Στόχος είναι να παρέχουμε ισότιμη πρόσβαση στην εκπαίδευση και πραγματικές ευκαιρίες γνώσης. Το παιδί όχι απλώς να βρίσκεται στο σχολείο, αλλά να είναι μέσα στη ζωή, μέσα στην κοινότητα. Αυτές οι αρχές καθοδηγούν τις πολιτικές και τις επιλογές μας στο Υπουργείο Παιδείας».

Αυτό τόνισε η υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφία Ζαχαράκη, μιλώντας στην ημερίδα με τίτλο «Παρόν και Μέλλον της Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης», που διοργάνωσαν η Περιφερειακή Διεύθυνση Εκπαίδευσης Πελοποννήσου και το Ε.Ε.Ε.Ε.Κ. Ερμιονίδας.

Κατά την ομιλία της, με συντονιστή τον Αντιπρόεδρο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής, Κωνσταντίνο Λολίτσα, η υπουργός υπογράμμισε ότι η πρόοδος στον τομέα της Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης είναι αποτέλεσμα συγκεκριμένων πολιτικών και συστηματικού σχεδιασμού.

Ενίσχυση ανθρώπινου δυναμικού και ΚΕΔΑΣΥ

Η υπουργός επισήμανε ότι από το 2020 έως σήμερα έχουν πραγματοποιηθεί περίπου 9.000 μόνιμοι διορισμοί εκπαιδευτικών στην Ειδική Αγωγή, καθώς και περίπου 4.000 διορισμοί Ειδικού Εκπαιδευτικού και Βοηθητικού Προσωπικού, με τη ίδια στοχοθεσία να υπάρχει και για τα επόμενα χρόνια.

Αναφερόμενη στα ΚΕΔΑΣΥ, τόνισε ότι προχωρά η αναβάθμιση των υπηρεσιών τους, με:

• ενίσχυση προσωπικού,
• σύγχρονα διαγνωστικά εργαλεία,
• νέο εξοπλισμό, και
• ψηφιοποίηση των αιτήσεων μέσω νέας ηλεκτρονικής πλατφόρμας.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε η Σοφία Ζαχαράκη  στη συνεργασία με την Τοπική Αυτοδιοίκηση, ειδικά στο ζήτημα των σχολικών υποδομών και της σχολικής στέγης. Όπως σημείωσε, ο κατακερματισμός αρμοδιοτήτων αποτελεί διαχρονική πρόκληση, που απαιτεί συντονισμένες και ρεαλιστικές λύσεις.

Αναφερόμενη στο Ε.Ε.Ε.Ε.Κ. Ερμιονίδας, η υπουργός χαρακτήρισε τη δημιουργία του παράδειγμα στοχευμένου σχεδιασμού και ταχείας υλοποίησης, τονίζοντας ότι η συνύπαρξη και οι κοινές δράσεις των μαθητών και μαθητριών συμβάλλουν ουσιαστικά στην αλλαγή νοοτροπιών και στην κοινωνική ένταξη.

Κλείνοντας, υπογράμμισε ότι η Ειδική Αγωγή απαιτεί σταθερότητα, συνέχεια και ευελιξία, τόσο στις δομές όσο και στο εκπαιδευτικό περιεχόμενο, με στόχο ένα σχολείο πραγματικά συμπεριληπτικό και λειτουργικό για όλους.

Εγκαίνια Εσπερινού Επαγγελματικού Λυκείου Κρανιδίου

Στο πλαίσιο της επίσκεψής της στην Ερμιονίδα, η Υπουργός παρέστη και στα εγκαίνια του Εσπερινού Επαγγελματικού Λυκείου Κρανιδίου, σηματοδοτώντας την ενίσχυση της επαγγελματικής εκπαίδευσης και της διά βίου μάθησης στην περιοχή.

Το Εσπερινό ΕΠΑ.Λ. Κρανιδίου ιδρύθηκε το 2025 με απόφαση της Υπουργού και λειτουργεί με τρεις κατευθύνσεις. Στη σχολική μονάδα φοιτούν 56 μαθητές, στην πλειονότητά τους ενήλικες, ενώ το εκπαιδευτικό έργο υποστηρίζεται από 12 εκπαιδευτικούς.

Το σχολείο διαθέτει:

• επτά αίθουσες διδασκαλίας,
• εργαστήρια Πληροφορικής,
• εργαστήρια Οικονομίας–Διοίκησης και Ηλεκτρολογίας,
• καθώς και γραφείο Ψυχολόγου και Κοινωνικού Λειτουργού.

Παρά το γεγονός ότι ιδρύθηκε πρόσφατα, αναπτύσσει ήδη δράσεις εξωστρέφειας σε συνεργασία με τοπικούς φορείς, όπως ο Δήμος Ερμιονίδας και το Λαογραφικό Μουσείο, υλοποιεί δύο προγράμματα σχολικών δραστηριοτήτων και προετοιμάζει πρόταση στρατηγικής σύμπραξης Erasmus με σχολεία της Πράγας και του Saint Malo της Γαλλίας.

Η Υπουργός περιηγήθηκε στους χώρους του σχολείου, συνομίλησε με μαθητές και εκπαιδευτικούς και ενημερώθηκε για τη λειτουργία της νέας μονάδας. Οι περισσότερες αίθουσες είναι εξοπλισμένες με διαδραστικούς πίνακες, ενώ ο εργαστηριακός εξοπλισμός καλύπτει πλήρως τους τομείς Οικονομίας–Διοίκησης, Ηλεκτρολογίας–Ηλεκτρονικής–Αυτοματισμού και Γεωπονίας.

Σε δήλωσή της, η Υπουργός τόνισε:

«Το Εσπερινό ΕΠΑ.Λ. Κρανιδίου αποτελεί μια έμπρακτη απόδειξη ότι η εκπαίδευση δεν έχει ηλικία. Τα εσπερινά σχολεία δίνουν μια δεύτερη –και συχνά καθοριστική– ευκαιρία σε ενήλικες μαθητές να αποκτήσουν γνώσεις, δεξιότητες και αυτοπεποίθηση.

Από τον εθνικό διάλογο για το σχολείο του μέλλοντος, το εθνικό απολυτήριο, το αυτοδιοίκητο των Πανεπιστημίων και τις χρόνιες εκκρεμότητες της ανώτατης εκπαίδευσης, έως τις πολιτικές εξελίξεις και τη συζήτηση για την ίδρυση νέων κομμάτων που φιλοδοξούν να αναδιαμορφώσουν τον κομματικό χάρτη, η υπουργός Παιδείας τοποθετείται με σαφήνεια και πολιτικό στίγμα.

Μιλά για μεταρρυθμίσεις με διάρκεια, για την ανάγκη σταθερότητας και αξιοπιστίας, αλλά και για τα όρια του λαϊκισμού σε μια κοινωνία που, όπως τονίζει, έχει πλέον «αντισώματα». Ως προς την τρέχουσα επικαιρότητα και την αναμενόμενη ίδρυση νέων κομμάτων, η υπουργός Παιδείας επισημαίνει με νόημα: “…οι πολίτες αξιολογούν την καθημερινότητά τους και έχουν υψηλές απαιτήσεις. Δεν ανταποκρίνονται με ενθουσιασμό στις διακηρύξεις αγαθών προθέσεων, στην τοξικότητα, στο μηδενισμό. Και θα έλεγα είναι μάλλον ιδιαίτερα επιφυλακτικοί σε πολιτικούς Μεσσίες ή «θαυματοποιούς»...”

Συνέντευξη

Χρόνης Διαμαντόπουλος

–Κυρία υπουργέ, ένας από τους στόχους σας για τα επόμενα χρόνια είναι η διαμόρφωση ενός σύγχρονου, αξιόπιστου και δίκαιου εθνικού απολυτηρίου, με σαφείς κανόνες, διαφάνεια και πραγματική ισοτιμία. Τι σημαίνει στην πράξη «εθνικό απολυτήριο», κατάργηση των εισαγωγικών εξετάσεων στο Πανεπιστήμιο και υπό ποιους όρους;

Η εκπαίδευση χρειάζεται ένα συνεκτικό, μακρόπνοο σχέδιο και όχι αποσπασματικές παρεμβάσεις. Ο εθνικός διάλογος που αρχίζει, εντός του μήνα, αποτελεί την αφετηρία για μια συνολική αναβάθμιση του σχολείου, από το νηπιαγωγείο έως το Λύκειο, με κοινό όραμα το σχολείο του 2040: σύγχρονο, συμπεριληπτικό, ποιοτικό και κοινωνικά δίκαιο.

Κεντρικός στόχος της Κυβέρνησης, είναι η διαμόρφωση ενός σταθερού πλαισίου εκπαιδευτικής πολιτικής, με διακομματική συναίνεση, ώστε βασικές επιλογές να μην ανατρέπονται σε κάθε κυβερνητικό κύκλο. Ζητούμενα είναι η διαρκής ενίσχυση της ποιότητας της διδασκαλίας, η αναβάθμιση των προγραμμάτων σπουδών, η επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, ο ψηφιακός και υλικοτεχνικός εκσυγχρονισμός σχολικών μονάδων, η ουσιαστική στήριξη και ενδυνάμωση των μαθητών.

Τα ελληνικά Πανεπιστήμια είχαν καταγεγραμμένους χιλιάδες φοιτητές που στην πράξη δεν συμμετείχαν στη φοιτητική ζωή. Αυτό δημιουργούσε προβλήματα στον σωστό σχεδιασμό, αύξανε τη γραφειοκρατία, δυσκόλευε τη λειτουργία των Ιδρυμάτων, καθυστερούσε και την ομαλή ένταξη των νέων στην αγορά εργασίας

Θα τεθούν όλα τα θέματα και βεβαίως η είσοδος στο Πανεπιστήμιο. Στη διαδρομή αυτή, μείζονα προτεραιότητα είναι η μετεξέλιξη του Λυκείου σε έναν αυτόνομο μορφωτικό κύκλο, με έμφαση στη γνώση, στις δεξιότητες, στην κριτική σκέψη, στον επαγγελματικό προσανατολισμό, ώστε να πάψει να λειτουργεί αποκλειστικά ως μηχανισμός εξεταστικής προετοιμασίας. Στο πλαίσιο αυτού του εθνικού διαλόγου βεβαίως θα τεθεί και ο τρόπος εισαγωγής στα πανεπιστήμια.

Πιστεύουμε πως η αναβάθμιση του σχολείου συνδέεται άμεσα με τον εκσυγχρονισμό των διαδικασιών μετάβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, με άξονες την αξιοπιστία της αξιολόγησης, τη διαφάνεια και την αντικειμενικότητα, καθώς και τη θεσμική διασύνδεση των πανεπιστημίων με την οικονομία, την έρευνα και την αγορά εργασίας. Για την Κυβέρνηση μας, ένα εκπαιδευτικό σύστημα πιο δίκαιο, λιγότερο αγχωτικό και περισσότερο αποτελεσματικό, που διευρύνει τις ευκαιρίες για όλους τους μαθητές, μειώνει τις κοινωνικές ανισότητες και ενισχύει το ανθρώπινο δυναμικό της χώρας, αποτελεί εθνική επένδυση.

–Σύμφωνα με τον υπουργό Επικρατείας Άκη Σκέρτσο η κυβέρνηση έδωσε «οριστικό τέλος και στην ελληνική ιδιαιτερότητα του “αιώνιου φοιτητή”» καθώς έγιναν «308.605 διαγραφές ολοκληρώθηκαν στις 31.12.25». Θα ήθελα να σας ρωτήσω ποιο ακριβώς πρόβλημα επιλύθηκε με τη διαγραφή των αιωνίων φοιτητών. Σας ρωτώ γιατί αυτό μου θυμίζει τους εκλογικούς καταλόγους, που παραμένουν εγγεγραμμένοι πολλοί ψηφοφόροι που δεν είναι καν στη ζωή αλλά δεν επηρεάζουν το εκλογικό αποτέλεσμα.

Το θέμα των λεγόμενων «αιώνιων φοιτητών» δεν είναι απλώς ζήτημα αριθμών ή εικόνας. Η ιδιότητα του φοιτητή επηρεάζει στην πραγματικότητα, τη λειτουργία των Πανεπιστημίων: ως προς τον προγραμματισμό των σπουδών, τη χρηματοδότηση, τις ανάγκες σε προσωπικό αλλά και τη συνολική ποιότητα των υπηρεσιών που παρέχονται στους ενεργούς φοιτητές.

Για πολλά χρόνια, τα ελληνικά Πανεπιστήμια είχαν καταγεγραμμένους χιλιάδες φοιτητές που στην πράξη δεν παρακολουθούσαν, δεν εξετάζονταν και δεν συμμετείχαν στη φοιτητική ζωή. Αυτό δημιουργούσε προβλήματα στον σωστό σχεδιασμό, αύξανε τη γραφειοκρατία και δυσκόλευε τη λειτουργία των Ιδρυμάτων, ενώ καθυστερούσε και την ομαλή ένταξη των νέων στην αγορά εργασίας.

Με το νέο πλαίσιο, μπαίνει τάξη σε αυτή την κατάσταση. Δεν πρόκειται για τιμωρία κανενός, αλλά για έναν πιο δίκαιο και λειτουργικό τρόπο οργάνωσης των σπουδών, που σέβεται τους συνεπείς φοιτητές και δίνει ξεκάθαρες επιλογές σε όλους. Το σύστημα προβλέπει μεταβατικές ρυθμίσεις και εξαιρέσεις για όσους εργάζονται, αντιμετωπίζουν προβλήματα υγείας ή έχουν σοβαρές οικογενειακές υποχρεώσεις.

Τα Πανεπιστήμια έχουν ελευθερία να αποφασίζουν, αλλά έχουν και ευθύνη να εξηγούν πώς λειτουργούν και πώς αξιοποιούν τους πόρους τους

Ήδη, περίπου 35.000 φοιτητές αξιοποίησαν τη δυνατότητα να συνεχίσουν και να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους, ενώ διαγράφηκαν 308.605 φοιτητές που ήταν ανενεργοί για δεκαετίες. Το παλιό καθεστώς δεν ωφελούσε ούτε τα πανεπιστήμια, ούτε τους ενεργούς φοιτητές, ούτε τους ίδιους τους νέους που έμεναν εγκλωβισμένοι χωρίς προοπτική.

Σε κανένα σύγχρονο ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο η φοιτητική ιδιότητα δεν διαρκεί για πάντα. Στόχος της Κυβέρνησης, είναι πτυχία με αξία και κύρος, που αντιστοιχούν σε πραγματική προσπάθεια και γνώση. Ένα δημόσιο πανεπιστήμιο σύγχρονο, ανοιχτό και υποστηρικτικό, που βοηθά τον φοιτητή να προχωρήσει και να χτίσει το μέλλον του — όχι να μένει στάσιμος επ’ αόριστον. Δεν κλείνουμε πόρτες. Ανοίγουμε δρόμους για σπουδές με προοπτική και αξιοπιστία.

–Πότε θα παραχωρηθεί πλήρως το αυτοδιοίκητο στα Πανεπιστήμια; Αυτό δεν θα ήταν ουσιαστική και πραγματική μεταρρύθμιση;

Το αυτοδιοίκητο των Πανεπιστημίων δεν μπορεί σήμερα να χρησιμοποιείται ως ένα κλισέ ή ένα παλιό σύνθημα. Είναι κατά βάση ευθύνη. Τα ελληνικά Πανεπιστήμια είναι αυτοδιοικούμενα, όπως προβλέπει το Σύνταγμα. Αυτό που αλλάζει σήμερα είναι ότι η αυτονομία τους συνοδεύεται και από λογοδοσία, διαφάνεια και σωστό σχεδιασμό.

Δηλαδή, τα Πανεπιστήμια έχουν ελευθερία να αποφασίζουν, αλλά έχουν και ευθύνη να εξηγούν πώς λειτουργούν και πώς αξιοποιούν τους πόρους τους. Δεν μπορεί να υπάρχει πραγματική αυτονομία χωρίς κανόνες και σεβασμό προς τους φοιτητές, τις οικογένειες  και το σύνολο της κοινωνίας που τα στηρίζει.

Εργαζόμαστε συστηματικά, σε συνεργασία με τα αρμόδια Υπουργεία και όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, ώστε οι λύσεις που θα δοθούν (για τα επαγγελματικά δικαιώματα) να είναι ξεκάθαρες, δίκαιες και να εφαρμόζονται στην πράξη

Με τις παρεμβάσεις μας, τα Πανεπιστήμια έχουν μεγαλύτερη δυνατότητα να διαμορφώνουν τα προγράμματα σπουδών τους, να αναπτύσσουν συνεργασίες με άλλα ιδρύματα και φορείς, να ενισχύουν τη διεθνή τους παρουσία και να διαχειρίζονται καλύτερα τα οικονομικά τους. Ταυτόχρονα, εφαρμόζουμε αξιολόγηση, στοχευμένη χρηματοδότηση και συμφωνίες στόχων, ώστε να βελτιώνεται η φοιτητική μέριμνα, οι υποδομές και η ποιότητα των σπουδών.

Αυτό είναι για εμάς η πεμπτουσία του αυτοδιοίκητου αλλά και μια σημαντική μεταρρύθμιση: ένα Πανεπιστήμιο ελεύθερο να εξελίσσεται και να καινοτομεί, αλλά και υπεύθυνο, με κανόνες που διασφαλίζουν την ποιότητα, την ασφάλεια και το δημόσιο συμφέρον.

–Κυρία υπουργέ, σύμφωνα με τον αρμόδιο υφυπουργό Ν. Παπαϊωάννου, έχει ολοκληρωθεί προσχέδιο ρυθμιστικού κειμένου για τα επαγγελματικά δικαιώματα 14 ειδικοτήτων πτυχιούχων ΤΕΙ. Τι είναι αυτό που… εμπόδισε την κυβέρνηση και τους προκατόχους σας εδώ και περίπου 7 χρόνια να επιλύσουν αυτό το ζήτημα που μεταξύ άλλων προκάλεσε και  πρόστιμα εκατομμυρίων ευρώ που πλήρωσαν οι φορολογούμενοι πολίτες;

Το θέμα των επαγγελματικών δικαιωμάτων των αποφοίτων Μηχανικών ΤΕΙ είναι ένα παλιό πρόβλημα που ταλαιπώρησε χιλιάδες πτυχιούχους και εξέθεσε τη χώρα μας και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Δεν πρόκειται για μια απλή εκκρεμότητα που ξεχάστηκε, αλλά για ένα ζήτημα που για πολλά χρόνια δεν αντιμετωπίστηκε οργανωμένα και με σχέδιο.

Οι αλλαγές στην ανώτατη εκπαίδευση, όπως η κατάργηση των ΤΕΙ και η ένταξή τους στα Πανεπιστήμια, δημιούργησαν ασάφειες και μπερδεμένους κανόνες. Παράλληλα, υπήρξαν διαφωνίες μεταξύ των φορέων των μηχανικών, δικαστικές εκκρεμότητες και έλλειψη ουσιαστικού διαλόγου.

Η κοινωνία νομίζω ότι απέκτησε και διατηρεί ισχυρά αντισώματα στον λαϊκισμό, παλιάς και νέας κοπής

Όλα αυτά έκαναν το πρόβλημα πιο δύσκολο να λυθεί. Σήμερα, η Κυβέρνηση επέλεξε να μην το αφήσει άλλο σε εκκρεμότητα. Εργαζόμαστε συστηματικά, σε συνεργασία με τα αρμόδια Υπουργεία και όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, ώστε οι λύσεις που θα δοθούν να είναι ξεκάθαρες, δίκαιες και να εφαρμόζονται στην πράξη.

Στόχος μας δεν είναι απλώς να κλείσουμε ένα θέμα, αλλά να διορθώσουμε μια αδικία που κρατά χρόνια, να δώσουμε σαφείς απαντήσεις στους πτυχιούχους και να προστατεύσουμε τη χώρα από νέα πρόστιμα που τελικά επιβαρύνουν τους πολίτες.

–Να πάμε και στα πολιτικά θέματα. Τα υπό ίδρυση κόμματα της κυρίας Καρυστιανού και του κυρίου Τσίπρα, πόσο θα αλλάζουν τον χάρτη του συστήματος των κομμάτων; Πιστεύετε ότι μπορεί να επηρεάσουν το πολιτικό σκηνικό;

Η Ελληνική Δημοκρατία είναι «ζωντανή» και δυναμική και κάθε νέο κόμμα αξιολογείται και τελικά κρίνεται από τους πολίτες στην κάλπη. Προς το παρόν υπάρχουν διακηρυγμένες προθέσεις περισσότερο ή λιγότερο ασαφείς. Θα πρέπει να περιμένουμε να δούμε τις συνοδές πολιτικές προτάσεις, τα πρόσωπα, τα σχέδια διακυβέρνησης.

Αυτό που βλέπουμε ωστόσο και στις δημοσκοπήσεις, είναι ότι οι πολίτες αξιολογούν την καθημερινότητά τους και έχουν υψηλές απαιτήσεις. Δεν ανταποκρίνονται με ενθουσιασμό στις διακηρύξεις αγαθών προθέσεων, στην τοξικότητα, στο μηδενισμό. Και θα έλεγα είναι μάλλον ιδιαίτερα επιφυλακτικοί σε πολιτικούς Μεσσίες ή «θαυματοποιούς».

Οι πολίτες θα αποφασίσουν τι θα γίνει το 2027, αν θέλουν αυτοδύναμη Κυβέρνηση ή κυβερνήσεις συνεργασίας

Η κοινωνία νομίζω ότι απέκτησε και διατηρεί ισχυρά αντισώματα στον λαϊκισμό, παλιάς και νέας κοπής. Και αντιλαμβάνεται ότι όπως ακριβώς στη ζωή μετράει η αξιοπιστία, η συνέπεια λόγων και πράξεων, η υπευθυνότητα.

Εμείς, ως Κυβέρνηση επιλέγουμε να κινούμαστε στον πολιτικό «μονόδρομο» της σταθερότητας, των κοστολογημένων μεταρρυθμίσεων και των μετρήσιμων αποτελεσμάτων. Από την παιδεία και την οικονομία, έως την υγεία και την κοινωνική δικαιοσύνη, η πολιτική της Νέας Δημοκρατίας ήδη αποδίδει και κρίνεται καθημερινά στην πράξη από τους πολίτες. Αυτό πιστεύω ότι θα είναι το ισχυρό μας πλεονέκτημα στις επόμενες εκλογές.

–Η Ν.Δ με ποιον μπορεί να συνεργαστεί – εφόσον χρειαστεί  – για τον σχηματισμό κυβέρνησης;

Θα επαναλάβω απλώς αυτό που με συνέπεια δηλώνει και ο Πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης: Οι πολίτες θα αποφασίσουν τι θα γίνει το 2027, αν θέλουν αυτοδύναμη Κυβέρνηση ή κυβερνήσεις συνεργασίας. Η ΝΔ πιστεύει σε αυτοδύναμες Κυβερνήσεις και σταθερές θητείες, γιατί μόνο έτσι μπορεί να εφαρμοστεί με συνέπεια ένα πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων προς όφελος της κοινωνίας.

Δεν μπορεί να δοθεί (στους αγρότες) τίποτα έξω από το πλαίσιο των δημοσιονομικών αντοχών και κυρίως έξω από το πλαίσιο της ευρωπαϊκής νομοθεσίας

Πιστεύουμε όμως και κάτι ακόμη: ότι η συζήτηση αυτή δεν προσφέρει ούτε στη χώρα ούτε στους πολίτες. Ως Κυβέρνηση έχουμε υποχρέωση να τρέξουμε ακόμη πιο γρήγορα σε μία σειρά από ζητήματα που βελτιώνουν την καθημερινότητα των πολιτών και να συνεχίσουμε να υπηρετούμε το εθνικό συμφέρον και τις ανάγκες όλων. Με καθαρές επιλογές και πολιτική ειλικρίνεια.

Όταν έρθει η ώρα των εκλογών, θα κάνουμε τον απολογισμό του έργου μας, θα παραθέσουμε το νέο πρόγραμμά μας και προφανώς θα ζητήσουμε νέα ισχυρή εντολή διακυβέρνησης, ώστε να προχωρήσουμε μπροστά με σταθερότητα και ευθύνη.

–Το αγροτικό παραμένει σε εκκρεμότητα. Η πλειονότητα των αγροτών δεν έμεινε ικανοποιημένη, από τις αποφάσεις της κυβέρνησης. Τι μπορεί να γίνει μετά από αυτή την εξέλιξη;

Τελικά, βλέπετε ότι οι αγρότες ανταποκρίθηκαν έστω και με καθυστέρηση και μετά από πολλές παλινωδίες και ταλαιπωρία των πολιτών στην πρόσκληση του Πρωθυπουργού για θεσμικό διάλογο και την ειλικρινή διάθεση μας, να βρεθούν λύσεις στα υπαρκτά ζητήματα του πρωτογενούς τομέα. Είμαστε ειλικρινείς από την πρώτη στιγμή. Θα συνεχίσουμε να δουλεύουμε με σχέδιο, επιμονή και συνεργασία, ώστε να δοθούν λύσεις βιώσιμες και δίκαιες για τους αγρότες και για τη χώρα. Όμως, δεν μπορεί να δοθεί τίποτα έξω από το πλαίσιο των δημοσιονομικών αντοχών και κυρίως έξω από το πλαίσιο της ευρωπαϊκής νομοθεσίας.

Όπως αναφέρει σε ανακοίνωσή της η Συνομοσπονδία: «Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ενώ ο μαθητής είχε κληρωθεί ως σημαιοφόρος, η κλήρωση πραγματοποιήθηκε εκ νέου, ώστε να αποκλειστεί, ενώ και το αποτέλεσμα του αποκλεισμού και της διάκρισης ανακοινώθηκε στον μαθητή με τον πλέον αντιπαιδαγωγικό και απαράδεκτο τρόπο, σύμφωνα με τα λεγόμενα των γονιών του.

Οι μαθητές με αναπηρία, χρόνιες ή/και σπάνιες παθήσεις και με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες έχουν να αντιμετωπίσουν τεράστια προβλήματα στα σχολεία τους: νομοθεσία που αλλάζει κάθε χρόνο, κενά σε εκπαιδευτικούς, ΕΒΠ, σχολικούς νοσηλευτές, εκπαιδευτικούς παράλληλης στήριξης, ανύπαρκτα δρομολόγια σχολικών λεωφορείων, ακατάλληλα και μη προσβάσιμα κτίρια, μη προσβάσιμο εκπαιδευτικό υλικό, γραφειοκρατία».

Στην ίδια ανακοίνωση επισημαίνεται ότι: «Ο αγώνας για ένα συμπεριληπτικό σχολείο που θα σέβεται και θα μορφώνει όλους τους μαθητές δίχως αποκλεισμούς είναι συνεχής και αδιάκοπος.

Ταυτόχρονα η ΕΣΑμεΑ ζητά να γίνει σεβαστή από τα ΜΜΕ η απόφαση των γονέων να διατηρηθεί η ανωνυμία της οικογένειας, προκειμένου να προστατευθούν τόσο η ιδιωτικότητα όσο και η ψυχική υγεία του παιδιού».

Στόχος είναι να εκπαιδευτούν και να πιστοποιηθούν περίπου 2.000 δημόσιοι υπάλληλοι σε νέες τεχνολογίες και ψηφιακές δεξιότητες εντός του 2025, αποτελώντας μέρος της πρωτοβουλίας «Microsoft Civil Servants Academy», της πρώτης σε παγκόσμιο επίπεδο Ακαδημίας Δημοσίων Υπαλλήλων, που εγκαινιάστηκε το 2023.

Η πρωτοβουλία παρέχει επίσης τη δυνατότητα στο ΕΚΔΔΑ να δημιουργήσει τη δική του δεξαμενή πιστοποιημένων εκπαιδευτών Microsoft, οι οποίοι με τη σειρά τους αναλαμβάνουν να αναβαθμίσουν τις ψηφιακές δεξιότητες του συνόλου των υπαλλήλων του Δημοσίου, καθιστώντας δυνατή την εκπαίδευση μεγάλης κλίμακας με ταχύτητα και αποτελεσματικότητα.

Τα 14 στοχευμένα ταχύρρυθμα προγράμματα είναι σχεδιασμένα για την άμεση εφαρμογή των νέων τεχνολογιών στην πράξη και ενισχύουν την επιχειρησιακή ετοιμότητα των δημοσίων οργανισμών. Απευθύνονται σε υπαλλήλους με αντικείμενο σπουδών ή εργασίας συναφές με την επιστήμη της πληροφορικής και καλύπτουν, ενδεικτικά, θεματικές όπως η δημιουργία ολοκληρωμένων λύσεων Azure, η δημιουργία εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης και η αντιμετώπιση κυβερνοαπειλών.

Η πρωτοβουλία υλοποιείται στο πλαίσιο του «Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας / Ελλάδα 2.0», ενώ οι δημόσιοι υπάλληλοι που θα πιστοποιούνται στα προγράμματα εκπαίδευσης και κατάρτισης του ΕΚΔΔΑ και της Microsoft θα τυγχάνουν της εκ του νόμου προβλεπόμενης μοριοδότησης.

Σε δήλωσή της, η υφυπουργός Εσωτερικών Βιβή Χαραλαμπογιάννη, ανέφερε: «Η Ελλάδα σήμερα κατατάσσεται στις ηγέτιδες χώρες πανευρωπαϊκά ως προς την εισαγωγή τεχνητής νοημοσύνης στη Δημόσια Διοίκηση, εξέλιξη που αντανακλά την ισχυρή βούλησή μας να προσφέρουμε στο ελληνικό Δημόσιο και τους ανθρώπους του νέα εργαλεία, στην αιχμή της τεχνολογίας. Η ενίσχυση της συνεργασίας μας με την Microsoft αποτυπώνει αυτή ακριβώς τη στρατηγική δέσμευση του Υπουργείου Εσωτερικών για διαρκή αναβάθμιση των ψηφιακών δεξιοτήτων των δημοσίων υπαλλήλων, αλλά και τη μετάβαση της Δημόσιας Διοίκησης σε ένα σύγχρονο, ψηφιακά ώριμο και παραγωγικό περιβάλλον, με απότοκο τη βελτίωση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών προς τους πολίτες και παράλληλα την υποστήριξη του παραγωγικού μοντέλου της χώρας».

Ο γενικός γραμματέας Πληροφοριακών Συστημάτων και Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημοσθένης Αναγνωστόπουλος, δήλωσε: «Το cloud δεν είναι πια το μέλλον, αλλά το παρόν για τη λειτουργικότητα κρίσιμων ψηφιακών υποδομών του Δημοσίου, στο πλαίσιο του ψηφιακού άλματος που έχει επιτύχει η χώρα μας με πρωτοβουλίες και δράσεις του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Γνωρίζουμε όμως ότι χωρίς στελέχη εκπαιδευμένα στις τεχνολογίες αυτές, οι υποδομές δεν αρκούν. Το ίδιο ισχύει και για την τεχνητή νοημοσύνη. Το στοίχημα για τη Δημόσια Διοίκηση είναι να αξιοποιεί τα νέα εργαλεία με τρόπο πρακτικό και αποτελεσματικό στην καθημερινή λειτουργία των υπηρεσιών. Γι’ αυτό η συγκεκριμένη πρωτοβουλία είναι όχι απλώς χρήσιμη, αλλά στρατηγικής σημασίας».

Ο πρόεδρος του ΕΚΔΔΑ, Βασίλειος Έξαρχος, ανέφερε: «Το ΕΚΔΔΑ, ως στρατηγικός εκπαιδευτικός φορέας της ελληνικής Δημόσιας Διοίκησης, ανταποκρίνεται με συνέπεια στις απαιτήσεις της ψηφιακής εποχής, επενδύοντας στην αναβάθμιση των δεξιοτήτων του ανθρώπινου δυναμικού του Δημοσίου. Η στρατηγική μας συνεργασία με την Microsoft, στο πλαίσιο της Ακαδημίας Δημοσίων Υπαλλήλων, ενισχύει ουσιαστικά τη δυνατότητα του ΕΚΔΔΑ να διαμορφώσει ένα σύγχρονο και ευέλικτο σύστημα επιμόρφωσης, προσαρμοσμένο στις προκλήσεις της τεχνητής νοημοσύνης και του cloud computing. Στόχος μας είναι μία Δημόσια Διοίκηση ικανή να αξιοποιεί τις νέες τεχνολογίες προς όφελος του πολίτη και της χώρας, με επαγγελματισμό, ταχύτητα και αποτελεσματικότητα

Από την πλευρά της, η διευθύνουσα σύμβουλος για την Microsoft Ελλάδας, Κύπρου και Μάλτας, Γιάννα Ανδρονοπούλου, δήλωσε: «Πρόκειται για ένα εξαιρετικό παράδειγμα επωφελούς συνεργασίας δημόσιου και ιδιωτικού τομέα για το ευρύτερο καλό. Μία συνεργασία με συνέπεια και αποτελεσματικότητα σε όλη της την πορεία μέχρι τώρα. Και επιπλέον, μία ουσιαστικά καλή πρακτική που είμαστε περήφανοι να μοιραζόμαστε με το παγκόσμιο οικοσύστημα της Microsoft, ως απόδειξη του πώς μπορεί μια χώρα να αναπτυχθεί και να δημιουργήσει ευκαιρίες μέσω της ψηφιακής καινοτομίας».

Μοιάζει σαν “παρηγορία στον άρρωστο” αν αναφέραμε βέβαια το κοινό μυστικό ότι μαθητές και γονείς στηρίζονται στην καθοριστική βοήθεια και την κατεύθυνση αυτών των αφανών ηρώων, ειδικά λίγο πριν από τις Πανελλαδικές εξετάσεις, καθώς τα μαθήματα στα Λύκεια φαντάζουν απλώς… υποχρεωτικά.

Νίκος Γιαννόπουλος

Ποια είναι όμως τα στοιχεία αυτά που καθιστούν τους εν λόγω εκπαιδευτικούς παρίες; Ας τα καταγράψουμε ένα-ένα.

1. Οι εκπαιδευτικοί στα φρονιστήρια εργάζονται κατά κανόνα ως ωρομίσθιοι και η αμοιβή τους εξαρτάται από τον αριθμό των ωρών που βρίσκονται στην αίθουσα για μάθημα. Αυτό σημαίνει ότι ο μισθός τους ποικίλει από μήνα σε μήνα και ότι φυσικά μειώνεται τους μήνες κατά τους οποίους υπάρχουν προγραμματισμένες διακοπές.

2. Κατά κανόνα οι εκπαιδευτικοί στα φροντιστήρια “απολύονται”  και τον Σεπτέμβριο “επαναπροσλαμβάνονται”. Πρόκειται για τακτική δεκαετιών μέσω της οποίας οι εργοδότες γλιτώνουν μισθούς τριών μηνών που είναι απολύτως γνωστή στο Υπουργείο Εργασίας αλλά και σ’ αυτό της Παιδείας. Οι καθηγητές κατά τους καλοκαιρινούς μήνες συντηρούνται από το επίδομα ανεργίας το οποίο, πλέον, μετά τις αλλαγές στα κριτήρια χορήγησης του επιδόματος ίσως να μην δικαιούνται καν.

Ιδού τι είχε καταγγείλει με ανακοίνωσή της η ΟΙΕΛΕ ήδη από τον Δεκέμβριο:

“Ολέθριες συνέπειες για τους δεκάδες χιλιάδες εκπαιδευτικούς σε Φροντιστήρια Μέσης Εκπαίδευσης και σε Κέντρα Ξένων Γλωσσών θα προκαλέσουν οι ρυθμίσεις για το επίδομα ανεργίας που εφαρμόζονται αυτή τη στιγμή πιλοτικά. Η υποχρέωση για τη συμπλήρωση 175 ενσήμων ετησίως, προκειμένου να λαμβάνουν επιδότηση ανεργίας τους καλοκαιρινούς μήνες (που δεν εργάζονται), αποκλείει από το δικαίωμα αυτό τη μεγάλη πλειονότητα τω 80.000 συναδέλφων στους χώρους αυτούς (στους οποίους θα προστεθούν και χιλιάδες ακόμη που εργάζονται στα αρρύθμιστα – μέχρι στιγμής – Κέντρα Μελέτης).

Όπως είναι γνωστό, σχεδόν όλοι οι εκπαιδευτικοί που εργάζονται σε Φροντιστήρια Μ.Ε. και σε Κ.Ξ.Γ. έχουν ορισμένου χρόνου συμβάσεις που ξεκινούν με την έναρξη του διδακτικού έτους (Σεπτέμβριο) κα λήγουν συνήθως με τη λήξη των μαθημάτων ή των εξετάσεων (Μάιο-Ιούνιο). Ήδη ήταν δυσχερής η κτήση των 125 ενσήμων για να πληρούνται οι όροι της καλοκαιρινής επιδότησης, ώστε οι άνθρωποι να μπορούν στοιχειωδώς να θρέψουν τα παιδιά τους και να συνεισφέρουν στις οικογένειές τους. Με το νέο όριο, μεγάλες κατηγορίες αυτών αποκλείονται σχεδόν με βεβαιότητα από την επιδότηση”.

3. Οι εκπαιδευτικοί στα φροντιστήρια παράγουν συγγραφικό έργο που σχεδόν ποτέ δεν πληρώνεται. Οι σημειώσεις που πολλές φορές μοιράζονται στα παιδιά μας έχουν γραφτεί από καθηγητές που κατά κανόνα ΔΕΝ έχουν πληρωθεί για τη δουλειά αυτή. Αμέτρητες εργατοώρες μπροστά από τον υπολογιστή, στο σπίτι του καθένα και της καθεμιάς, πηγαίνουν κατευθείαν στον κάλαθο των αχρήστων ως προς την αμοιβή. Το ίδιο συμβαίνει και με το χρόνο που οι εκπαιδευτικοί δίνουν για την ενημέρωση γονέων και κηδεμόνων. Αν και και κατά κανόνα αυτή γίνεται Σαββατοκύριακο και απασχολεί για αρκετές ώρες το εκπαιδευτικό προσωπικό, σχεδόν ποτέ δεν πληρώνεται ξεχωριστά (ούτε καν τα έξοδα μετάβασης).

4. Τα φροντιστήρια είναι κατ’ εξοχήν οι επαγγελματικοί χώροι στους οποίους καταστρατηγείται ο νόμος περί δώρων Χριστουγέννων και Πάσχα. Οι εργοδότες, τις περισσότερες φορές, το καταβάλλουν κανονικά στο λογαριασμό του εργαζόμενου εκπαιδευτικού αλλά εν συνεχεία απαιτούν το ποσό να τους δοθεί πίσω χέρι με χέρι. Οι εκπαιδευτικοί, φοβούμενοι το πέρασμα στην ανεργία, υποκύπτουν σ’ αυτόν τον εκβιασμό και η εξόφθαλμη παραβίαση του νόμου συνεχίζεται στο διηνεκές.

5. Ο εκπαιδευτικός, τέλος, υποχρεώνεται σε σαφάρι έτσι ώστε να αποφεύγεται ο έλεγχος των επιθεωρητών εργασίας. Μάθημα σε αίθουσες με κλειστές κουρτίνες ή σε ημιυπόγεια είναι μία συνήθης πρακτική όπως και το τι πρέπει να ειπωθεί από τον εκπαιδευτικό αν τελικώς ο επιθεωρητής ξεπεράσει τους σκοπέλους και φτάσει στην αίθουσα διδασκαλίας. Είναι διδικασία τουλάχιστον εξευτελιστική για τους εργαζόμενουυς.

Ολα τα παραπάνω δεν σημαίνουν ότι όλοι οι εκπαιδευτικοί στους εν λόγω τόπους δουλειάς βιώνουν καθεστώς εργασιακού νταχάου. Υπάρχουν και αυτοί που χρυσοπληρώνονται, είναι οι σταρ του χώρου. Για κάθε έναν τέτοιο όμως, υπάρχουν τουλάχιστον 20 που νιώθουν στο πετσί τους τι θα πει εργασιακή επισφάλεια στους καιρούς μας.

Ειδικότερα, σε συνέντευξη που παραχώρησε στην εφημερίδα «Καθημερινή» και που δημοσιεύθηκε σήμερα, Σάββατο 8 Φεβρουαρίου, ο κ. Πιερρακάκης σημείωσε ότι το ποσοστό επιτυχίας στις εισαγωγικές εξετάσεις για τα ΑΕΙ είναι 81% για τα Πρότυπα και ακολουθούν τα ιδιωτικά σχολεία με 72%, τα Πειραματικά με 66% και τα υπόλοιπα δημόσια σχολεία με 58%. Ενώ σε ό,τι αφορά τους πρωτεύσαντες υποψηφίους στις πανελλαδικές, οι τρεις προέρχονται από Πρότυπα Σχολεία, οι πέντε από δημόσια και δύο από ιδιωτικά.

«Τα Πρότυπα Σχολεία περιορίζουν τις ανισότητες στην πράξη, καθώς κάθε παιδί μπορεί να διεκδικήσει την εισαγωγή του σε αυτά», τόνισε ο υπουργός Παιδείας.

Σύμφωνα με τον κ. Πιερρακάκη, στα σχέδια του υπουργείου είναι η περαιτέρω «θωράκιση» του συστήματος εισαγωγής, με κεντρική επιτροπή εξετάσεων που θα εποπτεύει τη διαδικασία, με θέματα διαβαθμισμένης δυσκολίας. «Το δωρεάν ψηφιακό φροντιστήριο θα προετοιμάζει τα παιδιά για τις εξετάσεις. Οι γονείς δεν χρειάζεται ούτε να αγχώνονται ούτε να ξοδεύουν χρήματα», πρόσθεσε.

Τέλος, επανέλαβε ότι οι πολιτικές του υπουργείου βρίσκονται στην κατεύθυνση της πολιτικής «ίσων ευκαιριών και πολλαπλών δυνατοτήτων». «Δεν είμαστε οπαδοί του “ενός δρόμου” στην εκπαίδευση», επεσήμανε υπογραμμίζοντας πως σε αυτήν την κατεύθυνση είναι και η επικείμενη λειτουργία των Ωνάσειων Σχολείων και των νέων αθλητικών σχολείων, τα οποία έρχονται να προστεθούν στα μουσικά, στα καλλιτεχνικά, στα 42 Πρότυπα και στα 104 Πειραματικά σχολεία που ήδη λειτουργούν.

Παρόλα αυτά οι μαθητές παίρνουν αρκετά “καλό βαθμό” στην κατανόηση των καιρικών φαινομένων αλλά και στις δεξιότητες για την αξιολόγηση και προσαρμογή στους κινδύνους που απορρέουν από αυτά. Η μελέτη που διεξήχθη με τη συμμετοχή 474 μαθητών ηλικίας 12-16 ετών σε περισσότερα από 30 δημόσια σχολεία, αναδεικνύει την επιτακτική ανάγκη για βελτίωση του κλιματικού εγγραμματισμού των μαθητών, ιδιαίτερα σε περιοχές με υψηλή ευπάθεια στην κλιματική αλλαγή, όπως η Ανατολική Μεσόγειος.

H παρούσα έκθεση αποτελεί τη δεύτερη έκδοση της ετήσιας κλιματικής αποτίμησης «State of Climate: Έκθεση για την αποτίμηση του κλίματος στην Ελλάδα», ακολουθώντας αντίστοιχες πρωτοβουλίες σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο:https://t.co/NbS60wTHHg pic.twitter.com/q7vDoqK3TP

— Climatebook (@climatebookgr) March 6, 2024

Όπως επισημαίνει στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων η ειδική λειτουργική επιστήμονας στο Ινστιτούτο Ερευνών Περιβάλλοντος και Βιώσιμης Ανάπτυξης του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, Κατερίνα Παπαγιαννάκη, η έρευνα, η οποία εστιάζει στους μαθητές της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στην Ελλάδα, αποκαλύπτει ότι, ενώ οι μαθητές διαθέτουν μια καλή κατανόηση των καιρικών φαινομένων, αλλά και δεξιότητες για την αξιολόγηση και προσαρμογή στους κινδύνους που απορρέουν από αυτά, η συνολική τους ενασχόληση και το ενδιαφέρον για μάθηση σε αυτά τα θέματα είναι αισθητά χαμηλά. «Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι οι μαθητές αποκτούν σχετικές γνώσεις κυρίως μέσω δομημένων εκπαιδευτικών προγραμμάτων, αλλά τους λείπει το προσωπικό ενδιαφέρον, η υποστήριξη από γονείς ή δασκάλους και η αυτοπεποίθηση στις ικανότητές τους. Αυτό το κενό δείχνει την επείγουσα ανάγκη για πιο εμπνευσμένες και πρακτικές προσεγγίσεις στην εκπαίδευση, με την ενσωμάτωση πραγματικών σεναρίων που συνδέουν τους μαθητές με πιο ουσιαστικό τρόπο με την επιστήμη της μετεωρολογίας και παράλληλα με τη γνώση για την επικινδυνότητα των καιρικών και κλιματικών φαινομένων», αναφέρει χαρακτηριστικά η κυρία Παπαγιαννάκη.

Όπως υποστηρίζουν οι συγγραφείς, ο κλιματικός εγγραμματισμός είναι κρίσιμος για να ενδυναμώσει τη νέα γενιά να αντιμετωπίσει τις αυξανόμενες προκλήσεις που θέτουν τα ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως οι πλημμύρες, οι καύσωνες και οι πυρκαγιές, που έχουν σημαντικές κοινωνικές επιπτώσεις. Η μελέτη δείχνει ότι η βελτίωση του κλιματικού εγγραμματισμού δεν αφορά μόνο στην παρουσίαση δεδομένων – αφορά στην καλλιέργεια μιας βαθύτερης σύνδεσης και εμπιστοσύνης στην επιστήμη μέσω καινοτόμων εκπαιδευτικών στρατηγικών.

Με βάση τα ευρήματα, οι συγγραφείς προτείνουν πολιτικές που υποστηρίζουν πιο ελκυστικές, βιωματικές εμπειρίες μάθησης, όπως η αξιοποίηση ελεύθερα προσβάσιμων δεδομένων (open data), εικονικών προσομοιώσεων και εκπαιδευτικών προγραμμάτων που επεκτείνουν τη μάθηση πέρα από την τάξη. Με την προώθηση αυτών των αλλαγών σε επίπεδο πολιτικής και εντός των σχολικών μονάδων, η εκπαίδευση μπορεί να παίξει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση ενημερωμένων, ευαισθητοποιημένων και ενεργών πολιτών που είναι έτοιμοι να αντιμετωπίσουν τις κλιματικές προκλήσεις του μέλλοντος.

Σύμφωνα με την κυρία Παπαγιαννάκη χρειάζονται καινοτόμα εργαλεία τόσο εικονικής πραγματικότητας όσο και επαυξημένης πραγματικότητας τα οποία θα βοηθήσουν την εκπαίδευση κάποιων ζητημάτων μέσα σε σχολεία. Μέσα σε αυτά, όπως εξηγεί, είναι και το κομμάτι του καιρικού κινδύνου. «Μπορούν να μπουν πιλοτικά στα σχολεία. Υπάρχουν σχολεία που έχουν κάνει συμφωνία μαζί μας να τα αξιοποιήσουν μόλις τελειώσουν. Αυτό που συνειδητοποιούμε είναι ότι πρέπει να ανοιχτούμε κάπως διαφορετικά σε αυτό το κομμάτι της εκπαίδευσης», σημειώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.

Παράλληλα, ένα από τα συμπεράσματα της έρευνας είναι η υψηλή εμπιστοσύνη που δείχνουν οι μαθητές στην επιστήμη αναγνωρίζοντας την σημασία και την αξία της επιστημονικής γνώσης. Όπως επισημαίνει η έρευνα αυτή η εμπιστοσύνη πιθανόν να οφείλεται και να προωθείται από το οικογενειακό ή το εκπαιδευτικό περιβάλλον.

Το μειωμένο ωστόσο ενδιαφέρον των μαθητών για τα καιρικά φαινόμενα και τους συνδεόμενους κινδύνους φαίνεται πως προβληματίζει την επιστημονική κοινότητα ιδιαίτερα σε μία περίοδο που οι επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης είναι όλο και εντονότερες. «Η απουσία ενδιαφέροντος για ένα ζήτημα, ακόμα και αν έχεις κάποια γνώση, σου δημιουργεί έλλειμμα ως προς την ουσιαστική, αντιμετώπιση του προβλήματος. Εάν πραγματικά δεν έχεις ενδιαφέρον και πλήρη κατανόηση και γνώση, και γνώση με διαδραστικούς τρόπους που να είναι πιο κοντά στην πραγματικότητα, όπως εικονικές προσομοιώσεις, τότε δεν συνδέεσαι τόσο πολύ με αυτό το κομμάτι», υπογραμμίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η κυρία Παπαγιαννάκη.

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε με την υποστήριξη του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Erasmus+ ‘TripGift’ σε όλη την Ελλάδα με την έγκριση του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής. Όπως τονίζει η κυρία Παπαγιαννάκη δεν είχε διεξαχθεί στο παρελθόν στο σχολείο παρόμοια μελέτη που να περιλαμβάνει θεματικές όπως η μετεωρολογία, οι φυσικές καταστροφές κλπ., ενώ όπως επισημαίνουν οι συγγραφείς μελέτες έχουν δείξει ότι η σχολική εκπαίδευση σε θέματα καταστροφών είναι ζωτικής σημασίας για τη μείωση των ζημιών που προκαλούνται από αυτές .

Σημειώνεται ότι την μελέτη εκπονούν η Κ. Παπαγιαννάκη, Κ. Μακρή, Β. Κοτρώνη, Κ. Λαγουβάρδος. Μπορείτε να διαβάσετε ολόκληρη τη μελέτη εδώ: https://doi.org/10.3390/geohazards5030043

Στην πρώτη θέση είναι η Αμερικανική Στρατιωτική Ακαδημία, στη δεύτερη η ακαδημία Saint-Cyr, στην τρίτη η National Defense Academy, στην τέταρτη η Royal Airforce Academy και στην πέμπτη η Στρατιωτική Ακαδημία της Νοτίου Αφρικής.

Τη δεκάδα συμπληρώνουν κατά σειρά, με την Ευελπίδων στην έκτη θέση, η Royal Military Academy Sandhurst, η Στρατιωτική Ακαδημία της Κίνας, η Στρατιωτική Ακαδημία της Κορέας και η Στρατιωτική Ακαδημία της Αιγύπτου.

Περιγράφοντας την Ευελπίδων, το δημοσίευμα αναφέρει ότι οι εγκαταστάσεις της βρίσκονται στη Βάρη, Αττικής και αποτελεί το αρχαιότερο ίδρυμα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ελλάδα.

«Η ακαδημία στοχεύει στο να διαμορφώσει, καλλιεργήσει και εκπαιδεύσει δόκιμους σε εξαιρετικούς στρατιώτες και ηγέτες μέσω θεωρητική και πρακτική εξάσκησης» υπογραμμίζεται στο δημοσίευμα.

Η Ευελπίδων προσφέρει «ακαδημαϊκή μόρφωση και στρατιωτική εκπαίδευση», συνεχίζει το δημοσίευμα, και επισημαίνει ότι στην ακαδημαϊκή εκπαίδευση περιλαμβάνονται «μαθήματα χημείας, μαθηματικών, φυσικής και ξένων γλωσσών» ενώ η στρατιωτική εκπαίδευση των δοκίμων περιλαμβάνει «τακτικές, χειρισμό όπλων και εντατική γυμναστική». «Η Σχολή προσφέρει, επίσης, θερινά προγράμματα και διεθνή σεμινάρια σε διαφορά θέματα» καταλήγει το δημοσίευμα.

Παραπάνω από δύο μήνες φοιτητές από όλη την επικράτεια βγήκαν στους δρόμους για να αποτρέψουν την ψήφιση του νομοσχεδίου, με αιχμές τις καταλήψεις που πραγματοποίησαν σε πλήθος πανεπιστημιακών τμημάτων.

Παράλληλα το σύνολο της αντιπολίτευσης επιχείρησε να αναδείξει τα προβληματικά σημεία του νομοσχεδίου. Μεταξύ άλλων αναφέρθηκαν για «πανεπιστήμια σούπερ μάρκετ με τη μέθοδο του franchise», όπως και για «εμπορευματοποίηση της εκπαίδευσης μέσω συναλλαγών της κυβέρνησης με κολεγιάρχες και funds».

Ήδη το περασμένο διάστημα διοργανώθηκε πανελλαδική συγκέντρωση των φοιτητών στην Αθήνα που έστειλε το μήνυμα ότι το νομοσχέδιο δεν είναι αποδεκτό από τη μεγαλύτερη μερίδα τους.

Το τελικό κείμενο θα εισαχθεί στην Ολομέλεια στις 7 Μαρτίου και θα ψηφιστεί την επομένη, ημέρα κατά την οποία προγραμματίζεται να μιλήσει και ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης.

Εισηγητής της Νέας Δημοκρατίας θα είναι ο βουλευτής Βοιωτίας, Λευτέρης Κτιστάκης. Σημειώνεται ότι την Παρασκευή έγινε δεκτό επί της αρχής από την επιτροπή Μορφωτικών υποθέσεων της Βουλής, με τις ψήφους μόνον της Νέας Δημοκρατίας.

Τι λέει η αντιπολίτευση

«Τριάντα χρόνια προσπαθεί η ΝΔ να φέρει ιδιωτικά πανεπιστήμια στη χώρα και πάντοτε μιλούσε για αναθεώρηση του άρθρου 16. Ποτέ δεν είχε επικαλεστεί […] ότι υπάρχει και το ευρωπαϊκό δίκαιο» σημείωσε ο εισηγητής του ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ Διονύσης Καλαματιανός πριν την ψήφιση στην επιτροπή.

«Δεν έχει αλλάξει τίποτα. Το Σύνταγμά μας είναι το ίδιο, οι προβλέψεις του άρθρου 16 είναι από το 1975, τότε που ο Κωνσταντίνος Καραμανλής και ο Κ. Τσάτσος θεσμοθέτησαν αυτό το Σύνταγμα. Δεν έχει αλλάξει κάτι, ούτε στην ευρωπαϊκή νομοθεσία ή στις υποχρεώσεις της χώρας σε σχέση με την Ευρωπαϊκή Ένωση» παρατήρησε ο κ. Καλαματιανός.

Υποστήριξε μάλιστα ότι αυτά που λέει τώρα, όψιμα, η ΝΔ, επικαλούμενη μία παράκαμψη του Συντάγματος, τα λέει για να εξυπηρετήσει, «προφανώς, ιδιωτικά συμφέροντα».

Ο εισηγητής του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής, Στέφανος Παραστατίδης είπε ότι η κυβέρνηση παριστάνει ότι επιζητά συναίνεση, ενώ στην πραγματικότητα την τορπιλίζει. Συγκεκριμένα, είπε ότι η κυβέρνηση στριμώχνει στο νομοσχέδιο ένα κεφάλαιο το οποίο ξέρει ότι αποτελεί αιτία σύγκρουσης, μαζί με διατάξεις για το δημόσιο πανεπιστήμιο, αντί να φέρει δύο διαφορετικά νομοσχέδια: «Δεν πιστεύετε στο διάλογο, δεν πιστεύετε στις συναινέσεις, δεν πιστεύετε στις ανεξάρτητες αρχές, δεν πιστεύετε στο Σύνταγμα. Πιστεύετε όμως στο θεό του συμφέροντος, όχι του εθνικού» είπε ο κ. Παραστατίδης.

«Η τοποθέτησή μας εκκινεί από τη θέση ότι η ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων από τη μία, και η ιδιωτικοποίηση το δημόσιου πανεπιστήμιου από την άλλη, είναι οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος, δηλαδή του πανεπιστήμιου της αγοράς», είπε η αγορήτρια του ΚΚΕ, Αφροδίτη Κτενά.

Όπως σημείωσε, το Κομμουνιστικό Κόμμα εκφράζει τη μεγάλη κοινωνική πλειοψηφία η οποία, επί δύο μήνες διαδηλώνει ενάντια στην ίδρυση και λειτουργία ιδιωτικών πανεπιστημίων, με ή χωρίς συνταγματική αναθεώρηση, ενάντια στην επιβολή διδάκτρων σε οποιονδήποτε κύκλο σπουδών, ενάντια στις πολλές και διαφορετικές μορφές επιχειρηματικής δράσης στο δημόσιο πανεπιστήμιο.

Η αγορήτρια της Νέας Αριστεράς, Μερόπη Τζούφη επισήμανε ότι το νομοσχέδιο απορρίπτεται από την πλειοψηφία της κοινωνίας, απορρίπτεται από σύσσωμη την πανεπιστημιακή κοινότητα και τους φοιτητές. Τόνισε μάλιστα ότι μόνοι συνοδοιπόροι της κυβέρνησης, είναι ο ΣΕΒ και η Κεντρική Ένωση Επιμελητηρίων Ελλάδας, «φορείς και θιασώτες του νεοφιλελευθερισμού, της ελεύθερης αγοράς και της ιδιωτικοποίησης των πάντων».

Η πανελλαδική κινητοποίηση στις 8 Μαρτίου

Ωστόσο, τη μέρα της ψήφισης του νομοσχεδίου στις 8 Μαρτίου, διοργανώνεται από τους φοιτητικούς συλλόγους πανελλαδική κινητοποίηση στην Αθήνα, στις 12:00.

Όπως ανέφεραν σε ανακοίνωσή τους για το πανελλαδικό συλλαλητήριο, «στις 8 Μαρτίου ψηφίζεται το νομοσχέδιο για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια. Θα βουλιάξουμε την Αθήνα με την πανελλαδική κινητοποίηση των Συλλόγων και θα διεκδικήσουμε μέχρι τέλους τη δημόσια – δωρεάν εκπαίδευση».

Νέο μεγάλο φοιτητικό συλλαλητήριο

Ενάντια στο νομοσχέδιο για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια

Για να μην συγκαλυφθεί το έγκλημα στα Τέμπη#τεμπη #τεμπη_εγκλημα #Τεμπη_Δολοφονια #ΟΧΙ_ΣΤΑ_ΙΔΙΩΤΙΚΑ_ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑ #κυβερνηση_Μητσοτακη pic.twitter.com/CCWWpWjhqq

— Π.Α.ΜΕ (@PAMEhellas) February 29, 2024

Ακολούθως προσθέτουν ότι «οι φοιτητικοί σύλλογοι πανελλαδικά, όλοι οι φορείς της πανεπιστημιακής και πανεκπαιδευτικής κοινότητας, εργατικά σωματεία, μαθητές, συλλογικότητες θα γίνουμε ορμητικό ποτάμι όσο στη Βουλή θα ψηφίζεται το νομοσχέδιο που διαλύει τις σπουδές, το μέλλον και την προοπτική μας».

«Ο δίκαιος αγώνας που δίνουμε είναι πραγματικά υπόθεση όλου του λαού», τονίζει ο Συντονισμός των Φοιτητικών Συλλόγων.

Ωστόσο, μέχρι τη μέρα της πανελλαδικής κινητοποίησης δεν αποκλείεται να συμβούν και άλλες δράσεις και ακτιβισμοί από την πλευρά των φοιτητών, ενάντια στα «μη κρατικά μη κερδοσκοπικά πανεπιστήμια». Ταυτόχρονα την ίδια μέρα έχει οριστεί η απεργιακή συγκέντρωση με αφορμή τη μέρα της Γυναίκας, όπου αντίστοιχα θα πραγματοποιηθούν συγκεντρώσεις στην επικράτεια.

Πιερρακάκης: ”Πάνω από δέκα ξένα πανεπιστήμια έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον για την Ελλάδα”

Μεγάλο ενδιαφέρον από δέκα σοβαρά ξένα πανεπιστήμια για την ίδρυση παραρτημάτων τους στην Ελλάδα» αναφέρει ότι υπάρχει, στη συνέντευξή του στο Πρώτο Θέμα που κυκλοφορεί, ο υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Κυριάκος Πιερρακάκης, επαναλαμβάνοντας την πάγια κυβερνητική θέση πως «η Ελλάδα δεν μπορεί να περιμένει την αναθεώρηση του άρθρου 16 του Συντάγματος».

Φέτος η χρηματοδότηση των ΑΕΙ είναι διπλάσια αυτής που ήταν το 2018. Στην πρωτοβάθμια και τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση έγιναν 25.000 διορισμοί δασκάλων και καθηγητών. Άνοιξαν 1.850 θέσεις πανεπιστημιακών, ενώ διπλασιάστηκαν τα πρότυπα και τα πειραματικά σχολεία. pic.twitter.com/fZkLXfRAw3

— Kyriakos Mitsotakis (@kmitsotakis) March 1, 2024

Ο κ. Πιερρακάκης αναφέρει ότι «η νομοθετική πρωτοβουλία της κυβέρνησης δεν παραβιάζει το Σύνταγμα» και τονίζει πως «στην Ελλάδα τα δημόσια πανεπιστήμια είναι η ναυαρχίδα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σε κάθε σενάριο». Αναφέρεται στη διάκριση μεταξύ των κολεγίων «που λειτουργούν νόμιμα, με αποφάσεις του δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και παρέχουν στους σπουδαστές τους πλήρη επαγγελματικά δικαιώματα», τονίζει πως «η μεταλυκειακή αγορά είναι εντελώς αρρύθμιστη σήμερα» και επισημαίνει«πως με το νομοσχέδιο για την ίδρυση των παραρτημάτων και μη κρατικών πανεπιστημίων στην Ελλάδα, προσφέρουμε στους φοιτητές τους και πλήρη ακαδημαϊκά δικαιώματα».

Ο υπουργός Παιδείας δίνει διευκρινίσεις για τις συνθήκες ασφαλείας που θα επικρατήσουν στα πανεπιστήμια, υποστηρίζοντας πως «έχει υπάρξει πρόοδος σε σχέση με το παρελθόν» και επαναφέρει τις γνωμοδοτήσεις επιφανών συνταγματολόγων, σύμφωνα με τις οποίες, υπό το φως του ενωσιακού δικαίου, η ερμηνεία του άρθρου 16 του Συντάγματος επιτρέπει την ίδρυση των παραρτημάτων των ξένων πανεπιστημιακών ιδρυμάτων. Δηλώνει δε, πως «πολλοί καθηγητές της Διασποράς επιθυμούν να ξαναγυρίσουν στην Ελλάδα, είτε σε συνεργασίες με τα δημόσια πανεπιστήμια, είτε μέσω των παραρτημάτων των ξένων πανεπιστημίων».

Τέλος, ο υπουργός Παιδείας αναφέρεται στη στάση των κομμάτων της αντιπολίτευσης και ειδικά του ΠΑΣΟΚ απέναντι στο νομοσχέδιο, για την οποία αναφέρει ότι «το να καταψηφίζει κάποιος ανεξάρτητα από το ποια είναι η πραγματική του θέση, μόνο και μόνο για να διαφοροποιηθεί από την κυβερνητική θέση, είναι στρατηγική και πρακτική άλλου αιώνα – αυτά δεν είναι καν πολιτικά φύλλα συκής».

Η έρευνα διεξήχθη και ανακοινώνεται σε μια συγκυρία όπου οι πιέσεις από την αυξήσεις των τιμών σε αγαθά και υπηρεσίες δεν μπορούν να καλυφθούν με επάρκεια από τις προτεινόμενες ή/και εφαρμοζόμενες αυξήσεις των μισθών του ιδιωτικού τομέα.

Παράλληλα τίθενται στη δημόσια σφαίρα νέες δημόσιες εκπαιδευτικές πολιτικές, χωρίς όμως να αποτελεί αντικείμενο συζήτησης το κόστος που ενδεχομένως αυτές θα έχουν για τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς των νοικοκυριών, ή τη συμβολή τους στην μετατροπή των εκπαιδευτικών ανισοτήτων σε κοινωνικές ανισότητες, μέσω των κοινωνικά διαφοροποιημένων οικογενειακών εκπαιδευτικών στρατηγικών και της επίσης διαφοροποιημένης διαθεσιμότητας του αναγκαίου οικονομικού και μορφωτικού κεφαλαίου.

Τα ευρήματα

–Το 74% του δείγματος δηλώνει ότι τους τελευταίους 12 μήνες έχει καταβάλει δαπάνες για φροντιστήρια. Πιο συγκεκριμένα, το 36% αφορούσε φροντιστήρια ενίσχυσης της σχολικής επίδοσης, ενώ ένα ακόμη 38% χρειάστηκε να πληρώσει ιδιωτικές υπηρεσίες διδασκαλίας ξένων γλωσσών για τα παιδιά του, παρά το γεγονός ότι η διδασκαλία ξένων γλωσσών συμπεριλαμβάνεται στα αναλυτικά προγράμματα της δωρεάν υποχρεωτικής και μέσης εκπαίδευσης. Είναι σαφές ότι οι εκπαιδευτικές δαπάνες που καταβάλουν οι εργαζόμενοι του ιδιωτικού τομέα με παιδιά φέρουν το ίχνος του εξετασιοκεντρικού τρόπου λειτουργίας του εκπαιδευτικού συστήματος και συνδέονται άμεσα με την ανάγκη βελτίωσης της σχολικής επίδοσης ή την κάλυψη δομικών του ανεπαρκειών.

–Επισημαίνεται ότι από το ποσοστό του δείγματος των εργαζομένων των οποίων τα παιδιά φοιτούν στο Λύκειο, δεν υπάρχει ούτε ένας που να μη καταβάλει δίδακτρα για φροντιστήρια και φροντιστήρια ξένων γλωσσών. Ενώ ήδη από το Γυμνάσιο τα αντίστοιχα ποσοστά ανέρχονται στο 80% για φροντιστήρια και 80% για φροντιστήρια ξένων γλωσσών.

– Ένας στους δύο εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα (49%) καταβάλει τουλάχιστον 500 ευρώ σε εκπαιδευτικές δαπάνες για τα παιδιά του σε μηνιαία βάση, ενώ το 30% ξοδεύει τουλάχιστον 750 ευρώ, δηλαδή σχεδόν τουλάχιστον έναν μηνιαίο κατώτατο μισθό.

–Οι εργαζόμενοι του ιδιωτικού τομέα με παιδιά εκτιμούν ότι οι ιδιωτικές δαπάνες για την εκπαίδευση τους είναι ανελαστικές και δύσκολα μπορούν να μειωθούν. Έτσι, εμφανίζεται μόνο ένα 9% να δηλώνει ότι τις μείωσε σημαντικά, ένα 48% λίγο και ένα 43% καθόλου.

-Όπως είναι αναμενόμενο, οι μειώσεις είναι ευθέως ανάλογες του ύψους του οικογενειακού εισοδήματος. Στα οικογενειακά εισοδήματα μέχρι 1000 ευρώ τον μήνα, μόνο το 14% δηλώνει ότι δεν προχώρησε σε καμιά μείωση των εκπαιδευτικών δαπανών ενώ το 86% δηλώνει ότι προχώρησε σε μειώσεις δαπανών. Πρόκειται για την πληθυσμιακή ομάδα που βρίσκουμε τους εργαζόμενους που αμείβονται με τον κατώτατο μισθό, ή απασχολούνται με ευέλικτες μορφές εργασίας, ή ακόμη για οικογένειες που βασίζονται σε έναν και μοναδικό μισθό προκειμένου να καλύψουν τις ανάγκες του νοικοκυριού.

Στους αντίποδες, το 100% των μηνιαίων οικογενειακών εισοδημάτων άνω των 2500 ευρώ, δηλώνει ότι δεν έχει προχωρήσει σε απολύτως καμιά περικοπή. Από την κατανομή των απαντήσεων σε συσχέτιση με το εισόδημα, είναι εμφανείς οι ενδείξεις σημαντικής εκπαιδευτικής και κοινωνικής ανισότητας μεταξύ χαμηλών και υψηλών μηνιαίων αποδοχών.

–Το 91% των συμμετεχόντων στο δείγμα, δηλώνει ότι τα τελευταία τρία χρόνια το κόστος των εκπαιδευτικών δαπανών αυξάνεται συνεχώς. Παράλληλα ένα 20% των απαντήσεων του δείγματος δηλώνει ότι λαμβάνει υποστήριξη από συγγενείς του ευρύτερου οικογενειακού περιβάλλοντος, προκειμένου να καλύψει τα κόστη των οικογενειακών ιδιωτικών εκπαιδευτικών δαπανών.Μη επιδεχόμενες εύκολα οποιαδήποτε μείωση

Γενικότερα συμπεράσματα που προκύπτουν από τα ευρήματα της έρευνας, έχουν να κάνουν με την δικαιολογημένα διαφοροποιημένη επίδραση του κόστους των ιδιωτικών υπηρεσιών εκπαίδευσης ανάλογα με το μέγεθος των νοικοκυριών και την ύπαρξη εξαρτώμενων μελών στη σύνθεσή του.

Οι δαπάνες υποστήριξης της σχολικής επίδοσης σε φροντιστήρια, δομές εκμάθησης ξένων γλωσσών ή η υποστήριξη της διαβίωσης των φοιτητών εκτός της οικογενειακής εστίας, αξιολογούνται από τους ίδιους τους εργαζόμενους ως μη επιδεχόμενες εύκολα οποιαδήποτε μείωση, στον βαθμό που αυτές συνδέονται με τις όποιες προσδοκίες θετικής κοινωνικής κινητικότητας μέσω της επιτυχούς σχολικής επίδοσης.

Την ίδια στιγμή, ωστόσο, οι ίδιοι οι μηχανισμοί μέτρησης και κατάταξης της σχολικής επίδοσης (εξετάσεις, διαγωνισμοί πρόσβασης, κλπ), αποτελούν πιθανότατα και μια από τις βασικές αιτίες του υψηλού επιπέδου ποσοστού εκπαιδευτικών δαπανών στους προϋπολογισμούς των νοικοκυριών του ιδιωτικού τομέα.

Υπενθυμίζεται, άλλωστε, ότι σύμφωνα και με τα δεδομένα της Eurostat, τα τελευταία 20 χρόνια η Ελλάδα όταν δεν καταλαμβάνει την υψηλότερη θέση, βρίσκεται διαχρονικά ανάμεσα στις πρώτες θέσεις μεταξύ των χωρών της ΕΕ-27 σε ποσοστά συμμετοχής των ιδιωτικών εκπαιδευτικών δαπανών στην συνολική καταναλωτική δαπάνη των νοικοκυριών.

Θεωρούμε λοιπόν εμφανές ότι ο τρόπος λειτουργίας του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος συμβάλει στην αύξηση του μεριδίου των ιδιωτικών δαπανών στην εκπαίδευση. Την ίδια στιγμή, μάλιστα, που η δημόσια χρηματοδότηση συνεχίζει να διατηρείται σε ιδιαίτερα χαμηλά ποσοστά.

Σε κάθε περίπτωση, θεωρούμε ότι οι δημόσιες εκπαιδευτικές πολιτικές που υιοθετούνται δεν λαμβάνουν στο βαθμό που θα όφειλαν την παράμετρο του υψηλού κόστους των ιδιωτικών εκπαιδευτικών δαπανών που πραγματικά αυτές προκαλούν. Επιπλέον, δεν ενσωματώνεται ως κρίσιμη παράμετρος των δημόσιων εκπαιδευτικών πολιτικών η διαφοροποιημένη δομή των εκπαιδευτικών δαπανών ως ποσοστού του διαθέσιμου εισοδήματος, αποτελώντας έναν επιπλέον παράγοντα ανισότητας για τα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά.

Από αυτή την άποψη, θα προτείναμε κάθε νέα νομοθετική παρέμβαση στη λειτουργία του εκπαιδευτικού συστήματος να συνοδεύεται όχι μόνο από εκτιμήσεις για το ύψος των δαπανών που αυτή θα προκαλέσει στο εθνικό προϋπολογισμό, αλλά και από ρεαλιστικές εκτιμήσεις ως προς το ύψος των νέων δαπανών που ενδεχομένως αυτή θα προκαλέσει στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.