Η νέα αξιολόγηση κλείνει τον ετήσιο κύκλο των προγραμματισμένων reviews για το 2025 και έρχεται ως συνέχεια του διπλού σήματος εμπιστοσύνης που έδωσε ο οίκος μέσα στη χρονιά:
πρώτα με τη μετατροπή του outlook σε θετικό και τώρα με την ουσιαστική αναβάθμιση της χώρας σε υψηλότερη βαθμίδα.

Ένα μήνυμα συνέπειας: η χώρα ανεβαίνει σταθερά

Μετά την πολυετή κρίση που οδήγησε την Ελλάδα στον «πάτο» των αξιολογήσεων και για σχεδόν 15 χρόνια στα «σκουπίδια» των αγορών, η νέα κίνηση της Fitch έρχεται ως επιβεβαίωση, όχι ως έκπληξη. Οι υπόλοιποι μεγάλοι οίκοι – S&P, DBRS, Scope – έχουν ήδη δώσει θετικές βαθμολογίες, με μόνο τη Moody’s να διατηρεί τη χώρα χαμηλότερα.

Η βαθμολογία BBB σημαίνει ότι η Ελλάδα δεν «ισορροπεί» πλέον στο όριο μεταξύ επενδυτικής και μη επενδυτικής βαθμίδας, αλλά εδραιώνεται σε ένα επίπεδο που μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο πιστοληπτικής οπισθοχώρησης με την πρώτη αναταραχή.

Γιατί το κάθε “σκαλί” μετράει

Η αναβάθμιση από BBB- σε BBB έχει πρακτική αξία. Για πολλά διεθνή θεσμικά χαρτοφυλάκια – συνταξιοδοτικά ταμεία, ασφαλιστικούς οργανισμούς και επενδυτικά funds με αυστηρές εντολές – η βαθμίδα BBB- είναι το ελάχιστο όριο συμμετοχής σε κρατικά ομόλογα. Το να ανεβαίνει η χώρα πάνω από αυτό το κατώφλι σημαίνει ότι ανοίγει η πόρτα για:

• ευρύτερη δεξαμενή επενδυτών,
• μεγαλύτερη και πιο σταθερή ζήτηση,
• κεφάλαια που μένουν μακροπρόθεσμα – τα λεγόμενα sticky money.

Αυτή η αλλαγή δεν είναι μόνο ποσοτική· είναι πρωτίστως ποιοτική, καθώς ενισχύει την εμπιστοσύνη και μειώνει το κόστος δανεισμού για όλο το σύστημα.

Το “timing” Πιερρακάκη και η στρατηγική χρέους

Η συγκυρία επίσης δεν ήταν τυχαία. Λίγες ώρες πριν από την ανακοίνωση της Fitch:

• από το Λονδίνο, ο υπουργός Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης προανήγγειλε στο Bloomberg ότι η Ελλάδα στοχεύει σε δημόσιο χρέος κάτω από 120% του ΑΕΠ πριν από το 2030,
• ο ΟΔΔΗΧ ανακοίνωσε ότι ακυρώνει άλλη μία προγραμματισμένη έκδοση τίτλων,
• και το Δημόσιο εμφανίζει εικόνα χώρας που πληρώνει περισσότερα και δανείζεται λιγότερα σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό.

Η Fitch, στην έκθεσή της, υπογραμμίζει την αξιοπιστία της ελληνικής δημοσιονομικής πολιτικής, σημειώνοντας:

«Η Ελλάδα ξεπέρασε τις απαιτήσεις του νέου δημοσιονομικού πλαισίου της ΕΕ το 2024… Η δημοσιονομική δέσμευση της κυβέρνησης θεωρείται εξαιρετικά αξιόπιστη».

Τα οφέλη της νέας βαθμίδας – Ποιοι κερδίζουν

Το χαμηλότερο country risk λειτουργεί σαν «υδραυλικός μηχανισμός» που διαχέει οφέλη σε όλη την οικονομία:

Για τις τράπεζες:

• καλύτερη στάθμιση κινδύνου για τα ελληνικά ομόλογα,
• φθηνότερη πρόσβαση στις αγορές.

Για τις επιχειρήσεις:

• συμπίεση των spreads στα εταιρικά ομόλογα,
• ευκολότερες και φθηνότερες εκδόσεις.

Για τις επενδύσεις:

• μείωση του WACC,
• έργα που μέχρι χθες θεωρούνταν οριακά βιώσιμα, σήμερα γίνονται χρηματοδοτήσιμα.

Η συνολική εικόνα οδηγεί σε περισσότερες επενδύσεις, νέα έργα, αύξηση της απασχόλησης και ενίσχυση των εισοδημάτων, δηλαδή σε μια αλυσίδα θετικών επιδράσεων που φτάνουν τελικά σε όλη την οικονομία.

Στην ανακοίνωσή του, ο Moody’s σημειώνει ότι η αξιολόγηση Baa3 της Ελλάδας και η σταθερή προοπτική υποστηρίζονται από ένα στέρεο ιστορικό μεταρρυθμίσεων, το οποίο έχει οδηγήσει σε ορατές βελτιώσεις στους θεσμούς και τη διακυβέρνηση, ισχυρότερες επενδύσεις και έναν υγιέστερο τραπεζικό τομέα.

Για το χρέος αναφέρει ότι παρά την αναμενόμενη μεγάλη μείωση, ο δείκτης του προς το ΑΕΠ θα παραμείνει πολύ υψηλός. Ωστόσο, η ευνοϊκή δομή του χρέους και το μεγάλο μαξιλάρι ρευστότητας αποτελούν σημαντικούς παράγοντες που μετριάζουν (το βάρος του).

Η ελληνική οικονομία έχει επιδείξει ισχυρή απορρόφηση σημαντικών πόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι οποίοι, σε συνδυασμό με τις ιδιωτικές επενδύσεις, θα στηρίξουν την ανάπτυξη τα επόμενα χρόνια, σημειώνει.

«Μαζί με τις συνεχιζόμενες μεταρρυθμίσεις, αυτό θα συμβάλει στην αύξηση του δυνητικού ρυθμού ανάπτυξης και θα αντισταθμίσει εν μέρει τις αρνητικές επιπτώσεις των δυσμενών δημογραφικών εξελίξεων».

Οι δημοσιονομικές επιδόσεις της Ελλάδας συνεχίζουν να ξεπερνούν τις προσδοκίες, με ένα πρωτογενές πλεόνασμα 4,8% του ΑΕΠ το 2024, πολύ πάνω από τον αρχικό δημοσιονομικό στόχο του 2,1% του ΑΕΠ.

«Αυτές οι ισχυρές επιδόσεις αντανακλούν, εν μέρει, τη συνεχιζόμενη επιτυχία των μέτρων καταπολέμησης της φοροδιαφυγής που έχουν εφαρμόσει οι Αρχές. Μαζί με την ισχυρή ονομαστική ανάπτυξη, αυτή η ισχυρή δημοσιονομική επίδοση συνέβαλε στην ετήσια μείωση του χρέους της Ελλάδας κατά περισσότερο από 10 ποσοστιαίες μονάδες. Αυτή η υπεραπόδοση συνεχίστηκε και το 2025, γεγονός που οδήγησε την κυβέρνηση να αναθεωρήσει προς τα πάνω τον στόχο για το πρωτογενές πλεόνασμα, ενώ παράλληλα έδωσε πρόσθετη στήριξη για τα νοικοκυριά χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος.

Η Ελλάδα συνεχίζει επίσης να επιτυγχάνει καλές επιδόσεις σε σχέση με τις άλλες χώρες όσον αφορά την εφαρμογή του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΕΣΑΑ) με σημαντική πρόοδο τόσο στον τομέα των επιχορηγήσεων όσο και στον τομέα των δανείων.

Ωστόσο, με μόνο το 59,3 % του συνολικού χρηματοδοτικού πακέτου να έχει εκταμιευθεί μέχρι σήμερα, η Ελλάδα αναθεώρησε το ΕΣΑΑ προκειμένου να μεγιστοποιήσει τις πιθανότητες απορρόφησης των υπολειπόμενων κονδυλίων», αναφέρει ο οίκος.

Στο υπουργείο Οικονομικών εκτιμούν ότι το 2025 θα είναι έτος νέων αναβαθμίσεων, λόγω της συνέχισης των ισχυρών αναπτυξιακών επιδόσεων της οικονομίας, της απρόσκοπτης απορρόφησης των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και των μεταρρυθμίσεων που αυτή συνεπάγεται καθώς και των υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων που καταγράφει ο προϋπολογισμός.

Economy & Finance Ministry: Moody’s analysis records significant progress in the Greek economyhttps://t.co/jS4AdjZIxm pic.twitter.com/JdB7ri7Zz1

— ANA-MPA news (@amna_newseng) March 19, 2024

Τον «χορό» των αξιολογήσεων θα ανοίξει στις 7 Μαρτίου, ο καναδικός οίκος DBRS, ο οποίος είχε αναβαθμίσει τις προοπτικές της οικονομίας από «σταθερές» σε «θετικές», τον περασμένο Σεπτέμβριο. Πρόσφατα ο οίκος σε ανάλυσή του τόνιζε ότι η ελληνική οικονομία έχει επιδείξει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα παρά τα πολλαπλά σοκ(πανδημία, ενεργειακή κρίση) και παραμένει στο δρόμο της βιώσιμης ανάπτυξης.

Ο DBRS έδωσε στην Ελλάδα την επενδυτική βαθμίδα τον Σεπτέμβριο του 2023 (BBB με σταθερή τάση) και τον Σεπτέμβριο του 2024 αναβάθμισε την τάση σε θετική, δημιουργώντας έτσι προσδοκίες για μία νέα αναβάθμιση του ελληνικού αξιόχρεου φέτος. Αν αυτή δεν έρθει τον Μάρτιο, θα υπάρχει μία ακόμη δυνατότητα με τη νέα αξιολόγηση του οίκου στις 5 Σεπτεμβρίου.

Θα ακολουθήσει, μία εβδομάδα αργότερα, στις 14 Μαρτίου ο οίκος Moody’s που αναβάθμισε τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας από «σταθερές» σε «θετικές» τον Σεπτέμβριο.

Ο Moody’s είναι ο μόνος από τους πέντε αναγνωρισμένους από την ΕΚΤ οίκους, ο οποίος δεν έχει δώσει ακόμη την επενδυτική βαθμίδα στην Ελλάδα, αλλά φέτος μπορεί να είναι η χρονιά που θα συμβεί αυτό, δεδομένου ότι η αξιολόγησή του είναι ένα σκαλοπάτι παρακάτω (Ba1) και τον περασμένο Σεπτέμβριο αναθεώρησε τις προοπτικές σε θετικές. Η δεύτερη αξιολόγηση του Moody’s φέτος θα γίνει στις 19 Σεπτεμβρίου.

Ο οίκος αξιολόγησης Moody’s τον περασμένο Σεπτέμβριο αναθεώρησε σε θετική από σταθερή την προοπτική της πιστοληπτικής διαβάθμισης της χώρας (Βa1), επισημαίνοντας την καλύτερη των εκτιμήσεων εκτέλεση του προϋπολογισμού και τη βελτίωση του τραπεζικού τομέα.

Στις 18 Απριλίου θα είναι η σειρά της Standard & Poor’s να ανακοινώσει τη δική της αξιολόγηση.

Τα ελληνικά ομόλογα

Το 2024 ήταν σημείο καμπής για τα ελληνικά ομόλογα καθώς υπήρξε υψηλότερη ζήτηση από ξένους επενδυτές, και μάλιστα από επενδυτές που είχαν να αγοράσουν ελληνικούς τίτλους για περισσότερα από 10 έτη.

Σύμφωνα με τον Riccardo Abbona, Managing Director Head of DCM & Risk Solutions, Greece & Italy – Barclays η νέα σύνθεση της επενδυτικής βάσης επιβεβαιώθηκε και από την προσθήκη 26 νέων λογαριασμών στη λίστα των Top-50 επενδυτών για ελληνικά ομόλογα του 2024.

Το 2024, η Ελλάδα/ΟΔΔΗΧ, δεδομένης της επίτευξης επενδυτικής βαθμίδας του 2023, προχώρησε σε δύο πολύ επιτυχημένες νέες εκδόσεις αναφοράς ΟΕΔ με διάρκεια 10 και 30 ετών. Μέσω αυτών των δύο κοινοπρακτικών εκδόσεων ομολόγων, η Ελλάδα άντλησε 4 δισ. ευρώ και 3 δισ. ευρώ αντίστοιχα, ποσό ρεκόρ όσον αφορά τα εκδοθέντα ποσά και ταυτόχρονα διεύρυνε τη βάση των επενδυτών πραγματικού χρήματος κατά 30%, έχοντας επιτύχει νέα ρεκόρ όσον αφορά το μέγεθος των βιβλίων εντολών, την ποιότητα των επενδυτών και τη μείωση των περιθωρίων δανεισμού. Σύμφωνα με την Αlpha Bank ο δείκτης των ελληνικών κρατικών ομολόγων κατέγραψε το 2024 τη δεύτερη μεγαλύτερη συνολική απόδοση (μετά την Ιταλία) ανάμεσα στις χώρες της Ευρωζώνης.

Περιβάλλον εγγυήσεων

Υπάρχουν αρκετοί καταλύτες που θα μπορούσαν να συντηρήσουν την θετική πορεία των Ελληνικών ομολόγων και το 2025. Κατ’ αρχήν, το υποστηρικτικό μακροοικονομικό περιβάλλον, με προεξάρχουσα την συνεχιζόμενη δημοσιονομική υπεραπόδοση, ενισχύει τα περιθώρια για περαιτέρω αναβαθμίσεις της αξιολόγησης του Ελληνικού χρέους την επόμενη διετία 2025-2026.

Η πολιτική πρόωρης αποπληρωμής δημοσίου χρέους θα συνεχιστεί το 2025. Η κυβέρνηση εντός του επόμενου έτους θα προχωρήσει στην πρόωρη αποπληρωμή δανείων ύψους 5 δισ. ευρώ από δάνεια του Greek Loan Facility τα οποία θα ωρίμαζαν μεταξύ 2033 και 2042.

Σύμφωνα με τις προβλέψεις το δημόσιο χρέος από 163,9% του ΑΕΠ στο τέλος του 2023 εκτιμάται ότι θα μειωθεί στο 154% του ΑΕΠ στο τέλος του 2024, για να περιοριστεί περαιτέρω στο 147,5% του ΑΕΠ στο τέλος του 2025. Το ΔΝΤ συνεκτιμώντας τη δημοσιονομική πρόοδο της χώρας και τους ρυθμούς ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας έχει προβλέψει ότι η μείωση του χρέους θα ανέλθει σε 30 μονάδες του ΑΕΠ έως το 2029.

Μέσα στο 2025 αναμένεται ο οίκος Moody’s να αναβαθμίσει τη χώρα σε επενδυτική βαθμίδα, κάτι που θα συντηρήσει τη ζήτηση για ελληνικά ομόλογα, σύμφωνα με τους αναλυτές της Αlpha Bank.

Η Wood σε πρόσφατη ανάλυση θεωρεί ότι τα ελληνικά ομόλογα είναι «αδικημένα», με βάση το δυνατό story της ελληνικής οικονομίας.

«Ταύρος» για τα ελληνικά ομόλογα δηλώνει ο ελβετικός οίκος UBS και «βλέπει» αναβάθμιση σε επενδυτική βαθμίδα από την Moody΄s. Τονίζει ότι τα ελληνικά ομόλογα αποτελούν ευκαιρία αγοράς.

   Ακολούθησε η DBRS το Σεπτέμβριο 2023, η Standard & Poor’s τον Οκτώβριο και η Fitch Ratings τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους, διαμορφώνοντας την πιστοληπτική διαβάθμιση της χώρας σε (BBB-). Υπολείπεται η αναβάθμιση της Ελλάδας από τον οίκο αξιολόγησης Moody’s, με την αξιολόγηση της μακροπρόθεσμης πιστοληπτικής ικανότητας της Ελλάδας να παραμένει σε Ba1 (μία βαθμίδα κάτω από την επενδυτική) με σταθερές προοπτικές επαναξιολόγησης. Η νέα αξιολόγηση της Moodys είναι προγραμματισμένη για τις 13 Σεπτεμβρίου, ενώ σειρά θα πάρουν S&P (18/10) και Fitch (22/11).

   Η αξιολόγηση της Moody΄s, στις 13 Σεπτεμβρίου , είναι ιδιαίτερα σημαντική καθώς ο οίκος Moody’s είναι ο μεγαλύτερος στον κόσμο, γι’ αυτό και η δυνητική ζήτηση σε περίπτωση αναβάθμισης για τα ελληνικά ομόλογα μπορεί να φτάσει πλέον ακόμη και στα 20 δισ. ευρώ. 

   Η ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας ήλθε καθώς αξιολογήθηκε θετικά η ευνοϊκή δυναμική για την εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους, η κυβερνητική δέσμευση για δημοσιονομική πειθαρχία και την έγκαιρη υλοποίηση ενός φιλόδοξου μεταρρυθμιστικού προγράμματος με επενδυτικό προσανατολισμό, η συνεχιζόμενη ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας, αλλά και η περαιτέρω βελτίωση των οικονομικών μεγεθών του ελληνικού τραπεζικού τομέα.

   Τα θετικά αποτελέσματα της ανάκτησης της επενδυτικής βαθμίδας αποτυπώθηκαν έντονα στις δύο εκδόσεις ομολόγων του ελληνικού δημοσίου στις αρχές 2024.

   Μέσα σε δύο σχεδόν μήνες μόνο τα ελληνικά ομόλογα προσέλκυσαν 68 δισ. ευρώ (από την έκδοση 10ετούς (35 δισ.) και 30 ετούς (33 δισ.) εάν προσθέσουμε και τις προσφορές και για άλλα ελληνικά assets έχουν υπάρξει προσφορές στα 100 δισ. ευρώ στις αρχές του 2024.

   Οι συστημικές τράπεζες την ίδια περίοδο συγκέντρωσαν προσφορές σχεδόν 20 δισ. ευρώ μέσω της διαδικασίας αποεπένδυσης, αλλά και μέσω των εκδόσεων ομολόγων, ενώ να σημειώσουμε και τις προσφορές των 8 δισ. ευρώ που υπήρξαν κατά την εισαγωγή του ΔΑΑ στο Χρηματιστήριο.

   Την ίδια ώρα, όπως παρατηρούν παράγοντες της αγοράς, μία νέα γενιά επενδυτών περισσότερων “ποιοτικών” και μακροπρόσθεσμων, δημιουργείται για τα ελληνικά assets, μετά την ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας. Ο τίτλος investment grade επιτρέπει σε ένα πολύ μεγαλύτερο κοινό επενδυτών να επενδύσει σε περιουσιακά στοιχεία της Ελλάδας.

   Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν οι εκτιμήσεις για τις εισροές κεφαλαίων σε ομόλογα και μετοχές, πριν την αναβάθμιση σε επενδυτική βαθμίδα, που αναφέρονται σε μελέτη που δημοσιεύεται στο τελευταίο οικονομικό Δελτίο της Τραπέζης της Ελλάδος. Σύμφωνα με την συγκεκριμένη μελέτη από το δ’ τρίμηνο του 2022 έως το γ’ τρίμηνο του 2023 η αύξηση των τοποθετήσεων σε ομόλογα και μετοχές υπολογίζεται σε 5 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 2,9 δισ. ευρώ αφορούν θέσεις σε μετοχές και 2,1 δισ. ευρώ θέσεις σε ομόλογα.

   Ομόλογα

   Το Φεβρουάριο του 2024 το Ελληνικό Δημόσιο άντλησε 4 δισεκ. ευρώ από νέα έκδοση 10ετούς ομολόγου με απόδοση 3,478%, αισθητά χαμηλότερη από εκείνη της έκδοσης αντίστοιχης διάρκειας τον Ιανουάριο του 2023. Αξίζει να σημειωθεί ότι η συγκεκριμένη έκδοση πέτυχε ταυτόχρονα τρία ρεκόρ: (1) Συγκέντρωσε το μεγαλύτερο βιβλίο προσφορών που έχει σημειωθεί ποτέ για ελληνικό κρατικό τίτλο, καθώς ξεπέρασε τα 35 δισ. ευρώ, με το δείκτη κάλυψης να διαμορφώνεται σε 8,75x (έναντι 6,26x της προηγούμενης αντίστοιχης έκδοσης). (2) Η τιμολόγηση του ομολόγου έκλεισε με τη χαμηλότερη διαφορά απόδοσης (country premium) που έχει επιτευχθεί σε ελληνική έκδοση. (3) Είναι το μεγαλύτερο ποσό έκδοσης 10ετούς ομολόγου από το 2010. Το Φεβρουάριο έγινε επίσης επανέκδοση του 10ετούς ομολόγου του Ιανουαρίου 2023, από την οποία αντλήθηκαν 200 εκατ. ευρώ με χαμηλότερη απόδοση. Τον Απρίλιο ο ΟΔΔΗΧ προέβη σε επανέκδοση του 15ετούς ομολόγου που είχε εκδοθεί το Φεβρουάριο του 2020, αντλώντας 200 εκατ. ευρώ με υψηλότερη απόδοση σε σύγκριση με την αρχική έκδοση. Τέλος, το Μάιο ο ΟΔΔΗΧ άντλησε 250 εκατ. ευρώ από την επανέκδοση του 10ετούς ομολόγου με απόδοση 3,51%, καθώς και 3 δισ. ευρώ από την έκδοση 30ετούς ομολόγου με απόδοση 4,241% και ισχυρό δείκτη κάλυψης, αποτυπώνοντας την ισχυρή ζήτηση κυρίως από διεθνείς επενδυτές. Κριτήριο για τη συγκεκριμένη έκδοση ήταν κυρίως η αποτύπωση της κατάλληλης (“δίκαιης”) τιμολόγησης για τη συγκεκριμένη διάρκεια στο μακροχρόνιο τμήμα της καμπύλης αποδόσεων.

   Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος η μεταβολή των προοπτικών της πιστοληπτικής αξιολόγησης της ελληνικής οικονομίας σε θετικές από τον οίκο Standard and Poor’s τον Απρίλιο του 2023 οδήγησε σε σημαντική αύξηση των θέσεων των επενδυτικών κεφαλαίων σε ελληνικά κρατικά ομόλογα, σε σχέση με άλλα κρατικά ομόλογα της ζώνης του ευρώ. Η εξέλιξη αυτή οδήγησε σε μείωση στις αποδόσεις των ελληνικών κρατικών ομολόγων που αντιστοιχεί σε περίπου 80% της πτώσης των διαφορών αποδόσεών τους έναντι των γερμανικών ομολόγων αναφοράς.

   Τα αποτελέσματα αυτά είναι αξιοσημείωτα για δύο λόγους. Αφενός, η αύξηση της ζήτησης ελληνικών αξιογράφων παρατηρήθηκε σε μια περίοδο κατά την οποία τα επενδυτικά κεφάλαια μείωναν τις θέσεις τους σε ομόλογα με χαμηλές πιστοληπτικές αξιολογήσεις.

   Αφετέρου, η μείωση στις αποδόσεις των ελληνικών κρατικών ομολόγων, που εξηγείται σε μεγάλο βαθμό από την αύξηση των θέσεων των διεθνών επενδυτικών κεφαλαίων, υπερκέρασε τις αυξητικές πιέσεις που παρατηρήθηκαν στα ομόλογα διεθνώς λόγω των αυξήσεων των επιτοκίων.

   Οι επενδυτές είχαν ήδη αρχίσει να προεξοφλούν τις αναβαθμίσεις της κρατικής πιστοληπτικής αξιολόγησης της Ελλάδος στην επενδυτική κατηγορία αφότου πραγματοποιήθηκε η μεταβολή των προοπτικών της σε θετικές από τον οίκο S&P τον Απρίλιο του 2023.

   Η εξέλιξη αυτή οδήγησε σε σημαντική αύξηση των θέσεων χαρτοφυλακίου των διεθνών επενδυτικών κεφαλαίων σε ελληνικά κρατικά ομόλογα.

   Η επίδραση των αναβαθμίσεων συνεχίστηκε και μετά το δ’ τρίμηνο του 2023 και εξηγεί μια μείωση των αποδόσεων των ελληνικών κρατικών ομολόγων κατά περίπου 20 μ.β. επιπλέον της μείωσης που προκαλείται από τη διαμόρφωση προσδοκιών για μείωση των βασικών επιτοκίων.

   Έτσι, οι διαφορές των αποδόσεών τους έναντι άλλων κρατικών ομολόγων της ευρωζώνης έχουν μειωθεί σημαντικά.

   Συγκεκριμένα, η διαφορά αποδόσεων (spread) του ελληνικού δεκαετούς ομολόγου έναντι του γερμανικού τίτλου αντίστοιχης διάρκειας μειώθηκε το 2023 (κατά 98 μ.β. στις 105 μ.β.) και έχει παραμείνει σε αυτά τα χαμηλότερα επίπεδα έκτοτε.

   Ταυτόχρονα, η απόδοση του ελληνικού δεκαετούς κρατικού ομολόγου κυμαίνεται σε αρκετά χαμηλότερα επίπεδα σε σύγκριση με εκείνη του αντίστοιχου ιταλικού δεκαετούς ομολόγου, ήδη από το β΄ τρίμηνο του 2023. Μάλιστα οι αποδόσεις των ελληνικών κρατικών ομολόγων, σε όλο το εύρος της καμπύλης αποδόσεων, ακολούθησαν την πτωτική πορεία που διαμορφώθηκε από τις θετικές προοπτικές και τις αναβαθμίσεις που πραγματοποιήθηκαν το 2023 .

   Βέβαια, πιο πρόσφατα, η αναθεώρηση των προσδοκιών των επενδυτών για τα βασικά επιτόκια στη ζώνη του ευρώ, αλλά και οι επιδράσεις μετάδοσης από την αντίστοιχη αναθεώρηση των προσδοκιών για τα επιτόκια στις ΗΠΑ, έχουν ασκήσει ανοδική πίεση και στις αποδόσεις των ελληνικών κρατικών ομολόγων, μετριάζοντας τη συνολική μείωσή τους . Το Ελληνικό Δημόσιο αύξησε την άντληση κεφαλαίων με μεσομακροπρόθεσμη διάρκεια από τις διεθνείς κεφαλαιαγορές το 2024 σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2023.

Οι εκδόσεις ομολόγων εντός του 2024 είχαν μειωμένη μεσοσταθμική απόδοση σε σύγκριση με εκείνες του 2023. Στις πρόσφατες εκδόσεις ομολόγων παρατηρείται σημαντική μείωση του κόστους δανεισμού του Ελληνικού Δημοσίου, γεγονός που συνδέεται με την αναβάθμιση στην επενδυτική κατηγορία, η οποία επιφέρει αύξηση της ζήτησης ελληνικών τίτλων, ιδίως ελληνικών κρατικών ομολόγων, εκ μέρους διεθνών επενδυτών. Αξίζει επίσης να επισημανθεί ότι οι πρόσφατες εκδόσεις μακροπρόθεσμων και πολύ μακροπρόθεσμων ομολόγων, εκτός του ότι αυξάνουν τη μεσοσταθμική διάρκεια του χρέους που αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης στην αγορά ομολόγων, ενέχουν και πολύ θετική σηματοδότηση, εξαιτίας της ισχυρής ζήτησης

   Έτσι, το Ελληνικό Δημόσιο σταδιακά μπορεί να αντικαταστήσει χρέος βραχείας διάρκειας με πιο μακροπρόθεσμες εκδόσεις, όπως φαίνεται από τη μείωση των νέων εκδόσεων εντόκων γραμματίων. Συγκεκριμένα, κατά το πρώτο εξάμηνο του 2024, εκδόθηκαν βραχυπρόθεσμοι τίτλοι (δηλ. έντοκα γραμμάτια διάρκειας 3, 6 και 12 μηνών) συνολικού ύψους 8,5 δισ. ευρώ (έναντι 11,6 δισ. ευρώ για το ίδιο διάστημα του 2023).

   Τέλος, καθώς οι αναβαθμίσεις της κρατικής πιστοληπτικής αξιολόγησης της Ελλάδος διευρύνουν την επενδυτική βάση για τα ελληνικά κρατικά ομόλογα, παρουσιάζεται ελαφρά αύξηση στους όγκους συναλλαγών στη δευτερογενή αγορά. Η μέση ημερήσια αξία συναλλαγών στην Ηλεκτρονική Δευτερογενή Αγορά Τίτλων (ΗΔΑΤ) έχει διαμορφωθεί σε περίπου 81 εκατ. ευρώ μεσοσταθμικά από την αρχή του έτους, έναντι 78 εκατ. ευρώ για το ίδιο διάστημα του 2023. Στο Σύστημα ‘Αυλων Τίτλων (ΣΑΤ), μέσω του οποίου διακανονίζονται τόσο εγχώριες όσο και διεθνείς συναλλαγές σε ομόλογα του Ελληνικού Δημοσίου, η μέση ημερήσια αξία αγοραπωλησιών για το 2024 έως τα τέλη Μαΐου διαμορφώθηκε σε 519 εκατ. ευρώ, έναντι 503 εκατ. ευρώ το αντίστοιχο διάστημα του 2023.

   Χρηματιστήριο

   Η χρηματιστηριακή αγορά από τον Απρίλιο του 2023 ,που σύμφωνα με την ΤτΕ ουσιαστικά άρχισε η αντίστροφη μέτρηση για την ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας , όπως προαναφέραμε, καταγράφει κέρδη πάνω από 30%. Σύμφωνα με χρηματιστηριακούς αναλυτές η προεξόφληση της επενδυτικής βαθμίδας άρχισε από τα χαμηλά του Σεπτέμβριο- Οκτωβρίου 2022 , έχοντας δώσει μία άνοδο άνω του 60% στον βασικό χρηματιστηριακό δείκτη.

   Η αγορά από τα χαμηλά των 850 μονάδων έφθασε έως και τις 1.500 μονάδες, κλείνοντας ουσιαστικά τη «μαύρη τρύπα» της κρίσης-, τερματίζοντας έναν επώδυνο χρηματιστηριακό κύκλο 13 και πλέον ετών.

   Η αποτίμηση της αγοράς κινείται πλέον στα 100 δισ. ευρώ, στα υψηλότερα επίπεδα από τα τέλη Νοεμβρίου του 2009. Η μέση Κεφαλαιοποίηση της αγοράς στο πρώτο εξάμηνο του 2024 αυξήθηκε κατά 28,4% σε σύγκριση με την αντίστοιχη μέση Κεφαλαιοποίηση του πρώτου εξαμήνου 2023 (Euro97,6 δισ. έναντι Euro76,0 δισ.).

   Την ίδια ώρα η μέση ημερήσια συναλλακτική δραστηριότητα εκτοξεύθηκε στα προ Lehman Brothers επίπεδα, 15 και πλέον χρόνια πίσω.

   Η Μέση Ημερήσια Αξία Συναλλαγών, κατά το πρώτο εξάμηνο του τρέχοντος έτους διαμορφώθηκε στα Euro143,8 εκ. διαγράφοντας αύξηση κατά 30,0% σε σχέση με το πρώτο εξάμηνο 2023 (Euro110,6 εκ.)

   Το Χρηματιστήριο Αθηνών βρέθηκε στις κορυφαίες θέσεις στην κατάταξη των παγκοσμίων αγορών τον Ιούλιο (+5,26%), καταγράφοντας την τρίτη καλύτερη επίδοση ανάμεσα στους παγκόσμιους δείκτες.

   Σε επίπεδο του επταμήνου Ιανουάριος- Ιούλιος ο Γενικός Δείκτης Τιμών κατέγραψε κέρδη 14,31% και βρέθηκε στη 10η θέση στην κατάταξη των παγκοσμίων δεικτών, υπεραποδίδοντας όμως των μεγάλων ευρωπαϊκών αγορών και των μετοχών στις ΗΠΑ. Οι τραπεζικές μετοχές παρουσίασαν υψηλότερες αποδόσεις σε σχέση με το γενικό δείκτη του ΧΑ, σε συνάφεια κυρίως με την αναβάθμιση της κρατικής πιστοληπτικής αξιολόγησης της Ελλάδος στην επενδυτική κατηγορία, την αυξημένη κερδοφορία και τις αναβαθμίσεις των πιστοληπτικών αξιολογήσεων των τραπεζών. Να σημειώσουμε ότι όλες οι ελληνικές τράπεζες έχουν αναβαθμιστεί σε επενδυτική βαθμίδα και μάλιστα δύο κλίμακες πάνω από το ελάχιστο όριο.

   Ταυτόχρονα, η σημαντική ενίσχυση της ζήτησης ελληνικών μετοχών από διεθνείς επενδυτές διευκόλυνε σημαντικά την αποεπένδυση του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΤΧΣ) από το μετοχικό κεφάλαιο των ελληνικών τραπεζών.

«Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων έχει σταθεί δίπλα στην Ελλάδα ιδιαίτερα την προηγούμενη δραματική δεκαετία την οποίαν διανύσαμε και συνετέλεσε στην προώθηση αρκετών ιδιαίτερα κρίσιμων αναπτυξιακών έργων», τόνισε ο υπουργός και πρόσθεσε: «Εμείς προσπαθούμε να δημιουργήσουμε όλες τις προϋποθέσεις ώστε να χρειαζόμαστε την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων ολοένα και λιγότερο. Διότι δεν είναι αυτοσκοπός ο δανεισμός. Έχουμε μια ισχυρή στήριξη μέσω του ΕΣΠΑ και του Ταμείου Ανάκαμψης. Παράλληλα, έχουμε θετικές εξελίξεις στον δανεισμό της χώρας, καθώς έχουμε πάρει την επενδυτική βαθμίδα. Φέτος από τον δανεισμό που θα κάνουμε με ομόλογα δεκαετούς διαρκείας μπορούμε να εξοικονομήσουμε, ποσό ύψους 850.000.000 ευρώ σε βάθος δεκαετίας για τους Έλληνες φορολογούμενους. Από εδώ και πέρα θα χρειαζόμαστε ολοένα και λιγότερο την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, διότι μπορούμε να δανειζόμαστε όπως οι υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες».

Ο υπουργός σημείωσε ότι η Ελλάδα κατατάσσεται στις πρώτες θέσεις στην κατανομή της χρηματοδότησης των κρατών-μελών της Ε.Ε. ως προς το ποσοστό του ΑΕΠ με 1,14%, ενώ υπενθύμισε ότι μόνο το 2023 υπεγράφησαν δανειακές συμβάσεις ύψους 2,5 δισ. ευρώ τα οποία προστίθενται στα 7,49 δισ. που είχαν εγκριθεί την τριετία 2020-2022. Ο

ι συμβάσεις που υπεγράφησαν το 2023 αφορούν μεταξύ άλλων την χρηματοδότηση έργων όπως η διασύνδεση των δυτικών και νότιων Κυκλάδων με το ηπειρωτικό δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας και η εγκατάσταση έξυπνων μετρητών κατανάλωσης ρεύματος, την χρηματοδοτική συμβολή στην κάλυψη της εθνικής συμμετοχής στο ΕΣΠΑ, την ενίσχυση καινοτομίας και εξωστρέφειας των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, όπως και επενδύσεις μεγάλων ιδιωτικών επιχειρήσεων.

«Διαμορφώνεται ένα καινούργιο σκηνικό και είναι θετικό ότι η χώρα και οι ελληνικές επιχειρήσεις δεν έχουν ως ίσως και αποκλειστικό καταφύγιο, όπως συνέβαινε την περασμένη δεκαετία, την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων. Μπαίνουμε πια σε μια νέα φάση Ευρωπαϊκής κανονικότητας, για την οποία εργαστήκαμε σκληρά τα τελευταία 4,5 χρόνια. Στην προσπάθεια μας βοήθησε πολύ ουσιαστικά η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, η οποία ήταν σύμμαχός μας, αλλά θα παραμείνει σύμμαχός μας και στο μέλλον», κατέληξε ο υπουργός.

• Μετά από την χθεσινοβραδινή θετική εξέλιξη από τη Fitch, τα ελληνικά ομόλογα θα βρεθούν στους κορυφαίους δείκτες που παρακολουθούν οι διαχειριστές και χαρτοφυλάκια, καθώς για την ένταξη στον δείκτη Bloomberg Barclays, χρειάζονται δύο investment grade αξιολόγησης από Moody’s, Standard & Poor’s και Fitch (ο στόχος επετεύχθη πλέον), για τον iBoxx χρειάζεται αξιολόγηση επενδυτικής βαθμίδας κατά μέσο όρο από τους τρεις παραπάνω (επίσης) και για τον FTSE Russell χρειάζεται αναβάθμιση στη βαθμίδα «Α-» τόσο από τη Standard & Poor’s όσο και από τη Moody’s (δεν έχει επιτευχθεί ακόμη).

Η Ελλάδα μπαίνει λοιπόν ξανά στον παγκόσμιο επενδυτικό χάρτη αν και ακόμη πολύς δρόμος για να επιστρέψει σε προ κρίσεων εποχή.

• Oι βασικοί μοχλοί για την αναβάθμιση, σύμφωνα με ανακοίνωση του Fitch, είναι η ευνοϊκή δυναμική του ελληνικού χρέους, η δέσμευση στη δημοσιονομική προσαρμογή, η ανθεκτική ανάπτυξη, η συνέχεια της πολιτικής και η βελτίωση του τραπεζικού συστήματος.

Σύμφωνα με την Fitch αναμένεται ότι το χρέος της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα παραμείνει σε σημαντική πτωτική τάση, χάρη στη σταθερή ονομαστική ανάπτυξη, την πάνω από τον στόχο εκτέλεση του προϋπολογισμού και την ευνοϊκή δομή εξυπηρέτησης του χρέους.

Παράλληλα σημειώνει ότι «αξιολογούμε επίσης τους κινδύνους πολιτικής ως σχετικά χαμηλούς, με σταθερό πολιτικό υπόβαθρο και καλά εδραιωμένη δημοσιονομική σύνεση».

Επίσης αναφέρει ότι ο δείκτης χρέους θα μειωθεί στο 160,8% φέτος και στο 141,2% το 2027 από 171,4% το 2022. Η προβλεπόμενη μείωση του δείκτη χρέους κατά 65 ποσοστιαίες μονάδες από το υψηλό της πανδημίας του 205% του ΑΕΠ είναι από τις καλύτερες επιδόσεις οποιουδήποτε κράτους με αξιολόγηση Fitch, αν και ο δείκτης χρέους εξακολουθεί να προβλέπεται να είναι κοντά στο 3x του διάμεσου «BBB».

• Ελαφρυντικοί παράγοντες όπως το χαμηλό κόστος εξυπηρέτησης του χρέους, οι πολύ μεγάλες διάρκειες (18 έτη) και το σημαντικό ρευστό ταμειακό απόθεμα ασφαλείας (περίπου 16,5% του ΑΕΠ στα μέσα Νοεμβρίου) μειώνουν τους κινδύνους των δημόσιων οικονομικών.

Σε ότι αφορά την δημοσιονομική πορεία, η Fitch αναφέρει ότι η Ελλάδα διατηρεί υψηλή δέσμευση για δημοσιονομική εξυγίανση, με το πρωτογενές πλεόνασμα να αναμένεται να αυξηθεί στο 1,1% του ΑΕΠ το 2023 και κατά μέσο όρο στο 2,2% το 2024-2025 σύμφωνα με τις προβλέψεις μας. Με μέσο όρο 1,1 % του ΑΕΠ το 2024-25, το ονομαστικό έλλειμμα θα είναι πολύ χαμηλότερο από τη διάμεση τιμή «BBB» (2,8 %).

Η δημοσιονομική σύνεση βασίζεται σε συντηρητικές παραδοχές δαπανών στους πρόσφατους προϋπολογισμούς (και το ίδιο ισχύει και στον προϋπολογισμό του 2024), με την υπεραπόδοση των εσόδων να παρέχει δημοσιονομικό χώρο για προσωρινές δαπάνες: το 2023 αυτό περιελάμβανε μέτρα που σχετίζονται με την ενεργειακή κρίση και την κλιματική αλλαγή.

Η Fitch αναμένει πλέον ότι η ελληνική οικονομία θα αναπτυχθεί κατά 2,4% το 2023, που αποτελεί μια ήπια ανοδική αναθεώρηση από την τελευταία της εκτίμηση και αξιολόγηση.

• “Αναμένουμε ότι η ανάπτυξη το 2024-2025 θα παραμείνει σε παρόμοια επίπεδα (κατά μέσο όρο 2,4%), υποστηριζόμενη από τον χαμηλότερο πληθωρισμό, τη συνεχιζόμενη απορρόφηση των πορών της ΕΕ και τη βελτίωση της οικονομικής εμπιστοσύνης. Τα downside risks αφορούν κυρίως εξωτερικούς παράγοντες και τις εξελίξεις, αν και η Ελλάδα έχει αποδειχθεί γενικά ανθεκτική στην αποδυνάμωση της ζήτησης σε βασικούς εμπορικούς εταίρους, εν μέρει χάρη στις σταθερές επιδόσεις στους τομείς των υπηρεσιών”

Ο δείκτης του εγχώριου τραπεζικού κλάδου βελτιώθηκε σε «bb» από «b» μετά τις αναβαθμίσεις της Fitch για τις αξιολογήσεις βιωσιμότητας των τεσσάρων συστημικών τραπεζών τον Σεπτέμβριο του 2023. Αποτέλεσμα η κεφαλαιακή ενίσχυση και οι συνεχείς βελτιώσεις της ποιότητας του ενεργητικού. Η κεφαλαιοποίηση του τραπεζικού τομέα ήταν στο 17,3% τον Ιούνιο, ενώ σε συνολικό επίπεδο το μερίδιο των μη εξυπηρετούμενων δανείων είχε μειωθεί ελαφρώς στο 8,6% στο β’ τρίμηνο του έτους που συγκρίνεται με 8,7% στα τέλη του 2022 και με το υψηλό του 46% το 2017.

• «Αναμένουμε περαιτέρω βελτίωση της ποιότητας του ενεργητικού βραχυπρόθεσμα έως μεσοπρόθεσμα, αλλά με πιο ήπιο ρυθμό, με τις εκποιήσεις περιουσιακών στοιχείων να διαδραματίζουν μικρότερο ρόλο. Η πιστωτική επέκταση συνέχισε να αποδυναμώνεται το 2023, συμπεριλαμβανομένων των στεγαστικών και των καταναλωτικών, αλλά αναμένουμε ότι θα επιταχυνθεί το 2024 εν μέρει καθώς οι διάφοροι παράγοντες προσαρμόζονται σε ένα περιβάλλον υψηλότερων επιτοκίων», αναφέρει η Fitch.

Πληθωρισμός:

Η Fitch προβλέπει ότι ο ετήσιος εναρμονισμένος πληθωρισμός θα είναι κατά μέσο όρο στο 4,4% το 2023 και θα υποχωρήσει σταδιακά στο 2,9% το 2024 και στο 2% το 2025. Η δυναμική της αγοράς εργασίας θα υποστηρίξει αύξηση των μισθών της τάξης του 7% φέτος, εκτιμά ο οίκος και πιθανότατα σε παρόμοια επίπεδα το επόμενο έτος, με την ανεργία να πλησιάζει σταδιακά τα επίπεδα του 2019 (και ορισμένοι κλάδοι να αντιμετωπίζουν τώρα ελλείψεις εργατικού δυναμικού). Αυτό θα διατηρήσει ορισμένους ανοδικούς κινδύνους σε ότι αφορά τον πληθωρισμό.

Για το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών:

Η Fitch συνεχίζει να αναμένει μια σταδιακή βελτίωση του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών (CAD) κατά την προβλεπόμενη περίοδο χάρη στη βελτίωση των όρων εμπορίου και την έντονη αύξηση των εξαγωγών υπηρεσιών. Με μέσο όρο 6,1% το 2023-2025, το CAD θα παραμείνει μεταξύ των υψηλότερων στην Ευρωζώνη, αλλά θα χρηματοδοτηθεί από τις αυξανόμενες καθαρές εισροές άμεσων ξένων επενδύσεων και τις μεταβιβάσεις πόρων της ΕΕ. Αυτό θα βοηθήσει στη μείωση των εξωτερικών κινδύνων. Η Fitch προβλέπει ότι η θέση του καθαρού εξωτερικού χρέους θα βελτιωθεί κάπως χάρη στην απομόχλευση του δημόσιου τομέα, αν και στο προβλεπόμενο 108,3% του ΑΕΠ θα είναι πολύ πάνω από την τρέχουσα μέση τιμή «BBB» του 2,6%.

Χατζηδάκης: Μεγάλη εθνική επιτυχία

Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κωστής Χατζηδάκης χαρακτήρισε την αναβάθμιση από τον Fitch ως μεγάλη εθνική επιτυχία.

Συγκεκριμένα, ο κ.Χατζηδάκης, δήλωσε τα εξής:

«Η αναβάθμιση της ελληνικής οικονομίας από τον οίκο Fitch επισημοποιεί την ανάδειξη της Ελλάδας στην επενδυτική κατηγορία από την πλευρά της πιστοληπτικής αξιολόγησης. Είναι μια μεγάλη εθνική επιτυχία! Η Fitch είναι ο τρίτος – από τους τέσσερις αναγνωρισμένους από την ΕΚΤ- οίκος αξιολόγησης που απονέμει τους τελευταίους μήνες στη χώρα μας το καθεστώς της επενδυτικής βαθμίδας. Γεγονός που πιστοποιεί την πρόοδο της ελληνικής οικονομίας και τις ακόμη πιο θετικές προοπτικές που διανοίγονται με την εφαρμογή της πολιτικής μας. Δημιουργεί παράλληλα τις προϋποθέσεις για περαιτέρω ενίσχυση της εισροής επενδύσεων, καλύτερες συνθήκες χρηματοδότησης της οικονομίας, ανάπτυξη και αύξηση της απασχόλησης. Υπογραμμίζω τις επισημάνσεις του oίκου για το ρεκόρ της μείωσης του χρέους κατά 65 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ , από το 205 % κατά την περίοδο της πανδημίας στο 160,8 % εφέτος και 141,2 % του ΑΕΠ το 2027. Επίσης, τις επισημάνσεις για την πολιτική δημοσιονομικής υπευθυνότητας η οποία εκτός των άλλων εξασφαλίζει τους αναγκαίους πόρους για μόνιμα και έκτακτα μέτρα κοινωνικής πολιτικής. Τις προβλέψεις για ισχυρή ανάπτυξη και πολιτική σταθερότητα τα επόμενα χρόνια. Την πρόοδο στον τραπεζικό τομέα. Η σημερινή αναβάθμιση είναι ένα σημαντικό σκαλοπάτι που οδηγεί τη χώρα μας ακόμα πιο ψηλά, με τη συνέχιση του συνδυασμού δημοσιονομικής σοβαρότητας με την κοινωνική ευαισθησία».

Παπαθανάσης: Αποτέλεσμα συστηματικής δουλειάς

Αποτέλεσμα συστηματικής δουλειάς της κυβέρνησης Μητσοτάκη χαρακτήρισε την αναβάθμιση από τον Fitch ο αναπληρωτής ΥΠΟΙΚ Θανάσης Παπαθανάσης.

«Η νέα αναβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας της χώρας, αυτή τη φορά από τον οίκο Fitch, είναι αποτέλεσμα της συστηματικής δουλειάς που γίνεται από την Κυβέρνηση Μητσοτάκη και ενισχύει περαιτέρω τη διεθνή ψήφο εμπιστοσύνης στη μεταρρυθμιστική πολιτική που ακολουθείται. Όπως και το 2023 έτσι και το 2024 θα πετύχουμε τους στόχους που θέσαμε στον Προϋπολογισμό, την ανάπτυξη με ρυθμούς διπλάσιους από την υπόλοιπη Ευρωζώνη, τη δημοσιονομική πειθαρχία με κοινωνική ευαισθησία. Η επενδυτική βαθμίδα που κατακτά η Ελλάδα, μετά από 13 χρόνια, ενισχύει την αξιοπιστία της χώρας. Το δημόσιο χρέος αποκλιμακώνεται και καθιστά τους ελληνικούς τίτλους πιο ορατούς από θεσμικούς μακροπρόθεσμους επενδυτές διεθνώς. Προκαλεί νέα μείωση του κόστους δανεισμού. Μεγεθύνει τις προοπτικές περαιτέρω αυξήσεων των εισοδημάτων για όλους, πρωτίστως για τις νέες και τους νέους.  Συνεχίζουμε να κάνουμε πράξη όλα όσα έχουμε δεσμευθεί».

Μάλιστα, οι κινήσεις – αναβάθμισης από το αμερικανικό «ιππικό» των S&P, Moody’s και Fitch είναι βαρύνουσας σημασίας καθώς σηματοδοτούν το πέρασμα των ελληνικών κρατικών τίτλων σε κορυφαίους δείκτες, ενώ οι θέσεις τους λαμβάνονται σημαντικά υπόψη από τους κορυφαίους διαχειριστές παγκοσμίως.

Συνεπώς, μετά και τη θετική έκβαση από τη Fitch, τα ελληνικά ομόλογα θα βρεθούν στους κορυφαίους δείκτες που παρακολουθούν οι διαχειριστές και χαρτοφυλάκια, καθώς για την ένταξη στον δείκτη Bloomberg Barclays, χρειάζονται δύο investment grade αξιολογήσεις από Moody’s, Standard & Poor’s και Fitch (ο στόχος επετεύχθη πλέον), για τον iBoxx χρειάζεται αξιολόγηση επενδυτικής βαθμίδας κατά μέσο όρο από τους τρεις παραπάνω (επίσης) και για τον FTSE Russell χρειάζεται αναβάθμιση στη βαθμίδα «Α-» τόσο από τη Standard & Poor’s όσο και από τη Moody’s (δεν έχει επιτευχθεί ακόμη).

Υπενθυμίζεται πως τον Οκτώβριο, ο διεθνής οίκος S&P έδωσε την επενδυτική βαθμίδα στην Ελλάδα, αναβαθμίζοντας την από BB+ με θετική προοπτική σε BBB- με σταθερή προοπτική. Είχαν προηγηθεί η διπλή αναβάθμιση του αξιόχρεου της ελληνικής οικονομίας από την Moody’s (στη βαθμίδα Ba1 με σταθερές προοπτικές, από τη βαθμίδα Ba3) στις 15 Σεπτεμβρίου και η αναβάθμιση της Ελλάδας σε επενδυτική βαθμίδα από την Scope Ratings στις 4 Αυγούστου.

Η χώρα είναι μπροστά σε ένα ιστορικό παράθυρο ευκαιρίας καθώς συνδυάζονται το σωστό μείγμα οικονομικής πολιτικής με την πολιτική σταθερότητα. Και είναι πατριωτικό μας καθήκον να αξιοποιήσουμε την ευκαιρία και να προχωρήσουμε μπροστά προς όφελος όλων των Ελλήνων, ιδιαίτερα δε των ασθενέστερων.

Όπως υπογράμμισα πρόσφατα και στο ECOFIN, η Ελλάδα ανεξάρτητα από την έκβαση των διαπραγματεύσεων που είναι σε εξέλιξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση για τους νέους κανόνες δημοσιονομικής σταθερότητας, είναι και θα παραμείνει προσανατολισμένη στην πολιτική της δημοσιονομικής σοβαρότητας. Πολιτική που αποτελεί τη μοναδική σταθερή βάση για την διατήρηση της αξιοπιστίας της χώρας στις διεθνείς αγορές, την προσέλκυση επενδύσεων και την διατηρήσιμη ανάπτυξη».

«Σημαντικό ορόσημο σήμερα, καθώς η S&P Global Ratings αναβαθμίζει την Ελλάδα. Περήφανοι για την αναγνώριση όσων έχει πετύχει η χώρα μας. Είμαστε αποφασισμένοι να συνεχίσουμε το μεταρρυθμιστικό μας πρόγραμμα, μια πορεία που προσελκύει επενδύσεις, δημιουργεί θέσεις εργασίας και επιτυγχάνει ανάπτυξη χωρίς αποκλεισμούς» έγραψε στην πλατφόρμα Χ (πρώην Twitter) στα αγγλικά ο Κυριάκος Μητσοτάκης.

An important milestone today, as S&P Global Ratings upgrades Greece to investment grade. Proud of the recognition of what our country has achieved. We are determined to continue our reform agenda, a path that is attracting investment, creating jobs and achieving inclusive growth.

— Prime Minister GR (@PrimeministerGR) October 20, 2023

Η δεύτερη αξιολόγηση του συγκεκριμένου οίκου είναι προγραμματισμένη για τις 15 Σεπτεμβρίου. Ιδιαίτερα κομβική είναι η έκθεση της Moody’s στις 15 Σεπτεμβρίου, καθώς διατηρεί τη χώρα τρεις βαθμίδες χαμηλότερα από την επενδυτική στην κατηγορία «Ba3» σε σχέση με τους υπόλοιπους οίκους. Επίσης η Standard & Poor’s έχει “ραντεβού” και πάλι με την ελληνική οικονομία στις 20 Οκτωβρίου, οπότε είναι προγραμματισμένη η δεύτερη έκθεση της S&P.

Αυτή είναι λίγο πολύ η πορεία αξιολογήσεων, όπου θα καταγραφεί και μια αναλυτική “βαθμολογία” που θα επιτρέψει στη χώρα, παρά το μεγάλο, σε απόλυτο αριθμό χρέος, να ισχυριστεί ότι αποτελεί μια ώριμη αγορά που μπορεί να απευθύνεται σε επενδυτές μακροχρόνιου προφίλ για το δανεισμό της.

Να σημειωθεί ότι η απόφαση της Scope Ratings συγκροτεί τη δεύτερη αναβάθμιση της ελληνικής οικονομίας στην επενδυτική βαθμίδα μέσα στην εβδομάδα (προηγήθηκε την περασμένη Δευτέρα ο Ιαπωνικός οίκος R&I), εξέλιξη που ενισχύει περαιτέρω τις προβλέψεις για αναβάθμιση έως το τέλος του έτους και από τους αναγνωρισμένους από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα οίκους αξιολόγησης.

Το “τρίπτυχο” και η πραγματικότητα

Επισημαίνεται ότι, σύμφωνα με την έκθεση της Scope Ratings, οι τρεις αιτίες που οδήγησαν στην επενδυτική βαθμίδα είναι:

1. Η συνεχιζόμενη στήριξη από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς (Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, Ταμείο Ανάκαμψης κ.α.) που υποστηρίζει τη βιωσιμότητα του χρέους και συμβάλει στη δημιουργία δημοσιονομικού χώρου για αύξηση των δημοσίων επενδύσεων. “Εφόσον η Ελλάδα συνεχίσει να εφαρμόζει δημοσιονομικές και διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, η Scope θεωρεί ότι το Ευρωσύστημα είναι πιθανό να στηρίξει την Ελλάδα στο μέλλον σε περίπτωση δυσμενών εξελίξεων στις αγορές. Η πολιτική σταθερότητα που εξασφαλίστηκε μετά τις πρόσφατες βουλευτικές εκλογές ενισχύει την ικανότητα της κυβέρνησης για περαιτέρω υιοθέτηση των αναγκαίων μεταρρυθμίσεων”, τονίζεται στην έκθεση. Κάτι που καταδεικνύει τη σημασία της πορείας της χώρας, εντός της ΕΕ μετά και τις αμφισβητήσεις των περασμένων ετών.

2. Η σταθερή πορεία μείωσης του δημοσίου χρέους το οποίο προβλέπεται να υποχωρήσει στο 160,7 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2023, (οπότε θα είναι μειωμένο κατά 46 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το 2020) και στο 141.6% το 2028, που είναι το χαμηλότερο επίπεδο από το 2012. Να σημειωθεί ότι “κλειδί” για την πορεία αυτή είναι αφενός η συμφωνία που “κλείδωσε” επί της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ και διαμορφώνει ένα “κέλυφος” προστασίας, αλλά και η θετική ρότα ανάπτυξης των τελευταίων ετών.

3. Οι διαρθρωτικές αλλαγές που οδήγησαν στη μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων στο τραπεζικό σύστημα, αύξηση των επενδύσεων με έμφαση στην πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση, την κατάρτιση κ.ά.

Ουσιαστικά το “τρίπτυχο” αυτό διαμορφώνει και τις προκλήσεις της επόμενης μέρας. Δηλαδή τον οδικό χάρτη πολιτικής, από όπου δεν πρέπει να υπάρξει η παραμικρή παρέκκλιση, κάτι για το οποίο έστειλε το σχετικό μήνυμα το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών στη σχετική δήλωσή του.

Συγκεκριμένα, από τη πλευρά του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας επισημαίνεται ότι η αναβάθμιση είναι αποτέλεσμα της πολιτικής που εφαρμόστηκε τα προηγούμενα 4 χρόνια και οδήγησε, παρά τις διεθνείς κρίσεις, στη μείωση του χρέους, στην επιτάχυνση των διαρθρωτικών αλλαγών αλλά και στην αξιοποίηση των κεφαλαίων που διατίθενται από την ΕΕ.

Απόφαση της κυβέρνησης είναι να συνεχίσει χωρίς παρεκκλίσεις και ταλαντεύσεις την ίδια πολιτική δημοσιονομικής σοβαρότητας και ευθύνης η οποία είναι και η μόνη σταθερή βάση για την ανάπτυξη και την προοπτική της ελληνικής οικονομίας. Όπως άλλωστε έχει σημειώσει κατ’ επανάληψη ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κωστής Χατζηδάκης. “Απόφασή μας είναι να δίνουμε αυτά που έχουμε και όχι αυτά που δεν έχουμε. Σε καμία περίπτωση δεν θέλουμε να γίνουμε πρόσκαιρα ευχάριστοι, θέλουμε να είμαστε μεσομακροπρόθεσμα χρήσιμοι για την οικονομία και την πατρίδα μας” έχει τονίσει ο κ. Χατζηδάκης “ξορκίζοντας” φαντάσματα της “προμνημονιακής” εποχής.

Τι σημαίνει;

Σε απλά ελληνικά η αναβάθμιση σημαίνει την ολική επιστροφή της χώρας σε μια πλήρη κανονικότητα διεθνούς δανεισμού από τις αγορές. Βέβαια, όπως φαίνεται από τη μέχρι τώρα “ακτινογραφία” που έχουν κάνει οι διεθνείς οίκοι, βασικοί παράμετροι της επιστροφής της Ελλάδας σε ένα στατους “πρώτης” ταχύτητας σε σχέση με το αξιόχρεο, είναι η προσήλωση σε δημοσιονομική σταθερότητα αλλά και τα χαρακτηριστικά βιωσιμότητας των δημόσιων οικονομικών και του χρέους, αλλά και της αναπτυξιακής πορείας.

Είναι χαρακτηριστικό ότι με βάση αναφορές της S&P την περασμένη Άνοιξη ένα από τα “συν” της όλης διαδικασίας είναι ότι “το προφίλ του Χρέους της Ελληνικής Δημοκρατίας, σε σχέση με τη λήξη και το κόστος των τόκων, παραμένει ένα από τα πιο ευνοϊκά παγκοσμίως”. Βέβαια, ως ποσοστό του ΑΕΠ, ο όγκος του χρέους παραμένει μεγάλος και γιαυτό η όποια βιωσιμότητά του εξαρτάται, πέρα από το προφίλ του (ωριμάνσεις και πληρωμές) και από την πορεία της ανάπτυξης και των πρωτογενών πλεονασμάτων.

Γι’ αυτό, άλλωστε, οι θεσμοί, για την τρέχουσα δεκαετία, θεωρούν ότι θα πρέπει η Ελλάδα να πετυχαίνει ολοένα ψηλότερα πρωτογενή πλεονάσματα, έτσι ώστε το 2033, οπότε και τελειώνει το “κέλυφος” που εξασφαλίζει μειωμένους τόκους από τα δάνεια του EFSF, να έχει ρίξει το Χρέος της στο 125,4% του ΑΕΠ. Είναι ενδεικτικό ότι από το 2027 και μετά, ως βασικό σενάριο στόχων μπαίνουν πρωτογενή πλεονάσματα άνω του 3%. Για να μην έλθει, λοιπόν, ακραία λιτότητα, θα πρέπει να διασφαλιστεί υψηλή ανάπτυξη που επιτρέπει υψηλά πλεονάσματα. Κι όλα αυτά σε μια δεκαετία όπου προβλέπεται τα επιτόκια να είναι σε επίπεδο τουλάχιστον υψηλότερα από τα σχεδόν μηδενικά των προηγούμενων χρόνων. Δηλαδή προβλέπεται με βάση όσα έχουν πει και διεθνείς οργανισμοί (π.χ, το ΔΝΤ στην τελευταία του σύνοδο) μια δύσκολη δεκαετία.

Στα θετικά είναι, βέβαια, ότι η Ελλάδα, μέσα από τη συμφωνία που έκανε η προηγούμενη κυβέρνηση, έχει ένα μακρύ διάστημα “ασφάλειας” για το χρέος, έως και το 2032, χωρίς να έχει κίνδυνο για ένα πιστωτικό γεγονός, αλλά και με δανειακές ανάγκες χαμηλές αφού π.χ. για το 2023 δεν ξεπερνούν τα 7 δισ. ευρώ.

Το κέρδος και το στοίχημα

Πάντως πέρα από κινήσεις εντυπώσεων, η ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας, όσο κι αν στην κοινωνία φαίνεται κάτι μακρινό, αποφέρει σημαντικά κέρδη. Συγκεκριμένα, με βάση εκτιμήσεις, στα 900 εκατ. με 1 δισ. ευρώ υπολογίζεται ότι μπορεί να φτάσει το ετήσιο δημοσιονομικό όφελος, καθώς το δημόσιο, θα μπορέσει να “ανασάνει” μειώνοντας τα έντοκα και ενδεχομένως την ανάγκη τήρησης ενός τόσο μεγάλου “μαξιλιαριού” ρευστότητας.

Επίσης, ενδεχομένως αλλά όχι σίγουρα, μπορεί να διασφαλίσει χαμηλότερα επιτόκια δανεισμού για το ελληνικό δημόσιο, αν και όπως ήδη φαίνεται από την πορεία του ελληνικού ομολόγου, ήση έχει δημιουργηθεί μια ισορροπία, π.χ. με αντίστοιχα της Ιταλίας ή άλλων κρατών – μελών του Ευρωπαϊκού Νότου. Το πιο σημαντικό, όπως τονίζεται, είναι το ότι πλέον “ώριμοι” επενδυτές και χαρτοφυλάκια “βλέπουν” και πάλι την ελληνική αγορά δίνοντάς της ευχέρεια για εκδίσεις χρέους. Βέβαια, όπως τονίζεται, έγκειται στην πολιτική της κυβέρνησης, στο πού και πώς θα αξιοποιηθούν τα χρήματα τόσο του δανεισμού, όσο κυρίως αυτών που θα εξοικονομηθούν από τη μείωση των διαθεσίων, ή των εκδόσεων εντόκων. “Κλειδί” είναι, δηλαδή, η αξιοποίησή της για να γίνει η οικονομία πιο ανθεκτική και κυρίως εξωστρφής και ανταγωνσστική.

Ουσιαστικά, αποτελεί διακύβευμα το πώς θα γίνει η διαχείριση αυτού του ποσού, ώστε, όπως τονίζουν γνώστες των εξελίξεων, να υπάρξουν αναπτυξιακά οφέλη, να μεγαλώσει η “πίτα” της οικονομίας και να αυξηθεί ο “παρονομαστής” του χρέους, δηλαδή το ΑΕΠ. ‘Ετσι, όπως τονίζεται, θα “πιάσει” τόπο η αναβάθμιση και θα διευκολυνθεί η ύπαρξη ανοιχτού διαύλου επικοινωνίας με τους επενδυτές.

Βέβαια, τονίζεται, ότι η ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας δε σημαίνει “χαλάρωση” του “λουριού” της δημοσιονομικής πειθαρχίας, καθώς ήδη το μήνυμα για τους νέους δημοσιονομικούς κανόνες παραπέμπει σε “σφιχτές” πολιτικές για πλεονάσματα, που ούτως ή άλλως είναι απαραίτητα για την διασφάλιση της βιωσιμότητας του χρέους. Γιαυτό η στήριξη της ανάπτυξης, όπως σημειώνεται, κι όχι άκριτες παροχές είναι το κλειδί και για τα υγιή δημοσιονομικά. “Εάν τροφοδοτούμε την ανάπτυξη διασφαλίζουμε έσοδα. Π.χ με 1 δισεκ. αύξηση του ΑΕΠ έχουμε 350 εκ δημόσια έσοδα” αναφέρουν γνώστες των δημοσιονομικών δεδομένων που σημειώνουν ότι η ανάπτυξης είναι ο μόνος δρόμος για την διασφάλιση της ισορροπίας τόσο για το δυσθεώρητο χρέος όσο και για τα δημοσιονομικά.

Το Χρηματιστήριο

Επίσης, και το Χρηματιστήριο, βασικός μοχλός της οικονομίας θα ωφεληθεί. Όπως έχει σημειώσει στο πρόσφατο παρλεθόν και ο CEO του Χ.Α., κ. Γιάννος Κοντόπουλος, η αναβάθμιση του Χ.Α. προϋποθέτει και την ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδα από την Ελλάδα. Ωστόσο, όπως εκτιμάται, το Χ.Α. θα μπορούσε να προβιβαστεί στις ανεπτυγμένες αγορές στα τέλη του 2024 έως τα μέσα του 2025, ενώ το καλοκαίρι του 2024 αναμένεται οι οίκοι να θέσουν το Χ.Α. σε “watch list για αναβάθμιση”, το οποίο και θα αποτελέσει σημαντικό “σήμα” για την ενίσχυση των θέσεων των επενδυτών στις ελληνικές μετοχές, προσβλέποντας σε αυτό το ορόσημο. Για να αναβαθμίσουν οι οίκοι το Ελληνικό Χρηματιστήριο στην κατηγορία των ανεπτυγμένων αγορών, ένα κύριο κριτήριό τους είναι και η άποψη των επενδυτών εάν όντως αποτελεί για αυτούς μια ανεπτυγμένη αγορά.

Κάτι ανάλογο έχει επισημάνει και η Axia Ventures σε πρόσφατο report της. Όπως είχε σημειώσει, η Ελλάδα αναμένεται να ανακτήσει την επενδυτική βαθμίδα προς το τέλος του 2023. Αυτό δεν σημαίνει την αυτόματη αναβάθμιση του Χ.Α., η οποία μπορεί να χρειαστεί άλλους 12-24 μήνες για να επιτευχθεί, δηλαδή τέλη 2024 με τέλη 2025.

Πάντως, με βάση αναλυτές, εν πολλοίς η άνοδος του Χρηματιστηρίου το τελευταίο διάστημα έχει “ενσωματώσει” ή για άλλους προεξοφλήσει το νέο της αναβάθμισης. Ωστόσο, πολλές εταιρείες, με σενάριο ανάπτυξης, δυναμικές εξαγορές (στα σκαριά μάλιστα είναι μια σημαντική από κορυφαία εταιρεία της χώρας) αναμένεται να επωφεληθούν σημαντικά στην προσπάθειά τους για ανέυρεση κεφαλαίων και συνεπώς για ανάπτυξη, όπως, βέβαια και οι ελληνικές τράπεζες.

Πηγή: news247.gr