Ο Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε ακόμα ότι «Στο δικό μας σχέδιο για την ανάπτυξη της πατρίδας οι αγρότες έχουν κεντρικό ρόλο» και σημείωσε ότι «Δεν αρκεί η οικονομία να πηγαίνει καλά. Την ανάπτυξη πρέπει να την αισθάνονται οι πολίτες».

Νωρίτερα και ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης μετά από συνεννόηση με τα Υπουργεία Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών καθώς και Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων ανακοίνωσε: “Λαμβάνοντας υπόψη ότι σε πολλούς δικαιούχους περιορίστηκε το ποσό της 3ης δόσης της επιστροφής του ΕΦΚ του αγροτικού πετρελαίου του Νοεμβρίου, λόγω του γεγονότος ότι τα λίτρα που αντιστοιχούν στα τιμολόγια πώλησης που έχουν εκδοθεί και διαβιβαστεί στην ψηφιακή πλατφόρμα myDATA και eSend, υπερβαίνουν τις μέγιστες δικαιούμενες ποσότητες βάση των δεικτών μηχανικής απασχόλησης (απαιτούμενης ενέργειας) ανά καλλιέργεια του Παραρτήματος της σχετικής ΚΥΑ Α.1173.2024, αυξάνεται σε μόνιμη βάση κατά 50% το μέγιστο όριο των λίτρων επιδότησης όπως αυτό υπολογίζεται από τους δείκτες μηχανικής απασχόλησης”.

Με αυτόν τον τρόπο υπολογίζεται ότι (α) περίπου 25.000 αγρότες των οποίων το ποσό επιδότησης περιορίστηκε στην καταβολή του Νοεμβρίου και (β) επιπλέον 12.000 περίπου αγρότες που είχαν εξαντλήσει το όριο από την καταβολή της 2ης δόσης τον Ιούλιο και δεν έλαβαν επιστροφή τον Νοέμβριο, θα λάβουν επιπλέον ποσό τον Δεκέμβριο.

Υπενθυμίζεται ότι έως σήμερα με τις 3 πρώτες δόσεις έχουν καταβληθεί 56,3 εκατ. ευρώ σε περίπου 113.000 αγρότες που είχαν συναλλαγές αγοράς αγροτικού πετρελαίου και απομένουν δύο ακόμη πληρωμές για το οικονομικό έτος 2025, μία έως 30 Δεκεμβρίου για τιμολόγια αγοράς που έχουν εκδοθεί έως 30 Νοεμβρίου και μία στις 31 Ιανουάριου για τιμολόγια που έχουν εκδοθεί έως 31 Δεκεμβρίου.

Σημειώνεται ότι η αύξηση κατά 50% των ορίων καταβολής του ΕΦΚ θα ισχύσει από το τρέχον έτος και σε μόνιμη βάση.

Συγκεκριμένα, για τις δημοσκοπήσεις τόνισε ότι «είναι πολύ πρώιμο να συζητάμε για νούμερα και σενάρια σε ουδέτερο πολιτικά χρόνο» και υπογράμμισε πως «το ζητούμενο είναι να πατήσουμε γκάζι στη μεταρρυθμιστική μας ατζέντα».

«Ο στόχος της κυβέρνησης είναι η αυτοδυναμία και αυτό θα το κρίνουν οι πολίτες στο τέλος της τετραετίας με βάση τις πράξεις μας», σημείωσε, προσθέτοντας ότι «στις τελευταίες μετρήσεις καταγράφεται άνοδος της Νέας Δημοκρατίας και θετική αντιμετώπιση των μέτρων που εξαγγείλαμε από σημαντικό αριθμό πολιτών και πέρα από το δικό μας εκλογικό κοινό».

Για το ενδεχόμενο συνεργασιών ανέφερε: «Ο πρωθυπουργός στη ΔΕΘ απάντησε καθαρά ότι πιστεύουμε στις μονοκομματικές κυβερνήσεις. Η Ελλάδα δεν έχει την κουλτούρα συνεργασιών τύπου Ολλανδίας ή Βελγίου, όπου και εκεί στην πρώτη η κυβέρνηση κατέρρευσε, ενώ στην δεύτερη χρειάστηκαν 8 μήνες για να σχηματιστεί. Η Νέα Δημοκρατία προσβλέπει στην αυτοδυναμία, γιατί αυτό είναι το μοντέλο διακυβέρνησης που προσφέρει σταθερότητα».

Αναφορικά με τον χρόνο των εκλογών υπενθύμισε ότι «ο Κυριάκος Μητσοτάκης, που φημίζεται για τη θεσμικότητά του, ξεκαθάρισε πως οι εκλογές θα γίνουν κανονικά, στην ώρα τους».

Χαρακτήρισε «πακέτο οικονομικού χαϊδέματος αυτιών» τις εξαγγελίες του ΠΑΣΟΚ και το πρόγραμμά του και σχολίασε: «Αν οι εξαγγελίες του ήταν παροιμία, θα ήταν “όπου ακούς πολλά κεράσια, κράτα και μικρό καλάθι”. Μόνο που φοβάμαι πως, αν εφαρμοστούν με τον τρόπο που τα λέει, θα μας πάρουν και το καλάθι».

Ειδικά για τον 13ο μισθό τόνισε ότι σύμφωνα με τους ευρωπαϊκούς κανόνες, ως κόστος μετριέται «όχι το καθαρό, δηλαδή μόνο ό,τι έρχεται στην τσέπη, αλλά από το συνολικό δημοσιονομικό του κόστος, το οποίο είναι 1,4 δισ. ευρώ και όχι 700 εκατ. όπως υποστηρίζει το ΠΑΣΟΚ».

Παράλληλα, σημείωσε ότι «ο κ. Ανδρουλάκης πρόσθεσε ένα, δύο, τρία, τέσσερα, πέντε οικονομικές παροχές και κατέληξε… στα 4 δισ. ευρώ, για να τα μοιράσει στους πολίτες. Πρέπει επιτέλους να μας εξηγήσει το ΠΑΣΟΚ, από πού θα βρεθούν αυτά τα χρήματα;».

Επιπλέον, κατηγόρησε το ΠΑΣΟΚ για «δημιουργική ασάφεια», επισημαίνοντας ότι «όταν προσθέτεις 13ο μισθό, αυξήσεις συντάξεων, ΕΚΑΣ και άλλα, το πακέτο εκτοξεύεται στα 5,7 δισ. ευρώ, με αποτέλεσμα εκτροχιασμό και κίνδυνο εισόδου σε εποπτεία».

Αντίθετα, για τις εξαγγελίες της κυβέρνησης στην ΔΕΘ ανέφερε: «Ο Κυριάκος Μητσοτάκης μίλησε καθαρά, έφερε μέτρα ενίσχυσης των πολιτών ύψους 1,76 δισ. ευρώ, με βάση τους κανόνες, τα πλεονάσματα και τις δυνατότητες της οικονομίας. Όχι ανέξοδες υποσχέσεις, αλλά αλήθεια και υπευθυνότητα».

Κλείνοντας, υπογράμμισε: «Συνεχίζουμε τη συνετή οικονομική πολιτική που φέρνει αποτελέσματα: φοροελαφρύνσεις, αυξήσεις στο διαθέσιμο εισόδημα και μόνιμη ενίσχυση στους χαμηλοσυνταξιούχους. Βήμα-βήμα, θα μπορούμε και του χρόνου να δώσουμε περισσότερα στους πολίτες».

Ο κ. Μαρινάκης κατηγόρησε τον επικεφαλής του ΠΑΣΟΚ ότι δεν έδωσε σαφείς απαντήσεις σχετικά με το κόστος των μέτρων που παρουσίασε, όπως και για τη μείωση του ΦΠΑ, τονίζοντας πως μόλις την περασμένη εβδομάδα ο πρωθυπουργός είχε παρουσιάσει «μια γενναία φορολογική μεταρρύθμιση», με συγκεκριμένο κόστος 1,76 δισ. ευρώ.

«Πράγματι, υπάρχουν ερωτήσεις που δεν μπορεί κανείς να απαντήσει σε λίγα δευτερόλεπτα, εάν θέλει να είναι πειστικός, γιατί πολύ απλά απαιτείται τεκμηρίωση. Υπάρχουν, όμως και ερωτήσεις, στις οποίες η απάντηση είναι μονολεκτική, εάν θες κάποια στιγμή να σε πάρουν στα σοβαρά», σημειώνει ο κ. Μαρινάκης σε ανακοίνωσή του.

Συνεχίζοντας, ο υφυπουργός ανέφερε πως ο κ. Ανδρουλάκης, «αντί να πει έναν αριθμό, μιλούσε για αρκετά λεπτά και, αφού μας ταξίδεψε μέχρι και στο 2009, απλώς δεν απάντησε. Με παρόμοιο τρόπο (δεν) απάντησε και σε ανάλογη ερώτηση για τη μείωση του ΦΠΑ που εξήγγειλε χθες, όπως και σε κάθε σχετικό ερώτημα κοστολόγησης του πλουσιοπάροχου “καλαθιού” του».

Τέλος, ο κ. Μαρινάκης επισήμανε ότι «η χώρα πλήρωσε ακριβά τα προγράμματα που γράφτηκαν “στο πόδι” και πολύ πιο ακριβά τους πολιτικούς που μιλούσαν στον αέρα. Εξαγγελίες χωρίς σαφή κοστολόγηση και, αντιστοίχως, χωρίς ρητή αναφορά των μέτρων από τα οποία θα προκύψουν τα αναγκαία έσοδα για τη χρηματοδότηση αυτών των εξαγγελιών, είναι ένα ακόμα “πρόγραμμα Θεσσαλονίκης” που απλώς… πρασίνισε».

Αναλυτικά η ανακοίνωση Μαρινάκη:

Πράγματι, υπάρχουν ερωτήσεις που δεν μπορεί κανείς να απαντήσει σε λίγα δευτερόλεπτα, εάν θέλει να είναι πειστικός, γιατί πολύ απλά απαιτείται τεκμηρίωση.

Υπάρχουν, όμως και ερωτήσεις, στις οποίες η απάντηση είναι μονολεκτική, εάν θες κάποια στιγμή να σε πάρουν στα σοβαρά.

Αξίζει τον κόπο να δει κανείς τον τρόπο που απάντησε στη σημερινή συνέντευξη τύπου ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ στην πολύ απλή, αλλά κομβική ερώτηση: «πόσο κοστίζουν τα μέτρα που ανακοινώσατε χθες;».

Ο κ. Ανδρουλάκης, αντί να πει έναν αριθμό, μιλούσε για αρκετά λεπτά και, αφού μας ταξίδεψε μέχρι και στο 2009, απλώς δεν απάντησε. Με παρόμοιο τρόπο (δεν) απάντησε και σε ανάλογη ερώτηση για τη μείωση του ΦΠΑ που εξήγγειλε χθες, όπως και σε κάθε σχετικό ερώτημα κοστολόγησης του πλουσιοπάροχου «καλαθιού» του.

Αντιθέτως, πριν από μία εβδομάδα, ο Πρωθυπουργός παρουσίασε μια γενναία φορολογική μεταρρύθμιση, αναφέροντας συγκεκριμένα ότι κοστίζει 1,76 δισεκατομμύρια ευρώ.

Η χώρα πλήρωσε ακριβά τα προγράμματα που γράφτηκαν «στο πόδι» και πολύ πιο ακριβά τους πολιτικούς που μιλούσαν στον αέρα. Εξαγγελίες χωρίς σαφή κοστολόγηση και, αντιστοίχως, χωρίς ρητή αναφορά των μέτρων από τα οποία θα προκύψουν τα αναγκαία έσοδα για τη χρηματοδότηση αυτών των εξαγγελιών, είναι ένα ακόμα «πρόγραμμα Θεσσαλονίκης» που απλώς… πρασίνισε.

Ρούλα Σκουρογιάννη

Ενώ οι υγειονομικοί περίμεναν συγκεκριμένες λύσεις σε κάθετα, επαγγελματικά ζητήματα, όπως οι μισθολογικές ανισότητες, η ένταξη στα Βαρέα και Ανθυγιεινά Επαγγέλματα (ΒΑΕ) και η αντιμετώπιση της δραματικής υποστελέχωσης, οι κυβερνητικές εξαγγελίες εστιάστηκαν σε οριζόντιες φορολογικές ελαφρύνσεις και μακροπρόθεσμες επενδύσεις σε υποδομές. Η μη αναγνώριση των κρίσιμων αιτημάτων του κλάδου από τον Πρωθυπουργό ερμηνεύεται ως αδιαφορία για τη λειτουργική κατάρρευση του Εθνικού Συστήματος Υγείας (ΕΣΥ) και αναμένεται να εντείνει τη ρητορική αντιπαράθεση, όπου οι διαμαρτυρίες χαρακτηρίζονται ως «μίζερες αντιδράσεις».

Το πλαίσιο της ΔΕΘ 2025 και οι προσδοκίες των υγειονομικών

Η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ) αποτελεί παραδοσιακά ένα κομβικό σημείο στον ετήσιο πολιτικό κύκλο της χώρας, καθώς η ομιλία του πρωθυπουργού σηματοδοτεί την ανακοίνωση των βασικών πολιτικών κατευθύνσεων για το επόμενο έτος. Η φετινή, 89η ΔΕΘ άνοιξε τις πύλες της σε κλίμα «αυξημένης πολιτικής, οικονομικής και κοινωνικής προσμονής». Το ενδιαφέρον ήταν στραμμένο τόσο στις εξαγγελίες όσο και στις αντιδράσεις που αυτές θα προκαλούσαν. Για τους υγειονομικούς, η προσμονή αυτή δεν ήταν απαλλαγμένη από ένταση και σκεπτικισμό, βασισμένη σε προηγούμενα γεγονότα και μη ικανοποιημένα αιτήματα.  

Είναι ενδεικτικό του κλίματος που επικρατούσε η απόφαση των υγειονομικών να προγραμματίσουν μαζικές διαμαρτυρίες πριν καν την ομιλία του πρωθυπουργού. Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Εργαζομένων Δημοσίων Νοσοκομείων (ΠΟΕΔΗΝ) είχε ήδη ανακοινώσει «Πορεία Σωτηρίας της Δημόσιας Υγείας» για την Παρασκευή 5 Σεπτεμβρίου 2025, την παραμονή των εγκαινίων της ΔΕΘ, με πανελλαδική συγκέντρωση στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο και πορεία προς το Υπουργείο Μακεδονίας-Θράκης.   

Οι υγειονομικοί εξέφραζαν την ανησυχία ότι για ακόμη μια χρονιά το «καλάθι» του Πρωθυπουργού «δεν θα περιλάμβανε ουσιαστικές παροχές για τον κλάδο». Για αυτό και η απόφαση για διαμαρτυρία πριν τις ανακοινώσεις υποδηλώνει ότι η απογοήτευση δεν ήταν μια μεταγενέστερη αντίδραση, αλλά μία ανησυχία που επιβεβαιώθηκε, η οποία βασιζόταν στο ιστορικό σχέσεων μεταξύ κυβέρνησης και συνδικαλιστικών φορέων, όπου κρίσιμα αιτήματα, όπως η ένταξη στα ΒΑΕ, είχαν αναγνωριστεί ως «δίκαια» από υπουργούς, αλλά παρέμεναν σε εκκρεμότητα για περισσότερο από δυόμισι χρόνια, προκαλώντας κλίμα έλλειψης εμπιστοσύνης, το οποίο είναι η φυσική συνέπεια των ανεκπλήρωτων δεσμεύσεων.  

Οι εξαγγελίες του πρωθυπουργού: Έμφαση στην Οικονομική Πολιτική

Στην ομιλία του, ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης παρουσίασε μια σειρά μέτρων με κεντρικό άξονα τις φορολογικές ελαφρύνσεις και τη στήριξη της μεσαίας τάξης. Οι ανακοινώσεις περιλάμβαναν μειώσεις φορολογικών συντελεστών για μισθωτούς, συνταξιούχους, επαγγελματίες και αγρότες, καθώς και επιπλέον ελαφρύνσεις για νέους και οικογένειες με παιδιά. Ανακοινώθηκε, επίσης, μηδενικός φόρος για νέους εργαζόμενους έως 25 ετών με εισόδημα έως 20.000 ευρώ και μειωμένος συντελεστής 9% για εργαζόμενους έως 30 ετών. Επίσης, αναφέρθηκαν μέτρα για το στεγαστικό, όπως η θέσπιση χαμηλότερου φόρου 25% για εισοδήματα από ενοίκια και η κατασκευή 2.000 διαμερισμάτων σε πρώην στρατόπεδα.   

Ελάχιστες αναφορές στην Υγεία

Οι αναφορές του Πρωθυπουργού στον τομέα της υγείας ήταν ελάχιστες και εστιασμένες σε μακροπρόθεσμες επενδύσεις σε υποδομές. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης εξέφρασε την ικανοποίησή του για το έργο που έχει υλοποιηθεί στον τομέα και αναφέρθηκε συγκεκριμένα στην κατασκευή του πιο σύγχρονου παιδιατρικού νοσοκομείου στη Θεσσαλονίκη, το οποίο αναμένεται στις αρχές του 2027.

Η στρατηγική της κυβέρνησης στη ΔΕΘ ήταν να προσφέρει οριζόντια, γενικά οικονομικά μέτρα που αφορούν το σύνολο του πληθυσμού. Τα μέτρα αυτά, όπως οι φοροελαφρύνσεις, αφορούν φυσικά και τους υγειονομικούς, αλλά όχι ως ξεχωριστό κλάδο με ειδικά ζητήματα, αλλά ως φορολογούμενους πολίτες. Αυτή η προσέγγιση βρίσκεται σε πλήρη αντίθεση με τα κάθετα, ειδικά αιτήματα των υγειονομικών. Η κυβερνητική αφήγηση περί «νέου ΕΣΥ» εστιάζει στην «υποδομή» (hardware) – π.χ. νέο παιδιατρικό νοσοκομείο και ανακαινίσεις δομών υγείας, αλλά και τις εφαρμογές που διευκολύνουν τους ασθενείς. Ωστόσο, η πραγματική κρίση, όπως τεκμηριώνεται από την ΠΟΕΔΗΝ, είναι η «υποστελέχωση» (humanware), δηλαδή η έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού. Η απουσία συγκεκριμένων εξαγγελιών για τους εργαζόμενους μεταφράστηκε, από την πλευρά του κλάδου, ως αναγνώριση του προβλήματος των κτιρίων, αλλά αγνόηση του προβλήματος των ανθρώπων.  

Η απόκλιση μεταξύ εξαγγελιών και αιτημάτων

Η βαθιά απογοήτευση του υγειονομικού κλάδου πηγάζει από το χάσμα μεταξύ των εξαγγελιών και των ουσιαστικών, διαχρονικών αιτημάτων τους.
Δεν έγινε καμία αναφορά (παρά τις δεσμεύσεις ή τις υποσχέσεις) για βασικά αιτήματα των υγειονομικών για α. μόνιμες προσλήψεις για την κάλυψη χιλιάδων οργανικών κενών, β. ένταξη στα Βαρέα και Ανθυγιεινά (ΒΑΕ), γ. μονιμοποίηση συμβασιούχων και επικουρικού προσωπικού.
Επίσης, αντί για την αναμενόμενη αύξηση της χρηματοδότησης του ΕΣΥ, η κυβέρνηση και ο πρωθυπουργός αντιπαρέβαλε τις δωρεάν προληπτικές εξετάσεις και τις ανακαινίσεις νοσοκομείων.
Τέλος, αντί για μισθολογικές αυξήσεις και επαναφορά 13ου/14ου μισθού, οι υγειονομικοί άκουσαν για μειώσεις φορολογικών συντελεστών που αφορούν το σύνολο των μισθωτών και συνταξιούχων.

Η απογοήτευση φέρνει την αντίδραση

Οι αντιδράσεις των υγειονομικών έλαβαν χώρα και κατά τη διάρκεια και μετά την ομιλία. Στις 6 Σεπτεμβρίου 2025, υγειονομικοί συμμετείχαν στο πανεργατικό συλλαλητήριο στο άγαλμα του Βενιζέλου, διεκδικώντας «Δημόσια Υγεία, δυνατή με αξιοπρέπεια, για εργαζόμενους και ασφάλεια για πολίτες». Η ένταση του κλίματος ήταν εμφανής, καθώς η Θεσσαλονίκη είχε τεθεί σε αστυνομικό κλοιό με 3.000 αστυνομικούς και κυκλοφοριακές ρυθμίσεις, υποδεικνύοντας την έντονη πολιτική και κοινωνική προσμονή.   

Η απάντηση του πρωθυπουργού στις διαμαρτυρίες υπήρξε ιδιαίτερα οξεία, καθώς δήλωσε: «Είναι πολύ άδικο, ξέρετε, κάποιοι να υποδέχονται και τις προσλήψεις υγειονομικών… με μίζερες αντιδράσεις». Στη συνέχεια, ξεκαθάρισε ότι η κυβέρνηση «θα αρνείται να μετατρέπεται η υγεία των Ελλήνων σε “αρένα” κομματικών διαξιφισμών ή τα νοσοκομεία μας σε “ομήρους” διαδηλωτών».   

Η κυβέρνηση ερμηνεύει τη διαμαρτυρία ως πολιτική πράξη αντίδρασης και όχι ως έκφραση βαθιάς, επαγγελματικής δυσαρέσκειας. Οι υγειονομικοί, οι οποίοι εργάστηκαν σε εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες κατά τη διάρκεια της πανδημίας, προσδοκούσαν έμπρακτη, επαγγελματική αναγνώριση, κάτι το οποίο τους είχε υποσχεθεί επανειλημμένα ο τότε υπουργός Υγείας αλλά και ο πρωθυπουργός… Οι οριζόντιες φοροελαφρύνσεις δεν αντιμετωπίστηκαν ως αναγνώριση, αλλά ως ένα ανεπαρκές και μη-ανταποδοτικό μέτρο.  

Η λειτουργική πραγματικότητα του ΕΣΥ

Η απογοήτευση του κλάδου δεν είναι απλώς συναισθηματική, αλλά βασίζεται σε συγκεκριμένα, ποσοτικά δεδομένα που τεκμηριώνουν τη λειτουργική κατάρρευση του ΕΣΥ.

· Δραματική μείωση προσωπικού: Περίπου 3.000 λιγότεροι εργαζόμενοι από το τέλος της πανδημίας

· Κενές οργανικές θέσεις: Περίπου 20.000 κενές οργανικές θέσεις από τις 90.000

· Τραγικό ποσοστό ελλείψεων: Ελλείψεις ιατρικού/νοσηλευτικού προσωπικού από 30% έως 50% σε αρκετές περιοχές της χώρας, όπως στη Βόρεια Ελλάδα

· Λειτουργικές Κλίνες ΜΕΘ: Μόνο 850 λειτουργικές κλίνες από τις 1.200 που αναπτύχθηκαν στην πανδημία

· Λίστες αναμονής για χειρουργείο: Σε ορισμένες περιπτώσεις ξεπερνούν τους 6 μήνες, παρά τις δεσμεύσεις Γεωργιάδη ότι το θέμα θα είχε λυθεί έως την άνοιξη του 2025. Και πώς να λυθεί χωρίς προσλήψεις; Με την εισαγωγή ιδιωτών γιατρών στα δημόσια νοσοκομεία;

Οι παραπάνω ελλείψεις προσωπικού και κλινών μεταφράζονται σε σοβαρά προβλήματα για την καθημερινή λειτουργία των δομών υγείας. Χειρουργικές αίθουσες παραμένουν κλειστές λόγω έλλειψης χειρουργών και αναισθησιολόγων, ενώ η απουσία παθολογοανατόμων καθυστερεί κρίσιμες βιοψίες. Οι ΜΕΘ λειτουργούν σε λιγότερο από το 75% της δυναμικότητάς τους, ενώ υπάρχουν μεγάλες λίστες αναμονής για τους ασθενείς, που σε ορισμένες περιπτώσεις ξεπερνούν τους έξι μήνες. Οι υγειονομικοί τονίζουν ότι το ΕΣΥ έχει μετατραπεί σε κέντρο διακομιδών, με μεγάλη επικινδυνότητα για τους ασθενείς λόγω των καθυστερήσεων.  

Η κυβέρνηση εστιάζει στην αναβάθμιση των υποδομών, αλλά τα στοιχεία δείχνουν ότι η κρίση βρίσκεται στο ανθρώπινο δυναμικό. Ένα ανακαινισμένο νοσοκομείο ή ακόμα και ένα νέο παιδιατρικό νοσοκομείο, δεν μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά αν δεν υπάρχει επαρκές προσωπικό. Η επένδυση σε κτίρια χωρίς παράλληλη και ουσιαστική επένδυση σε ανθρώπινους πόρους θεωρείται, από τη σκοπιά των υγειονομικών, ως ένα «δώρο άδωρο».   

Οι δύσκολες συνθήκες εργασίας, οι χαμηλές αμοιβές και η μη ένταξη στα ΒΑΕ οδηγούν σε παραιτήσεις και πρόωρες συνταξιοδοτήσεις. Αυτό επιδεινώνει την υποστελέχωση, η οποία επιφέρει τη λειτουργική κατάρρευση (κλειστά χειρουργεία) και μεγάλες αναμονές. Αυτός ο φαύλος κύκλος επιδεινώνει τις συνθήκες εργασίας, οδηγώντας σε ακόμα περισσότερες αποχωρήσεις. Η απογοήτευση είναι η φυσική συναισθηματική απόληξη αυτού του κύκλου, καθώς οι εργαζόμενοι νιώθουν ότι θυσιάζονται για ένα σύστημα που καταρρέει.  

Οι αντιδράσεις των υγειονομικών μετά τις εξαγγελίες του Πρωθυπουργού στη ΔΕΘ 2025 καταδεικνύουν μια βαθιά και δικαιολογημένη απογοήτευση, που δεν πηγάζει από την άρνηση των εργαζομένων να επωφεληθούν από τις γενικές φορολογικές ελαφρύνσεις, αλλά από το γεγονός ότι οι εξαγγελίες δεν αντιμετώπισαν τα συγκεκριμένα, διαχρονικά αιτήματα του κλάδου που αφορούν την επαγγελματική τους υπόσταση και την ίδια τη βιωσιμότητα του ΕΣΥ.

Οι υγειονομικοί νιώθουν ότι η κυβέρνηση δεν αναγνωρίζει (ή αδιαφορεί για) την κρίση του ΕΣΥ στην πραγματική της διάσταση, δηλαδή ως κρίση του ανθρώπινου δυναμικού, και ότι οι ίδιοι δεν αντιμετωπίζονται ως επαγγελματικός κλάδος με μοναδικές ανάγκες, αλλά ως μέρος μιας γενικής φορολογικής πολιτικής. Η άρνηση των γιατρών να εργαστούν στο ΕΣΥ, παρά τον υπερεπαρκή αριθμό τους στη χώρα, υποδηλώνει μια βαθιά κρίση εμπιστοσύνης και έλλειψης κινήτρων, η οποία δεν μπορεί να επιλυθεί με γενικές οικονομικές παροχές.  

Ο πρόεδρος της ΓΣΕΒΕΕ, Γιώργος Καββαθάς μιλώντας στο MEGA δήλωσε πως «οι ανακοινώσεις που έκανε από τη ΔΕΘ ο κύριος πρωθυπουργός έχουν μέτρα τα οποία κάποιος μπορεί να τα αποτιμήσει θετικά. Σε ό,τι αφορά τα φορολογικά είδαμε μία βελτίωση στους φορολογικούς συντελεστές άμεσης φορολόγησης. Είναι μέτρα καθαρά προεκλογικού χαρακτήρα, κατά την δική μου άποψη. Είδαμε μέτρα για το δημογραφικό, δεν θεωρώ ότι είναι αρκετά».

«Από την άλλη πλευρά, δεν είδαμε απολύτως τίποτα για την μικρομεσαία και πολύ μικρή επιχειρηματικότητα, η οποία αντιμετωπίζει τεράστια προβλήματα. Η κατάσταση είναι απογοητευτική για τους επαγγελματίες έμπορους βιοτέχνες. ”Παγώσαμε” όταν ακούσαμε κανένα μέτρο ουσίας για εμάς, πλην ελαχίστων σε ό,τι αφορά το τεκμαρτό».

O Μόσχος Κορασίδης, γενικός διευθυντής στην Εθνική Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών δήλωσε: «Χθες δεν ακούστηκε τίποτα. Το ένα θέμα είναι η παραγωγή και από την άλλη μεριά η δυστοπία του ΟΠΕΚΕΠΕ. Δεν ακούστηκε η λέξη ”αγροτική παραγωγή” ή ”πρωτογενής τομέας” κι αυτό μας κάνει εντύπωση, γιατί αυτή τη στιγμή υπάρχουν σοβαρές εκκρεμότητες στις πληρωμές, εξαιτίας του σκανδάλου του ΟΠΕΚΕΠΕ»

Η Δήμητρα Ινές Αγγελή, γενική γραμματέας Ανωτάτης Συνομοσπονδίας Πολυτέκνων Ελλάδος σχολίασε πως “δεν είναι δημογραφικά τα μέτρα που εξαγγέλθηκαν”. Αναφερόμενη στην εξαγγελία για μηδενικό φόρο σε εισοδήματα έως 20.000 € για τους πολύτεκνους είπε: «Αυτή τη στιγμή τα παιδιά των πολυτέκνων που είναι κάτω από 25 ετών είναι 167.000 παιδιά. Τι θα πούμε σε αυτές τις οικογένειες; Να μην τα μηδενίζουμε όλα. Είναι τίμιο που είπε ”τόσα έχω τόσα θα δώσω”. Έκαναν ένα κάρο προσομοιώσεις, έχει τους συμβούλους του. Αλλά δεν πήρε και την συμβουλή του λαού και της κοινωνίας. Δεν είναι δημογραφικά τα μέτρα που εξαγγέλθηκαν».

Οι εξαγγελίες Μητσοτάκη στη ΔΕΘ, συγκέντρωσαν τα πυρά των κομμάτων της αντιπολίτευσης.

Σφοδρή κριτική άσκησε το ΠΑΣΟΚ, μέσω δήλωσης του εκπροσώπου Τύπου, Κώστα Τσουκαλά, που έκανε λόγο για «αυτο-αποθέωση» του πρωθυπουργού, υποστηρίζοντας ότι «οι πολίτες δεν του αναγνωρίζουν τίποτα ούτε σε επίπεδο μεταρρυθμίσεων ούτε σε ζητήματα σταθερότητας». Επιπλέον, κατηγόρησε τον κ. Μητσοτάκη ότι «Υπό το βάρος της κοινωνικής δυσαρέσκειας από τη διεύρυνση των ανισοτήτων, θυμήθηκε τις πολιτικές για μείωση των συντελεστών άμεσης φορολογίας, για τη νησιωτικότητα και την ορεινότητα αλλά και την κατάργηση της προσωπικής διαφοράς στις συντάξεις, αντιγράφοντας τις προτάσεις που κατέθεσε ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ πέρυσι στη ΔΕΘ και τις οποίες λοιδορούσε ως ‘δημοσιονομικό λαϊκισμό’».

Το ΠΑΣΟΚ επισημαίνει ότι τα μέτρα που ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός «δεν αποτελούν μέρισμα ανάπτυξης», αλλά «επιστροφή μέρους της υπερφορολόγησης που βίωσαν οι πολίτες τα προηγούμενα χρόνια».

Ο κ. Τσουκαλάς συμπλήρωσε: «Τέλος, τον καλωσορίζουμε στην ατζέντα του ΠΑΣΟΚ για την καθιέρωση του Εθνικού Απολυτηρίου και αναμένουμε έναν εθνικό διάλογο που θα καταλήξει σε μια ουσιαστική και τόσο αναγκαία μεταρρύθμιση, όπως συμφωνήθηκε επι της αρχής στην αρμόδια επιτροπή της Βουλής κατόπιν πρωτοβουλίας του ΠΑΣΟΚ», σημείωσε, προσθέτοντας χαρακτηριστικά πως «η άρνησή του να αναγνωρίσει ακόμη και το στοιχειώδες, ποιος δηλαδή εκκίνησε αυτή τη διαδικασία επιτυγχάνοντας διακομματική συμφωνία, δείχνει την απύθμενη αλαζονεία και το θράσος ενός μετρ της διαστρέβλωσης και της εξαπάτησης».

Για να καταλήξει πως «ο πρωθυπουργός και η κυβέρνησή του έχουν χάσει κάθε ίχνος αξιοπιστίας. Δεν τους πιστεύει πλέον κανείς. Είναι ώρα για ένα συμβόλαιο αλήθειας με τους πολίτες. Είναι ώρα για πολιτική αλλαγή».

Ως έναν «απερχόμενο και απονομιμοποιημένο πρωθυπουργό» περιγράφει ο ΣΥΡΙΖΑ τον Κυριάκο Μητσοτάκη και τα όσα είπε στην ομιλία του στην 89η ΔΕΘ, τονίζοντας πως «για αυτό απαιτείται άμεσα η παραίτησή του και πολιτική αλλαγή».

Όπως επισημαίνει η Κουμουνδούρου, «πιεσμένος από την αντίδραση της κοινωνίας που δεν τα βγάζει πέρα από την ακρίβεια, τους φόρους και τα χαμηλά εισοδήματα, ο κ. Μητσοτάκης ανακοίνωσε σήμερα περιορισμένες φοροαπαλλαγές», ενώ «δεν ανακοίνωσε κανένα μέτρο για τα καρτέλ και την αισχροκέρδεια. Αντίθετα, περιορίστηκε σε συστάσεις για το ρεύμα, την ώρα που τα καρτέλ θησαυρίζουν». «Δεν προχώρησε σε μέτρα για ΕΦΚ και ΦΠΑ όπως ζητάει και η ΕΕ, ενώ ακόμα και το μέτρο για τον ΦΠΑ των νησιών είναι περιορισμένο».

Για τις φοροαπαλλαγές που ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός σημειώνει: «Αφού επιδόθηκε σε μια ακραία φοροεπιδρομή, δημιουργώντας υπερπλεόνασμα 6.5 δισεκατομμυρίων, κυρίως από έμμεσους φόρους, προχώρα σε φοροαπαλλαγές που αποδεικνύουν την άδικη πολιτική του».

Εγκαλώντας τον κ. Μητσοτάκη για προκλητικό λόγο όπως μεταξύ άλλων όταν «Χαρακτήρισε την αύξηση των μισθών και των συντάξεων, “απλοϊκή ιδέα”. Είναι απλοϊκή για τον πρωθυπουργό η αδυναμία των νοικοκυριών να ανταπεξέλθουν ακόμη και στις βασικές ανάγκες, ενώ οι ημέτεροι θησαυρίζουν;», ο ΣΥΡΙΖΑ απορρίπτει τα περί συναίνεσης που ζήτησε ο πρωθυπουργός και ζητά την παραίτησή του: «Τολμά να ζητά συναίνεση, ενώ βαρύνεται με το σκάνδαλο των υποκλοπών, με το μπάζωμα του εγκλήματος των Τεμπών και με την απροκάλυπτη παραβίαση του Συντάγματος.

Είναι φανερά πλέον ένας απερχόμενος και απονομιμοποιημένος πρωθυπουργός. Και για αυτό απαιτείται άμεσα η παραίτηση του και πολιτική αλλαγή.Για μια Προοδευτική Ελλάδα.Για ένα άλλο παραγωγικό μοντέλο».

Σφοδρή επίθεση εξαπολύει και το ΚΚΕ. «Το περιβόητο «καλάθι της ΔΕΘ» αποδείχθηκε ότι είναι γεμάτο με μέτρα-παροχές και «μεταρρυθμίσεις» για τους επιχειρηματικούς ομίλους, ιδιαίτερα εκείνους που ετοιμάζονται να «ξεκοκαλίσουν» τα κονδύλια της πολεμικής οικονομίας και των εξοπλισμών. Για τον λαό όλα αυτά προμηνύουν επιδείνωση της θέσης του, ενώ και όσα παρουσιάζονται ως «παροχές» αποτελούν είτε μια ελάχιστη επιστροφή από την τεράστια φοροληστεία από την οποία προκύπτουν τα θηριώδη πλεονάσματα είτε «αδειανό πουκάμισο», όπως η μείωση της άμεσης φορολογίας στους νέους, η συντριπτική πλειοψηφία των οποίων δουλεύουν με τον κατώτατο μισθό, με ημιαπασχόληση ή με «μαύρη», ανασφάλιστη εργασία και φυσικά πληρώνουν τους υπέρογκους έμμεσους φόρους.

Πίσω από τη μαγική εικόνα που προσπάθησε, κατά την προσφιλή του συνήθεια, να παρουσιάσει ο κ. Μητσοτάκης, βρίσκονται όλα αυτά για τα οποία διαδήλωναν την ίδια ώρα δεκάδες χιλιάδες εργαζόμενοι στο κέντρο της Θεσσαλονίκης με τα εργατικά σωματεία και τους φορείς τους: Η δουλειά μέχρι και για 13 ώρες την ημέρα, οι μισθοί που τελειώνουν στις 15 του μήνα, ο εδώ και χρόνια κατηργημένος 13ος και 14ος μισθός για τους δημοσίους υπαλλήλους και οι αντίστοιχες συντάξεις, η άθλια κατάσταση στο ΕΣΥ, οι ελλείψεις στην εκπαίδευση κλπ» αναφέρει.

«Το μόνο στο οποίο ήταν ειλικρινής ο κ. Μητσοτάκης είναι η προσήλωσή του στις αντιλαϊκές οδηγίες της ΕΕ, στη δημοσιονομική πειθαρχία της, στην αποπληρωμή του κρατικού χρέους νωρίτερα ακόμα και από τις δεσμεύσεις, στο σύμφωνο σταθερότητας, στην στροφή στην πολεμική οικονομία και τους εξοπλισμούς, σε όλα αυτά που υλοποιεί με ζήλο και τα οποία αποδέχονται όλα τα κόμματα της ευρωενωσιακής κανονικότητας. Εκεί μπορεί να βρει και τις συναινέσεις που αναζητά για τΚόμματα της αντιπολίτευσης εξαπολύουν μύδρους κατά του πρωθυπουργού και μιλούν για «μανιφέστο φτώχειας και αδικίας», «μέτρα-παροχές και «μεταρρυθμίσεις» για τους επιχειρηματικούς ομίλους», «περιορισμένες φοροαπαλλαγές». Την ίδια ώρα εκπρόσωποι παραγωγικών φορέων δεν κρύβουν τη δυσαρέσκειά τους επισημαίνοντας ταυτόχρονα ότι το «καλάθι» δεν περιείχε ούτε ψίχουλο για τους αγρότες και τους μικρομεσαίους επαγγελματίες.

Η Νέα Αριστερά σε ανακοίνωσή της αναφέρει: «Ο κ. Μητσοτάκης παρουσίασε στη ΔΕΘ το «πακέτο» των 1,7 δισ. ευρώ, που υποτίθεται ότι θα ανακουφίσει τα νοικοκυριά. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για αναδιανομή φτώχειας: Η μείωση του συντελεστή από το 22% στο 16% για μια τετραμελή οικογένεια με εισόδημα 15.000 ευρώ ανά γονιό αποδίδει “τεράστιο όφελος”… 1,5 ευρώ την ημέρα. Ένα ποσό που δεν φτάνει ούτε για τις βασικές ανάγκες. Για τη συντριπτική πλειοψηφία, ο μισθός τελειώνει στις 17 του μήνα· με τα μέτρα της ΝΔ ίσως αντέξει μέχρι τις 18. Αυτή είναι η “ανακούφιση” που υπόσχεται ο κ. Μητσοτάκης».

«Για την παιδεία και την υγεία, η ΝΔ δεν προτείνει τίποτα παρά μόνο περικοπές και ιδιωτικοποιήσεις. Την ίδια ώρα, εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχοι μένουν για άλλη μια χρονιά χωρίς καμία αύξηση και οι χαμηλόμισθοι συνεχίζουν να ζουν σε καθεστώς φτωχοποίησης, βλέποντας την ακρίβεια να καταπίνει το εισόδημά τους.

Με όσα ανακοίνωσε, ο πρωθυπουργός αφήνει στο απυρόβλητο τον πλούτο, τα επιχειρηματικά κέρδη, και τα υψηλά εισοδήματα φορτώνοντας ξανά τα βάρη στις ίδιες κοινωνικές ομάδες. Το κόστος αυτών των “παρεμβάσεων” είναι λιγότερο από το μισό του υπερπλεονάσματος, το οποίο οι πολίτες έχουν ήδη πληρώσει φέτος, ενώ ο κ. Μητσοτάκης απέφυγε και πάλι την τιμαριθμοποίηση των φορολογικών κλιμακίων συνεχίζοντας την αφαίμαξη των νοικοκυριών».

Η Νέα Αριστερά τονίζει ότι «Η πολιτική του Μητσοτάκη σημαίνει κουπόνια επιβίωσης για τους πολλούς και φοροασυλία για τους λίγους. Δεν είναι σχέδιο για την κοινωνία, είναι το μανιφέστο της αδικίας: φτωχοποίηση για τους εργαζόμενους και τους συνταξιούχους, προνόμια για το κεφάλαιο. Ο πρωθυπουργός του ΟΠΕΚΕΠΕ, του εγκλήματος των Τεμπών και της ακρίβειας, είχε το θράσος να πανηγυρίσει το οικονομικό του πρόγραμμα χλευάζοντας την κοινωνία».

Παράλληλα προβλέπεται μηδενικός φόρος για τους νέους εργαζόμενους έως 25 ετών και εισόδημα μέχρι 20.000 ευρώ και μειωμένος συντελεστής 9%, αντί για 22%, μέχρι τα 30 τους για το ίδιο εισόδημα.

Με τα νέα δεδομένα το 2026 θα ισχύσουν οι εξής φορολογικοί συντελεστές:

• Για τους νέους έως 25 ετών oι συντελεστές από 0 έως 20.000 ευρώ μηδενίζονται.
• Για τους νέους 26 έως 30 ετών ο συντελεστής από τα 10.000 έως τα 20.000 θα ανέρχεται σε 9%.

Ράνια Τραγόμαλλου

Η δυναμική επαναφορά του ΠΑΣΟΚ στο πολιτικό προσκήνιο είναι ο στόχος της Χαριλάου Τρικούπη, που βάζει πλώρη για την ενίσχυση της επικοινωνιακής τακτικής και της οργανωτικής λειτουργίας του κόμματος.

Συσκέψεις για ενίσχυση του προφιλ

«Θα συνεχίσουμε τις κοινοβουλευτικές παρεμβάσεις μας. Με προτάσεις και λύσεις για όλα τα θέματα που απασχολούν την καθημερινότητα των πολιτών, θα αναδεικνύουμε την αδυναμία των κυβερνητικών επιλογών. Το ΠΑΣΟΚ δεν έχει πέσει στην παγίδα της δήθεν αντισυστημικότητας που εξυπηρετεί ψευτοδιλήμματα. Στο τέλος θα αναμετρηθούν οι προτάσεις των πολιτικών δυνάμεων», υποστηρίζει στέλεχος της Χαριλάου Τρικούπη.

Σε συσκέψεις του Νίκου Ανδρουλάκη με συνεργάτες του και κομματικά στελέχη, που έγιναν την προηγούμενη εβδομάδα, τέθηκαν επί τάπητος ζητήματα οργάνωσης, λειτουργίας και επικοινωνίας, ενώ εκτιμάται ότι οι προτάσεις που φέρνει στον δημόσιο διάλογο το ΠΑΣΟΚ και αφορούν σε συγκεκριμένα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι πολίτες, συμβάλλουν στην ενίσχυση του προφίλ του κόμματος ως τη μόνη εναλλακτική λύση διακυβέρνησης.

Το σχέδιο ανάκαμψης

Το επιτυχημένο-κατά την Χαριλάου Τρικούπη-μοντέλο, που ακολουθήθηκε στην πρόσφατη καμπάνια για τη στέγη, θα συνεχιστεί. Επιβεβλημένη θεωρείται η αξιοποίηση της τεχνολογίας, προκειμένου να αναπαράγονται, σε μεγαλύτερο ακροατήριο οι θέσεις και τα μηνύματα, που θέλει να εκπέμψει το κόμμα.

Παράλληλα ως υπόδειγμα κρίνεται ο «χαλαρός» και «άνετος» διάλογος που είχε ο Νίκος Ανδρουλάκης, στη διάρκεια της εκδήλωσης με γνωστό σεναριογράφο και YouTuber σε βιομηχανικό χώρο.

Σύμφωνα με συνεργάτες του προέδρου του ΠΑΣΟΚ είχε μεγάλη ανταπόκριση και θετικά σχόλια, κυρίως από νέους ανθρώπους.

«Τέθηκαν τα όρια ανοχής»

Ο προβληματισμός πάντως, δεν λείπει για την δημοσκοπική κάμψη, ωστόσο στην Χαριλάου Τρικούπη επιμένουν ότι η επαναφορά στην πολυθεματική ατζέντα θα φέρει την ανάκαμψη και την επανακατάληψη της δεύτερης θέσης στα γκάλοπ. «Οι πρωτοβουλίες μας δικαιώνονται αλλά δεν αποτυπώνονται δημοσκοπικά. Με ενιαία φωνή και στάση, θα μπορέσουμε να τις κεφαλαιοποιήσουμε», τονίζουν κομματικές πηγές.

Σε ότι αφορά τις εσωκομματικές γκρίνιες και την κόντρα με αφορμή την υπόθεση της Κατερίνας Μπατζελή, κομματικοί κύκλοι θεωρούν ότι υπήρξε εκτόνωση, λόγω της εορταστικής ανάπαυλας αλλά και από τη διάθεση των βασικών παικτών της εσωκομματικής αντιπολίτευσης που δεν ανέβασαν, περαιτέρω, τους τόνους. Υπάρχουν και εκείνοι που εκτιμούν ότι τελικά ενισχύθηκε το ηγετικό προφίλ του Νίκου Ανδρουλάκη, καθώς τέθηκαν τα όρια ανοχής στις διαφοροποιήσεις.

«Αντίπαλος η ΝΔ»

«Ο αντίπαλος του ΠΑΣΟΚ είναι η ΝΔ. Θεσμικά θα απαντάμε στην κυβέρνηση, με προτάσεις και αξιοπιστία. Με ισχυρές ρίζες στην κοινωνία, θα ενισχύσουμε την πορεία μας και θα μπούμε σε κυβερνητική τροχιά έως τις επόμενες εθνικές εκλογές», πιστεύουν στελέχη του κινήματος. Ο τομέας Οικονομικών του κόμματος στην ανακοίνωση του μετά τα μέτρα που ανακοίνωσε ο Πρωθυπουργός κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι χρησιμοποιεί το υπερπλεόνασμα ως προεκλογικό εργαλείο.

«Η κυβέρνηση χρυσώνει το χάπι»

«Η υπεραπόδοση στο πλεόνασμα για την οποία πανηγυρίζει η κυβέρνηση, δεν δημιουργήθηκε από κάποια ριζική αλλαγή στο παραγωγικό πρότυπο της χώρας. Απεναντίας, οφείλεται στη φορολογική αφαίμαξη των μεσαίων στρωμάτων και των πιο ευάλωτων που υφίστανται τις επιπτώσεις από τη μη τιμαριθμοποίηση της κλίμακας εισοδήματος, καθώς και την επίπτωση του πληθωρισμού που φουσκώνει τα έσοδα από τους έμμεσους φόρους και ιδίως τον ΦΠΑ».

Σε ότι αφορά την εξαγγελία της επιστροφής ενός ενοικίου στους ενοικιαστές, το ΠΑΣΟΚ, θεωρεί ότι δεν είναι ικανή παρέμβαση για να αναχαιτιστεί «η οξύτατη στεγαστική κρίση, το τεράστιο κύμα αυξήσεων στα ενοίκια και τις τιμές των κατοικιών».

«Κυβερνητική κοροϊδία» χαρακτήρισε τα μέτρα για τους συνταξιούχους επισημαίνοντας ότι «ο Πρωθυπουργός επιχείρησέ να τους χρυσώσει το χάπι ανακοινώνοντας ένα ακόμα επίδομα» .

• Αυτή η αλλαγή στο ενεργειακό τοπίο, επηρεάζει και την Ελλάδα, καθώς η χώρα εισάγει μεγάλες ποσότητες πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει διαμηνύσει την επιστροφή στις εξορύξεις υδρογονανθράκων.

Μία πρώτη «απήχηση» αυτής της επιλογής ήταν η συμφωνία της Ελλάδας με την Chevron για νέες έρευνες σε Πελοπόννησο και Κρήτη, αλλά και η επιτάχυνση των γεωτρήσεων από την Exxon Mobil.

• Όσο για τους δασμούς που θα επιβληθούν στις εισαγωγές προϊόντων στις ΗΠΑ, η Ελλάδα δεν εξάγει μεγάλες ποσότητες προϊόντων.

Ως εκ τούτου, φαίνεται πως δεν θα επηρεαστούν οι εξαγωγές υπηρεσιών.

• Την ίδια ώρα παρατηρείται επιβράδυνση στην παγκόσμια οικονομία και υποχώρηση στην ισοτιμία ευρώ – δολαρίου, κάτι που αναπόφευκτα θα επηρεάσει και την Ελλάδα.

Άλλωστε, όταν η ισοτιμία υποχωρεί, γίνονται πολύ ανταγωνιστικές οι εξαγωγές.

Οι εισαγωγές γίνονται ακριβότερες

• Ωστόσο, η Ελλάδα εξάγει σε χαμηλά επίπεδα και σε συνδυασμό με το ελλειμματικό εμπορικό ισοζύγιο, οι εισαγωγές γίνονται ακριβότερες.

Αυτό, ενδέχεται να φανεί στις τελικές τιμές των προϊόντων που έρχονται από το εξωτερικό.

Η παραπάνω διαπίστωση μόνο ανησυχία μπορεί να προκαλέσει στον μέσο Έλληνα καταναλωτή, που βλέπει τα τελευταία χρόνια την ακρίβεια να καλπάζει.

Από τη μία πλευρά εκτιμάται πως υπάρχει πολιτικός χρόνος για να ξεδιπλωθούν μια σειρά πρωτοβουλιών, καθώς δύο κόμματα της αντιπολίτευσης – ο ΣΥΡΙΖΑ και το ΠΑΣΟΚ – έχουν το βλέμμα στραμμένο κυρίως στο εσωτερικό τους (ετοιμάζονται για τις εσωκομματικές κάλπες). Από την άλλη πλευρά ωστόσο δεν παραγνωρίζεται πως οι πολίτες στις ευρωεκλογές έστειλαν σαφές μήνυμα στην κυβέρνηση πως πρέπει να προχωρήσει με μεγαλύτερη ταχύτητα, ενώ και οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δείχνουν πως τα «γαλάζια» ποσοστά παραμένουν κοντά σε αυτά που έχουν καταγραφεί στις κάλπες του Ιουνίου.

Έτσι υπουργοί της κυβέρνησης, από κοινού με τα κορυφαία κομματικά στελέχη της ΝΔ θα εκδράμουν στην περιφέρεια για να επικοινωνήσουν, με εντολή του πρωθυπουργού, τις εξαγγελίες που έκανε ο Κ. Μητσοτάκης στη ΔΕΘ.

Το μεγάλο ζητούμενο είναι να σταλεί μήνυμα πως μια σειρά μεταρρυθμίσεων προχωράνε και δεν υπάρχουν καθυστερήσεις. Μάλιστα μέσα στο 2025, όπως έχει πει ο Κυριάκος Μητσοτάκης, θα ανοίξει το θέμα της Συνταγματικής Αναθεώρησης και μένει να φανεί για ποια άρθρα θα γίνει συζήτηση.

• Τα μηνύματα, πάντως, που καταφτάνουν στο κυβερνητικό επιτελείο δεν είναι ευοίωνα, αφού μεγάλες επαγγελματικές κατηγορίες αλλά και οργανωμένα στελέχη, εκφράζουν απογοήτευση για το περιεχόμενο των μέτρων.

Ηχηρή είναι η αντίδραση από την Ομοσπονδία Ενώσεων Νοσοκομειακών Γιατρών (ΟΕΝΓΕ), η οποία με ανακοίνωσή της κατακεραυνώνει τον πρωθυπουργό για την προαναγγελία κινήτρων σε γιατρούς ούτως ώστε να στελεχώσουν τις παραμεθόριες περιοχές. Η ΟΕΝΓΕ καταγγέλλει τον πρωθυπουργό και τον υπουργό Υγείας για ψευδή στοιχεία και υποκρισία, υποστηρίζοντας ότι τα οικονομικά κίνητρα που ανακοινώθηκαν όχι μόνο δεν ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες, αλλά στην ουσία αποτελούν μείωση των επιδομάτων και χειροτέρευση των συνθηκών εργασίας στις άγονες περιοχές.

Η πιο ηχηρή αντίδραση, ωστόσο, ήρθε χθες από την Πανελλήνια Ομοσπονδία Αστυνομικών Υπαλλήλων, η οποία σε μία οργισμένη ανακοίνωση αναρωτιέται «ποιος νοσηρός νους» έπεισε τον πρωθυπουργό να εξαγγείλει την αύξηση κατά 20% της αποζημίωσης για τη νυχτερινή απασχόληση των ενστόλων. Οι συνδικαλιστές του κλάδου κάνουν λόγο για εμπαιγμό και προαναγγέλλουν δυναμικές κινητοποιήσεις, ενώ σύμφωνα με πληροφορίες είναι σε επαφή με τα συνδικάτα των υπολοίπων ενστόλων.

Προβληματισμό και αντιδράσεις, και στους ξενοδόχους της χώρας, θεωρώντας ότι υπάρχει απουσία σε σχέδιο και μέτρα για τη βιωσιμότητα επιχειρήσεων και τοπικών κοινωνιών, τις υποδομές κ.α. Εκτιμούν επίσης ότι οι εξαγγελίες που αφορούν στη βραχυχρόνια μίσθωση δεν θα οδηγήσουν σε δραστικές αλλαγές, διότι στην πραγματικότητα δεν τίθενται ουσιαστικοί περιορισμοί.

Μούδιασμα, αν όχι απογοήτευση, μεταδίδεται και από τους εκπροσώπους του αγροτικού κόσμου για τα 4 μέτρα που ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός για τη στήριξη των παραγωγών και κτηνοτρόφων. Συνδικαλιστικοί τους εκπρόσωποι των τελευταίων εκφράζουν πικρία για τον αποκλεισμό της κτηνοτροφίας από τα μέτρα στήριξης, ενώ εκπρόσωποι των παραγωγών ζητούν περαιτέρω διευκρινίσεις για το πώς θα εφαρμοστούν στην πράξη και ποιους αφορά η ρύθμιση των «κόκκινων» δανείων. Εκτιμούν, δεν ότι οι εξαγγελίες που έκανε ο Κ. Μητσοτάκης δεν αντιμετωπίζουν τα μείζονα προβλήματα του κλάδου, όπως το δυσβάστακτο κόστος παραγωγής λόγω της εκτίναξης του ενεργειακού κόστους, τις χαμηλές τιμές των αγροτικών προϊόντων κα.

Τέλος, αρνητικές είναι οι πρώτες αντιδράσεις από σωματεία τριτέκνων. Πόσο καιρό ακούμε και διαβάζουμε σε διαφορά ΜΜΕ ότι οι τρίτεκνοι θα εξισωθούν με τους πολύτεκνους. Ενδεικτική είναι η ανακοίνωση που εξέδωσαν οι τρίτεκνοι της Εύβοιας, στην οποία -μεταξύ άλλων- επισημαίνουν ότι στις ανακοινώσεις του στη ΔΕΘ, ο πρωθυπουργός μίλησε για σύγκλιση, μια νέα λέξη στο τραπέζι, δεν σχετίζεται καν με την εξίσωση αλλά σημαίνει απλώς προσέγγιση των δικαιωμάτων.

Όπως τονίζουν συνεργάτες του Πρωθυπουργού η ομιλία του Κυριάκου Μητσοτάκη δεν θα αποτελέσει αφορμή για να ακουστούν ακοστολόγητες παροχές, οι περισσότερες των οποίων έχουν πρόσκαιρο χαρακτήρα, αλλά αντιθέτως να γίνει ένας απολογισμός για τα όσα υποσχέθηκε και όσα πέτυχε η Κυβέρνηση την προηγούμενη χρονιά, να ακουστεί ο προγραμματισμός του Κυβερνητικού έργου όχι μόνο για την Αθήνα αλλά και για την περιφέρεια και φυσικά να ανακοινωθούν στοχευμένες παρεμβάσεις για την καθημερινότητα των πολιτών με ορίζοντα δωδεκαμήνου.

«Στην έκθεση θα ακούσετε για τη συνέχιση των μεταρρυθμίσεων οι οποίες θα έχουν σαφές κοινωνικό αποτύπωμα καθώς η κυβέρνηση έχει μπροστά της τρία «καθαρά» χρόνια, χωρίς άλλες εκλογικές διαδικασίες μέχρι το 2027 για να προχωρήσουμε ζητήματα», τονίζει κυβερνητική πηγή.

Οι κομβικές παρεμβάσεις

Από το βήμα του Συνεδριακού Κέντρου «Ιωάννης Βελλίδης», το απόγευμα της 7ης Σεπτεμβρίου ο Πρωθυπουργός θα αναφερθεί σε τρεις βασικούς άξονες πολιτικής οι οποίοι μεταφράζονται σε ουσιαστικές παρεμβάσεις για την καθημερινότητα του πολίτη.

Για να αντιμετωπιστεί η στεγαστική κρίση ο Πρωθυπουργός αναμένεται να ανακοινώσει την επέκταση του προγράμματος «Σπίτι μου» και τα επιδοτούμενα στεγαστικά δάνεια ύψους 2 δισ. ευρώ. Οι αλλαγές θα περιλαμβάνουν την διεύρυνση των δικαιούχων ως προς την ηλικία (στα 50 έτη από τα 39 που ήταν μέχρι σήμερα), τη διεύρυνση των εισοδηματικών κριτηρίων, ειδική πρόνοια για μηδενικό επιτόκιο για τρίτεκνους / πολύτεκνους ενώ η παλαιότητα των ακινήτων θα είναι μικρότερη από τα 15 έτη.

Με στόχο να μπουν 200.000 κλειστά ακίνητα στην αγορά και να πέσουν οι τιμές των ενοικίων, το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης, σχεδιάζει δέσμη με φορο-κίνητρα αλλά και αντι-κίνητρα για το Airbnb.

Στο δημογραφικό, ο κυβερνητικός σχεδιασμός περιλαμβάνει την αύξηση του επιδόματος τέκνων και την εξομοίωση των τρίτεκνων με τις πολύτεκνες οικογένειες αλλά και κίνητρα στις επιχειρήσεις που προσφέρουν παροχές υποστήριξης των οικογενειών στους εργαζομένους τους.

Κομβικής σημασίας και οι μεταρρυθμίσεις στο χώρο της υγείας. Ο Πρωθυπουργός δεν αποκλείεται να ανακοινώσει, αναδιοργάνωση των εφημεριών, ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού με νέες προσλήψεις, νέα κίνητρα για να πάνε οι υγειονομικοί σε νησιά και άγονες περιοχές, το νέο Υγειονομικό χάρτη του ΕΣΥ που περιλαμβάνει αλλαγές στο χαρακτήρα των νοσοκομείων, την κτιριακή αναβάθμιση νοσοκομείων και Κέντρων Υγείας (156 κέντρα υγείας) αλλά και την ενίσχυση της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας.

Οι ανακοινώσεις των Οίκων αξιολόγησης

Ο νέος γύρος αξιολόγησης ξεκινά στις 6 Σεπτεμβρίου από τον οίκο DBRS και ακολουθούν η Moody’s στις 13 Σεπτεμβρίου, η Standard and Poor’s στις 18 Οκτωβρίου, η Fitch στις 22 Νοεμβρίου και Scope Ratings στις 6 Δεκεμβρίου 2024.

Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον εστιάζεται στη Moody’s με τις προσδοκίες να είναι μεγάλες, καθώς το στέλεχος του οίκου, Colin Ellis, μιλώντας στο πρόσφατο συνέδριο του Economist, άνοιξε ένα παράθυρο για αναβάθμιση της ελληνικής οικονομίας στην επενδυτική βαθμίδα, αποφεύγοντας ωστόσο να προαναγγείλει ή να δεσμευτεί για το τι θα πράξει ο διεθνής οίκος αξιολόγησης τον Σεπτέμβριο.

• Η Moody’s είναι ο μόνος από τους μεγάλους οίκους που δεν έχει δώσει ακόμη την επενδυτική βαθμίδα στην Ελλάδα, ωστόσο δεν είναι λίγοι οι αναλυτές που θεωρούν την αναβάθμιση ήσσονος σημασίας, καθώς η επενδυτική κοινότητα αντιμετωπίζει τα ελληνικά περιουσιακά στοιχεία σαν να έχουν ήδη λάβει την επενδυτική βαθμίδα.

Όμως όσοι εκτιμούν ότι η αξιολόγηση της Moody΄s, στις 13 Σεπτεμβρίου, είναι ιδιαίτερα σημαντική καθώς ο οίκος Moody’s είναι ο μεγαλύτερος στον κόσμο, γι’ αυτό και η δυνητική ζήτηση σε περίπτωση αναβάθμισης για τα ελληνικά ομόλογα μπορεί να φτάσει πλέον ακόμη και στα 20 δισ. ευρώ.

Η αξιολόγηση της Moody’s παραμένει σε Ba1 (μία βαθμίδα κάτω από την επενδυτική) με σταθερές προοπτικές επαναξιολόγησης.

• Στις αρχές του περασμένου Αυγούστου του 2023 γινόταν το πρώτο ουσιαστικό βήμα για την αναβάθμιση της πιστοληπτικής διαβάθμισης της Ελλάδος στην επενδυτική κατηγορία.

Ο γερμανικός οίκος αξιολόγησης Scope Ratings, ο οποίος ωστόσο δεν αναγνωριζόνταν από την ΕΚΤ (σήμερα αναγνωρίζεται) έδινε την επενδυτική βαθμίδα στην Ελλάδα. Ακολούθησε η DBRS το Σεπτέμβριο 2023, η Standard & Poor’s τον Οκτώβριο και η Fitch Ratings το Δεκέμβριο του ίδιου έτους, διαμορφώνοντας την πιστοληπτική διαβάθμιση της χώρας σε (BBB-).

Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος η μεταβολή των προοπτικών της πιστοληπτικής αξιολόγησης της ελληνικής οικονομίας σε θετικές από τον οίκο Standard and Poor’s τον Απρίλιο του 2023 οδήγησε σε σημαντική αύξηση των θέσεων των επενδυτικών κεφαλαίων σε ελληνικά κρατικά ομόλογα, σε σχέση με άλλα κρατικά ομόλογα της ζώνης του ευρώ. Η εξέλιξη αυτή οδήγησε σε μείωση στις αποδόσεις των ελληνικών κρατικών ομολόγων που αντιστοιχεί σε περίπου 80% της πτώσης των διαφορών αποδόσεών τους έναντι των γερμανικών ομολόγων αναφοράς.

Τα αποτελέσματα αυτά είναι αξιοσημείωτα για δύο λόγους.

• Αφενός, η αύξηση της ζήτησης ελληνικών αξιογράφων παρατηρήθηκε σε μια περίοδο κατά την οποία τα επενδυτικά κεφάλαια μείωναν τις θέσεις τους σε ομόλογα με χαμηλές πιστοληπτικές αξιολογήσεις.
• Αφετέρου, η μείωση στις αποδόσεις των ελληνικών κρατικών ομολόγων, που εξηγείται σε μεγάλο βαθμό από την αύξηση των θέσεων των διεθνών επενδυτικών κεφαλαίων, υπερκέρασε τις αυξητικές πιέσεις που παρατηρήθηκαν στα ομόλογα διεθνώς λόγω των αυξήσεων των επιτοκίων.

Οι επενδυτές είχαν ήδη αρχίσει να προεξοφλούν τις αναβαθμίσεις της κρατικής πιστοληπτικής αξιολόγησης της Ελλάδος στην επενδυτική κατηγορία αφότου πραγματοποιήθηκε η μεταβολή των προοπτικών της σε θετικές από τον οίκο S&P τον Απρίλιο του 2023.

• Η εξέλιξη αυτή οδήγησε σε σημαντική αύξηση των θέσεων χαρτοφυλακίου των διεθνών επενδυτικών κεφαλαίων σε ελληνικά κρατικά ομόλογα.

Η επίδραση των αναβαθμίσεων συνεχίστηκε και μετά το δ’ τρίμηνο του 2023 και εξηγεί μια μείωση των αποδόσεων των ελληνικών κρατικών ομολόγων κατά περίπου 20 μ.β. επιπλέον της μείωσης που προκαλείται από τη διαμόρφωση προσδοκιών για μείωση των βασικών επιτοκίων.

Έτσι, οι διαφορές των αποδόσεών τους έναντι άλλων κρατικών ομολόγων της ευρωζώνης έχουν μειωθεί σημαντικά.

• Συγκεκριμένα, η διαφορά αποδόσεων (spread) του ελληνικού δεκαετούς ομολόγου έναντι του γερμανικού τίτλου αντίστοιχης διάρκειας μειώθηκε το 2023 (κατά 98 μ.β. στις 105 μ.β.) και έχει παραμείνει σε αυτά τα χαμηλότερα επίπεδα έκτοτε.

Ταυτόχρονα, η απόδοση του ελληνικού δεκαετούς κρατικού ομολόγου κυμαίνεται σε αρκετά χαμηλότερα επίπεδα σε σύγκριση με εκείνη του αντίστοιχου ιταλικού δεκαετούς ομολόγου,ήδη από το β΄ τρίμηνο του 2023. Μάλιστα οι αποδόσεις των ελληνικών κρατικών ομολόγων, σε όλο το εύρος της καμπύλης αποδόσεων, ακολούθησαν την πτωτική πορεία που διαμορφώθηκε από τις θετικές προοπτικές και τις αναβαθμίσεις που πραγματοποιήθηκαν το 2023 .

• Βέβαια, πιο πρόσφατα, η αναθεώρηση των προσδοκιών των επενδυτών για τα βασικά επιτόκια στη ζώνη του ευρώ, αλλά και οι επιδράσεις μετάδοσης από την αντίστοιχη αναθεώρηση των προσδοκιών για τα επιτόκια στις ΗΠΑ, έχουν ασκήσει ανοδική πίεση και στις αποδόσεις των ελληνικών κρατικών ομολόγων, μετριάζοντας τη συνολική μείωσή τους.

Το Ελληνικό Δημόσιο αύξησε την άντληση κεφαλαίων με μεσομακροπρόθεσμη διάρκεια από τις διεθνείς κεφαλαιαγορές το 2024 σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2023. Οι εκδόσεις ομολόγων εντός του 2024 είχαν μειωμένη μεσοσταθμική απόδοση σε σύγκριση με εκείνες του 2023. Στις πρόσφατες εκδόσεις ομολόγων παρατηρείται σημαντική μείωση του κόστους δανεισμού του Ελληνικού Δημοσίου, γεγονός που συνδέεται με την αναβάθμιση στην επενδυτική κατηγορία, η οποία επιφέρει αύξηση της ζήτησης ελληνικών τίτλων, ιδίως ελληνικών κρατικών ομολόγων, εκ μέρους διεθνών επενδυτών. Αξίζει επίσης να επισημανθεί ότι οι πρόσφατες εκδόσεις μακροπρόθεσμων και πολύ μακροπρόθεσμων ομολόγων, εκτός του ότι αυξάνουν τη μεσοσταθμική διάρκεια του χρέους που αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης στην αγορά ομολόγων, ενέχουν και πολύ θετική σηματοδότηση, εξαιτίας της ισχυρής ζήτησης.

• Έτσι, το Ελληνικό Δημόσιο σταδιακά μπορεί να αντικαταστήσει χρέος βραχείας διάρκειας με πιο μακροπρόθεσμες εκδόσεις, όπως φαίνεται από τη μείωση των νέων εκδόσεων εντόκων γραμματίων. Συγκεκριμένα, κατά το πρώτο εξάμηνο του 2024, εκδόθηκαν βραχυπρόθεσμοι τίτλοι (δηλ. έντοκα γραμμάτια διάρκειας 3, 6 και 12 μηνών) συνολικού ύψους 8,5 δισεκ. (έναντι 11,6 δισεκ. για το ίδιο διάστημα του 2023).

Τέλος, καθώς οι αναβαθμίσεις της κρατικής πιστοληπτικής αξιολόγησης της Ελλάδος διευρύνουν την επενδυτική βάση για τα ελληνικά κρατικά ομόλογα, παρουσιάζεται αύξηση στους όγκους συναλλαγών στη δευτερογενή αγορά. Η μέση ημερήσια αξία συναλλαγών στην Ηλεκτρονική Δευτερογενή Αγορά Τίτλων (ΗΔΑΤ) έχει διαμορφωθεί σε περίπου 81 εκατ. μεσοσταθμικά από την αρχή του έτους, έναντι 78 εκατ. για το ίδιο διάστημα του 2023. Στο Σύστημα ‘Αυλων Τίτλων (ΣΑΤ), μέσω του οποίου διακανονίζονται τόσο εγχώριες όσο και διεθνείς συναλλαγές σε ομόλογα του Ελληνικού Δημοσίου, η μέση ημερήσια αξία αγοραπωλησιών για το 2024 έως τα τέλη Μαΐου διαμορφώθηκε σε 519 εκατ., έναντι 503 εκατ. το αντίστοιχο διάστημα του 2023.