«Ζούμε σε μια εποχή όπου ξυπνάμε και η αβεβαιότητα είναι μια νέα κανονικότητα. Κάναμε δύο συσκέψεις χθες, μία με τους παράγοντες της αγοράς πετρελαίου και μία με τις εταιρείες ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου και διαπιστώθηκε ότι δεν υπάρχουν προβλήματα στην αλυσίδα εφοδιασμού», σημείωσε χαρακτηριστικά ο ίδιος.

Παράλληλα, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, τόνισε ότι: «Ευτυχώς η χώρα μας, οι εταιρείες, έχουν κάνει το σωστό προγραμματισμό και δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή κάποια ανησυχία όσον αφορά τον εφοδιασμό. Αυτό δεν συμβαίνει σε όλες τις χώρες. Η χώρα μας είχε κάνει το σωστό προγραμματισμό κι έτσι όσον αφορά τον εφοδιασμό υπάρχει ασφάλεια. Όλα θα εξαρτηθούν από τη διάρκεια που θα έχει η σύρραξη στη Μέση Ανατολή».

«Η κυβέρνηση θα σταθεί δίπλα στον Έλληνα πολίτη»

Όπως ανέφερε, η συμβολή του ήπιου καιρού και των ανανεώσιμων πηγών θα συμβάλουν στη συγκράτηση των τιμών. «Αν χρειαστεί, η κυβέρνηση θα σταθεί δίπλα στον Έλληνα πολίτη, όπως το έχει πράξει μέχρι τώρα», συμπλήρωσε.

«Όλες οι εταιρείες, και τα διυλιστήρια και οι εταιρείες φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας, έδειξαν μια ωριμότητα και ανέλαβαν όλοι να κάνουν το μέγιστο δυνατό για τη συγκράτηση των τιμών και για την αποφυγή φαινομένων αισχροκέρδειας. Η αλήθεια είναι ότι η σύρραξη δημιούργησε μια πολύ μεγάλη ανασφάλεια σε όλους τους παράγοντες της αγοράς, όμως τα διυλιστήρια δεσμεύτηκαν ότι θα κάνουν ό,τι μπορούν για να αποφύγουμε», επεσήμανε ο Σταύρος Παπασταύρου.

Chevron και ExxonMobil στη Βουλή

Όσον αφορά τις συμβάσεις με την Chevron για έρευνες φυσικού αερίου νοτίως της Κρήτης και της Πελοποννήσου, οι οποίες αναμένονται να ψηφιστούν σύντομα στη Βουλή, ανέφερε: «Οι τέσσερις συμβάσεις για τα δύο οικόπεδα νοτίως της Κρήτης και της Πελοποννήσου, όπου ουσιαστικά η δεύτερη μεγαλύτερη στον κόσμο εταιρεία ενέργειας έρχεται και σε συνεργασία με την HelleniQ Energy θα ερευνήσουν για τα αποθέματα που πιθανόν υπάρχουν και το κατά πόσον είναι εμπορικά εκμεταλλεύσιμα».

«Ψηφίζεται στις 12/03 και έτσι θα έχουμε τις δύο μεγαλύτερες εταιρείες του κόσμου, την Exxon Mobil στο Ιόνιο και τη Chevron, να προχωρούν στην διερεύνηση για εμπορικά εκμεταλλεύσιμα αποθέματα στην πατρίδα μας», εξήγησε ο ίδιος.

Για τη στήριξη της Ελλάδας στην Κύπρο με την αποστολή της Φρεγάτας «Κίμων» και «Ψαρά», ο Σταύρος Παπασταύρου ανέφερε πως η χώρα μας είχε γρήγορα αντανακλαστικά και πως «είναι σημαντικό που η πατρίδα μας αντέδρασε και προστάτευσε».

Απόστολος Χονδρόπουλος

Αναμένεται επίσης να αναφερθεί στην ανταπόκριση της χώρας μας στο αίτημα  της Κύπρου για επιπλέον στρατιωτική βοήθεια και υποστήριξη, σε συνέχεια του μηνύματος που εξέπεμψε και κατά την χθεσινή συνάντηση με τον Νίκο Ανδρουλάκη, τονίζοντας πως η ελληνική διπλωματία αλλά και οι αναβαθμισμένες ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις τίθενται στην υπηρεσία του οικουμενικού Ελληνισμού.  

Δεν υπάρχει δεύτερη σκέψη, όταν τίθεται θέμα απειλής κατά της Κύπρου, παρά να συνδράμουμε με κάθε μέσο και με κάθε δυνατό τρόπο, επισημαίνουν κυβερνητικά στελέχη, ξεκαθαρίζοντας πως η συνδρομή προς την Κύπρο έχει καθαρά αμυντικό χαρακτήρα και δεν συνιστά καθ’  οιονδήποτε τρόπο εμπλοκή μας στον πόλεμο.

Η Αθήνα διαβεβαιώνει πως δεν θα υπάρξει καμία συμμετοχή της Ελλάδας σε επιχειρήσεις κατά του Ιράν,  και ο πρωθυπουργός αναμένεται και από την δική του πλευρά να εκφράσει την στήριξή του στην οδό της  διπλωματίας.

Ο πρωθυπουργός θα αναδείξει για μία ακόμη φορά και την σημασία της σταθερότητας στην χώρα μας μέσα σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης διεθνούς αβεβαιότητας.

Σύμφωνα με πληροφορίες ο κ. Μητσοτάκης προτίθεται να συνδέσει και το υπό συζήτηση νομοσχέδιο για την επιστολική ψήφο των Ελλήνων του εξωτερικού με την μεγάλη εικόνα της ισχυροποίησης της χώρας. Αναμένεται να επιχειρηματολογήσει ότι αποτελεί και μια εθνική απάντηση στη συγκεκριμένη ταραγμένη διεθνή συγκυρία, καθώς χαλυβδώνει περισσότερο τους δεσμούς ανάμεσα στους απόδημους και στη μητέρα πατρίδα. 

Θα επισημάνει ότι με τον τρόπο αυτό καθιστά την Ελλάδα πιο ισχυρή καθώς ενώνει τον οικουμενικό ελληνισμό εντός και εκτός των συνόρων της χώρας, ενώ θα ζητήσει από τη Βουλή κοινή στάση και την ψήφο όλων των πολιτικών δυνάμεων.

Όσον αφορά το περιεχόμενο του νομοσχεδίου ο κ. Μητσοτάκης αναμένεται να επισημάνει ότι με την  δυνατότητα για επιστολική ψήφο στους απόδημους και στις εθνικές εκλογές, ανταποκρίνεται σε ένα διαχρονικό αίτημά τους προκειμένου να έχουν τα ίδια δικαιώματα με τους εν Ελλάδι ψηφοφόρους. Παράλληλα όμως ότι συνιστά στην  πράξη και μία πρωτοβουλία βαθιά δημοκρατική καθώς διευρύνει το εκλογικό σώμα και απαντά στις τάσεις της εποχής, δηλαδή της αδιαφορίας, της αποχής και της παραίτησης από τη συμμετοχή στα κοινά.

Αναφορικά με την πολεμική κρίση ο κ. Μητσοτάκης αναμένεται επίσης να αναφερθεί εκ νέου στην πρώτη προτεραιότητα που είναι η προστασία και ο ασφαλής επαναπατρισμός των χιλιάδων Ελλήνων που παραμένουν εγκλωβισμένοι σε διάφορα κράτη του Κόλπου. Ο ίδιος επισήμανε πάντως τις δυσκολίες και κατά την χθεσινή συνάντηση με τον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Όπως ανέφερε στον κ. Ανδρουλάκη, “έχει γίνει ήδη μία πολύ σοβαρή δουλειά προετοιμασίας, αλλά, έως ότου ανοίξουν οι εναέριοι χώροι για να μπορέσουν να δρομολογηθούν πτήσεις, η απομάκρυνσή τους αυτή τη στιγμή είναι δύσκολη”.

Προτεραιότητα για την Αθήνα συνιστά και η ασφάλεια των ναυτικών μας στα πλοία που κινούνται στην ευρύτερη περιοχή του Περσικού Κόλπου. Ο υπουργός Εμπορικής Ναυτιλίας Βασίλης Κικίλιας ανέφερε χθες στο Reuters ότι 10 ελληνικής σημαίας πλοία βρίσκονται μέσα στον Κόλπο.

Με το ενδεχόμενο μιας παρατεταμένης πολεμικής κρίσης στην Μέση Ανατολή να είναι πλέον ορατό, η διάσταση των πιθανών οικονομικών επιπτώσεων απασχολεί ολοένα και περισσότερο (και) την Αθήνα, με επίκεντρο τις τιμές της ενέργειας και το ενδεχόμενο νέου κύματος ακρίβειας, με προαναγγελία  εντατικοποίησης ελέγχων για την αντιμετώπιση φαινομένων κερδοσκοπίας. 

Η ενεργειακή ανθεκτικότητα της χώρας βρέθηκε χθες στο επίκεντρο σύσκεψης στην οποία επιβεβαιώθηκε, σύμφωνα με τον Σταύρο Παπασταύρου, ότι στη χώρα μας υπάρχει επάρκεια εφοδιασμού.

Η κυβέρνηση αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο στήριξης στην ενέργεια εφόσον η κρίση κλιμακωθεί, δηλώνει πάντως ότι δεν είμαστε εκεί. “Εφόσον, όμως, χρειαστεί να στηριχθούν νοικοκυριά και επιχειρήσεις σε υπέρμετρες αυξήσεις, σε οτιδήποτε καταστεί αυτό ανάγκη, προφανώς δεν θα αφήσουμε την κοινωνία απροστάτευτη, όπως κάναμε τις προηγούμενες φορές στηρίξαμε, έτσι θα στηρίξουμε και τώρα”, διαμηνύει το Μαξίμου.

“Το κράτος, αν χρειαστεί, θα κάνει ό,τι απαιτείται προκειμένου να έχουμε περιορισμό των όποιων επιπτώσεων”, τόνισε από την πλευρά του ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης.

Όσον αφορά τα ζητήματα ασφάλειας επισημαίνεται πως δεν υπάρχει καμία ένδειξη ή καμία αίσθηση που να μας κάνει να είμαστε παραπάνω ανήσυχοι, όμως θα ήταν αφελές, εάν δεν ήταν όλες οι αρμόδιες υπηρεσίες υπέρ το δέον προνοητικές για τη φύλαξη των στόχων. “Δεν είμαστε σε μια κανονική περίοδο λόγω της σύρραξης που υπάρχει πολύ κοντά μας. Η Ελλάδα έχει μια συγκεκριμένη γεωγραφική θέση, δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας, αλλά υπάρχουν πάρα πολλοί λόγοι αυξημένης επιφυλακής”, τονίζουν κυβερνητικά στελέχη.

Ο πρωθυπουργός αναμένεται να συνεχίσει και τις τηλεφωνικές επικοινωνίες με ηγέτες της Μέσης Ανατολής, στις οποίες προτάσσει την ανάγκη να αποφευχθεί περαιτέρω κλιμάκωση και να μην  ανοίξει ένα νέο μέτωπο μέσω εκτεταμένων χερσαίων επιχειρήσεων στον Νότιο Λίβανο.

Από το ξέσπασμα των πολεμικών επιχειρήσεων ο κ. Μητσοτάκης έχει συνομιλήσει με τον Πρόεδρο του Λιβάνου, με τον Βασιλιά της Ιορδανίας, με τον πρωθυπουργό του Ισραήλ, με τον Πρίγκιπα Διάδοχο της Σαουδικής Αραβίας, με  τον Εμίρη του Κατάρ και με τον Πρόεδρο των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. 

Χρόνης Διαμαντόπουλος

Παγκόσμιοι κλυδωνισμοί και ενεργειακή αβεβαιότητα

Σύμφωνα με την εκτίμηση του Προέδρου του ΕΒΕΠ, η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια νέα δοκιμασία. Ο κ. Κορκίδης τονίζει χαρακτηριστικά: «Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή ενδέχεται να δημιουργήσει στη παγκόσμια οικονομία κλυδωνισμούς, μειώνοντας το παγκόσμιο ΑΕΠ από -0,2% έως και -1%, αυξάνοντας τον πληθωρισμό +1% και επιβραδύνοντας τις επενδύσεις προς αποφυγή ρίσκου».

Το μέγεθος της ζημιάς θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια και τη διασπορά των μαχών, με το πετρέλαιο να αποτελεί τη «θρυαλλίδα» των εξελίξεων. Ο κίνδυνος στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου, μπορεί να εκτοξεύσει το Brent πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, επαναφέροντας ισχυρές πληθωριστικές πιέσεις στην Ευρώπη μέσω των τιμών LNG και φυσικού αερίου.

Οι Πέντε «Πληγές» για την Ελλάδα

Για τη χώρα μας, ο Βασίλης Κορκίδης εντοπίζει άμεσες και έμμεσες επιπτώσεις σε πέντε κρίσιμους τομείς: ναυτιλία, εμπόριο, ενέργεια, τουρισμό και γεωπολιτική σταθερότητα.

Ναυτιλία και Λιμάνια

Σύμφωνα με τον κ. Κορκίδη «στην εμπορική ναυτιλία, πιθανές επιθέσεις ή εμπλοκές στα Στενά του Ορμούζ και στην Ερυθρά Θάλασσα θα οδηγήσουν σε αύξηση ναύλων και ασφαλίστρων κατά κινδύνων πολέμου, ανακατεύθυνση πλοίων μέσω Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας, καθυστερήσεις και μειωμένη αξιοπιστία των logistics, με αποτέλεσμα υψηλότερο λειτουργικό κόστος και πιέσεις στις ναυλώσεις για τις ελληνόκτητες εταιρείες. Η διαταραχή του εμπορίου και των εισαγωγών, ιδίως μέσω της Διώρυγας του Σουέζ, είναι προφανές ότι θα επηρεάσει εκ νέου την εφοδιαστική αλυσίδα, τη μεταποίηση και το λιανικό εμπόριο, καθώς οι εισαγωγές πρώτων υλών, σιτηρών και πετροχημικών επηρεάζονται άμεσα, αυξάνοντας το κόστος εισαγωγών σε ενέργεια, πρώτες ύλες και τεχνολογικά προϊόντα, ενώ δημιουργούν ανασφάλεια στις εξαγωγές προς χώρες της Μέσης Ανατολής και Αφρικής».

Τουρισμός

Όπως εξηγεί επίσης ο Πρόεδρος του ΕΒΕΠ «σε διεθνές επίπεδο οι χρηματοπιστωτικές αγορές είναι σύνηθες να αντιδρούν με πτώση μετοχών και μεταβλητότητα ομολόγων, κυρίως σε κλάδους υψηλής ενεργειακής εξάρτησης, ενώ παρατηρείται άνοδος του χρυσού και του δολαρίου ως ασφαλή καταφύγια και υποχώρηση νομισμάτων αναδυόμενων αγορών. Επίσης, αναμένονται τάσεις μείωσης επενδύσεων, κάμψης τουρισμού και εξαγωγών, περιορισμού ροών πετρελαίου, ακόμη και αντίστροφης μετανάστευσης, καθώς αυξάνεται η στρατιωτική επιτήρηση».

Εμπόριο και ακρίβεια

«Τις πιθανές επιπτώσεις από την νέα σύρραξη και τη διαταραχή των εμπορευματικών ροών θα βιώσουν και πάλι τα λιμάνια της Ανατολικής Μεσογείου και ιδιαίτερα το λιμάνι του Πειραιά το οποίο, ως γνωστόν, έχει απωλέσει μεγάλο μέρος της εμπορευματικής κίνησης του από την κατάσταση στην Ερυθρά Θάλασσα», τονίζει ο κ. Κορκίδης στη συνέχεια και εξηγεί: «Η νέα σύρραξη εξανεμίζει τις ελπίδες των Μεσογειακών λιμένων για μια ειρηνική περίοδο ανάκαμψης, καθώς μεγάλες εταιρίες διακίνησης εμπορευματοκιβωτίων διαβλέποντας την κατάσταση θα «ανακρούσουν πρύμναν» σε σχεδιασμούς διέλευσης από το Σουέζ. Παράλληλα, η άνοδος των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου, ως απότοκο της αντίδρασης των αγορών θα επιβαρύνει, άμεσα τις οδικές, ακτοπλοϊκές και αεροπορικές μεταφορές, το κόστος παραγωγής και τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, ενισχύοντας τις πληθωριστικές πιέσεις, ιδίως σε τρόφιμα και ενέργεια.

Σε διεθνές επίπεδο οι χρηματοπιστωτικές αγορές είναι σύνηθες να αντιδρούν με πτώση μετοχών και μεταβλητότητα ομολόγων, κυρίως σε κλάδους υψηλής ενεργειακής εξάρτησης, ενώ παρατηρείται άνοδος του χρυσού και του δολαρίου ως ασφαλή καταφύγια και υποχώρηση νομισμάτων αναδυόμενων αγορών».

Παρά τις προκλήσεις, ο κ. Κορκίδης επισημαίνει ότι η Ελλάδα καλείται να διατηρήσει λεπτές ισορροπίες, ενώ ταυτόχρονα «ενισχύεται ο ρόλος της ως ενεργειακού κόμβου LNG και γεωπολιτικού συμμάχου».

Μετά το κύμα μακροχρόνιων συμφωνιών για την προμήθεια αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), στις οποίες πρωταγωνιστικό ρόλο διαδραματίζει η Atlantic SEE LNG Trade, καθώς και την υπογραφή της Κοινής Διακήρυξης στο πλαίσιο του Transatlantic Gas Security Summit, το ενδιαφέρον μετατοπίζεται πλέον στο επίπεδο των Διαχειριστών δικτύων και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Το μήνυμα που εκπέμπεται είναι σαφές: τα ρυθμιστικά εμπόδια υποχωρούν, προκειμένου να ενισχυθεί η εμπορική ελκυστικότητα ενός έργου-ορόσημο που τοποθετεί την Ελλάδα στο επίκεντρο της ενεργειακής διασύνδεσης μεταξύ Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών.

Καθοριστικής σημασίας θεωρείται η επόμενη συνάντηση που έχει προγραμματιστεί για τις 3 Μαρτίου στις Βρυξέλλες. Σύμφωνα με πληροφορίες από τις τεχνικές διαβουλεύσεις που πραγματοποιήθηκαν στην Ουάσιγκτον, με τη συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του αμερικανικού υπουργείου Ενέργειας, διαφαίνεται μετατόπιση της στάσης των ευρωπαϊκών αρχών. Η επικεφαλής της Γενικής Διεύθυνσης Ενέργειας, Ντίτε Γιουλ Γιόργκενσεν, φέρεται να εξέφρασε πρόθεση εξέτασης ενός πιο ευέλικτου πλαισίου δέσμευσης δυναμικότητας για τον Κάθετο Διάδρομο, εγκαταλείποντας την προηγούμενη αυστηρή προσέγγιση που περιόριζε τις δεσμεύσεις σε μηνιαία προϊόντα.

Η εξέλιξη αυτή εκτιμάται ότι θα ενισχύσει σημαντικά το ενδιαφέρον των ενεργειακών εταιρειών, οι οποίες μέχρι σήμερα αντιμετώπιζαν με επιφυλακτικότητα το περιορισμένο χρονικό εύρος των διαθέσιμων συμβολαίων. Παράλληλα, στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων βρίσκονται κρίσιμα ζητήματα, όπως η εξασφάλιση χρηματοδότησης και η αναθεώρηση των χρεώσεων διαμετακόμισης, με στόχο την άρση των εμποδίων και την επιτάχυνση της υλοποίησης του έργου.

Η επικείμενη συνάντηση στις Βρυξέλλες αναμένεται να αποτελέσει κομβικό σημείο για την οριστική διευθέτηση των εκκρεμοτήτων, ανοίγοντας τον δρόμο για την πλήρη λειτουργία του Κάθετου Διαδρόμου και την περαιτέρω εδραίωση της Ελλάδας ως βασικού ενεργειακού κόμβου στην ευρύτερη περιοχή.

Επί τάπητος νέες πρωτοβουλίες

Στελέχη της αγοράς επισημαίνουν ότι τα μακροπρόθεσμα συμβόλαια που υπεγράφησαν στις ΗΠΑ λειτουργούν ως «πολιορκητικός κριός» για την επίλυση των εκκρεμοτήτων του Κάθετου Διαδρόμου. Για να καταστεί όμως η διαδρομή ανταγωνιστική και να αυξηθεί η δυναμικότητά της, απαιτείται και χρηματοδοτική στήριξη, κάτι που αναδεικνύει και το Κοινό Ανακοινωθέν των 13 χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης που εκδόθηκε προχθές. Στο πλαίσιο αυτό, το επόμενο διάστημα αναμένεται να τεθούν επί τάπητος πρωτοβουλίες όπως παροχή χαμηλότοκων πιστώσεων από φορείς όπως η αμερικανική κρατική τράπεζα εξαγωγικών πιστώσεων Exim Bank για τον τεχνικό εξοπλισμό (σταθμοί συμπίεσης) σε Βουλγαρία και Ρουμανία, αποτρέποντας την αύξηση στις ταρίφες μεταφοράς, που θα επιβάρυνε τον τελικό καταναλωτή.

Δεν είναι τυχαίο ότι η Ρουμανία ανακήρυξε ήδη ως έργα εθνικής σημασίας τον εκσυγχρονισμό πέντε μετρητικών σταθμών στο σκέλος του Κάθετου Διαδρόμου που βρίσκεται στην επικράτειά της, δίνοντας σήμα fast tracking των σχετικών έργων. Αντίστοιχα, η Βουλγαρία υπογράμμισε ότι επιδιώκει την ολοκλήρωση των έργων αναβάθμισης έως το τέλος του έτους, επιδιώκοντας παράλληλα κοινοτική χρηματοδότηση από το Ταμείο Εκσυγχρονισμού της Ε.Ε.

Ο ρόλος της Atlantic SEE LNG

Πέρα από τη «ραχοκοκαλιά» του Διαβαλκανικού Αγωγού, στο προσκήνιο μπαίνουν πλέον και νέες υποδομές. Η Atlantic SEE LNG Trade υπογραμμίζει ότι η απαγόρευση του ρωσικού αερίου ανοίγει τεράστιες αναπτυξιακές προοπτικές, με την εταιρεία να αξιολογεί ήδη τη συμμετοχή της σε νέα FSRU και μονάδες ηλεκτροπαραγωγής.

Σε αυτό το αφήγημα εντάσσεται και η νέα μονάδα των 800 MW στην Αλεξανδρούπολη των ΔΕΗ και ΔΕΠΑ Εμπορίας που επισκέφθηκε χθες ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης. Η επίσκεψη είχε ισχυρή σημειολογία, καθώς ο πρωθυπουργός συνέδεσε τη μονάδα με τον Κάθετο Διάδρομο και το FSRU της Αλεξανδρούπολης. Πίσω από τις δηλώσεις του μπορεί να διαβάσει κανείς το ότι η Ελλάδα πλέον δεν θα εξάγει μόνο αέριο, αλλά θα μετατρέπει το αμερικανικό LNG σε ηλεκτρισμό, εξάγοντας και ρεύμα προς τον Βορρά και ενισχύοντας τον ρόλο της ως περιφερειακού ενεργειακού κόμβου στην ευρύτερη περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.

Στρατηγική ευθυγράμμιση

Η στρατηγική σύγκλιση των χωρών του Διαδρόμου είναι πλέον πιο ισχυρή από ποτέ. Ενδεικτική είναι η δήλωση του CEO της ουκρανικής Naftogaz, Oleksiy Chernyshov, που χαρακτήρισε τη συμφωνία με την Atlantic SEE LNG ως «εγγύηση» για τη μόνιμη ενσωμάτωση της Ουκρανίας στον ευρωπαϊκό χάρτη και το οριστικό τέλος στους ρωσικούς ενεργειακούς εκβιασμούς. Με τη Βουλγαρία να εστιάζει στη χρηματοδότηση και τη Ρουμανία στην ανταγωνιστικότητα των χρεώσεων, ο Κάθετος Διάδρομος μετατρέπεται από σχέδιο σε μια νέα, μη αναστρέψιμη ενεργειακή πραγματικότητα.

Η υπό κατασκευή μονάδα, αποτέλεσμα επένδυσης ύψους 400 και πλέον εκατομμυρίων ευρώ από την ΔΕΗ και την ΔΕΠΑ Εμπορίας, αναμένεται να ενταχθεί στο ηλεκτρικό σύστημα της χώρας εντός του 2027 και για τη λειτουργία της θα δημιουργηθούν 80 μόνιμες θέσεις εργασίας.

«H επίσκεψη αυτή είναι και ιδιαίτερα σημαντική, καθώς έρχεται μία ημέρα μετά τις σημαντικές ανακοινώσεις οι οποίες έγιναν στην Ουάσιγκτον για την ενεργοποίηση του Κάθετου Διαδρόμου, ενός πολύ φιλόδοξου έργου που βάζει την Ελλάδα στο κέντρο των γεωπολιτικών και γεω-ενεργειακών εξελίξεων μιας ευρύτερης περιοχής», τόνισε κατά τη διάρκεια της επίσκεψης ο Πρωθυπουργός.

«Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι αν κοιτάξει κανείς 6-7 χρόνια πίσω, ειδικά εδώ στην περιοχή της Αλεξανδρούπολης, μιλάμε για μία άλλη πόλη, για έναν άλλο Έβρο, για μία τελείως διαφορετική δυναμική. Και αυτό σε μεγάλο βαθμό οφείλεται στην επιλογή της κυβέρνησης να προτάξει την ιδιαίτερη γεωγραφική θέση της Αλεξανδρούπολης στα ενεργειακά μας σχέδια. Kαι είναι νομίζω σαφές ότι δικαιωνόμαστε για τις επιλογές αυτές που έχουμε κάνει», προσέθεσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης.

Ο Πρωθυπουργός ενημερώθηκε για την πορεία και το χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης του έργου από τον Αναπληρωτή Διευθύνοντα Σύμβουλο της ΔΕΗ Αλέξη Παϊζή, τον Διευθύνοντα Σύμβουλο της ΔΕΠΑ Εμπορίας Κωνσταντίνο Ξιφαρά και τους Δημήτρη Κοπελούζο και Χρήστο Κοπελούζο του Ομίλου Κοπελούζου, που μέσω της Damco έχει αναλάβει την κατασκευή.

Κατά την περιήγηση στο εργοτάξιο επισημάνθηκε ο ρόλος που μπορεί να διαδραματίσει η νέα μονάδα στην κατεύθυνση ενίσχυσης του ρόλου της Ελλάδας ως περιφερειακού ενεργειακού κόμβου, καθώς αναμένεται να τροφοδοτεί αγορές της νοτιοανατολικής Ευρώπης, ενώ παράλληλα θα τονώσει την ενεργειακή ανθεκτικότητα της χώρας μας σε περίοδο γεωπολιτικής αβεβαιότητας, σε συνδυασμό με τις ΑΠΕ που έχουν αναπτυχθεί.

Στο πλαίσιο αυτής της στρατηγικής, ο νέος θερμοηλεκτρικός σταθμός θα συνδέεται και με την πλωτή μονάδα αποθήκευσης και επαναεριοποίησης φυσικού αερίου (FSRU) ανοιχτά της Αλεξανδρούπολης, καθιστώντας την περιοχή «σταυροδρόμι» δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου.

Η δήλωση του Πρωθυπουργού:

«Νομίζω ότι δεν είναι υπερβολή να πει κανείς ότι στην Αλεξανδρούπολη πράγματι χτυπάει η ενεργειακή “καρδιά”, θα έλεγα όχι μόνο της Ελλάδος αλλά και όλης της Ανατολικής Ευρώπης.

Μετά τις πολύ σημαντικές επενδύσεις οι οποίες έχουν γίνει μέχρι στιγμής για την υποδοχή υγροποιημένου φυσικού αερίου, εδώ δρομολογείται μία υπερσύγχρονη μονάδα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από φυσικό αέριο.

Μία μονάδα η οποία είναι απολύτως συμπληρωματική των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, βλέπουμε εδώ στο βάθος τις ανεμογεννήτριες οι οποίες λειτουργούν. Και είναι ακριβώς αυτός ο συνδυασμός Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και πολύ αποτελεσματικών μονάδων φυσικού αερίου που επιτρέπουν στη χώρα μας πια να προσδοκά ότι θα έχει χαμηλότερες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά να προσδοκά κιόλας να συνεχίσει, όπως το κάνει το τελευταίο διάστημα, να είναι εξαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας και όχι απλά εισαγωγέας.

Η μονάδα αυτή συνολικά θα έχει ισχύ παραπάνω από 800MW. Θα ενταχθεί στο σύστημα μέσα στον επόμενο χρόνο και μιλάμε για μία επένδυση η οποία ξεπερνά τα 400 εκατομμύρια ευρώ, ΔΕΗ μαζί με ΔΕΠΑ Εμπορίας, η οποία θα είναι έτοιμη μέσα στον επόμενο χρόνο.

Και, βέβαια, η επίσκεψη αυτή είναι και ιδιαίτερα σημαντική, καθώς έρχεται μία ημέρα μετά τις σημαντικές ανακοινώσεις οι οποίες έγιναν στην Ουάσιγκτον για την ενεργοποίηση του Κάθετου Διαδρόμου, ενός πολύ φιλόδοξου έργου που βάζει την Ελλάδα στο κέντρο των γεωπολιτικών και γεω-ενεργειακών εξελίξεων μιας ευρύτερης περιοχής.

Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι αν κοιτάξει κανείς 6-7 χρόνια πίσω, ειδικά εδώ στην περιοχή της Αλεξανδρούπολης, μιλάμε για μία άλλη πόλη, για έναν άλλο Έβρο, για μία τελείως διαφορετική δυναμική. Και αυτό σε μεγάλο βαθμό οφείλεται στην επιλογή της κυβέρνησης να προτάξει την ιδιαίτερη γεωγραφική θέση της Αλεξανδρούπολης στα ενεργειακά μας σχέδια. Kαι είναι νομίζω σαφές ότι δικαιωνόμαστε για τις επιλογές αυτές που έχουμε κάνει».

Ο Αναπληρωτής Διευθύνων Σύμβουλος της ΔΕΗ Αλέξης Παΐζης σημείωσε από την πλευρά του: «Είναι μία “βαριά” βιομηχανική μονάδα, παρέχει ευελιξία κι είναι συμπληρωματική των ΑΠΕ. Θεωρούμε ότι είναι μία πολύ καλή επένδυση που προάγει και το εξαγωγικό προφίλ του ενεργειακού μείγματος στην Ελλάδα και θωρακίζει το δικό μας ελληνικό σύστημα».

Στήριξη της ελληνικής πολιτείας στην ελληνική καινοτομία – Νέο πρόγραμμα 2.000 επιδοτούμενων θέσεων της ΔΥΠΑ στην Ανατολική Μακεδονία-Θράκη

Νωρίτερα, ο Πρωθυπουργός επισκέφθηκε τις εγκαταστάσεις της εταιρείας Prisma Electronics, η οποία δραστηριοποιείται στον σχεδιασμό, την ανάπτυξη και την παραγωγή προηγμένων ηλεκτρονικών συστημάτων για τομείς όπως η άμυνα, η αεροδιαστημική, η ναυτιλία, οι βιομηχανικές εφαρμογές και οι κρίσιμες υποδομές. 

Ο Πρωθυπουργός ξεναγήθηκε από τη διοίκηση της εταιρείας, τους Γιώργο, Ηλία και Χρήστο Γιορδαμλή, στους χώρους παραγωγής. Συνομίλησε με το προσωπικό και ενημερώθηκε για τις καινοτόμες λύσεις που προσφέρει η Prisma Electronics, η οποία συνεργάζεται με κορυφαίους διεθνείς φορείς, όπως ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος, η Airbus DS και το CERN.

Κατά τη διάρκεια της περιήγησης στους χώρους της Prisma ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε την ευκαιρία να ανακοινώσει ένα νέο πρόγραμμα επιχορήγησης επιχειρήσεων από τη ΔΥΠΑ για την πρόσληψη ανέργων σε θέσεις πλήρους απασχόλησης, που θα αφορά 2.000 ωφελούμενους στην περιοχή της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης. Η επιχορήγηση θα ανέρχεται σε έως 875 ευρώ ανά μήνα. Το πρόγραμμα θα καλύπτει μισθολογικό και μη μισθολογικό κόστος, περιλαμβανομένων των δώρων και του επιδόματος άδειας.

Ολοκληρώνοντας την επίσκεψη, ο Πρωθυπουργός σημείωσε: «Είναι πράγματι μια ευχάριστη έκπληξη εδώ, στην ακριτική Αλεξανδρούπολη, να συναντά κανείς μια εταιρεία τόσο υψηλής τεχνολογίας και τεχνογνωσίας, όπως η Prisma Electronics. Θερμά συγχαρητήρια γι’ αυτά τα οποία έχετε πετύχει. 

Για εμάς η στήριξη της υψηλής τεχνολογίας και της καινοτομίας αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα. Και βέβαια, καθώς θα δαπανούνται ολοένα και περισσότεροι πόροι για την ευρωπαϊκή άμυνα, είναι πάρα πολύ σημαντικό να υπάρχει σημαντική ελληνική προστιθέμενη αξία στα εξοπλιστικά προγράμματα, τα οποία δρομολογούνται αυτή τη στιγμή από το Υπουργείο Άμυνας, κάτι το οποίο ήδη έχετε ξεκινήσει να κάνετε. Και να γνωρίζετε ότι θα υπάρχει διαρκής στήριξη από την ελληνική πολιτεία στην ελληνική καινοτομία.

Εδώ φέρνετε και δημιουργείτε πολλές καλοπληρωμένες δουλειές. Έχετε ήδη 150 εργαζόμενους υψηλών δεξιοτήτων, καλά αμειβόμενους. Θα έλεγα ότι είναι κατ’ εξοχήν εργαζόμενοι οι οποίοι ωφελήθηκαν και ωφελούνται και από τη φορολογική  πολιτική της κυβέρνησης.

Αλλά για εμάς η διαρκής δημιουργία νέων θέσεων εργασίας αποτελεί και αυτή κεντρική προτεραιότητα. Είμαι σήμερα στην ευχάριστη θέση να αναγγείλω ένα νέο πρόγραμμα της ΔΥΠΑ για την Ανατολική Μακεδονία και τη Θράκη: 2.000 επιδοτούμενες θέσεις εργασίας. Το πρόγραμμα θα ξεκινήσει σε δύο εβδομάδες από τώρα. Το προηγούμενο είχε πάρα πολύ υψηλή απορρόφηση. Ίσως καταφέρετε και εσείς μέσα από αυτό το πρόγραμμα να προσελκύσετε κάποιους νέους εργαζόμενους.

Και βέβαια, το σημαντικό είναι να μπορεί η εταιρεία να επενδύει στους εργαζόμενους. Βλέπω ότι εδώ έχετε εργαζόμενους που είναι πολλά χρόνια μαζί σας και αυτό νομίζω ότι έχει μια ξεχωριστή αξία. Δεν υπάρχει επιτυχημένη εταιρεία χωρίς ευχαριστημένους εργαζόμενους, πόσω μάλλον για μια τόσο σημαντική και δύσκολη δουλειά, όπως αυτή την οποία επιτελούν οι εργαζόμενοί σας.

Οπότε θα ήθελα και από εδώ να μεταφέρω ότι το ελληνικό οικοσύστημα καινοτομίας, ειδικά αυτό το οποίο σχετίζεται και με την άμυνα ή με την προστασία των κρίσιμων υποδομών, με τη ναυτιλία μας, τυγχάνει της προσοχής και του αμέριστου ενδιαφέροντος της πολιτείας.

Σας εύχομαι πάντα επιτυχίες και με το καλό καινούργια καινοτόμα έργα, περισσότερους δορυφόρους, καινούργια συστήματα για την αμυντική μας βιομηχανία και να μεγαλώσετε, με περισσότερους εργαζόμενους και περισσότερες θέσεις εργασίας».

Ο Διευθύνων Σύμβουλος της Prisma Electronics, Χρήστος Γιορδαμλής, ανέφερε από την πλευρά του: «Είναι χαρά μας και τιμή μας να έχουμε σήμερα εδώ τον Πρωθυπουργό της χώρας, ώστε να δει ιδίοις όμμασι πώς ελληνικές εταιρείες παράγουν και καινοτομούν -στο εργοστάσιο της Prisma Electronics ηλεκτρονικά για την άμυνα, το διάστημα αλλά και τη ναυτιλία και πλήθος άλλων εφαρμογών- επιτρέποντας σε πολλές άλλες ελληνικές και ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να βρίσκουν αξιόπιστα προϊόντα για να κατακτήσουν τις διεθνείς αγορές».

Οι Υπουργοί Ενέργειας και οι εκπρόσωποι της Ελληνικής Δημοκρατίας, της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας, της Ουγγαρίας, της Δημοκρατίας της Πολωνίας, της Ρουμανίας, της Σλοβακικής Δημοκρατίας, της Δημοκρατίας της Μολδαβίας, της Ουκρανίας, της Δημοκρατίας της Κροατίας, της Δημοκρατίας της Λιθουανίας, της Δημοκρατίας της Σερβίας, της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης και των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, εφεξής αναφερόμενοι ως οι «Συμμετέχοντες»,

Αναγνωρίζοντας τις στρατηγικές σχέσεις μεταξύ των Συμμετεχόντων και τη μακροχρόνια συνεργασία μεταξύ των Συμμετεχόντων στους τομείς της ενέργειας, του εμπορίου, της ασφάλειας και άλλους τομείς·

Αναγνωρίζοντας τη συνεχιζόμενη ισχυρή συνεργασία στο πλαίσιο της Συνεργασίας για τη Διατλαντική Ενεργειακή Συνεργασία (P-TEC) και της Πρωτοβουλίας των Τριών Θαλασσών (3SI)·

Αναγνωρίζοντας ότι η διαφοροποίηση των προμηθειών και των οδεύσεων φυσικού αερίου είναι ζωτικής σημασίας για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης και ότι οι προηγούμενες εξαρτήσεις από τον εφοδιασμό υπογράμμισαν τη σημασία ανθεκτικών και διαφοροποιημένων ενεργειακών πηγών, και ότι η συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες θα ενισχύσει την ενεργειακή ανθεκτικότητα της Ευρώπης και θα διασφαλίσει ασφαλή και αξιόπιστη πρόσβαση στο φυσικό αέριο·

Υπενθυμίζοντας τις απειλές για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης το 2006, το 2009, το 2014, το 2018 και από το 2022 και εξής·

Σημειώνοντας την ηγετική θέση των Ηνωμένων Πολιτειών στην ενεργειακή αφθονία, τους στόχους της ενισχυμένης περιφερειακής ολοκλήρωσης και της ενισχυμένης διατλαντικής ενεργειακής εμπορικής συνεργασίας·

Λαμβάνοντας υπόψη την αυξανόμενη σημασία των έργων υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) σε χώρες όπως η Κροατία, η Ελλάδα, η Λιθουανία και η Πολωνία ως σημαντικών επενδύσεων που συμβάλλουν στην ενεργειακή ασφάλεια και την οικονομική ευημερία στην κεντρική και ανατολική Ευρώπη·

Επαινώντας τις περιφερειακές προσπάθειες για την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας μέσω της αύξησης της ρευστότητας των περιφερειακών αγορών φυσικού αερίου και μέσω της σύναψης εμπορικών συμβάσεων με προμηθευτές LNG των Ηνωμένων Πολιτειών· και

Αναγνωρίζοντας ότι η Ουκρανία διαθέτει μία από τις μεγαλύτερες υπόγειες εγκαταστάσεις αποθήκευσης φυσικού αερίου στην Ευρώπη, η οποία θα πρέπει να ενταχθεί στις περιφερειακές αγορές φυσικού αερίου και σε εμπορικό κόμβο συναλλαγών, υποστηρίζοντας την οικονομική ανάκαμψη και ανασυγκρότηση της Ουκρανίας·

Υποστηρίζοντας την κοινή αίσθηση επείγοντος για την επαναβιομηχάνιση της μεταποιητικής ικανότητας μέσω στρατηγικής πολιτικής, διάθεσης κεφαλαίων και μείωσης των κινδύνων της εφοδιαστικής αλυσίδας, ιδίως για τη διευκόλυνση της ανάπτυξης και επέκτασης των ενεργειακών συστημάτων και υποδομών ως μέσο προώθησης της αμοιβαίας ευημερίας, της οικονομικής ανθεκτικότητας και της εθνικής ασφάλειας·

ΚΑΤΕΛΗΞΑΝ ΣΤΗΝ ΑΚΟΛΟΥΘΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ:

Οι Συμμετέχοντες επιδιώκουν να ενισχύσουν την ανθεκτικότητα των αγορών φυσικού αερίου, αξιοποιώντας πλήρως τις υφιστάμενες υποδομές, ενώ προβαίνουν σε προσθήκες, εφόσον απαιτείται, προκειμένου να αυξηθούν οι παραδόσεις και να δημιουργηθούν οικονομίες κλίμακας ώστε να ικανοποιηθούν οι στρατηγικές ενεργειακές προτεραιότητες.

Οι Συμμετέχοντες επιδιώκουν να συνεχίσουν τη συνεργασία τους για την προώθηση διαφανούς και μη διακριτικής πρόσβασης στις υποδομές φυσικού αερίου στην κεντρική και ανατολική Ευρώπη, με σκοπό την ενίσχυση της ασφάλειας του εφοδιασμού φυσικού αερίου για τους Υπογράφοντες.

Οι Συμμετέχοντες προτίθενται να εργαστούν για την αύξηση της διαφάνειας της αγοράς φυσικού αερίου, την εναρμόνιση των χρηματιστηρίων φυσικού αερίου, την προώθηση αποδοτικών και οικονομικά συμφερουσών ρυθμιστικών πλαισίων τιμολόγησης και τον μετριασμό ή, όπου είναι δυνατόν, την εξάλειψη κανονισμών που θα παρεμποδίσουν τις εισαγωγές φυσικού αερίου, την κατασκευή νέων υποδομών φυσικού αερίου και τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα του εμπορίου φυσικού αερίου.

Οι Συμμετέχοντες δεσμεύονται να κινητοποιήσουν χρηματοδότηση από τον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, συμπεριλαμβανομένων οργανισμών εξαγωγικών πιστώσεων και πολυμερών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, για την επίτευξη του εθνικού και περιφερειακού ενεργειακού στόχου της διασφάλισης ασφαλούς και οικονομικά προσιτού εφοδιασμού φυσικού αερίου σε ολόκληρη την κεντρική και ανατολική Ευρώπη.

Οι Συμμετέχοντες εκφράζουν την πρόθεσή τους και την επιθυμία τους να διαβουλεύονται τακτικά για την εφαρμογή των αρχών συνεργασίας που επιβεβαιώνονται στην παρούσα Κοινή Δήλωση.

Οι Συμμετέχοντες είναι ενωμένοι στη δέσμευσή τους να ενισχύσουν την ενεργειακή ασφάλεια και τη διαφοροποίηση της Ευρώπης, να διασφαλίσουν έναν σταθερό και ανθεκτικό ενεργειακό εφοδιασμό απαλλαγμένο από χειραγώγηση ή εξαναγκασμό και να καλλιεργήσουν αμοιβαία επωφελείς ευκαιρίες για αμερικανικές και ευρωπαϊκές εταιρείες.

Μανώλης Δράκος

Η συμφωνία — που δεν αποτελεί άμεση απάντηση στην ομιλία του Τραμπ κατά της αιολικής ενέργειας — προσφέρει ένα τεράστιο δυνητικό όφελος για την Ευρώπη: θα μπορούσε να ενισχύσει την ενεργειακή ασφάλεια και να απομακρύνει την ήπειρο από τη μεγάλη εξάρτησή της από το αμερικανικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο, σε μια περίοδο που οι ΗΠΑ αποδεικνύονται ασταθής εταίρος.

Η Ευρώπη είναι μία από τις πολλές οικονομικές δυνάμεις που εισάγουν ενέργεια και βλέπουν ολοένα και περισσότερο τις ανανεώσιμες πηγές ως συνώνυμες της ενεργειακής ανεξαρτησίας: η Ινδία προσθέτει ηλιακή ενέργεια με ταχείς ρυθμούς και η Κίνα εγκατέστησε το 2024 περισσότερη αιολική και ηλιακή ισχύ από το σύνολο της ανανεώσιμης ενέργειας που λειτουργεί στις ΗΠΑ.

Οι ΗΠΑ κινούνται σε εντελώς αντίθετη κατεύθυνση, επενδύοντας πλήρως στα ορυκτά καύσιμα και προσπαθώντας να μπλοκάρουν έργα αιολικής και ηλιακής ενέργειας. Στον τομέα της ενέργειας, οι ΗΠΑ είναι πλέον περισσότερο «ευθυγραμμισμένες με χώρες όπως η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Ρωσία», δήλωσε ο Thijs Van de Graaf, αναπληρωτής καθηγητής διεθνούς πολιτικής στο Πανεπιστήμιο της Γάνδης.

Το γιγαντιαίο υπεράκτιο αιολικό έργο της Ευρώπης θα είναι «ο μεγαλύτερος κόμβος καθαρής ενέργειας στον κόσμο», σύμφωνα με την κοινή διακήρυξη που υπεγράφη από το Βέλγιο, τη Δανία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ιρλανδία, το Λουξεμβούργο, τις Κάτω Χώρες, τη Νορβηγία και το Ηνωμένο Βασίλειο στη Σύνοδο της Βόρειας Θάλασσας, που πραγματοποιήθηκε στη Γερμανία τον Ιανουάριο.

Αναμένεται να παράγει 100 γιγαβάτ υπεράκτιας αιολικής ενέργειας — αρκετά για την ηλεκτροδότηση περίπου 50 εκατομμυρίων κατοικιών — οι οποίες θα συνδέονται με τις χώρες μέσω υποθαλάσσιων καλωδίων υψηλής τάσης. Παρουσιάζεται ως τρόπος ενίσχυσης της ενεργειακής ανθεκτικότητας, παροχής προσιτής ηλεκτρικής ενέργειας και διασφάλισης της ενεργειακής ασφάλειας.

Η Ευρώπη, σε αντίθεση με τις ΗΠΑ, δεν διαθέτει τεράστια εγχώρια αποθέματα ορυκτών καυσίμων και η εγχώρια παραγωγή μειώνεται. Ένα μεγάλο κοίτασμα φυσικού αερίου στις Κάτω Χώρες έχει περιοριστεί έπειτα από χρόνια σεισμών, ενώ η παραγωγή από τη γηρασμένη λεκάνη πετρελαίου και φυσικού αερίου της Βόρειας Θάλασσας βρίσκεται σε πτώση.

Το μπλοκ εισάγει σήμερα σχεδόν το 60% της ενέργειάς του. Αυτό το επίπεδο εξάρτησης «αποτελεί ένα είδος ευαλωτότητας… πάνω στην οποία μπορούν να ασκήσουν πίεση άλλοι», δήλωσε η Louise van Schaik, ανώτερη ερευνήτρια στο Clingendael, δεξαμενή σκέψης διεθνών σχέσεων με έδρα τις Κάτω Χώρες.

Και τα τελευταία χρόνια, οι χώρες ασκούν έντονη πίεση.

Η Ρωσία «χρησιμοποίησε πραγματικά το φυσικό αέριο ως όπλο» κατά της Ευρώπης από τότε που εισέβαλε στην Ουκρανία το 2022, είπε η van Schaik. Καθώς η Ρωσία μείωσε τις ροές, οι τιμές εκτινάχθηκαν, αυξάνοντας τους λογαριασμούς ενέργειας και τροφοδοτώντας μια κρίση κόστους ζωής.

Η Ευρώπη κινήθηκε γρήγορα για να μειώσει την εξάρτησή της από τη Ρωσία, αλλά αντί να διαφοροποιήσει τις πηγές της, αντάλλαξε την εξάρτηση από τη Ρωσία με εξάρτηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες, είπε η van Schaik. Σχεδόν το 60% των εισαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου της Ευρώπης το 2025 προέρχεται πλέον από τις ΗΠΑ.

Η έκρηξη των εξαγωγών αμερικανικού LNG προς την Ευρώπη αποτέλεσε σημαντικό υποκατάστατο του ρωσικού αερίου, αλλά εξέθεσε επίσης το μπλοκ σε ευμετάβλητες τιμές φυσικού αερίου που μπορούν να αυξηθούν όταν η ζήτηση είναι υψηλή.

«Είδαμε πολλές επιπτώσεις στην πραγματική οικονομία από την απώλεια του φθηνού ρωσικού αερίου και τη μετάβαση στο LNG, που ήταν πολύ πιο ακριβό», δήλωσε η Linda Kalcher, ιδρύτρια της δεξαμενής σκέψης Strategic Perspectives με έδρα την ΕΕ.

Επιπλέον, ενώ η εξάρτηση από τις ΗΠΑ μπορεί να φαινόταν ασφαλής επιλογή πριν από μερικά χρόνια, μοιάζει ολοένα και πιο επισφαλής υπό μια κυβέρνηση Τραμπ που δεν διστάζει να χρησιμοποιεί την οικονομική της ισχύ τόσο απέναντι σε αντιπάλους όσο και σε συμμάχους.

Το περασμένο καλοκαίρι, καθώς ο Τραμπ κλιμάκωνε τις απειλές για δασμούς, η Ευρώπη δεσμεύτηκε να αγοράζει αμερικανικό πετρέλαιο, φυσικό αέριο και πυρηνική ενέργεια αξίας 250 δισεκατομμυρίων δολαρίων ετησίως για τα επόμενα τρία χρόνια — περισσότερο από τριπλάσιο ποσό από αυτό που εισάγει σήμερα από τις ΗΠΑ.

Τον Οκτώβριο, η κυβέρνηση Τραμπ συνέβαλε στην κατάρρευση των σχεδίων της ναυτιλιακής βιομηχανίας για τον «πρώτο παγκόσμιο φόρο άνθρακα» και τον Νοέμβριο δημοσίευσε στρατηγική εθνικής ασφάλειας που επέκρινε έντονα τις πολιτικές καθαρής ενέργειας της Ευρώπης και ανέφερε ρητά ότι η επέκταση των αμερικανικών ενεργειακών εξαγωγών «μας επιτρέπει να προβάλλουμε ισχύ».

Ωστόσο, οι απαιτήσεις του Τραμπ να αποκτήσει τη Γροιλανδία — με σύντομους φόβους ότι θα εξέταζε ακόμη και τη χρήση στρατιωτικής δύναμης — αποτέλεσαν την πραγματική «στιγμή αφύπνισης», σύμφωνα με τον Van de Graaf. Ήταν ένα τεράστιο πλήγμα για τη διατλαντική σχέση.

Οι ΗΠΑ εφαρμόζουν «τακτικές εκφοβισμού», δήλωσε η Jennifer Morgan, πρώην απεσταλμένη της Γερμανίας για το κλίμα. «Νομίζω ότι αυτό ξύπνησε την ΕΕ στο γεγονός ότι είναι πλέον πολύ εξαρτημένη και ευάλωτη απέναντι σε έναν άλλο ηγέτη», είπε.

Η καθαρή ενέργεια προσφέρει μια διέξοδο από την εξάρτηση από τις ΗΠΑ και έναν δρόμο προς την ενεργειακή ασφάλεια, είπαν ειδικοί στο CNN. Είναι κάτι που η ήπειρος διαθέτει σε αφθονία, από τον ηλιόλουστο νότο έως τον ανεμώδη βορρά. Η Βόρεια Θάλασσα, με τα ρηχά νερά και το θυελλώδες κλίμα της, είναι η «πιο υποσχόμενη περιοχή στον κόσμο» για υπεράκτια αιολική ενέργεια, είπε ο Van de Graaf.

Η αιολική και η ηλιακή ενέργεια παρήγαγαν το 30% της ηλεκτρικής ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2025, ξεπερνώντας για πρώτη φορά τα ορυκτά καύσιμα. Η αιολική ενέργεια κυριαρχεί, παράγοντας το 19% της ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ πέρυσι. «Δεν μπορούμε πλέον να μιλάμε για αυτές τις πηγές ως εναλλακτικές· αυτή είναι η νέα ραχοκοκαλιά της ηλεκτροπαραγωγής μας», είπε ο Van de Graaf.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, ο κλάδος των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας αντιμετωπίζει προκλήσεις: οι πρώτες ύλες και η εργασία είναι ακριβότερες, τα επίπεδα επενδύσεων έχουν μειωθεί και στις ΗΠΑ ο Τραμπ προσπαθεί — όχι ακόμη με επιτυχία — να ακυρώσει έργα αιολικής ενέργειας, πλήττοντας περαιτέρω την εμπιστοσύνη των επενδυτών. Ωστόσο, η ευρωπαϊκή συμφωνία για την υπεράκτια αιολική ενέργεια φιλοδοξεί να μειώσει το κόστος μέσω της τεράστιας κλίμακάς της και της έμφασης στη διασύνδεση μεταξύ των χωρών.

Ο τρόπος με τον οποίο η Ευρώπη αντιλαμβάνεται την καθαρή ενέργεια έχει αλλάξει, είπε η Morgan. Εκεί που κάποτε επρόκειτο για πολιτική για το κλίμα, τώρα αφορά το κόστος και την πολιτική. Η ανανεώσιμη ενέργεια «άλλαξε τα οικονομικά δεδομένα», είπε. «Άλλαξε την πολιτική οικονομία».

Καθώς η κυβέρνηση Τραμπ απομακρύνεται από την καθαρή ενέργεια και ενισχύει τα ορυκτά καύσιμα, επιταχύνει άθελά της το κίνημα της καθαρής ενέργειας στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, είπε ο Van de Graaf. «Παρά όλη τη ρητορική του, ο (Τραμπ) στην πραγματικότητα κάνει χάρη στον κλάδο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας».

Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ ρωτά, μεταξύ άλλων, τον πρωθυπουργό για το κυβερνητικό σχέδιο για την αντιμετώπιση της ενεργειακής ακρίβειας.

Αναλυτικά:

«ΕΠΙΚΑΙΡΗ ΕΡΩΤΗΣΗ

Προς τον Πρωθυπουργό κ. Κυριάκο Μητσοτάκη

Θέμα: Η κυβερνητική πολιτική στην ενέργεια τροφοδοτεί την ακρίβεια και θέτει σε κίνδυνο την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας.

Κύριε Πρωθυπουργέ,

Η ενεργειακή κρίση που βιώνει σήμερα η ελληνική κοινωνία, δεν είναι ούτε τυχαία ούτε αναπόφευκτη. Είναι το αποτέλεσμα συγκεκριμένων πολιτικών επιλογών της κυβέρνησής σας, που μετέτρεψαν την ενέργεια από βασικό κοινωνικό αγαθό σε μηχανισμό διαρκούς ακρίβειας και ανασφάλειας για τα νοικοκυριά, τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και τον αγροτικό κόσμο.

Τα στοιχεία είναι αμείλικτα: σχεδόν ένα στα πέντε ελληνικά νοικοκυριά αδυνατεί να θερμάνει επαρκώς την κατοικία του, ενώ το ποσοστό αυτό εκτοξεύεται στο 27% για τις μονογονεϊκές οικογένειες και τους ηλικιωμένους. Την ίδια ώρα, η ενεργειακή ακρίβεια πνίγει τον παραγωγικό ιστό της χώρας, αποδυναμώνοντας μικρομεσαίες επιχειρήσεις, βιομηχανία και αγροτική παραγωγή και υπονομεύοντας την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας.

Παρά τη σταδιακή αποκλιμάκωση του κόστους στη χονδρεμπορική αγορά, τα ελληνικά νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις συνεχίζουν να πληρώνουν από τα ακριβότερα τιμολόγια ρεύματος στην Ευρώπη. Με δική σας πολιτική επιλογή, η ΔΕΗ έχει απομακρυνθεί από τον κοινωνικό και αναπτυξιακό της ρόλο και λειτουργεί πρωτίστως ως όχημα μεγιστοποίησης κερδών για τους μετόχους της, χωρίς ουσιαστική κρατική εποπτεία και διαφάνεια. Τα λεγόμενα «πράσινα» τιμολόγια αποδείχθηκαν ακριβά, αδιαφανή και απρόβλεπτα, μεταφέροντας όλο το ρίσκο στους καταναλωτές.

Την ίδια στιγμή, με αποκλειστική ευθύνη της κυβέρνησής σας, η ενεργειακή μετάβαση υλοποιείται με άναρχο και στρεβλό τρόπο. Η ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας πραγματοποιήθηκε χωρίς τον στοιχειώδη σχεδιασμό για δίκτυα και υποδομές αποθήκευσης, με αποτέλεσμα τη μαζική απόρριψη παραγόμενης πράσινης ενέργειας. Πρόκειται για ενέργεια που θα μπορούσε σήμερα να μειώνει ουσιαστικά το κόστος ηλεκτρισμού για τα νοικοκυριά, τις επιχειρήσεις και τον αγροτικό κόσμο. Παράλληλα, αγρότες, συνεταιρισμοί και ενεργειακές κοινότητες αποκλείονται συστηματικά από τον ηλεκτρικό χώρο, ενώ η αγορά συγκεντρώνεται όλο και περισσότερο σε λίγους, ισχυρούς και καθετοποιημένους επιχειρηματικούς ομίλους, μετατρέποντας την ενεργειακή μετάβαση σε μηχανισμό αναπαραγωγής ανισοτήτων και εξυπηρέτησης συμφερόντων.

Σαν να μην έφταναν όλα αυτά, πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης που προορίζονταν για την ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων και τη στήριξη των πολιτών λιμνάζουν ή χάνονται λόγω έλλειψης σχεδιασμού και αδυναμίας απορρόφησης.

Η πολιτική σας, όμως, δεν επιβαρύνει μόνο το κόστος ζωής. Υπονομεύει ευθέως και την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας, σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών αναταράξεων. Η καθυστέρηση στην ενίσχυση των δικτύων από τον ΔΕΔΔΗΕ, η απουσία έξυπνων μετρητών και η πρόθεσή σας να παραχωρήσετε τον έλεγχο του ΑΔΜΗΕ σε ιδιώτες,  ακόμη και σε μη ευρωπαϊκά κεφάλαια, εκχωρούν κρίσιμες υποδομές εθνικής και ευρωπαϊκής στρατηγικής σημασίας. Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι η διασύνδεση με την Κύπρο βρίσκεται σήμερα στον αέρα, εξαιτίας των δικών σας χειρισμών.

Στον τομέα των υδρογονανθράκων, οι παλινωδίες και η αδιαφάνεια, σε συνδυασμό με τη βίαιη και χωρίς σχέδιο απολιγνιτοποίηση, αύξησαν την εξάρτηση της χώρας από εισαγόμενα καύσιμα και περιόρισαν την ανθεκτικότητά της σε περιόδους κρίσης.

Ενόψει του 2026, έτους-ορόσημου για την ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική, η Ελλάδα κινδυνεύει να χάσει ακόμη μία κρίσιμη ευκαιρία, εάν επιμείνετε στην ίδια πολιτική ακρίβειας, κοινωνικού αποκλεισμού και έλλειψης στρατηγικού σχεδιασμού.

Κατόπιν των ανωτέρω, ερωτάσθε:

1.- Ποιο είναι, αν υπάρχει, το σχέδιο της κυβέρνησής σας για την αντιμετώπιση της ενεργειακής ακρίβειας και σε ποιο συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα σκοπεύετε να το υλοποιήσετε; Προτίθεστε να λάβετε ουσιαστικά μέτρα για την υποστήριξη των καταναλωτών στην επιλογή των οικονομικότερων τιμολογίων που διαθέτει σήμερα η αγορά; Για ποιον λόγο αρνείστε μέχρι σήμερα να αξιοποιήσετε τη συμμετοχή του Δημοσίου στη ΔΕΗ για τη συγκράτηση των τιμών, επιλέγοντας τη μεγιστοποίηση των κερδών αντί της προστασίας των καταναλωτών;

2.- Γιατί η κυβέρνησή σας συνεχίζει να αποκλείει αγρότες, συνεταιρισμούς και ενεργειακές κοινότητες από τον ηλεκτρικό χώρο; Πότε και με ποια συγκεκριμένα μέτρα θα διασφαλίσετε τη σύνδεση των ΑΠΕ με υποδομές αποθήκευσης, ώστε να σταματήσει η καταστροφική απόρριψη πράσινης ενέργειας και να μειωθεί ουσιαστικά το κόστος για τους καταναλωτές;

3.- Ποιο είναι το σχέδιό σας για την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων γεωπολιτικών κινδύνων; Πώς εξηγείτε το γεγονός ότι κρίσιμες ενεργειακές διασυνδέσεις, όπως αυτή με την Κύπρο, βρίσκονται σήμερα στον αέρα; Προτίθεστε να αναστείλετε την περαιτέρω ιδιωτικοποίηση του ΑΔΜΗΕ ή θα συνεχίσετε την εκχώρηση στρατηγικών υποδομών, με σοβαρές επιπτώσεις στην εθνική και ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια;

Ο Ερωτών

Νικόλαος Ανδρουλάκης

Πρόεδρος της Κ.Ο. ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής».

Η εφαρμογή «El Ticket» και η απόγνωση των οδηγών

Για να αποφευχθεί το απόλυτο χάος στα πρατήρια, η κουβανική κυβέρνηση κατέστησε υποχρεωτική τη χρήση της εφαρμογής «El Ticket» για τον προγραμματισμό ανεφοδιασμού. Ωστόσο, η πραγματικότητα στους δρόμους της Αβάνας είναι εφιαλτική. Οδηγοί που εγγράφονται στην εφαρμογή ανακαλύπτουν πως βρίσκονται πίσω από 7.000 έως 10.000 άλλα αιτήματα, σε πρατήρια που εξυπηρετούν μόλις 50 άτομα την ημέρα.

Αυτό σημαίνει πως η αναμονή για τον ανεφοδιασμό ενός οχήματος μπορεί να διαρκέσει εβδομάδες ή και μήνες. Ακόμη και όταν έρθει η σειρά τους, οι πολίτες επιτρέπεται να αγοράσουν μόλις 20 λίτρα καυσίμου, ποσότητα που εξαντλείται σε λίγες διαδρομές. Την ίδια στιγμή, οι τιμές έχουν εκτοξευθεί στα 1,30 δολάρια το λίτρο στα πρατήρια και έως και τα 6 δολάρια στη μαύρη αγορά, όταν ο μέσος μηνιαίος μισθός στην Κούβα μόλις που αγγίζει τα 20 δολάρια.

Γεωπολιτική ασφυξία και κοινωνική παράλυση

Η κρίση πυροδοτήθηκε από την απόφαση της Βενεζουέλας να διακόψει τις αποστολές πετρελαίου μετά τη σύλληψη του Μαδούρο, αλλά και από τις απειλές της Ουάσιγκτον για δασμούς σε όποια χώρα —συμπεριλαμβανομένου του Μεξικού— συνεχίσει να προμηθεύει το νησί. Ο Πρόεδρος Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ κατήγγειλε έναν «ενεργειακό αποκλεισμό» που έχει οδηγήσει σε:

• Ακύρωση διεθνών πτήσεων: Λόγω έλλειψης καυσίμων Jet A-1 στα εννέα διεθνή αεροδρόμια της χώρας έως τον Μάρτιο.
• Συσσώρευση απορριμμάτων: Τα απορριμματοφόρα αδυνατούν να εκτελέσουν δρομολόγια, μετατρέποντας γειτονιές σε υγειονομικές «βόμβες».
• Παράλυση δημόσιων υπηρεσιών: Τα σχολεία λειτουργούν με μειωμένο ωράριο, τα πανεπιστήμια στρέφονται στην τηλεκπαίδευση και οι τράπεζες κλείνουν νωρίτερα για εξοικονόμηση ενέργειας.

Ο ΟΗΕ προειδοποιεί για επικείμενη ανθρωπιστική κατάρρευση, καθώς οι διακοπές ρεύματος που φτάνουν τις 18 ώρες ημερησίως επηρεάζουν τη λειτουργία νοσοκομείων και την παροχή πόσιμου νερού. Η Κούβα βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι, με την κοινωνική δυσαρέσκεια να κορυφώνεται και τις ΗΠΑ να διαμηνύουν πως το «καθεστώς σε πτώση» πρέπει να προχωρήσει σε άμεσες αλλαγές.

Όπως είπε στον ΣΚΑΪ, θα δημιουργήσει ένα σταθερό δημόσιο έσοδο, δεδομένου ότι «τα κοιτάσματα για τα οποία μιλάμε καλύπτουν τις ενεργειακές ανάγκες της χώρας για τα επόμενα 30-40 χρόνια», κάνοντας λόγο για ένα τεράστιο δημόσιο έσοδο που θα μπορεί να καλύπτει την κοινωνική πολιτική της χώρας, με έμφαση στη στήριξη των ευάλωτων πολιτών και την κοινωνική συνοχή. 

«Οι ενεργειακές συμφωνίες είναι πλέον πραγματικότητα, δεν υπάρχει χρόνος για αδράνεια. Ζούμε σε ένα περιβάλλον που μεταβάλλεται διαρκώς και διακρίνεται από αστάθεια. Άρα αυτές οι ενεργειακές συμφωνίες κάνουν την Ελλάδα πιο ισχυρή, πιο αυτάρκη, με πιο στρατηγικό ρόλο στην Ανατολική Μεσόγειο. Μετά την οικονομική, έχουμε πλέον και μια ισχυρή γεωπολιτική και ενεργειακή αναβάθμιση», υπογράμμισε ο κ. Παπασταύρου. Ερωτηθείς, ακόμη, για τα σχετικά τουρκικά δημοσιεύματα που εξέφρασαν ανησυχία για την ενεργειακή κινητικότητα της χώρας μας, επανέλαβε πως το μεταβαλλόμενο τοπίο της περιοχής καθιστά επιτακτική την ανάγκη να πρωταγωνιστείς και να συνδιαμορφώνεις τις εξελίξεις αντί να τις παρακολουθείς. «Το είπε και ο αντιπρόεδρος της Chevron, δεν θα έρχονταν εδώ αν δεν γνώριζαν πως υπήρχαν κοιτάσματα», πρόσθεσε.

Παράλληλα, επανέλαβε ότι οι έρευνες ξεκινούν το 2026 μέχρι το 2030-2031, χωρίς να μπορεί ουσιαστικά να παρέμβει κανείς. «Είναι μια de facto ακύρωση του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου», ανέφερε χαρακτηριστικά. «Μιλάμε για επενδύσεις δισεκατομμυρίων, το ανέφερε και ο αντιπρόεδρος της ExxonMobil στο Ζάππειο. Όλα αυτά προϋποθέτουν τήρηση του Διεθνούς Δικαίου μακριά από φασαρίες και ταραχές».

«Ανακοινώνεται νέα συνεργασία μεταξύ ΗΠΑ, Ν. Κορέας και ελληνικής εταιρείας σε ναυπηγεία»

Αναφερθείς στις χθεσινές δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ για την Ελλάδα, ο υπουργός δήλωσε πως αυτές επιβεβαιώνουν ότι οι στρατηγικές σχέσεις Ελλάδας-ΗΠΑ είναι στενότερες από ποτέ, κάτι το οποίο είπε και ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος, θέτοντας επί τάπητος και τους 3 πυλώνες: πολιτιστικό/αξιακό, στενή στρατιωτική και οικονομική/ενεργειακή συνεργασία. «Ο πρόεδρος Τραμπ επισήμανε ακόμα τους τομείς μέσω των οποίων η σχέση μας θα γίνει στενότερη, όπως οι επενδύσεις και η ναυτιλία, η οποία παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο. Η κ. Γκιλφόιλ χθες προανήγγειλε ανακοίνωση την επόμενη εβδομάδα για συνεργασία στον τομέα των ναυπηγείων μεταξύ ΗΠΑ, Νότιας Κορέας και ελληνικής εταιρείας».

Τέλος, ως προς τον Κάθετο Διάδρομο και την επικείμενη επίσκεψή του στην Ουάσινγκτον την ερχόμενη Τρίτη 24 Φεβρουαρίου, επισήμανε:

«Όταν ο πρόεδρος Τραμπ εξελέγη, ένα από τα πρώτα πράγματα που έκανε ήταν η δημιουργία ενός νέου Συμβουλίου Ενεργειακής Ασφάλειας, στο οποίο συμμετέχουν οι υπουργοί Εξωτερικών, Άμυνας, Οικονομικών με επικεφαλής τον υπουργό Εσωτερικών κ. Μπέργκαμ και τον υπουργό Ενέργειας κ. Ράιτ. Αυτό καταδεικνύει ότι η ενέργεια για αυτούς είναι συστατικό στοιχείο της πολιτικής του, κάτι που η χώρα μας το αναγνώρισε».

«Η συνάντηση που έρχεται στον Λευκό Οίκο θέλει να αντιμετωπίσει όλες τις εκκρεμότητες που υπάρχουν, για να μπορεί στον Κάθετο Διάδρομο – τη φυσική αυτή πύλη εισόδου από την Ελλάδα στην Ουκρανία – να λειανθούν οι όποιες ρυθμιστικές διαφωνίες και εμπόδια. Στόχος είναι να μπορέσει η Αμερική να πετύχει την καλύτερη συνεργασία χωρών και φορέων, για να πετύχουμε την απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο. Θα είναι ένα επόμενο βήμα», όπως είπε.