Οι αστρονόμοι χαρακτήρισαν τον Gliese 12b ως τον «πλησιέστερο, πιο εύκρατο πλανήτη στο μέγεθος της Γης που έχει βρεθεί μέχρι σήμερα». Εκτιμούν πως ο Gliese 12 b είναι ένας από τους λίγους γνωστούς πλανήτες όπου οι άνθρωποι θα μπορούσαν θεωρητικά να επιβιώσουν, καθώς η θερμοκρασία που επικρατεί στην επιφάνειά του υπολογίζεται στους 42 βαθμούς Κελσίου. Ωστόσο, δεν είναι ακόμα σίγουροι για την ποιότητα της ατμόσφαιράς του.

Scientists have found a new Earth-like planet that could support alien life – just 40 light-years away.https://t.co/UiZK2MPjwX pic.twitter.com/BbHtAIXaXC

— The Independent (@Independent) May 23, 2024

Ο Τόμας Γουίλσον, φυσικός στο Πανεπιστήμιο του Γουόρικ στη Βρετανία ανέλυσε δεδομένα από τους δορυφόρους της NASA προκειμένου να επιβεβαιώσει την ύπαρξη του πλανήτη και χαρακτηριστικά όπως το μέγεθος, η θερμοκρασία και η απόστασή του από τη Γη.

«Αυτή είναι μια πραγματικά συναρπαστική ανακάλυψη και θα μας βοηθήσει στην αναζήτηση πλανητών που μοιάζουν με τη Γη. Δυστυχώς, αυτός ο πλανήτης είναι αρκετά μακριά για να μπορέσουμε να τον γνωρίσουμε από κοντά. Το φως που βλέπουμε τώρα χρειάστηκε 40 χρόνια για να φτάσει σε εμάς εδώ στη Γη» εξήγησε.

Οι αστρολόγοι χρησιμοποίησαν τον TESS (Δορυφόρος Έρευνας Διέλευσης Εξωπλανητών) της NASA προκειμένου να εντοπίσουν την ακριβή θέση του πλανήτη.

New Earth-Sized Planet Found Orbiting Ultra-Cool Star: Are We Closer to Finding Another Earth?https://t.co/GT3iehYa3m pic.twitter.com/WZcW1bSYc6

— Science Academy (@Academ18Academy) May 15, 2024

«Ο Gliese 12 b αντιπροσωπεύει έναν από τους καλύτερους στόχους για να μελετήσουμε εάν πλανήτες στο μέγεθος της Γης που βρίσκονται σε τροχιά γύρω από ψυχρά άστρα μπορούν να διατηρήσουν την ατμόσφαιρά τους, ένα κρίσιμο βήμα για να κατανοήσουμε το θέμα της κατοικησιμότητας των πλανητών σε όλο τον γαλαξία μας», δήλωσε ο Σισίρ Ντολάκια, διδακτορικός φοιτητής στο Κέντρο Αστροφυσικής του Πανεπιστημίου του Νότιου Κουίνσλαντ στην Αυστραλία.

«Παρόλο που ο GJ12b βρίσκεται περίπου 15 φορές πιο κοντά στο άστρο του από ό,τι η Γη στον Ήλιο, επειδή περιστρέφεται γύρω από ένα τόσο μικρό άστρο, η θερμοκρασία στην επιφάνειά του μπορεί να είναι παρόμοια με αυτή της Γης» δήλωσε ο συν-συγγραφέας της μελέτης Δρ. Βίνσεντ Βαν Έιλεν από το UCL.

Οι ερευνητές από το Τόκιο δημοσίευσαν τη μελέτη τους στην επιστημονική επιθεώρηση «The Astrophysical Journal Letters», ενώ τα ευρήματα των Ντολάκια δημοσιεύθηκαν στο «Monthly Notices of the Royal Astronomical Society».

Μάλιστα τη Δευτέρα ο Ήλιος, η Γη και ο Δίας θα ευθυγραμμιστούν σχεδόν τέλεια, σε ένα συμβάν που λαμβάνει χώρα κάθε 13 μήνες και λέγεται αντίθεση του Δία. Στη συνέχεια, ο Δίας θα απομακρυνθεί σταδιακά από τον πλανήτη μας και θα φαίνεται ολοένα πιο αχνός.

Ο Δίας έχει διάμετρο σχεδόν 11 φορές μεγαλύτερη από της Γης, φθάνοντας τα 142.984 χιλιόμετρα, ενώ χρειάζεται σχεδόν 12 χρόνια για μια πλήρη περιφορά πέριξ του Ήλιου (αυτή είναι η διάρκεια του έτους του). Από την άλλη, μια περιφορά γύρω από τον εαυτό του (η διάρκεια της μέρας του) διαρκεί μόνο δέκα ώρες, μια ταχύτητα εντυπωσιακή για τόσο μεγάλο πλανήτη.

Μεταξύ άλλων, ο Δίας διαθέτει ένα αχνό σύστημα δακτυλίων από μυριάδες σωματίδια σκόνης και – όπως η Γη – ένα μαγνητικό πεδίο, μια τεράστια σχήματος ντόνατ ζώνη ηλεκτρικά φορτισμένων σωματιδίων που κυκλώνει τον πλανήτη. Από τους περίπου 80 δορυφόρους του διαφόρων μεγεθών οι τέσσερις πιο μεγάλοι και γνωστοί, που ανακαλύφθηκαν από τον Γαλιλαίο πριν 412 χρόνια, είναι η Ιώ, η Ευρώπη, ο Γανυμήδης και η Καλλιστώ.

Ένα απρόσμενο “κύμα καύσωνα” με θερμοκρασία 700 βαθμών Κελσίου, το οποίο έχει μήκος 130.000 χιλιομέτρων – σχεδόν δέκα φορές μεγαλύτερο από τη διάμετρο της Γης – ανακάλυψαν οι επιστήμονες στην ατμόσφαιρα του Δία, του μεγαλύτερου πλανήτη του ηλιακού μας συστήματος. Σχετική ανακοίνωση στο συνέδριο ‘Europlanet Science Congress’ στη Γρανάδα της Ισπανίας έγινε από τον Τζέημς Ο’Ντόναχιου της ιαπωνικής διαστημικής υπηρεσίας JAXA.

Η ατμόσφαιρα του Δία, που είναι διάσημη για τις χαρακτηριστικές πολύχρωμες καταιγίδες της, είναι επίσης αναπάντεχα καυτή, εκατοντάδες βαθμούς πάνω από ό,τι προβλέπουν τα θεωρητικά μοντέλα. Ο γιγάντιος αέριος πλανήτης απέχει εκατοντάδες εκατομμύρια χιλιόμετρα από τον Ήλιο και δέχεται μόνο το 4% της ηλιακής ακτινοβολίας σε σχέση με τη Γη. Έτσι, θεωρητικά, η ανώτερη ατμόσφαιρα του θα έπρεπε να έχει θερμοκρασία μείον 70 βαθμών Κελσίου, όμως τα νέφη στην κορυφή της έχουν μετρηθεί να έχουν πάνω από 400 βαθμούς για λόγους που δεν είναι σαφείς.

Όπως και στη Γη, στον Δία υπάρχει σέλας στους πόλους του λόγω του ηλιακού ανέμου. Ενώ όμως στη Γη το πολικό σέλας είναι πρόσκαιρο και συμβαίνει μόνο όταν υπάρχει έντονη ηλιακή δραστηριότητα, στον Δία το σέλας στους πόλους του είναι μόνιμο και με μεταβαλλόμενη ένταση. Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι είναι το σέλας ο πιθανός μηχανισμός που εξηγεί τις υψηλές θερμοκρασίες στην ατμόσφαιρα γύρω από τους πόλους του Δία.

Στη συνέχεια, οι ισχυροί άνεμοι αναλαμβάνουν να διασπείρουν αυτή την καυτή θερμοκρασία γύρω από όλο τον πλανήτη. Οι παρατηρήσεις των επιστημόνων δείχνουν ότι το εν λόγω θεαματικό “κύμα καύσωνα” ταξιδεύει με ταχύτητα χιλιάδων χιλιομέτρων την ώρα γύρω από τον Δία.

Στο μεταξύ, ο ηγέτης του Ντουμπάι, σεΐχης Μοχάμεντ μπιν Ρασέντ δήλωσε πως το ίδιο ταμείο, έχει ως σκοπό να υποστηρίξει την ίδρυση εθνικών εταιριών στο διαστημικό τομέα και να ενισχύσει την υλοποίηση προγραμμάτων εθνικού στρατηγικού χαρακτήρα, αλλά και ερευνητικά προγράμματα.

Ένας από τους πιο επιφανείς αστρονόμους της χώρας μας, ο πρώην καθηγητής Φυσικής του Διαστήματος του ΕΚΠΑ Ξενοφών Μουσάς εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ όσα δείχνουν οι φωτογραφίες στους επιστήμονες, υποστηρίζοντας ότι βρισκόμαστε στο κατώφλι ενός νέου κόσμου που περιμένει για να εξερευνηθεί.

To νέο τηλεσκόπιο λίγες ημέρες μετά, έδωσε και νέες φωτογραφίες που απεικονίζουν τον Δία και τους δορυφόρους του σε λήψεις πολύ κοντινές. Πέρα από τον Δία το James Webb απαθανατίζει και κάποια από τα φεγγάρια του, την Ευρώπη, τη Θήβα και τη Μήτιδα, με εντυπωσιακή ευκρίνεια, σύμφωνα με τους επιστήμονες της NASA. Πολύ εντυπωσιακό είναι επίσης, όπως δήλωσαν, το γεγονός ότι διακρίνονται στις νέες φωτογραφίες και δακτύλιοι του Δία.

«Σε συνδυασμό με τις εικόνες σε βαθύ πεδίο που κυκλοφόρησαν τις προάλλες, αυτές οι εικόνες του Δία καταδεικνύουν τι μπορεί να παρατηρήσει το Webb, από τους πιο αμυδρούς, πιο μακρινούς παρατηρήσιμους γαλαξίες μέχρι πλανήτες στη δική μας κοσμική αυλή που μπορείτε να δείτε με γυμνό μάτι από την πραγματική σας αυλή», είπε ο Μπράιαν Χόλερ, επιστήμονας στο Επιστημονικό Ινστιτούτο του Διαστημικού Τηλεσκοπίου στη Βαλτιμόρη, ο οποίος βοήθησε στο σχεδιασμό αυτών των παρατηρήσεων.

Οι προσδοκίες που έχει δημιουργήσει το νέο τηλεσκόπιο είναι πολλές.

«Οι πρώτες τέσσερις – πέντε πρώτες φωτογραφίες του νέου διαστημικού τηλεσκοπίου και το πρώτο φάσμα από την ατμόσφαιρα ενός εξωπλανήτη, δηλαδή πλανήτη γύρω από άλλο άστρο είναι αισθητικά πολύ όμορφες με αρμονία, όσο και αντίθεση χρωμάτων που οφείλονται τόσο στην Φύση, όσο και στην αισθητική των αστρονόμων που μετατρέπουν το υπέρυθρο σε ορατό ώστε να το βλέπουμε. Κάθε μια από τις εικόνες είναι πολύ εντυπωσιακή.

Η πρώτη δείχνει τους πιο μακρινούς γαλαξίες, που εκτιμάται ότι είναι από τους πρώτους που δημιουργήθηκαν μετά την Μεγάλη Έκρηξη από την οποία δεχόμαστε ότι φτιάχτηκε το Σύμπαν.

Οι μικροί γαλαξίες που βλέπουμε στο υπόβαθρο είναι οι πιο μακρινοί που μπόρεσε να καταγράψει μέχρι σήμερα ο άνθρωπος. Συγχρόνως απεικονίζεται με απίστευτη ευκρίνεια ένα σχετικά κοντινό σμήνος γαλαξιών.

Σε αυτή την εικόνα μακρινοί γαλαξίες φαίνονται παραμορφωμένοι διότι οι εικόνες τους καμπυλώνονται από τον βαρυτικό φακό που δημιουργείται από τους κοντινούς γαλαξίες που βρίσκονται ενδιάμεσα. Οι ακτίνες φωτός των μακρινών γαλαξιών καμπυλώνονται καθώς περνούν μέσα από το παραμορφωμένο χωρόχρονο γύρω από τους κοντινούς γαλαξίες.

Μια άλλη εντυπωσιακή εικόνα παρουσιάζει το Κουιντέτο του Στέφανου, πέντε γαλαξίες μαζί οι οποίοι χορεύουν ένα κοσμικό χορό και οι χιτώνες τους ανεμίζουν καθώς περιφέρονται γύρω από το κέντρο βάρους τους και ο ένας αλληλεπιδρά με τον άλλο αγγίζοντάς τον με την βαρύτητά του, σκορπίζοντας απλόχερα.

Στην πιο εντυπωσιακή εικόνα διακρίνονται περιοχές που γεννιούνται σχεδόν απειράριθμα αστέρια.

Στην πρώτη ανάλυση του φωτός που προέρχεται από ένα εξωπλανήτη διακρίνεται καθαρά η παρουσία υδρατμών στην ατμόσφαιρά του», τονίζει μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Μουσάς.

Πριν από το James Webb το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble ήταν εκείνο με τα πιο εντυπωσιακά αποτελέσματα. Αν και κάποιοι αποκαλούν το James Webb αντικαταστάτη του Hubble, η NASA προτιμά τον όρο διάδοχο. «Εξάλλου, είναι ο επιστημονικός διάδοχος του Hubble. Οι επιστημονικοί του στόχοι υποκινήθηκαν από τα αποτελέσματα του Hubble. Η επιστήμη του Hubble μας ώθησε να κοιτάξουμε σε μεγαλύτερα μήκη κύματος για να ξεπεράσουμε αυτό που έχει ήδη κάνει το Hubble. Ειδικότερα, τα πιο μακρινά αντικείμενα έχουν μεγαλύτερη μετατόπιση προς το κόκκινο και το φως τους ωθείται από την υπεριώδη ακτινοβολία και το οπτικό στο εγγύς υπέρυθρο. Έτσι, οι παρατηρήσεις αυτών των μακρινών αντικειμένων (όπως οι πρώτοι γαλαξίες που σχηματίστηκαν στο Σύμπαν, για παράδειγμα) απαιτούν ένα υπέρυθρο τηλεσκόπιο», αναφέρει στην ιστοσελίδα της.

«Το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb είναι τεράστιο και μαζεύει περισσότερο φως ώστε να βλέπουμε ασθενέστερα και κυρίως μακρινότερα αντικείμενα, γαλαξίες, κβάζαρ, εξωπλανήτες. Η επιφάνεια του James Webb είναι πολύ μεγαλύτερη και συλλέγει 6,25 φορές περισσότερο φως με αποτέλεσμα να έχει 100 μεγαλύτερη ευαισθησία στο φως. Είναι κατασκευασμένο να βλέπει κυρίως στο υπέρυθρο. Στο υπέρυθρο απεικονίζονται ευκολότερα αντικείμενα που έχουν χαμηλή θερμοκρασία, αλλά και πολύ μακρινά αντικείμενα, οι αρχαιότεροι αστέρες και γαλαξίες, των οποίων το φως είναι μετατοπισμένο πάρα πολύ προς το ερυθρό, στο υπέρυθρο, ώστε τελικά να γίνονται αόρατοι στο μάτι του ανθρώπου, διότι εμείς δεν βλέπουμε στο υπέρυθρο όπως τα κουνούπια», εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Μουσάς και επισημαίνει σε σχέση με την σημασία του νέου τηλεσκοπίου για την ανθρωπότητα: «Η επιστήμη και η αστροφυσική που είναι μέρος της, είναι αναπόσπαστη όσο και σημαντικότατη συνιστώσα του πολιτισμού μας. Ο σύγχρονος πολιτισμός βασίζεται στην επιστήμη. Η σύγχρονη τεχνολογία, ιατρική, ρομποτική έχουν τις ρίζες τους στους νόμους της φυσικής με τους οποίους σχεδιάστηκε ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων. Τα bit και τα byte του υπολογιστή σας έχουν τις ρίζες τους στην ελληνική επιστήμη. Το ίδιο ισχύει και για την οπτική του James Webb. Ο σχεδιασμός κάθε ενός από τα 18 εξαγωνικά κάτοπτρα του James Webb βασίζονται σε θεωρητική μελέτη του Αρχιμήδη που μας περιγράφει τόσο το γνωστό παλίμψηστο, όσο και ο Λεονάρδος Ντα Βίντσι. Η διάταξη των κατόπτρων είναι αντίγραφο αυτής που χρησιμοποίησε ο Αρχιμήδης για να κάψει τον στόλο των Ρωμαίων. Η κατασκευή και χρήση του James Webb είναι παρόμοιας κολοσσιαίας σημασίας για την επιστήμη και την ανθρωπότητα».

Για πολλούς το James Webb γύρισε σελίδα για την ανθρωπότητα κάτι που θα γίνει κατανοητό σε μεταγενέστερο χρόνο.

«Το James Webb θα είναι η καλύτερη μηχανή του χρόνου που θα υπάρχει για τις επόμενες δυο δεκαετίες, διότι θα βλέπει πιο μακριά και πιο παλιά αντικείμενα και θα επιτρέψει να γνωρίσουμε καλύτερα την φύση σε μεγάλη κλίμακα και εντέλει και το εαυτό μας. Μπορεί να ανακαλύψουμε νέους νόμους της φυσικής. Η αστρονομία είναι η πρώτη επιστήμη που γεννήθηκε ως επιστήμη με μαθηματικά στην Ελλάδα, σύμφωνα με την αντίληψη του Πυθαγόρα ότι η γλώσσα της φύσης είναι τα μαθηματικά, δηλαδή οι νόμοι της φυσικής. Η μελέτη της φύσης οδήγησε μέσω της αστρονομίας αρχικά να ανακαλύψουμε τους πρώτους νόμους της φύσης, να δημιουργήσουμε την επιστήμη, και μέσω αυτής την σημερινή τεχνολογία.

Ο Πλάτων, σύμφωνα με δική μου ερμηνεία, λέει ότι γίναμε άνθρωποι καθώς κοιτάζοντας τον ουρανό τον θαυμάζουμε, απορούμε, αναρωτιόμαστε τι να είναι όλα αυτά που βλέπουμε και στην προσπάθειά μας να κατανοήσουμε τι είναι αναπτύσσουμε πολιτισμό και γινόμαστε άνθρωποι. Αυτό περιμένουμε να συνεχιστεί με το James Webb. Η μελέτη του κόσμου με το James Webb θα μας δώσει πολλά αναπάντεχα, εκπλήξεις, θα λύσει πολλά μυστήρια και θα δημιουργήσει πολλά περισσότερα. Βρισκόμαστε πράγματι στο κατώφλι του παλιού γνωστού όσο και άγνωστου νέου Κόσμου που περιμένει να τον ανακαλύψουμε», καταλήγει ο κ. Μουσάς.