το 40% όλων των θέσεων εργασίας.

Αυτή τη φορά, μπαίνουμε για τα καλά στον μαγικό κόσμο του ΑΙ. Ο δημοσιογράφος τεχνολογίας Νίκος Βασιλάκος (https://www.saferkids.gr https://www.vrtherapy.gr), αποκλειστικά στο libre, απαντά λεπτομερώς στις απορίες και τους προβληματισμούς γύρω από αυτό το νέο παράθυρο που ανοίγεται μπροστά μας.

ΑΙ. Αν μπορούσαμε επιγραμματικά να πούμε θετικά κι αρνητικά, ποια θα ήταν; 

Θετικά της Τεχνητής Νοημοσύνης:

• Αυξημένη παραγωγικότητα: Η ΤΝ αυτοματοποιεί χρονοβόρες εργασίες, απελευθερώνοντας χρόνο για πιο δημιουργικές και στρατηγικές ασχολίες.
• Βελτιωμένη λήψη αποφάσεων: Η ΤΝ αναλύει μεγάλα δεδομένα, εντοπίζοντας μοτίβα και τάσεις που βοηθούν στην λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων.
• Καινοτομία: Η ΤΝ τροφοδοτεί νέες ιδέες και λύσεις σε διάφορους κλάδους, από την ιατρική έως την τέχνη.
• Εξατομικευμένη εμπειρία: Η ΤΝ προσφέρει εξατομικευμένες υπηρεσίες και προϊόντα, προσαρμοσμένα στις ανάγκες και τα ενδιαφέροντα του κάθε χρήστη.
• Βελτίωση της ποιότητας ζωής: Η ΤΝ έχει τη δυνατότητα να βελτιώσει την ποιότητα ζωής σε διάφορους τομείς, όπως η υγεία, η εκπαίδευση και η προστασία του περιβάλλοντος.

Αρνητικά της Τεχνητής Νοημοσύνης:

• Αντικατάσταση θέσεων εργασίας: Η αυτοματοποίηση δύναται να οδηγήσει σε απώλεια θέσεων εργασίας, ιδιαίτερα σε επαγγέλματα που βασίζονται σε τυποποιημένες εργασίες.
• Ηθικές ανησυχίες: Η χρήση της ΤΝ εγείρει ηθικά διλήμματα, όπως η μεροληψία, η διαφάνεια και η ιδιωτικότητα.
• Κίνδυνος κατάχρησης: Η ΤΝ δύναται να χρησιμοποιηθεί για κακόβουλους σκοπούς, όπως η παραπληροφόρηση, η κυβερνοεγκληματικότητα ή η ανάπτυξη αυτόνομων όπλων.
• Ανεργία: Η μαζική ανεργία ίσως αποτελέσει κοινωνικό πρόβλημα, εάν η τεχνητή νοημοσύνη αντικαταστήσει μεγάλο μέρος του εργατικού δυναμικού.
• Έλλειψη ελέγχου: Η απώλεια ελέγχου σε συστήματα τεχνητής νοημοσύνης με υψηλή αυτονομία αποτελεί ρεαλιστικό κίνδυνο.

Συνοψίζοντας: Η τεχνητή νοημοσύνη φέρει πολλαπλά οφέλη, αλλά οφείλουμε να αντιμετωπίσουμε υπεύθυνα και με προσοχή τις πιθανές αρνητικές επιπτώσεις της. Η ανάπτυξη και η χρήση της ΤΝ οφείλουν να γίνονται με ηθικό τρόπο, λαμβάνοντας υπόψη τις κοινωνικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις.

• Τι κινδύνους κρύβει η τεχνητή νοημοσύνη; 

Η τεχνητή νοημοσύνη, παρά τα οφέλη της, φέρει και μια σειρά από κινδύνους που οφείλουμε να λάβουμε σοβαρά υπόψη. Ας δούμε μερικούς από τους σημαντικότερους:

1. Αντικατάσταση θέσεων εργασίας: Η αυτοματοποίηση που φέρνει η ΤΝ δύναται να οδηγήσει σε απώλεια θέσεων εργασίας, ιδιαίτερα σε επαγγέλματα που βασίζονται σε τυποποιημένες εργασίες. Αυτό δύναται να δημιουργήσει κοινωνικά προβλήματα, όπως ανεργία και αύξηση της ανισότητας.

2. Ηθικές ανησυχίες: Η χρήση της ΤΝ εγείρει ηθικά διλήμματα, όπως η μεροληψία, η διαφάνεια και η ιδιωτικότητα. Αλγόριθμοι τεχνητής νοημοσύνης δύναται να ενσωματώνουν κοινωνικές προκαταλήψεις, οδηγώντας σε διακρίσεις σε βάρος μειονοτικών ομάδων. Η έλλειψη διαφάνειας στη λειτουργία αλγορίθμων δύναται να δημιουργήσει προβλήματα λογοδοσίας και ελέγχου.

3. Κίνδυνος κατάχρησης: Η ΤΝ δύναται να χρησιμοποιηθεί για κακόβουλους σκοπούς, όπως η παραπληροφόρηση, η κυβερνοεγκληματικότητα ή η ανάπτυξη αυτόνομων όπλων. Η deepfake τεχνολογία, για παράδειγμα, δύναται να χρησιμοποιηθεί για τη δημιουργία ψεύτικων βίντεο με σκοπό την χειραγώγηση της κοινής γνώμης.

4. Ανεργία: Η μαζική ανεργία ίσως αποτελέσει κοινωνικό πρόβλημα, εάν η τεχνητή νοημοσύνη αντικαταστήσει μεγάλο μέρος του εργατικού δυναμικού. Η προσαρμογή της αγοράς εργασίας στις νέες συνθήκες δύναται να είναι δύσκολη και χρονοβόρα.

5. Έλλειψη ελέγχου: Η απώλεια ελέγχου σε συστήματα τεχνητής νοημοσύνης με υψηλή αυτονομία αποτελεί ρεαλιστικό κίνδυνο. Εάν η τεχνητή νοημοσύνη γίνει υπερβολικά ισχυρή, δύναται να θέσει σε κίνδυνο την ανθρώπινη αυτονομία και ασφάλεια.

6. Αλλαγές στην ανθρώπινη φύση: Η αλληλεπίδραση με την τεχνητή νοημοσύνη δύναται να επηρεάσει τον τρόπο σκέψης, συμπεριφοράς και αλληλεπίδρασης των ανθρώπων. Η υπερβολική εξάρτηση από την ΤΝ δύναται να οδηγήσει σε απομόνωση, απώλεια κοινωνικών δεξιοτήτων και αλλοίωση της ανθρώπινης φύσης.

7. Περιβαλλοντικές επιπτώσεις: Η ανάπτυξη και η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης δύναται να έχει σημαντικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις, όπως η αύξηση της κατανάλωσης ενέργειας και η παραγωγή ηλεκτρονικών αποβλήτων.

Είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι οι κίνδυνοι της τεχνητής νοημοσύνης δεν είναι αναπόφευκτοι. Μέσω προσεκτικής ανάπτυξης, ηθικής χρήσης και σωστής ρύθμισης, μπορούμε να αξιοποιήσουμε τα οφέλη της ΤΝ προς όφελος της ανθρωπότητας.

Συμπέρασμα: Η τεχνητή νοημοσύνη φέρει ένα εύρος από δυνατότητες, αλλά οφείλουμε να προσεγγίσουμε την ανάπτυξη και χρήση της με κριτική σκέψη και υπευθυνότητα.

• Χρειάζεται επιμόρφωση σε τέτοια συστήματα ώστε να μην πέφτουμε σε παγίδες; 

Ναι, η επιμόρφωση σε συστήματα τεχνητής νοημοσύνης (AI) κρίνεται απαραίτητη για να αποφύγουμε διάφορες παγίδες που σχετίζονται με την τεχνολογία αυτή. Ας δούμε μερικούς λόγους:

1. Κατανόηση λειτουργίας: Η επιμόρφωση βοηθά στην κατανόηση του τρόπου λειτουργίας των συστημάτων AI, συμπεριλαμβανομένων των δυνατοτήτων, των περιορισμών και των πιθανών μεροληψιών. Η γνώση αυτή είναι απαραίτητη για την κριτική αξιολόγηση των πληροφοριών που παράγουν τα συστήματα AI και για την αποφυγή λανθασμένων ερμηνειών.

2. Αξιολόγηση πληροφοριών: Η AI δύναται να χρησιμοποιηθεί για τη δημιουργία ψευδών ή παραπλανητικών πληροφοριών. Η επιμόρφωση σε AI εξοπλίζει τους πολίτες με τα απαραίτητα εργαλεία για την αξιολόγηση της αξιοπιστίας των πληροφοριών που λαμβάνουν, διακρίνοντας αξιόπιστες πηγές από παραπληροφόρηση.

3. Προστασία από κακόβουλη χρήση: Η AI δύναται να χρησιμοποιηθεί για κακόβουλους σκοπούς, όπως η κυβερνοεγκληματικότητα ή η διάδοση προπαγάνδας. Η επιμόρφωση σε AI μπορεί να βοηθήσει στην αναγνώριση και την αποφυγή τέτοιων παγίδων.

4. Ενίσχυση ψηφιακών δεξιοτήτων: Η AI διαδραματίζει ολοένα και σημαντικότερο ρόλο στην καθημερινή ζωή. Η επιμόρφωση σε AI ενισχύει τις ψηφιακές δεξιότητες, αυξάνοντας την ικανότητα των πολιτών να αξιοποιούν την τεχνολογία προς όφελός τους.

5. Συμμετοχή στη διαμόρφωση του μέλλοντος της AI: Η AI είναι μια ταχέως αναπτυσσόμενη τεχνολογία με σημαντικές επιπτώσεις στην κοινωνία. Η επιμόρφωση σε AI δίνει στους πολίτες τη δυνατότητα να συμμετέχουν ενεργά στη διαμόρφωση του μέλλοντος της τεχνολογίας, διασφαλίζοντας ηθική και υπεύθυνη ανάπτυξη.

Επιπλέον οφέλη:

• Βελτίωση της λήψης αποφάσεων
• Αύξηση της παραγωγικότητας
• Ενίσχυση της καινοτομίας
• Προώθηση της ψηφιακής ένταξης

Συμπέρασμα: Η επιμόρφωση σε συστήματα AI αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την ενεργή και υπεύθυνη συμμετοχή των πολιτών στην ψηφιακή εποχή. Η κατανόηση της τεχνολογίας AI, η κριτική σκέψη και η ψηφιακή εγρήγορση είναι απαραίτητα εργαλεία για την αποφυγή παγίδων και την αξιοποίηση των δυνατοτήτων που προσφέρει η AI.

• Τι κάνουμε σε περίπτωση που παραβιαστούν δικαιώματά μας;

Σε περίπτωση που η τεχνητή νοημοσύνη (AI) παραβιάσει τα δικαιώματά μας, υπάρχουν διάφορα βήματα που μπορούμε να λάβουμε:

1. Τεκμηρίωση: Συλλέξτε στοιχεία που αποδεικνύουν την παραβίαση, όπως screenshots, emails, ή ιστορικό πλοήγησης.

2. Ενημέρωση του υπεύθυνου φορέα: Επικοινωνήστε με τον οργανισμό ή την εταιρεία που ευθύνεται για το σύστημα AI που παραβίασε τα δικαιώματά σας. Εξηγήστε την κατάσταση και ζητήστε λύση.

3. Υποβολή καταγγελίας: Εάν η παραβίαση είναι σοβαρή ή δεν επιλυθεί από τον υπεύθυνο φορέα, μπορείτε να υποβάλλετε καταγγελία σε αρμόδιες αρχές.

Επιλογές καταγγελίας:

• Εθνική Αρχή Διαφάνειας: Εάν η παραβίαση σχετίζεται με διαφάνεια και πρόσβαση σε πληροφορίες.
• Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων: Εάν η παραβίαση σχετίζεται με την προστασία προσωπικών δεδομένων.
• Ρυθμιστική Αρχή Επικοινωνιών: Εάν η παραβίαση σχετίζεται με υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών.
• Δικαστική προσφυγή: Σε περίπτωση σοβαρής ή μη αναστρέψιμης βλάβης, μπορείτε να εξετάσετε το ενδεχόμενο δικαστικής προσφυγής.

Συμπληρωματικά:

• Ενημερωθείτε για τα δικαιώματά σας σχετικά με την AI.
• Μάθετε πώς να διαχειρίζεστε τα δεδομένα σας και να προστατεύετε την ιδιωτικότητά σας.
• Συμμετέχετε σε συζητήσεις και ομάδες που ασχολούνται με την ηθική της AI.
• Ενθαρρύνετε την υπεύθυνη ανάπτυξη και χρήση της AI.

Προσοχή:

• Η διαδικασία αντιμετώπισης παραβίασης από AI μπορεί να είναι περίπλοκη και χρονοβόρα.
• Η νομοθεσία σχετικά με την AI είναι εξελισσόμενη και μπορεί να διαφέρει σε κάθε χώρα.
• Η ύπαρξη αρμόδιων αρχών και η αποτελεσματικότητά τους μπορεί να ποικίλλει.

Συμπέρασμα:

Η προστασία των δικαιωμάτων μας στην ψηφιακή εποχή, όπου η AI διαδραματίζει ολοένα και σημαντικότερο ρόλο, είναι καίριας σημασίας. Η ενημέρωση, η ενεργή στάση και η συλλογική προσπάθεια είναι απαραίτητα για την αντιμετώπιση πιθανών παραβιάσεων από συστήματα AI.

Την Τετάρτη 8 Μαρτίου, το Κοινοβούλιο ενέκρινε (523 υπέρ, 46 κατά και 49 αποχές) τον νόμο περί τεχνητής νοημοσύνης που διασφαλίζει την ασφάλεια και τη συμμόρφωση με τα θεμελιώδη δικαιώματα, ενώ ενισχύει την καινοτομία.  

Οι νέοι κανόνες απαγορεύουν τις εφαρμογές της τεχνητής νοημοσύνης που απειλούν τα δικαιώματα των πολιτών.

Πιο συγκεκριμένα, απαγορεύονται:

• Συστήματα βιομετρικής κατηγοριοποίησης: Απαγορεύεται η χρήση βιομετρικών δεδομένων, όπως τα χαρακτηριστικά του προσώπου ή τα δακτυλικά αποτυπώματα, για την κατηγοριοποίηση ατόμων σε ευαίσθητες κατηγορίες, όπως η φυλή, η θρησκεία ή η πολιτική άποψη.
• Μη στοχευμένη συλλογή εικόνων προσώπου: Απαγορεύεται η συλλογή εικόνων προσώπου από το διαδίκτυο ή από κάμερες κλειστού κυκλώματος παρακολούθησης (CCTV) χωρίς συγκεκριμένο σκοπό ή έγκριση.
• Αναγνώριση συναισθημάτων: Απαγορεύεται η χρήση AI για την αναγνώριση συναισθημάτων σε εργασιακά ή εκπαιδευτικά περιβάλλοντα.
• Κοινωνική βαθμολογία: Απαγορεύεται η χρήση AI για την αξιολόγηση της αξιοπιστίας ή της συμπεριφοράς των ατόμων, με στόχο τον περιορισμό των δικαιωμάτων ή των ευκαιριών τους.
• Προληπτική αστυνόμευση: Απαγορεύεται η χρήση AI για την πρόβλεψη και πρόληψη εγκλημάτων, όταν βασίζεται αποκλειστικά στην κατάρτιση προφίλ ατόμων ή ομάδων.

Εκτός από τις απαγορεύσεις, ο κανονισμός θέτει αυστηρούς περιορισμούς σε άλλες εφαρμογές AI υψηλού κινδύνου, όπως η βιομετρική ταυτοποίηση από τις αρχές επιβολής του νόμου, η αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας και η χρήση AI σε συστήματα προσλήψεων. Στόχος του κανονισμού είναι να διασφαλίσει ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα αναπτυχθεί και θα χρησιμοποιηθεί με τρόπο ηθικό και υπεύθυνο, χωρίς να απειλεί τα θεμελιώδη δικαιώματα των πολιτών.

• Ποιες είναι αυτές οι εφαρμογές (και τα συστήματα), πώς λειτουργούν και με ποιον τρόπο απειλούν τα δικαιώματα των πολιτών;

1. Συστήματα βιομετρικής κατηγοριοποίησης:

• Λειτουργία: Χρησιμοποιούν βιομετρικά δεδομένα (π.χ. χαρακτηριστικά προσώπου, δακτυλικά αποτυπώματα) για την ταυτοποίηση ή κατηγοριοποίηση ατόμων.
• Απειλές:
  • Διάκριση: Η λανθασμένη κατηγοριοποίηση μπορεί να οδηγήσει σε διακρίσεις σε βάρος μειονοτικών ομάδων.
  • Παραβίαση ιδιωτικής ζωής: Η συλλογή και αποθήκευση βιομετρικών δεδομένων εγείρει σοβαρές ανησυχίες για την ιδιωτική ζωή.
  • Κατάχρηση εξουσίας: Η χρήση από κυβερνήσεις ή εταιρείες για τον έλεγχο και την παρακολούθηση των πολιτών.

2. Μη στοχευμένη συλλογή εικόνων προσώπου:

• Λειτουργία: Συλλογή εικόνων προσώπου από το διαδίκτυο ή CCTV χωρίς συγκεκριμένο σκοπό ή έγκριση.
• Απειλές:
  • Παραβίαση ιδιωτικής ζωής: Η μαζική συλλογή δεδομένων προσώπου αποτελεί σοβαρή απειλή για την ιδιωτική ζωή.
  • Καταστολή ανεξαρτησίας: Χρησιμοποιείται για τον εντοπισμό και την παρακολούθηση ατόμων που ασκούν κριτική ή διαφωνούν.
  • Προσβολή της ελευθερίας έκφρασης: Ο φόβος της παρακολούθησης μπορεί να οδηγήσει σε αυτολογοκρισία.

3. Αναγνώριση συναισθημάτων:

• Λειτουργία: Χρήση AI για την ανάλυση εκφράσεων προσώπου και την εξαγωγή συμπερασμάτων για τα συναισθήματα.
• Απειλές:
  • Εισβολή στην ιδιωτική ζωή: Παραβίαση της προσωπικής σφαίρας και των σκέψεων.
  • Διακρίσεις: Στερεότυπα και προκαταλήψεις στην αξιολόγηση ατόμων.
  • Κατάχρηση εξουσίας: Χρησιμοποιείται για τον έλεγχο και τη χειραγώγηση της συμπεριφοράς.

4. Κοινωνική βαθμολογία:

• Λειτουργία: Αξιολόγηση της αξιοπιστίας ή της συμπεριφοράς ατόμων με βάση AI.
• Απειλές:
  • Διακρίσεις: Στερεότυπα και προκαταλήψεις στην αξιολόγηση ατόμων.
  • Περιορισμός ευκαιριών: Αδικαιολόγητος αποκλεισμός από πόρους ή υπηρεσίες.
  • Κοινωνικός έλεγχος: Δημιουργία ενός συστήματος “τιμωρίας και ανταμοιβής” που περιορίζει την ελευθερία.

5. Προληπτική αστυνόμευση:

• Λειτουργία: Χρήση AI για την πρόβλεψη και πρόληψη εγκλημάτων με βάση προφίλ ατόμων ή ομάδων.
• Απειλές:
  • Στερεότυπα και προκαταλήψεις: Στόχευση ατόμων με βάση άσχετα χαρακτηριστικά και όχι με βάση εγκληματική δραστηριότητα.
  • Παραβίαση της ελευθερίας κινήσης: Περιορισμός της ελεύθερης μετακίνησης και συνάθροισης.
  • Κατάχρηση εξουσίας: Χρησιμοποιείται για την καταστολή διαφωνίας και την περιθωριοποίηση ομάδων.

Η χρήση συστημάτων βιομετρικής ταυτοποίησης «σε ύστερο χρόνο» θεωρείται υψηλού κινδύνου και απαιτεί δικαστική έγκριση που θα συνδέεται με κάποιο ποινικό αδίκημα. Θα χρειαστούμε μια εξήγηση εδώ.

Σωστά, η χρήση συστημάτων βιομετρικής ταυτοποίησης “σε ύστερο χρόνο” (ex-post) όντως θεωρείται υψηλού κινδύνου και, σύμφωνα με τον νέο κανονισμό για την τεχνητή νοημοσύνη (AI), απαιτεί δικαστική έγκριση.

Τι σημαίνει “σε ύστερο χρόνο”;

Σε αντίθεση με την “ενεργή” βιομετρική ταυτοποίηση, όπου η ταυτοποίηση λαμβάνει χώρα σε πραγματικό χρόνο, η “εκ των υστέρων” βιομετρική ταυτοποίηση πραγματοποιείται σε δεδομένα που έχουν ήδη συλλεχθεί.

Γιατί θεωρείται υψηλού κινδύνου;

Η βιομετρική ταυτοποίηση “σε ύστερο χρόνο” φέρει σοβαρές ανησυχίες:

• Παραβίαση ιδιωτικής ζωής: Η μαζική ανάλυση βιομετρικών δεδομένων εγείρει σοβαρές ανησυχίες για την ιδιωτική ζωή.
• Λανθασμένη ταυτοποίηση: Τα συστήματα AI μπορεί να κάνουν λάθη, οδηγώντας σε άδικη στοχοποίηση αθώων.
• Κατάχρηση εξουσίας: Η χρήση από κυβερνήσεις ή εταιρείες για τον έλεγχο και την παρακολούθηση των πολιτών.

Πότε επιτρέπεται η χρήση;

Η “εκ των υστέρων” βιομετρική ταυτοποίηση επιτρέπεται μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις και απαιτεί δικαστική έγκριση. Η έγκριση θα χορηγείται μόνο εάν:

• Συνδέεται με σοβαρό ποινικό αδίκημα: Η χρήση περιορίζεται σε σοβαρά εγκλήματα, όπως η τρομοκρατία ή η δολοφονία.
• Υπάρχουν εύλογοι λόγοι: Η χρήση βιομετρικής ταυτοποίησης κρίνεται απαραίτητη για την εξέλιξη της έρευνας.
• Λαμβάνονται μέτρα προστασίας: Εφαρμόζονται αυστηρά μέτρα προστασίας δεδομένων για την αποφυγή κατάχρησης.

Συμπέρασμα:

Η “εκ των υστέρων” βιομετρική ταυτοποίηση αποτελεί ισχυρό εργαλείο για την επιβολή του νόμου, αλλά οφείλει να χρησιμοποιείται με φειδώ και με σεβασμό στα θεμελιώδη δικαιώματα. Η απαίτηση δικαστικής έγκρισης αποτελεί σημαντικό φραγμό κατά της κατάχρησης και διασφαλίζει την υπεύθυνη χρήση της τεχνολογίας.

• Στην Ελλάδα σε τι σημείο βρισκόμαστε; Έχει ενσωματωθεί η νέα τεχνολογία στη ζωή μας;

Η Ελλάδα έχει κάνει βήματα προς την υιοθέτηση ενός ολοκληρωμένου νομικού πλαισίου για την τεχνητή νοημοσύνη (AI).

Σημαντικά γεγονότα:

• Νόμος 4961/2022: Ψηφίστηκε τον Αύγουστο του 2022, θέτοντας το πλαίσιο για την ανάπτυξη και χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα.
• Εθνική Αρχή για την Τεχνητή Νοημοσύνη: Ιδρύθηκε τον Ιανουάριο του 2023, με αρμοδιότητες την εποπτεία, τον συντονισμό και την ανάπτυξη στρατηγικής για την τεχνητή νοημοσύνη.
• Στρατηγική για την Τεχνητή Νοημοσύνη: Εκπονήθηκε από το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, θέτοντας τους στόχους και τις προτεραιότητες της Ελλάδας στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης.

Παράλληλα:

• Εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Κανονισμού για την Τεχνητή Νοημοσύνη: Η Ελλάδα, ως μέλος της ΕΕ, οφείλει να ενσωματώσει τον Ευρωπαϊκό Κανονισμό για την Τεχνητή Νοημοσύνη στο εθνικό της δίκαιο έως τον Ιούλιο του 2024.
• Δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης: Διοργανώνονται από διάφορους φορείς, με στόχο την ενημέρωση του κοινού για τις δυνατότητες και τους κινδύνους της τεχνητής νοημοσύνης.

Προκλήσεις:

• Ελλιπής ψηφιακή υποδομή: Η Ελλάδα υστερεί σε σχέση με άλλες χώρες της ΕΕ σε ψηφιακή ωριμότητα, θέτοντας εμπόδια στην ανάπτυξη και υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης.
• Έλλειψη εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού: Η έλλειψη επαγγελματιών με γνώσεις και δεξιότητες στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης αποτελεί σημαντικό εμπόδιο.
• Ανησυχίες για ηθική και διαφάνεια: Η ανάπτυξη και χρήση της τεχνητής νοημοσύνης εγείρει ηθικές και νομικές ανησυχίες, όπως η μεροληψία, η διαφάνεια και η προστασία δεδομένων.

Συμπέρασμα:

Η Ελλάδα έχει δρομολογήσει σημαντικές εξελίξεις προς την υιοθέτηση ενός ολοκληρωμένου νομικού πλαισίου για την τεχνητή νοημοσύνη. Παρόλα αυτά, υπάρχουν ακόμα προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπιστούν, όπως η ψηφιακή υποδομή, η έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού και οι ηθικές ανησυχίες. Η επιτυχημένη υλοποίηση της στρατηγικής για την τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να ωθήσει την Ελλάδα στην ψηφιακή εποχή, φέρνοντας οικονομικά και κοινωνικά οφέλη.

Πηγές:

• Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης: URL Digital Governance Ministry
• Εθνική Αρχή για την Τεχνητή Νοημοσύνη: URL Artificial Intelligence Authority
• Στρατηγική για την Τεχνητή Νοημοσύνη: URL Artificial Intelligence Strategy

Η τεχνητή νοημοσύνη (AI) έχει πλέον εδραιωθεί στον επιχειρηματικό κόσμο, με ολοένα και περισσότερες επιχειρήσεις να υιοθετούν λύσεις AI για την ενίσχυση της παραγωγικότητας, της αποδοτικότητας και της λήψης αποφάσεων.

Πώς χρησιμοποιείται η AI στις επιχειρήσεις:

• Αυτοματοποίηση: Η AI αυτοματοποιεί επαναλαμβανόμενες εργασίες, απελευθερώνοντας χρόνο για πιο δημιουργικές και στρατηγικές εργασίες.
• Ανάλυση δεδομένων: Η AI βοηθά στην ανάλυση μεγάλων όγκων δεδομένων, εξάγοντας χρήσιμες πληροφορίες για την βελτίωση της λήψης αποφάσεων.
• Προβλέψεις: Η AI μπορεί να προβλέψει μελλοντικές τάσεις και συμπεριφορές, βοηθώντας τις επιχειρήσεις να προσαρμόζονται και να λαμβάνουν προληπτικά μέτρα.
• Εξατομίκευση: Η AI προσφέρει εξατομικευμένες εμπειρίες στους πελάτες, βελτιώνοντας την ικανοποίηση και την εμπλοκή τους.

Παραδείγματα εφαρμογής AI σε επιχειρήσεις:

• Chatbots: Εικονικοί βοηθοί που απαντούν σε ερωτήσεις και εξυπηρετούν πελάτες.
• Προτάσεις προϊόντων: Συστήματα που προτείνουν προϊόντα στους πελάτες με βάση τις προτιμήσεις τους.
• Ρομπότ: Αυτοματοποιημένα συστήματα που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή και logistics.
• Ανάλυση αγοράς: Εργαλεία που βοηθούν στην κατανόηση των τάσεων της αγοράς και του ανταγωνισμού.

Πλεονεκτήματα της AI για τις επιχειρήσεις:

• Αύξηση παραγωγικότητας: Η αυτοματοποίηση απελευθερώνει χρόνο για πιο δημιουργικές εργασίες.
• Βελτίωση αποδοτικότητας: Η AI βοηθά στην εξοικονόμηση πόρων και χρόνου.
• Καλύτερες αποφάσεις: Η ανάλυση δεδομένων οδηγεί σε πιο τεκμηριωμένες και αποτελεσματικές αποφάσεις.
• Ενίσχυση εμπειρίας πελατών: Η εξατομίκευση βελτιώνει την ικανοποίηση και την εμπλοκή των πελατών.

Προκλήσεις:

• Κόστος: Η υλοποίηση λύσεων AI μπορεί να είναι δαπανηρή, ειδικά για μικρές επιχειρήσεις.
• Δεξιότητες: Η έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού για την ανάπτυξη και διαχείριση λύσεων AI αποτελεί πρόκληση.
• Ηθικές ανησυχίες: Η μεροληψία, η διαφάνεια και η προστασία δεδομένων εγείρουν ηθικές ανησυχίες.

Συμπέρασμα:

Η τεχνητή νοημοσύνη φέρει οφέλη και προκλήσεις για τις επιχειρήσεις. Η υιοθέτησή της με ορθολογικό τρόπο, λαμβάνοντας υπόψη τις ηθικές ανησυχίες και την ανάπτυξη των απαραίτητων δεξιοτήτων, μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική ανάπτυξη και ανταγωνιστικότητα.

Πηγές:

• McKinsey & Company: URL McKinsey AI in Business
• Gartner: URL Gartner Top 10 Trends in AI for 2023
• Forrester: URL Forrester The State Of AI In 2023

Πώς μπορούμε να διασφαλίσουμε ότι οι θέσεις εργασίας δε θα χαθούν;

1. Επένδυση στην εκπαίδευση και κατάρτιση:

• Ενίσχυση της ψηφιακής εκπαίδευσης και ανάπτυξη δεξιοτήτων STEM (Science, Technology, Engineering, and Mathematics).
• Προγράμματα κατάρτισης για την εξοικείωση του εργατικού δυναμικού με τις νέες τεχνολογίες.
• Ενθάρρυνση της δια βίου μάθησης για την προσαρμογή στις αλλαγές της αγοράς εργασίας.

2. Δημιουργία νέων θέσεων εργασίας:

• Η AI θα δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας σε τομείς όπως η ανάπτυξη, η συντήρηση και η ηθική της AI.
• Επένδυση σε τομείς που δεν επηρεάζονται άμεσα από την αυτοματοποίηση, όπως η δημιουργική οικονομία και η φροντίδα ηλικιωμένων.
• Υποστήριξη της επιχειρηματικότητας και της δημιουργίας νέων επιχειρήσεων.

3. Κοινωνική προστασία:

• Εφαρμογή πολιτικών κοινωνικής προστασίας για τους εργαζόμενους που χάνουν τη δουλειά τους.
• Παροχή επιδότητων ανεργίας και προγραμμάτων επανεκπαίδευσης.
• Εισαγωγή ενός βασικού εισοδήματος για την αντιμετώπιση της ανισότητας.

4. Ηθική ανάπτυξη και χρήση της AI:

• Θέσπιση κανόνων και κατευθυντήριων γραμμών για την ηθική ανάπτυξη και χρήση της AI.
• Διασφάλιση της διαφάνειας και της λογοδοσίας των αλγορίθμων AI.
• Προώθηση της ίσης πρόσβασης στην τεχνολογία και τα οφέλη της.

Συμπέρασμα:

Η τεχνολογία, όντως, φέρει αλλαγές στον κόσμο της εργασίας. Επενδύοντας στην εκπαίδευση, στην ανάπτυξη νέων θέσεων εργασίας, στην κοινωνική προστασία και στην ηθική χρήση της AI, μπορούμε να διαχειριστούμε ομαλά τις αλλαγές και να διασφαλίσουμε ένα μέλλον με αξιοπρεπή εργασία για όλους.

Πηγές:

• McKinsey Global Institute: URL McKinsey Jobs Lost, Jobs Gained
• World Economic Forum: URL The Future of Jobs Report 2022
• European Commission: URL Artificial Intelligence: Shaping Europe’s Digital Future

Πιο συγκεκριμένα, η ομάδα των Πρασίνων ζήτησε συζήτηση με θέμα την «ανερχόμενη αντί-ΛΟΑΤΚΙ ρητορική και βία» με αφορμή τις πρόσφατες επιθέσεις στη Θεσσαλονίκη, με την πρόταση να εγκρίνεται με 314 ψήφους.

«Θετικά νέα από το ΕΚ!», σχολίασε ο Δημήτρης Παπαδημούλης, αντιπρόεδρος του Ευρωκοινοβουλίου, σημειώνοντας πως οι μόνοι που καταψήφισαν ήταν το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα και η Ακροδεξιά.

Θετικά νέα από το ΕΚ! Η Ολομέλεια του Ευρωκοινοβουλίου μόλις αποφάσισε με μεγάλη πλειοψηφία 191 υπέρ- 102 κατά (από ΕΛΚ κ την Ακροδεξιά) να γίνει έκτακτη συζήτηση την Τετάρτη με τίτλο: «Πρόσφατες επιθέσεις στην Θεσσαλονίκη- Ανερχόμενη ομοφοβική ρητορική και βία». #Αριστοτέλους

— Dim. Papadimoulis (@papadimoulis) March 11, 2024

«Την περασμένη Παρασκευή, απόδημοι Έλληνες κατήγγειλαν ότι δέχθηκαν στο email τους μήνυμα από την ευρωβουλευτή της ΝΔ Άννα Μισέλ Ασημακοπούλου, χωρίς να έχουν δώσει τη συγκατάθεσή τους», σημειώνει στην ερώτησή του ο ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ.

🔻Ερώτησή μου προς την @EU_Commission την μαζική διαρροή δεδομένων εκλογέων και κατάφωρη παραβίαση του #GDPR.

🔻Χιλιάδες παραλήπτες έχουν ήδη διαμαρτυρηθεί δημόσια ότι ουδέποτε συναίνεσαν σε παροχή ή επεξεργασία των προσωπικών τους δεδομένων για τους εν λόγω σκοπούς.

Καθότι…

— Kostas Arvanitis 🔻 (@kostarvanitis) March 3, 2024

Στις ηλεκτρονικές διευθύνσεις απόδημων Ελλήνων σε όλον τον κόσμο, από την Αμερική ως την Ιαπωνία, έφθασαν μηνύματα από την ευρωβουλευτή της ΝΔ στο πλαίσιο της προεκλογικής της εκστρατείας εν όψει των ευρωεκλογών, σύμφωνα με το ίδιο κείμενο.

Όπως καταγγέλλεται, πολλοί ουδέποτε συναίνεσαν σε παροχή ή επεξεργασία των προσωπικών τους δεδομένων για τους εν λόγω σκοπούς, ενώ τα συγκεκριμένα email στα οποία έλαβαν τα μηνύματα είχαν χρησιμοποιηθεί αποκλειστικά και μόνο για την εγγραφή τους στους καταλόγους εκλογέων εσωτερικού.

«Τα στοιχεία αυτά έπρεπε να τα κατέχει μόνο το Υπουργείο Εσωτερικών και να τα προστατεύει, καθώς πρόκειται για προσωπικά δεδομένα πολιτών, αλλά και για να διασφαλίσει το αδιάβλητο των εκλογών».

Απευθυνόμενος στην Κομισιόν με γραπτή ερώτηση, ο Κώστας Αρβανίτης ζητά να μάθει για τις άμεσες ενέργειες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αφενός σε σχέση με τη μαζική διαρροή προσωπικών δεδομένων πολιτών και την κατάφωρη παραβίαση του ΓΚΠΔ εις βάρος χιλιάδων πολιτών και αφετέρου προς διασφάλιση της νομιμότητας και της διαφάνειας κατά την εξαιρετικά ευαίσθητη προεκλογική περίοδο.

Στην ερώτησή τους, την οποία κοινοποιούν στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, αναφέρουν ότι «την Παρασκευή 1/3/2024 και έκτοτε, είδαν το φως της δημοσιότητας πολλές καταγγελίες Ελλήνων εξωτερικού που είχαν εγγραφεί στους ειδικούς εκλογικούς καταλόγους εξωτερικού, ότι έλαβαν διαφημιστικό email από την νυν ευρωβουλευτή και υποψήφια ξανά της ΝΔ, Άννα-Μισέλ Ασημακοπούλου, χωρίς ποτέ να έχουν δώσει σε αυτήν τα στοιχεία επικοινωνίας τους ή να έχουν συναινέσει στην επεξεργασία τους. Είναι ενδιαφέρον ότι τα διαφημιστικά emails δεν στάλθηκαν σε Έλληνες μόνο μιας ή κάποιων κοινοτήτων Ελλήνων του εξωτερικού, αλλά η αποστολή τους είχε έναν μαζικό χαρακτήρα, γεγονός που εγείρει ερωτήματα και υποψίες για κεντρική μεθόδευση και απόκτηση των εν λόγω διευθύνσεων», σημειώνουν οι βουλευτές και προσθέτουν ότι αρκετές από τις καταγγελίες αυτές, αναφέρουν ότι το συγκεκριμένο email το έδωσαν μόνο για να εγγραφούν στην πλατφόρμα για την ψήφο των αποδήμων «και πουθενά αλλού».

Οι απαντήσεις της Άννας Μισέλ Ασημακοπουλου και του @ntheodoropoul0s της ΝΔ τα έχουν κάνει χειρότερα. Αντί να απολογηθούν στους Έλληνες του εξωτερικού, μιλούν για πόλεμο λάσπης και υπονοουν πολιτικές σκοπιμότητες. Η ειρωνεία και το gaslighting δε βοηθούν σε τέτοιες περιπτώσεις. https://t.co/83dfc8q74e

— maria psara (@mapsara) March 2, 2024

Σύμφωνα με τους βουλευτές του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής, η προεκλογική επικοινωνία της κυρίας Ασημακοπούλου «παραβιάζει κατάφορα τη νομοθεσία προστασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Είναι χαρακτηριστικό ότι στο διαφημιστικό newsletter που έλαβαν όσοι εγγράφηκαν στους ειδικούς εκλογικούς καταλόγους εξωτερικού, πέρα από την ενημέρωση για την καμπάνια της κυρίας Ασημακοπούλου και την υπόσχεση ‘θα επικοινωνώ μαζί σας τακτικά’, καλούνται να εγγραφούν στο newsletter (γεγονός που αποδεικνύει ότι δεν είχαν εγγραφεί) και αν δεν θέλουν να συνεχίσουν να λαμβάνουν διαφημιστικό υλικό να κάνουν ‘απεγγραφή’ από τη λίστα ‘Απόδημοι’ (γεγονός που αποδεικνύει ότι χωρίς της συναίνεσή τους είχαν βρεθεί τα στοιχεία τους σε αυτή τη λίστα)».

Σχετικά με την «επίθεση λάσπης» που δέχομαι από το πρωί, θέλω να διευκρινίσω ότι:

100 ημέρες πριν από τις ευρωεκλογές το γραφείο μου απέστειλε newsletter σε Έλληνες του εξωτερικού, με στοιχεία επικοινωνίας που συγκέντρωσα ως Ευρωβουλευτής στη διάρκεια των τελευταίων 5 ετών, ώστε…

— Anna Michelle Asimakopoulou MEP (@AnnaAsimakopoul) March 1, 2024

Επισημαίνουν μάλιστα, ότι οι καταγγελίες για παραβίαση των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα «προέρχονται από Έλληνες εξωτερικού, γεγονός που σημαίνει ότι με κάποιο τρόπο, τα δεδομένα των εκλογέων που εγγράφηκαν στους ειδικούς εκλογικούς καταλόγους εξωτερικού, διέρρευσαν από το υπουργείο Εσωτερικών. Δεν ισχύει, επομένως, η διαβεβαίωση του υπουργείου Εσωτερικών, που είναι ο υπεύθυνος επεξεργασίας των εν λόγω δεδομένων, ότι σύμφωνα με τις διατάξεις του Γενικού Κανονισμού για την Προστασία Δεδομένων (/2016/679/ΕΕ – ΓΚΠΔ) και της εθνικής νομοθεσίας περί προστασίας δεδομένων (ν. 4624/2019), ο σκοπός της επεξεργασίας των προσωπικών δεδομένων των εκλογέων που έκαναν εγγραφή στην εφαρμογή για την ψήφο των Ελλήνων του εξωτερικού, ήταν η διευκόλυνση της άσκησης του εκλογικού τους δικαιώματος από τον τόπο κατοικίας τους στο εξωτερικό».

Παρατηρώ πως ο ΣΥΡΙΖΑ και μάλιστα δια του Προέδρου του θέλει να συνεχίσει να ασχολείται με ένα θέμα το οποίο έχει απαντηθεί από εμένα ήδη δημόσια δυο φορές. Οι λόγοι πιστεύω είναι προφανείς σε όλους.

— Anna Michelle Asimakopoulou MEP (@AnnaAsimakopoul) March 2, 2024

Συγκεκριμένα, οι βουλευτές του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής ερωτούν την υπουργό:

1. Πώς κατέληξαν τα στοιχεία που καταχώρησαν οι ψηφοφόροι εξωτερικού στην πλατφόρμα του Υπουργείου Εσωτερικών στο πολιτικό γραφείο της ευρωβουλεύτριας της ΝΔ;

2. Ποια τεχνικά και οργανωτικά μέτρα έχει λάβει το Υπουργείο σας ώστε να διασφαλίσει ότι η επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα των εκλογέων είναι σύμφωνη με τον ΓΚΠΔ;

3. Ποια μέτρα έχει λάβει το Υπουργείο σας για να διασφαλίσει ότι είναι δυνατή η εκ των υστέρων επαλήθευση και ο προσδιορισμός του εάν και από ποιον έχουν εισαχθεί, τροποποιηθεί ή αφαιρεθεί τα προσωπικά δεδομένα;

4. Ποια μέτρα έχει λάβει το Υπουργείο σας για την ενδυνάμωση της ευαισθητοποίησης του προσωπικού που ασχολείται με την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα;

5. Ποια εκπαίδευση σε θέματα ασφάλειας δεδομένων έχουν λάβει οι χειριστές των εν λόγω δεδομένων;

6. Γνωρίζει το Υπουργείο σας, ως οφείλει, πόσοι και ποιοι έχουν πρόσβαση σε αυτά τα δεδομένα (άτομα, είτε εταιρείες, είτε κρατικοί είτε ιδιωτικοί φορείς περιλαμβανομένων και των αναδόχων);

7. Κάθε πρόσωπο ή εταιρεία που έχει κάποια εργασία σε σχέση με τους εκλογικούς καταλόγους, έχει πρόσβαση στο σύνολο των δεδομένων ή η πρόσβαση είναι διαβαθμισμένη;

8. Η πληροφορία είναι διάσπαρτη σε πολλές βάσεις δεδομένων ή σε μία;

9. Στην σύμβαση με την ανάδοχο εταιρεία έχει προβλεφθεί ρήτρα για την περίπτωση διαρροής προσωπικών δεδομένων;

10. Εφόσον το Υπουργείο δεν μπορεί να διασφαλίσει καν το απόρρητο των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα των ψηφοφόρων που εγγράφηκαν στους ειδικούς εκλογικούς καταλόγους εξωτερικού, πως μπορεί να διασφαλίσει το απόρρητο των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα των εκλογέων και την ακεραιότητα της εκλογικής διαδικασίας με επιστολική ψήφο;

Τέλος, ζητούν από την αρμόδια υπουργό να προσκομίσει τη σύμβαση με τον ανάδοχο δημιουργίας της πλατφόρμας για την επιστολική ψήφο.