Νίκος Γιαννόπουλος

Οταν όμως συνέβη το τραγικό δυστύχημα στη βιομηχανία “Βιολάντα” κατά την οποία σκοτώθηκαν ακαριαία πέντε εργάτριες, η εν λόγω συζήτηση ήρθε ορμητικά στο δημόσιο διάλογο. Τμήμα της ήταν και ο τρόπος καταγραφής των εργατικών ατυχημάτων/δυστυχημάτων στην Ελλάδα.

Ας επιχειρήσουμε όμως να απαντήσουμε, με στοιχεία, στο βασικό ερώτημα: Υποκαταγράφονται τα εργατικά ατυχήματα στη χώρα;

Τα δεδομένα είνα τα εξής: Η Επιθεώρηση Εργασίας και η ΕΛΣΤΑΤ δίνουν διαφορετικά νούμερα στη δημοσιότητα και κλασικό παράδειγμα αποτελεί η καταγραφή του 2023. Επίσης, διαφορετικό νούμερο δημιοσεύει ο ΕΦΚΑ. Είναι δύσκολο, άρα, να χαρακτηρίσει κανείς πλήρως αξιόπιστα τα στοιχεία που δίνουν οι επίσημοι φορείς.

Εκτός όμως από αυτό, είναι σαφές ότι στις παραπάνω καταγραφές δεν συμπεριλαμβάνονται εργαζόμενοι λατομείων, ναυτικών επαγγελμάτων, σωμάτων ασφαλείας κτλ. Πρέπει επίσης να θεωρείται βέβαιο ότι δεν καταγράφονται οι εργαζόμενοι με εργασιακή σχέση με εξαρτημένης εργασίας.

• Παράδειγμα: Αν ένας διανομέας, που εργάζεται με μπλοκάκι, σκοτωθεί κατά τη διάρκεια της εργασίας του, δεν θα καταγραφεί στις στατιστικές. Οπως φυσικά δεν καταγράφονται και οι ανασφάλιστοι. 

• Αλλο ένα παράδειγμα, αυτή τη φορά από το χώρο της οικοδομής: Ηλικιωμένος, συνταξιούχος οικοδόμος έκανε το καλοκαίρι έξτρα μεροκάματα σε σπίτι στο οποίο λάμβανε χώρα ανακαίνιση. Επεσε και σκοτώθηκε. Το δυστύχημα όμως αυτό δεν “φαίνεται” πουθενά.

• Τέλος, δεν καταγράφονται οι θάνατοι από παθολογικά αίτια στη δουλειά. Θάνατος που έρχεται από εγκεφαλικό λόγω του εργασιακού άγχους ή του φόρτου εργασίας δεν λογίζεται ως εργατικό δυστύχημα στην Ελλάδα. Αλλωστε στη χώρα μας (όπως και στην Πορτογαλία) δεν υπάρχει καμία καταγραφή των επαγγελματικών ασθενειών και πόσοι εργαζόμενοι πεθαίνουν από αυτές.

Οι σχετικές στατιστικές στην Ελλάδα χωλαίνουν σε σχέση με τις αντίστοιχες ευρωπαϊκές (χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν υπάρχει και στο εξωτερικό υποκαταγραφή ανά κλάδους). Το 2023 στις μετρήσεις της ΕΛΣΤΑΤ ο αγροτικός κλάδος συμμετείχε με το 2% της έρευνας, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό της Eurostat (για όλη την Ευρώπη των 27) ήταν πολλαπλάσιο, στο 12,5%.

Την ίδια ώρα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας ακόμη δύο βασικότατα στοιχεία. Πρώτον, την πίεση της εργοδοτικής πλευράς, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις που ο τραυματισμός δεν είναι βαρύς αλλά και σε σοβαρότερες. Η μη καταγραφή του περιστατικού εξασφαλίζει στην εργοδοτική πλευρά απαλλαγή από πρόστιμα, ποινικές ευθύνες και αυξημένα ασφάλιστα.

Δεύτερον, παρά το γεγονός ότι ο ΣΕΠΕ έχει μετατραπεί σε ανεξάρτητη αρχή (ή, ίσως ακριβώς γι’ αυτό) η υποστελέχωση στις υπηρεσίες του θα πρέπει να θεωρείται δεδομένη. Μία υποστελεχωμένη υπηρεσία προφανώς και δεν μπορεί να ασκήσει τους απαραίτητους ελέγχους, τουλάχιστον με την ένταση και τη συχνότητα που θα έπρεπε.

Για όλους τους παραπάνω λόγους, η ΟΣΕΤΕΕ έχει καταθέσει στο δημόσιο διάλογο την ίδρυση Φορέα Ασφάλισης Επαγγελματικού Κινδύνου και Ασθενειών.

Οπως τονίζεται σχετικά ο Φορέας Ασφάλισης Επαγγελματικού Κινδύνου και Ασθενειών, έχει συμφωνηθεί μεταξύ των κοινωνικών εταίρων, υπάρχει στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες και αποτελεί την απαραίτητη προϋπόθεση για την αξιόπιστη καταγραφή των εργατικών ατυχημάτων, αλλά και των επαγγελματικών ασθενειών στη χώρα μας (σε διασύνδεση και με τον e- ΕΦΚΑ), καθώς και την αποτελεσματική πρόληψη στους χώρους εργασίας.

Σε κάθε περίπτωση οι τέσσερις κλάδοι στους οποίους παρατηρούνται τα περισσότερο εργατικά δυστυχήματα είναι οι:

1. Κατασκευές
2. Μεταποίηση και βιομηχανία
3. Μεταφορές και Αποθήκευση
4. Επισκευές, χονδρικό και λιανικό εμπόριο 

Αναλυτικά αναφέρει:

Τα θανατηφόρα εργατικά ατυχήματα, σύμφωνα με τις εκθέσεις της Επιθεώρησης Εργασίας, για το 2021 ήταν 46, για το 2022 ήταν επίσης 46, για το 2023 ήταν 47, ενώ το 2024 ήταν 48. Για το 2025 τα θανατηφόρα ατυχήματα ανέρχονται σε 42, ενώ άλλα 5 βρίσκονται υπό διερεύνηση.    

Τα εργατικά ατυχήματα και ειδικά τα θανατηφόρα εργατικά ατυχήματα, ερευνώνται από τους Επιθεωρητές Υγείας και Ασφάλειας της Ανεξάρτητης Αρχής της Επιθεώρησης Εργασίας. Η Επιθεώρηση Εργασίας λειτουργεί βάσει ευρωπαϊκών και διεθνών προτύπων και ακολουθεί διαχρονικά τη μεθοδολογία ταξινόμησης εργατικών ατυχημάτων της Ευρωπαϊκής Στατιστικής για τα εργατικά ατυχήματα (ESAW).

Υπογραμμίζεται ότι, μετά τον ψηφιακό μετασχηματισμό της Επιθεώρησης, τόσο η αναγγελία των εργατικών ατυχημάτων, όσο και η όλη διαδικασία διερεύνησης, αξιολόγησης, στατιστικής ταξινόμησης και διαχείρισής τους αποτυπώνεται λεπτομερώς στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα. Παράλληλα τηρούνται ακριβή στοιχεία όλων των σχετικών δραστηριοτήτων των Υπηρεσιών. 

Την αξιοπιστία των καταγραφών των θανατηφόρων εργατικών ατυχημάτων από την Επιθεώρηση Εργασίας εγγυώνται και οι λοιποί θεσμοί και δημόσιες υπηρεσίες που επιλαμβάνονται αυτών και εργάζονται παράλληλα με την Επιθεώρηση προς τη διερεύνηση της αιτιώδους συνάφειας μεταξύ του θανατηφόρου αποτελέσματος και της εξαρτημένης εργασιακής σχέσης (συγκεκριμένα οι Αστυνομικές Αρχές, οι Εισαγγελικές Αρχές και οι Ιατροδικαστικές Υπηρεσίες). Ειδικότερα, το ατύχημα αποτελεί αρμοδιότητα αφενός της Επιθεώρησης Εργασίας, η οποία διενεργεί αυτοψία και συντάσσει σχετική έκθεση των αιτιών που προκάλεσαν το ατύχημα, αφετέρου των αστυνομικών αρχών, οι οποίες διενεργούν την αστυνομική προανάκριση, της Ιατροδικαστικής υπηρεσίας, η οποία εκδίδει πόρισμα και τέλος των εισαγγελικών αρχών, που διενεργούν την προανάκριση. 

Δημοσιεύματα σχετικά με τον ετήσιο αριθμό εργατικών ατυχημάτων, αντίθετα με τις επίσημες εκθέσεις της Επιθεώρησης Εργασίας, δεν παραπέμπουν ποτέ στην πηγή τους και ουδέποτε εξειδικεύουν τη μεθοδολογία συλλογής, καταγραφής και αξιολόγησης.

Η πρόληψη, η ενημέρωση και η ευθύνη εργοδοτών και εργαζομένων αποτελούν βασικούς πυλώνες για τη μείωση των ατυχημάτων και τη δημιουργία ενός ασφαλέστερου εργασιακού περιβάλλοντος.

Ο Ανδρέας Στοϊμενίδης, πρόεδρος ΟΣΕΤΕΕ και πρόεδρος του Ευρωπαϊκού οργανισμού για την υγεία και την ασφάλεια στην Ελλάδα, μίλησε στην εκπομπή «Μέρα με Χρώμα» της ΕΡΤ3 για σχετική έρευνα που έχουν πραγματοποιήσει που καταγράφει τον μεγάλο αριθμό ατυχημάτων και δυστυχημάτων σε χώρους εργασίας.

«Τα στοιχεία λένε ότι για το 2025, 201 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους σε χώρους εργασίας. Συνεχίζεται η έρευνά μας και θα ολοκληρωθεί μέχρι τα τέλη του Φεβρουαρίου. Από το 2022 ξεκίνησε η έρευνα μας. Οι δύο κλάδοι που δίνουν τις περισσότερες απώλειες στους χώρους εργασίας είναι ο αγροτικός κλάδος και ο κατασκευαστικός. Φέτος για πρώτη φορά ο κατασκευαστικός ξεπέρασε τον αγροτικό. Οι συνθήκες είναι δύσκολες και η πολιτεία δεν το αντιμετωπίζει αυτό το ζήτημα. Ούτε προληπτικοί έλεγχοι γίνονται, ούτε μέτρα λαμβάνονται, ούτε υπάρχει επίσημη καταγραφή. Υπάρχει μια υποκαταγραφή σε σχέση με αυτά τα περιστατικά. Έχουμε ένα πολύ μεγάλο αριθμό στις ανθρώπινες απώλειες, κατά την εργασία, ο οποίος κορυφώνεται για το 2025».

Για τα δεδομένα στον ελληνικό χώρο σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες:

«Στην υπόλοιπη Ευρώπη δίνεται ιδιαίτερη σημασία στην ενίσχυση των ελεγκτικών μηχανισμών, όσον αφορά τον προληπτικό τους χαρακτήρα. Εδώ εμείς θεωρούμε ότι οι ελεγκτικοί μηχανισμοί είναι σε μια κατάσταση δυσλειτουργική, χωρίς προσωπικό και τεχνολογική υποδομή. Στην υπόλοιπη Ευρώπη επενδύουν στο διάλογο μεταξύ εργαζομένων εργοδοτών και κυβερνήσεων και στη θέσπιση συλλογικών συμβάσεων εργασίας, ώστε να υπάρχουν κοινές αποφάσεις και να λειτουργούν καλύτερα τα μέτρα στο πεδίο».

Νίκος Γιαννόπουλος

Σύμφωνα με το santonews.gr, η 59χρονη που εργαζόταν στο κατάλυμα τραυματίστηκε θανάσιμα όταν ένα ειδικού τύπου κρεβάτι, το οποίο ήταν στερεωμένο ή αιωρούμενο από τον τοίχο, αποκολλήθηκε και έπεσε με δύναμη στο κεφάλι της, με αποτέλεσμα να της σπάσει τον αυχένα.

Στο σημείο έσπευσαν διασώστες του ΕΚΑΒ, ωστόσο η άτυχη γυναίκα ήταν ήδη νεκρή”.

Μία ημέρα αργότερα, την Κυριακή 65χρονος εργαζόμενος σε μεγάλο ξενοδοχείο στο Φαληράκι της Ρόδου φέρεται να εγκλωβίστηκε σε πρέσα επαγγελματικού πλυντηρίου. Ο εργαζόμενος πέθανε επί τόπου κάτω από φριχτές συνθήκες.

• Δύο θάνατοι μέσα σ’ ένα 24ωρο σε ξενοδοχείο που εδρεύουν σε νησιά με πολύ υψηλό τουριστικό αποτύπωμα σε μία σεζόν μάλιστα που δεν έχει ξεκινήσει καλά-καλά ακόμη. Σίγουρα τα περαστατικά δεν μπορεί να θεωρηθούν τυχαία ούτε και τυχαίο είναι το γεγονός ότι προέκυψαν σε χώρους μεγάλης έντασης εργασίας όπως είναι τα ξενοδοχεία.

Τι συμβαίνει λοιπόν; Υψηλή συνδικαλιστική πηγή με την οποία συνομίλησε το Libre εξέφρασε την οργή της: “Υπάρχει μία επίδειξη αναισθησίας από την πλευρά του Υπουργείου Εργασίας αλλά του ΣΕΠΕ, δεν μπορώ, δυστυχώς να το χαρακτηρίσω αλλιώς” τονίζει χαρακτηριστικά.

“Οι άνθρωποι κάνουν ότι δεν βλέπουν ή πραγματικά δεν θέλουν να δουν το τοπίο που έχει διαμορφωθεί στην εργασία τα τελευταία χρόνια. Δεν μπορώ να εξηγήσω διαφορετικά αυτή την ανυπαρξία πολιτικών για την προστασία της υγείας και της ακεραιότητας των εργαζόμενων, ούτε μία σύσταση από τον ΣΕΠΕ για τα μάτια του κόσμου”.

Υποτίθεται ότι το Υπουργείο επιθυμεί να νομοθετήσει. Αυτό ακούγεται τουλάχιστον τον τελευταίο χρόνο. Προς ποια κατεύθυνση όμως, αυτή είναι  η ερώτηση; Απάντηση ξεκάθαρη δεν υπάρχει.

• Οπως πληροφορείται το Libre, τα δύο μείζονα θέματα που αφορούν την ασφάλεια στην εργασία, η αναθεώρηση του κώδικα νόμου για την υγεία και την ασφάλεια και οι ρυθμίσεις για τη θερμική καταπόνηση αποτελούν τον τελευταίο καιρό πεδίο διαπραγμάτευσης μεταξύ του Υπουργείου και των εργοδοτών.

Τις συνδικαλιστικές οργανώσεις όμως της χώρας δεν τις προσκάλεσε κανείς στις συγκεκριμένες συζητήσεις και η απορία είναι γιατί; Δεν θα μπορούσαν να συνεισφέρουν τα συνδικάτα με τις επιστημονικές καταγραφές που έχουν κάνει όλα τα τελευταία χρόνια στη σχετική συζήτηση;

“Αυτό μάς κάνει να υποπτευόμαστε ότι “μαγειρεύεται” προσπάθεια αποποίησης των ευθυνών, ιδιαίτερα από τους επιχειρηματίες του τουρισμού και μετάφοράς τους στους τεχνικούς και τους εργαζόμενους εν γένει” αναφέρει η ίδια πηγή στο Libre.

Ακόμα όμως και η Επιθεώρηση Εργασίας, που θα μπορούσε να προσφέρει στο κομμάτι της πρόληψης των σοβαρών εργατικών ατυχημάτων υπολειτουργεί. Ιδού μία εξόχως αποκαλυπτική είδηση: To Εργατικό Κέντρο Ρόδου ζήτησε πρόσφατα από την τεχνική υπηρεσία της Επιθεώρησης Εργασίας, περισσότερο εντατικούς ελέγχους, ακόμα και προληπτικού χαρακτήρα, με δεδομένο ότι η Ρόδος έχει το μεγαλύτερο αριθμό αδειών ανοικοδόμησης στην Ελλάδα (κάτι που φέρνει μεγάλη ένταση εργασίας στις κατασκευές).

Η απάντηση; “Η υπηρεσία μας, ως γνωστόν, εδρεύει στον Πειραιά. Δεν έχουν εγκριθεί μέχρι αυτή τη στιγμή κονδύλια για την αποστολή επιθεωρητών από τον Πειραιά στη Ρόδο”. Κοντολογίς δεν υπάρχουν χρήματα για ελέγχους…

Το τελευταίο ερώτημα, που προκύπτει αβίαστα: Μ’ αυτή τη λογική θα νομοθετήσει το Υπουργείο για την ασφάλεια και την υγεία στην Εργασία; Ας ελπίσουμε πως όχι…

Νίκος Γιαννόπουλος

“Η αύξηση του αριθμού ελέγχων, για άλλη μία χρονιά, επιβεβαιώνει την προσήλωση των επιθεωρητών στο έργο τους. Συνεχίζουμε σε υψηλούς ρυθμούς, με ζητούμενο και την ποιοτική αναβάθμιση, μέσω της στόχευσης εκεί όπου παρατηρείται υψηλότερη παραβατικότητα. Εστιάζουμε τους ελέγχους, όπου ανά περίοδο υπάρχει μεγαλύτερη ένταση εργασίας και εκεί που καταδεικνύουν τα στοιχεία από τις καταγγελίες, τη συσσωρευμένη εμπειρία και την ανάλυση δεδομένων. Αποσκοπούμε στην προστασία των εργαζομένων, την τήρηση της εργατικής νομοθεσίας και τη στήριξη των επιχειρήσεων που λειτουργούν σύννομα”.

Επειδή όμως τα γεγονότα, όπως και η πραγματικότητα, είναι ξεροκέφαλα, την Τετάρτη μάθαμε ότι κατά τον Ιανουάριο του 2025 σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια της εργασίας τους 15 εργαζόμενοι! Ο αντίστοιχος αριθμός για τον Ιανουάριο του 2024 ήταν μόλις 4. Τελικά αποδίδουν ή όχι οι κατά την Ανεξάρτητη Αρχή έλεγχοι-ρεκόρ που κάνει η Επιθεώρηση Εργασίας;

Ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Συλλόγων Εργαζομένων Τεχνικών Επιχειρήσεων Ελλάδας, Ανδρέας Στοϊμενίδης, που έδωσε στη δημοσιότητα τα σχετικά στοιχεία, είπε την Τετάρτη τα πράγματα με τ’ όνομά τους: “Υπέρβαση κάθε ορίου και λογικής παρατηρείται από την αρχή της χρονιάς, στον αριθμό των εργαζομένων που έχασαν τη ζωή τους στους χώρους εργασίας, από την 1η Ιανουαρίου, σε κλιμάκωση της βαριάς επιδείνωσης στα θέματα Υγείας και Ασφάλειας στην εργασία τα τελευταία χρόνια.

Συγκεκριμένα, μέχρι σήμερα, τον Ιανουάριο, έναν μήνα που θεωρείται ότι δίνει λίγα περιστατικά, έχουν χάσει τη ζωή τους 15 εργαζόμενοι, όταν το 2024 ήταν 4. Αντίστοιχα τον Ιανουάριο του 2023 πέθαναν στη δουλειά 11 άνθρωποι, ενώ στο ίδιο διάστημα το 2022, 4. Για το 2024 υπολογίζεται ότι κοντά στους 150 ανθρώπους έχασαν τη ζωή τους στη δουλειά, στη χώρα μας. Τα στοιχεία είναι υπό επεξεργασία και θα δημοσιοποιηθούν το Φεβρουάριο.

Μπορεί οι αριθμοί να είναι τρομακτικοί όμως η ανισορροπία εις βάρος των εργαζομένων στο εργατικό δίκαιο, η μη επαναφορά των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας, η ελαστικοποίηση και εντατικοποίηση της εργασίας που έχουν επιφέρει οι τελευταίοι νόμοι για τα εργασιακά και η μη αντιμετώπιση των ζητημάτων Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία, καθιστούν τη σημερινή κατάσταση πλήρως αναμενόμενη.

Να θυμίσουμε ότι η Υγεία και Ασφάλεια στην Εργασία έχει υιοθετηθεί από τη Διεθνή Οργάνωση Εργασίας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών ως θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα το οποία προφανώς δε γίνεται σεβαστό από την αρμόδια πολιτική ηγεσία και τις αρχές. Έχουμε δηλώσει επανειλημμένως τη διαθεσιμότητά μας για συνεργασία ώστε να συμβάλλουμε στην αποκατάσταση αυτής της απάνθρωπης κατάστασης.Το ζήτημα πρέπει να προτεραιοποιηθεί και να αντιμετωπιστεί πολιτικά σε υψηλό επίπεδο”.

Καταλαβαίνει κανείς ότι αν σε μία χρονιά όπως το 2024 κατά την οποία καταγράφηκε ρεκόρ ελέγχων από την επιθεώρηση εργασίας, σκοτώθηκαν κατά την εργασία τους περίπου 150 άνθρωποι, όπως ανέφερε ο κ. Στοϊμενίδης, κάτι δεν δουλεύει σωστά. Δεν είναι δυνατόν η Επιθεώρηση να κάνει, όπως ισχυρίζεται, εντατικούς ελέγχους και την ίδια ώρα να καταγράφονται 150 θάνατοι μέσα σε 365 ημέρες σε χώρους δουλειάς.

Εχει καταγγελθεί και άλλες φορές ότι η Ανεξάρτητη Αρχή Επιθεώρηση Εργασίας δουλεύει με το ελάχιστο δυνατό προσωπικό και ότι εκ των πραγμάτων δεν μπορεί να τσεκάρει όλες τις καταγγελίες. Είναι επίσης γνωστό ότι σε τόπους εντατικοποίησης της εργασίας κατά τους καλοκαιρινούς μήνες λόγω της τουριστικής σεζόν, η ένδεια προσωπικού είναι κάτι παραπάνω από φανερή. Σε μεγάλα κυκλαδονήσια δε, δεν υπάρχει καν κλιμάκιο επιθεωτητών, οπότε για να γίνουν οι σχετικοί έλεγχοι, πρέπει να καταφθάσουν ελεγκτές από άλλο νησί.

• Για του λόγου το αληθές ιδού ένα “φρέσκο” χαρακτηριστικό παράδειγμα από την Πάτρα.

Την Τετάρτη το Εργατοϋπαλληλικό Κέντρο Πάτρας και το Συνδικάτο Οικοδόμων πραγματοποίησε παρέμβαση στο Επιθεώρηση Εργασίας Πελοποννήσου – Δυτικής Ελλάδας – Ηπείρου – Ιονίων Νήσων, με αφορμή “τον ατελείωτο “φόρο αίματος” που πληρώνει στους χώρους δουλειάς η εργατική τάξη σχεδόν καθημερινά”, μετά και το τελευταίο θανατηφόρο εργατικό δυστύχημα που σημειώθηκε στα Αραχωβήτικα Αχαΐας με νεκρό έναν 61χρονο αλλοδαπό εργάτη που εκτελούσε οικοδομικές εργασίες σε σπίτι.

Οπως μεταφέρει η εφημερίδα Πελοπόννησος “καταγγέλθηκε η τραγική έλλειψη του αναγκαίου προσωπικού για την πραγματοποίηση ελέγχων στις αρμόδιες Υπηρεσίες και επισημάνθηκε η αναγκαιότητα της πρόσληψης όλου του αναγκαίου προσωπικού, καθώς μόνο η συγκεκριμένη “Επιθεώρηση”, έχει στο χώρο ευθύνης μια τεράστια περιοχή για όλη τη χώρα, με χιλιάδες χώρους δουλειάς ακόμη περισσότερους εργαζόμενους, όπου για την τήρηση των μέτρων προστασίας τους, στην πλειοψηφία τους, μπορεί να μην έχει ποτέ πραγματοποιηθεί έλεγχος!

Καταγγέλθηκε επιπλέον, η καθυστέρηση παρέμβασης της Υπηρεσίας (μετά από 20 ώρες) στο τελευταίο θανατηφόρο δυστύχημα στα Αραχωβήτικα, επισημαίνοντας ότι ο χώρος και τα στοιχεία που θα μπορούσαν να αποδεικνύουν τα αίτια θανάτου του εργαζόμενου, ήταν εύκολο μετά από ένα τέτοιο χρονικό διάστημα, να έχουν αλλοιωθεί, όπως καταγγέλθηκε επίσης, η προσπάθεια το δυστύχημα να μην δημοσιοποιηθεί”.

Το ίδιο, περίπου, σκηνικό επικρατεί και στην υπόλοιπη Ελλάδα, ιδιαίτερα στην Περιφέρεια. Είναι, σαφές, άρα ότι παρά τα…ρεκόρ, αυτό που χρειάζεται η Ανεξάρτητη Αρχή Επιθεώρησης Εργασίας είναι προσωπικό το οποίο θα μπορεί με τη δράση να προλαμβάνει, κατά προτεραιότητα, σοβαρούς τραυματισμούς και θανάτους. Αλλιώς ίσως δεν έχει και κάποιο συγκεκριμένο νόημα η παρουσία της.

Νίκος Γιαννόπουλος

Με λίγα λόγια μιλάμε για έναν ακήρυχτο πόλεμο. Τα νούμερα είναι πολύ μεγάλα για να τα αγνοήσει κανείς και τα ευρήματα αρκούντως σοβαρά για να ξεπεραστούν αβασάνιστα. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς και τα αρχεία της ίδιας της επιθεώρησης εργασίας, το 2023 καταγράφηκαν 14920 εργατικά ατυχήματα, το 2022 14388 και το 2021 11957. Η αύξηση μέσα σε δύο χρόνια είναι θηριώδης.

Παρά τη σοβαρότητα της κατάστασης, το θέμα δεν φαίνεται να παίρνει το χώρο και το χρόνο που αξίζει στα ΜΜΕ. Ίσως δεν “πουλάει”, ίσως να μην συμφέρει συγκεκριμένους κλάδους η ανάδειξή του. Σε κάθε περίπτωση όμως είναι απολύτως υπαρκτό. Οι Ελληνες εργαζόμενοι δεν αισθάνονται ασφαλείς στην τοποθεσία Ελλάδα εν έτει 2024.

Και πως να αισθανθούν ασφαλείς όταν η εργασιακή ανασφάλεια γύρω τους μεγαλώνει παρά την καταγεγραμμένη πτώση της ανεργίας. Το ότι η ανεργία μειώνεται δεν σημαίνει ότι αυτόματα αυξάνεται η ασφάλεια στους τόπους δουλειάς. Αντιθέτως, σ’ ένα εργασιακό περιβάλλον όπως το ελληνικό, κυρίως στον ιδιωτικό τομέα, είναι πολύ πιθανό να “βασιλεύει” το μοντέλο των κακών ή μέτριων συνθηκών στις θέσεις εργασίας, ακόμα και σε ότι έχει να κάνει με την ασφάλεια του εργαζόμενου.

Παράδειγμα: Οι διανομείς (ντελιβεράδες). Οταν εργάζονται ως ελεύθεροι επαγγελματίες (και πολύ γνωστή εταιρία του χώρου αυτό το μοντέλο προκρίνει) είναι σχεδόν υποχρεωμένοι να βγάζουν πολύ περισσότερη δουλειά κατά τη διάρκεια του ωραρίου τους για να αυξάνουν το εισόδημά τους, αφού έτσι και αλλιώς πληρώνονται με το κομμάτι. Είναι λογικό σε μία τέτοια συνθήκη, τα μέσα ασφαλείας να μπαίνουν σε δεύτερη μοίρα. Προηγείται η εξασφάλιση του μεροκάματου. Ενας από τους εννιά που έπεσαν νεκροί κατά τη διάρκεια της δουλειάς τους στις αρχές ήταν διανομέας. Σκοτώθηκε ενώ πήγαινε παραγγελία κάπου στο Μενίδι.

Οι εργαζόμενοι στην Ελλάδα, παρά τα αντιθέτως θρυλούμενα κατά τη διάρκεια της μνημονιακής περιόδου, όταν και ευδοκίμησαν πολλοί μύθοι (οι τεμπέληδες του νότου κτλ), δουλεύουν πολύ, περισσότερο από κάθε Ευρωπαίοι. Οπως έχει καταγράψει η Eurostat, ο μέσος όρος εργασίας των εργαζόμενων επί ελληνικού εδάφους είναι 41 ώρες την εβδομάδα ενώ ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι μόλις 37,5. Επίσης, η ίδια υπηρεσία έχει καταγράψει ότι το 11,6% των εργαζόμενων στην Ελλάδα δουλεύουν πάνω από 49 ώρες την εβδομάδα.

Υπάρχει, άρα, μία αναντίρρητη εντατικοποίηση της εργασίας, ακόμα και σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία που έχουμε στη διάθεσή μας. Ξέρουμε όμως πολύ καλά ότι τα ανεπίσημα (“μαύρη” εργασία, “μαύρες” υπερωρίες που δεν φαίνονται πουθενά, ρεπό που τελικά δουλεύονται) συνθέτουν μία πραγματικότητα ακόμα πιο δυστοπική σε σχέση με την επίσημη, μία πραγματικότητα που βιώνεται ως τέτοια αλλά ουσιαστικά δεν υπάρχει καταγεγραμμένη πουθενά.

Για την αντιμετωπίση του φαινομένου αυτού το Υπουργείο Εργασίας, επί υπουργίας Χατζηδάκη, καθιέρωσε την ψηφιακή κάρτα εργασίας σε μία προσπάθεια να καταπολεμηθεί, στη θεωρία τουλάχιστον, η “μαύρη” εργασία. Στο πεδίο αποδεικνύεται ότι η διαδικασία δεν μπορεί να παράξει θεαματικά αποτελέσματα. Για να τα πούμε σχηματικά, την κάρτα ο εργαζόμενος θα την χτυπήσει όποτε θελήσει ο εργοδότης.

“H αλήθεια είναι ότι το φαινόμενο της εντατικοποίησης της εργασίας είναι πλέον διαδεδομένο” λέει στο Libre o Ανδρέας Στοϊμενίδης, γραμματείας υγείας και ασφάλειας της ΓΣΕΕ. “Τα τελευταία χρόνια νομοθετήθηκε η εξαήμερη εργασία, η 13ηωρη εργασία, ακόμα και οι συμβάσεις μηδενικών ωρών. Πρέπει να αναφέρουμε παράλληλα ότι από συλλογικές συμβάσεις εργασίας καλύπτονται μόνο το 30% όσων εργάζονται στον ιδιωτικό τομέα. Η οδηγία από την Ευρωπαϊκή Ενωση προτρέπει η κάλυψη να φτάνει τουλάχιστον 80%”.

Μέχρι στιγμής μέσα στο 2024 έχουν χάσει τη ζωή τους σε πάσης φύσεως εργατικά δυστυχήματα, όπως γράψαμε και παραπάνω, 113 εργαζόμενοι ενώ έχουν τραυματιστεί σοβαρά άλλοι 181 σύμφωνα με τα στοιχεία της ΓΣΕΕ. Το Υπουργείο Εργασίας όμως κάνει λόγο για 45 νεκρούς. “Το Υπουργείο δεν μετρά εργαζόμενους με μπλοκάκι ούτε αγρότες. Είναι ένας από τους λόγους που προκύπτει αυτή η διαφορά” σχολιάζει ο κ. Στοϊμενίδης που σπεύδει να συμπληρώσει το εξής σημαντικό: “Στο τομέα της υγείας και της ασφάλειας δεν υπάρχει καμία εκπαίδευση στην Ελλάδα αν και το ζητάμε. Δεν γίνεται καν διάλογος μεταξύ εργοδοτών και εργαζόμενων γι’ αυτά τα θέματα. Την ίδια ώρα ο ΣΕΠΕ είναι διαλυμένος, δεν ανήκει καν στο Υπουργείο Εργασίας στον οποίο πρέπει, κατά την άποψή μας, να επιστρέψει. Μας κάνει, δε, μεγάλη εντύπωση ότι το Υπουργείο δεν διοργάνωσε μία ημερίδα, μία εκδήλωση κατά τη διάρκεια της εβδομάδας που διανύουμε και που είναι αφιερωμένη στην υγεία και στην ασφάλεια στην εργασία”.

Ο ΣΕΠΕ, ως γνωστόν, έχει μετατραπεί τα τελευταία χρόνια σε ανεξάρτητη αρχή. Αποτελεί πραγματικότητα ότι παρουσιάζει ελλείψεις προσωπικού και αυτό προκαλεί δυσλειτουργίες παρά το γεγονός ότι τα στελέχη του είναι αξιόλογα και αρκούντως καταρτισμένα. Άλλωστε οι περιπτώσεις που καλούνται να χειριστούν είναι πια πάρα πολλές.

Αμείωτο παραμένει το δράμα στους εργασιακούς χώρους στην Ελλάδα, σύμφωνα με την έγκυρη, διαρκή επιστημονική έρευνα της ΟΣΕΤΕΕ, καθώς μόνο το διάστημα των τελευταίων 23 ημερών,

Από τις 20 Μαρτίου έως σήμερα 12 Απριλίου, 12 εργαζόμενοι σκοτώθηκαν στους χώρους εργασίας, φτάνοντας τους 31 νεκρούς από την αρχή της χρονιάς για το 2024, με 60 σοβαρά τραυματίες.

Μεγάλη αύξηση παρουσιάζεται στα οικοδομικά έργα.

Ιδιαίτερα υψηλός αριθμός για άλλη μία χρονιά, καθώς αποδεικνύεται ότι κάθε επόμενο τετράμηνο εντός του έτους, δίνει πολλά περισσότερα θανατηφόρα περιστατικά, από το προηγούμενο.

Η κατάσταση παραμένει κρίσιμη δίχως όμως να λαμβάνονται ιδιαίτερα μέτρα και δίχως να αναπτύσσεται ουσιαστικός κοινωνικός διάλογος για την αντιμετώπισή της.

Αντιθέτως το βάρος πέφτει στην αμφισβήτηση των γεγονότων και στο ευπρεπισμό της πραγματικότητας.

Εντός της ερχόμενης εβδομάδος θα επανέλθουμε με πλαίσιο δράσεων.

Ένα εργατικό δυστύχημα δεν είναι τυχαίο

Ανυπεράσπιστοι απέναντι στην εργοδοσία και τα γρανάζια του κρατικού μηχανισμού, ψάχνουν δικαίωση για τις απώλειές τους. Όπως επισημάνθηκε σε συνέντευξη Τύπου όπου παρευρέθηκε ο Ανδρέας Στοϊμενίδης, ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Συλλόγων Εργαζομένων Τεχνικών Επιχειρήσεων Ελλάδας και επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Υγεία και την Ασφάλεια της Εργασίας, μόνο λίγες δεν είναι οι περιπτώσεις που φέρει σημαντική ευθύνη η εργοδοσία.

Κατά την παρουσίαση των στοιχείων, συγγενείς θυμάτων κατέθεσαν τις προσωπικές τους μαρτυρίες. «Δεν γίνεται να πάμε στη δουλειά για 38 ευρώ και να μην γυρνάμε πίσω» δήλωσε η Μαρία Βλαντ, χήρα θύματος εργατικού ατυχήματος. Ο σύζυγός της ήταν χειριστής μηχανήματος σε βιομηχανία επεξεργασίας μαρμάρων. Έφυγε για το μεροκάματο λίγο πριν τα περασμένα Χριστούγεννα και όπως εξιστόρησε με δάκρυα στα μάτια, βρήκε τραγικό θάνατο στα 55 του χρόνια όταν καταπλακώθηκε από μάρμαρα.

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι οι θάνατοι που γίνονται από την χρήση γερανών, καθώς πολλές ήταν οι περιπτώσεις όπου εργαζόμενοι μη εκπαιδευμένοι ή απλοί βοηθοί χειριστών εργάστηκαν σε γερανούς με τραγικές επιπτώσεις για εκείνους ή για συναδέλφους τους. Χαρακτηριστικό είναι και το παράδειγμα των πολλών θανάτων από θερμοπληξία.

Εκείνοι που έχασαν τους δικούς τους ανθρώπους σε εργατικά δυστυχήματα και παλεύουν να αποδοθεί το δίκαιο, έχουν ν’ αντιμετωπίσουν επιθεωρητές, καλά κρυμμένα μυστικά, πορίσματα που αργούν, ιδιοκτήτες που θα επιρρίψουν την ευθύνη στον ίδιο τον εργαζόμενο, δικαστές που δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι θα απονείμουν δικαιοσύνη όταν το εργατικό δυστύχημα φτάσει επιτέλους στα έδρανα και πολλά έξοδα, δικαστικά και μεταφορικά.

Γεωργία Κριεμπάρδη

Κάθε χρονιά, δυστυχώς, ξεπερνάει την προηγούμενη σε αριθμό ατυχημάτων και δυστυχημάτων. Η μαύρη λίστα μακραίνει τραγικά, αφού σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, μέχρι τις 10 Νοεμβρίου έχουν καταγραφεί 161 νεκροί στους χώρους εργασίας και 261 σοβαρά τραυματίες σε πανελλαδικό επίπεδο.

Το 2022 καταγράφηκαν συνολικά 104 νεκροί εργαζόμενοι  και 142 σοβαρά τραυματίες. Μέχρι 10 Νοεμβρίου 2023 έχουν καταγραφεί 161 νεκροί και 261 σοβαρά τραυματίες

Μέχρι να κλείσει το 2023, δυστυχώς, ο τραγικός απολογισμός θα είναι μεγαλύτερος. Παρόλο που τα επίσημα στοιχεία δεν έχουν ακόμη δημοσιευτεί, καθημερινά γράφουμε για νέα ατυχήματα και δυστυχήματα που συμβαίνουν σε κάθε μικρή γωνιά της χώρας.

Η ραγδαία αύξηση αυτών δεν κάνει κανέναν, και ειδικά τις επαγγελματικές Ομοσπονδίες, να πέφτει απ’ τα σύννεφα. Η περαιτέρω ελαστικοποίηση των εργασιακών σχέσεων, με συμβάσεις μηδενικών ωρών κα η εντατικοποίηση της εργασίας με εξαντλητικά ωράρια εξουθενώνουν τους εργαζόμενους.

Την ίδια στιγμή, να θυμίσουμε, πως ο υπουργός Εργασίας, Άδωνις Γεωργιάδης, πανηγυρίζει για τον νόμο που έφερε, ο οποίος δίνει την «ευκαιρία» στους εργαζόμενους να απασχολούνται νόμιμα σε δύο δουλειές, δουλεύοντας και 13 ώρες την ημέρα (!). Παράλληλα, η κυβέρνηση νομοθέτησε και αντεργατικές διατάξεις που ποινικοποιούν το δικαίωμα στην απεργία. Η αποδυνάμωση των ελεγκτικών μηχανισμών (Επιθεώρηση Εργασίας) επιτείνουν το πρόβλημα.

• Στον ιδιωτικό τομέα τα 8ωρα σπανίζουν κι αυτό είναι κοινό μυστικό… Ένα δυστύχημα είναι η κορυφή μιας πυραμίδας. Κάτω από αυτό υπάρχουν ατυχήματα και πιο κάτω επικίνδυνες συνθήκες εργασίας. Ανασφάλιστοι κι ανειδίκευτοι, χωρίς μέσα κι εξοπλισμό, για ένα κομμάτι ψωμί. Σε ακατάλληλες συνθήκες. Η Ομοσπονδία Ευρωπαϊκών Συνδικάτων μαζί με πανεπιστήμια έχουν αναφέρει ότι στην ΕΕ χάνουν περίπου 100.000 άνθρωποι τη ζωή τους από ασθένειες που σχετίζονται με το επάγγελμα που κάνουν.

Κι όμως, δε μαθαίνουμε για όλα τα εργατικά δυστυχήματα. Κι αυτό γιατί πολλά δεν καταγράφονται ως τέτοια. Πολλά δυστυχήματα στον αγροτικό τομέα μεταφέρονται και καταγράφονται ως τροχαία. Για παράδειγμα, αν ένα τρακτέρ τουμπάρει και ο οδηγός σκοτωθεί, δε θα καταγραφεί ως εργατικό δυστύχημα αλλά ως… τροχαίο. Αν καταγραφεί. Κι αυτό το πρόβλημα το έχει πολλάκις επισημάνει ο πρόεδρος της ΟΣΕΤΕΕ (Ομοσπονδία Συλλόγων Εργαζομένων Τεχνικών Επιχειρήσεων Ελλάδος), Ανδρέας Στοϊμενίδης.

• Κι όλα αυτά συμβαίνουν κάτω από τη μύτη ενός Σώματος που η ίδια η κυβέρνηση έχει υποβαθμίσει, την Επιθεώρηση Εργασίας.

Το ΣΕΠΕ είναι υποστελεχωμένο, έχει οργανικά προβλήματα και κενά, προβλήματα που αφορούν την υλικοτεχνική του μορφή. Η κυβέρνηση, αντί να φροντίσει γι’ αυτά, τον υποβάθμισε και δημιούργησε μία… Ανεξάρτητη Αρχή ΣΕΠΕ. Ο Παναγιώτης Κορφιάτης έχει διατελέσει ειδικός γραμματέας στην Επιθεώρηση Εργασίας, πριν γίνει «Ανεξάρτητη Αρχή», κι έχει εξηγήσει ακριβώς τι έχει αλλάξει στο Σώμα Επιθεώρησης. «Το θέμα είναι να έχουμε έναν αποτελεσματικό μηχανισμό για την προστασία των εργαζομένων και πρέπει να μιλάμε για τους ανθρώπους που έχει το Σώμα αυτό και τους πόρους. Η κυβέρνηση πήρε τον ίδιο οργανισμό, τον έκανε Ανεξάρτητη Αρχή, δεν τον ενίσχυσε με προσωπικό και το πλαίσιο που εφαρμόζει κάθε μέρα γίνεται πιο λειψό. Επίσης, η δυνατότητα του ΣΕΠΕ να συμμορφώσει μια επιχείρηση μέσα από τις κυρώσεις έχει μειωθεί γιατί μειώθηκε και το ύψος του προστίμου».

Από το Πέραμα μέχρι σήμερα δεν έχει αλλάξει τίποτα

Δευτέρα 29 Μαΐου, η Ναυπηγοεπισκευαστική Ζώνη Περάματος βάφεται με αίμα εργατών. Κι αυτό είναι το δυστύχημα που σημάδεψε τη χρονιά που φεύγει. Τρεις εργαζόμενοι αποσυναρμολογούσαν την προπέλα επιβατηγού – οχηματαγωγού πλοίου, που βρισκόταν ανελκυσμένο σε μία από τις πλωτές δεξαμενές, όταν μία σκαλωσιά υποχώρησε με αποτέλεσμα πτερύγιο που επρόκειτο να τοποθετηθεί στην προπέλα του πλοίου να καταπλακώσει τους εργάτες. Αποτέλεσμα, ο θάνατος του 47χρονου χειριστή του γερανού και ο σοβαρός τραυματισμός δύο εργατών.

• Οι εργαζόμενοι έκαναν λόγο για ένα προδιαγεγραμμένο έγκλημα. Είχαν μιλήσει για τις κακές κι ακατάλληλες συνθήκες κάτω από τις οποίες καλούνται να εργαστούν. Είχαν απεργήσει ζητώντας τα στοιχειώδη μέτρα ασφαλείας και τα εργασιακά τους δικαιώματα. Κανείς δεν τους άκουσε.

Κανείς δε φαίνεται να ακούει τόσους και τόσους εργάτες που βρίσκονται στη βαριά βιομηχανία της χώρας και ρισκάρουν τη ζωή τους καθημερινά.

Στα πρόσφατα δυστυχήματα συγκαταλέγονται τα εξής:

• 23 Δεκεμβρίου 2023 – Κρήτη – Τραγικό θάνατο βρήκε 35χρονος, στη διάρκεια εργασιών στο Ατσιπόπουλο.
• 22 Δεκεμβρίου 2023 – Νεκρός 55χρονος που εγκλωβίστηκε σε πλάκες μαρμάρων στην Παλαιά Εθνική Οδό Θεσσαλονίκης – Καβάλας.
• 18 Δεκεμβρίου 2023 – Eργατικό δυστύχημα στο Πέραμα– Νεκρός 57χρονος εργαζόμενος, σε πλωτή δεξαμενή στη Ναυπηγοεπισκευαστική Ζώνη.

Κι αυτά, σκεφτείτε, είναι τα καταγεγραμμένα και δημοσιοποιημένα μόνο τις τελευταίες 5 μέρες…