Στο Μαρόκο, την περασμένη Πέμπτη, 21 άνθρωποι πέθαναν μέσα σε ένα 24ωρο στην πόλη Μπένι Μελλάλ, στο κέντρο της χώρας, όπου η θερμοκρασία έφτασε τους 48 βαθμούς Κελσίου.

Σε μια ανάλυση ειδικοί από το World Weather Attribution διαβεβαιώνουν ότι αυτός ο «κύμα καύσωνα της Μεσογείου θα ήταν αδύνατο χωρίς την αύξηση της θερμοκρασίας λόγω των ορυκτών καυσίμων».

Η υπερβολική ζέστη που πλήττει μεγάλο μέρος της Ευρώπης και της βόρειας Αφρικής δεν θα ήταν δυνατή χωρίς την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή, σύμφωνα με διεθνή ανάλυση που δόθηκε στη δημοσιότητα σήμερα

Η ανάλυση διεξήχθη από πέντε ερευνητές από το World Weather Attribution, μια διεθνή ομάδα εμπειρογνωμόνων που αναλύει την επίδραση της υπερθέρμανσης του πλανήτη που προκαλείται από τον άνθρωπο σε ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως καταιγίδες, ακραίες βροχοπτώσεις, ζέστη κυμάτων και ξηρασίες.

Για να ποσοτικοποιηθεί αυτή η επίδραση για τον μήνα Ιούλιο, οι επιστήμονες όπως επισημαίνουν «ανέλυσαν δεδομένα για το κλίμα προκειμένου να συγκρίνουν την εξέλιξη αυτού του τύπου γεγονότων μεταξύ του τρέχοντος κλίματος, που χαρακτηρίζεται από υπερθέρμανση του πλανήτη περίπου 1,3 °C, και του ψυχρότερου, προβιομηχανικού κλίματος».

Παρατήρησαν λοιπόν ότι οι θερμοκρασίες ήταν έως και 3,3°C υψηλότερες. Και αυτά τα κάποτε σχεδόν αδύνατα κύματα καύσωνα «αναμένεται τώρα να συμβαίνουν κατά μέσο όρο κάθε δέκα χρόνια στο σημερινό κλίμα». «Αν ο πλανήτης δεν σταματήσει γρήγορα να καίει άνθρακα, πετρέλαιο και φυσικό αέριο, αυτά τα φαινόμενα θα γίνουν θερμότερα, πιο συχνά και θα διαρκέσουν περισσότερο» , καταλήγουν οι ερευνητές.

• «Η Ευρώπη θερμαίνεται δύο φορές πιο γρήγορα από άλλες ηπείρους και ακόμη πιο γρήγορα από ό,τι προβλέπουν τα κλιματικά μοντέλα» , σχολιάζει η Mariam Zachariah, ερευνήτρια στο Imperial College του Λονδίνου, σε δελτίο τύπου.

«Τα κύματα καύσωνα είναι τα πιο θανατηφόρα ακραία καιρικά φαινόμενα», θυμάται ο Roop Singh, μέλος του κινήματος του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού, ο οποίος συμμετείχε επίσης στη μελέτη. Σύμφωνα με τον ίδιο , οι άνθρωποι που περνούν χρόνο σε εξωτερικούς χώρους διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο επικίνδυνης ζέστης, συμπεριλαμβανομένων των αθλητών και των θεατών στους Ολυμπιακούς Αγώνες αυτή την εβδομάδα.

Η θνησιμότητα που σχετίζεται με τη ζέστη έχει αυξηθεί κατά περίπου 30% τα τελευταία 20 χρόνια . Σύμφωνα με προηγούμενη μελέτη , περισσότεροι από 60.000 άνθρωποι πέθαναν λόγω υπερβολικής ζέστης το καλοκαίρι του 2022 στην Ευρώπη.

Τι συνέβη στην Ελλάδα

Η χώρα μας τον Ιούλιο του 2023 αλλά και του 2024 επηρεάστηκε από δύο μεγάλους σε διάρκεια καύσωνες. Ο καύσωνας του Ιουλίου του 2023 είχε διάρκεια 15 ημερών και ήταν ο μεγαλύτερος σε διάρκεια καύσωνας που είχε επηρεάσει ποτέ τη χώρα μας έως τότε.

Ο καύσωνας του 2024 ξεπέρασε αυτόν του 2023, με συνολική διάρκεια 16 ημερών (παρατίθεται επίσης πίνακας του meteo.gr  / Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών με του μεγαλύτερους σε διάρκεια καύσωνες από το 1980 και μετά).

Στη συνέχεια, θα εξετάσουμε τα κοινά σημεία και τις διαφορές των δύο καυσώνων μέσω των διαγραμμάτων που ακολουθούν.

• Και οι δύο καύσωνες χαρακτηρίστηκαν από μεγάλο αριθμό σταθμών του δικτύου meteo.gr / Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, στους οποίους καθημερινά η θερμοκρασία ξεπέρασε τα όρια των 37 °C και 40 °C. Αυτό υποδηλώνει την μεγάλη γεωγραφική έκταση των περιοχών που επηρεάστηκαν από τις υψηλές θερμοκρασίες.
• Στον καύσωνα του 2024 ο αριθμός σταθμών με μέγιστη θερμοκρασία από 37 °C και πάνω δεν έπεσε ποτέ κάτω των 100 για 16 συνεχόμενες ημέρες. Σε αντίθεση με τον καύσωνα του 2023 όπου ο αριθμός των σταθμών με μέγιστη θερμοκρασία από 37 °C και πάνω, έπεσε κάτω από τους 100 για 3 φορές μέσα στο διάστημα των 15 ημερών.
• Στον καύσωνα του 2023 ήταν διακριτές τρεις φάσεις, με αρκετές διαφορές ως προς την ένταση και την έκταση των υψηλών θερμοκρασιών. Στον καύσωνα του 2024 η κατανομή ήταν πιο ομοιόμορφη μέσα στο διάστημα 16 ημερών που διήρκησε ο καύσωνας.
• Ο καύσωνας του 2024 δεν παρουσίασε τις ακραίες τιμές όπως κατά τη διάρκεια του καύσωνα το 2023. Υπενθυμίζουμε ότι το 2023 η θερμοκρασία έφτασε και ξεπέρασε τους 45 °C σε αρκετές περιοχές  (π.χ. Γύθειο, Κρανίδι, Άμφισσα, Αυλίδα, Παλαιόχωρα Χανίων) ενώ τον Ιούλιο του 2024 η υψηλότερη θερμοκρασία ήταν οι 43.1 °C στη Σκάλα Μεσσηνίας.
• Παρόλο που τον φετινό Ιούλιο δεν παρουσιάστηκαν πάρα πολύ υψηλές τιμές θερμοκρασίας όπως το 2023, σε πολλές περιοχές της χώρας μας όπως στη Μακεδονία, στη Θράκη καθώς και σε κάποιες περιοχές της Πελοποννήσου και της Δυτικής Ελλάδας οι θερμοκρασίες που σημειώθηκαν μέσα στον καύσωνα του 2024 ήταν οι υψηλότερες που έχουν σημειωθεί για το μήνα Ιούλιο τουλάχιστον από το 2010 και μετά, οπότε και λειτουργεί μεγάλος αριθμός μετεωρολογικών σταθμών του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών. Μερικοί σταθμοί του δικτύου meteo.gr / Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών που σημείωσαν ρεκόρ θερμοκρασίας για το μήνα Ιούλιο είναι οι παρακάτω:
• • Αλεξανδρούπολη
  • Διδυμότειχο
  • Θάσος
  • Δράμα
  • Νέα Πέραμος – Καβάλα
  • Σέρρες
  • Ξάνθη
  • Θεσσαλονίκη
  • Νάουσα
  • Δίον Πιερίας
  • Κέρκυρα
  • Αμφιλοχία
  • Πειραιάς
  • Πάτρα
  • Ζαχάρω Ηλείας

Σημειώνεται επίσης ότι σε περιοχές όπως η Γαβαλού Αιτωλοακαρνανίας και η Σκάλα Μεσσηνίας, η μέγιστη θερμοκρασία στον καύσωνα του 2024 ήταν υψηλότερη από τους 40 °C για 14 και 13 συνεχόμενες ημέρες αντίστοιχα.

Εν κατακλείδι, είναι όντως εντυπωσιακό ότι οι μεγαλύτεροι σε διάρκεια καύσωνες της σύγχρονης μετεωρολογικής ιστορίας στη χώρα μας, σημειώθηκαν σε δύο διαδοχικές χρονιές πέρυσι και φέτος.

Νίκος Νανούρης

Ο Φαίδων Καραϊωσηφίδης, βετεράνος αεροναυπηγός προσπαθεί να σκιαγραφήσει στο libre, σύμφωνα πάντα με τα δεδομένα που έχουμε στη διάθεση μας για το πως έγινε το περιστατικό.

Επισημαίνει:

• ”Το αεροπλάνο χτύπησε σε κορυφές δέντρων με το ακροπτερύγιο και έσπασε ο πλωτήρας. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα μετά την πρόσκρουση  το αεροπλάνο να πέσει, από την οποία όμως δεν ξέρουμε ακριβώς τι άλλες βλάβες προκάλεσε. Το ορατό αποτέλεσμα είναι ότι αποσπάστηκε ο πλωτήρας  αλλά επίσης υπάρχε και ένα κρίσιμο πηδάλιο, αν αυτό έπαψε να είναι λειτουργικό, μπορεί να εξηγήσει γιατί το αεροπλάνο είχε αυτή την δεξιόστροφή συνεχή πορεία το οποίο το έφερε πολύ μεγάλη κλίση και κατόπιν βγήκε εκτός ελέγχου και συνετρίβη”.

Ο κ. Καραϊωσηφίδης αφού περιέγραψε τον τρόπο που έγινε η συντριβή επιχειρεί να παραθέσει κάποια σενάρια για τα αίτια του τραγικού συμβάντος.

• ”Κάποιος μπορούσε να μιλήσει και για λάθος χειρισμού. Τα Cl 215  είναι διαβόητα για προβλήματα που εμφανίζονται στους κινητήρες τους , όταν περνάνε πολύ κοντά από την εστία της φωτιάς και μπαίνουν μέσα στα αναδυόμενα καυσαέρια από την καύση. Έχουμε δυο περιστατικά από το 2015 (Μάνη) και το 2016 (Δερβενοχώρια) που έχουν πέσει Canadair ακριβώς σαν αυτό που χάσαμε σήμερα, όπου μετά την διέλευση από την εστία της φωτιάς μειώθηκε η λειτουργικότητα του κινητήρα. Τα αεροπλάνα και στις δυο περιπτώσεις έπεσαν χωρίς απώλεια ζωής. Αυτή τη στιγμή μπορούμε να κάνουμε μόνο εκτιμήσεις, αλλά το ορατό αποτέλεσμα της πρόσκρουσης ήταν η απώλεια του πλωτήρα και πιθανότατα η βλάβη στο πηδάλιο”.

Στο ερώτημα για τον αριθμό στόλου  Canadair που διαθέτει η Ελλάδα αλλά και από πότε χρονολογούνται ο έμπειρος  αεροναυπηγός σημειώνει:

• ”Ο στόλος πριν τη σημερινή πτώση ήταν 11 Cl 215 και 7 Cl 15 που είναι ο διάδοχος του. Οι αγορές αυτές ξεκίνησαν από τη δεκαετία του 70. Για την ακρίβεια το αεροπλάνο που έπεσε σήμερα  ήταν κατασκευής του 1978. Στη συνέχεια δεν υπήρξε απόκτηση επιπλέον canadair. Λόγω της δημοσιονομικής κρίσης της προηγούμενης δεκαετίας η canadair έπαψε να υπάρχει. Η διάδοχη εταιρεία παρουσίασε το διάδοχο μοντέλο το οποίο όμως δεν είναι σε παραγωγή.” 

Σύμφωνα με τον κ. Καραιωσηφίδη οι συνολικές αγορές που έγιναν αρχικά  ήταν 34 canadair μαζί με την σημερινή απώλεια είχαμε 17 άρα τα υπόλοιπα έχουν απωλεσθεί σε περιστατικά αρκετά θανατηφόρα.

• ”Ο στόλος που έχουμε αυτή τη στιγμή, κατά κυβερνητική δήλωση 80 εναέρια μέσα, τα 50 είναι νοικιασμένα όπως κάνουν όλες οι χώρες. Στην Ελλάδα χρησιμοποιούμε ευρύτατα τα εναέρια μέσα όπως δεν τα χρησιμοποιούν σε άλλες χώρες λόγω του νησιωτικού συμπλέγματος της χώρας μας”.

Ενώ στο ερώτημα αν υπάρχουν καθηλωμένα canadair τονίζει:

• ”Δεν ξέρουμε πόσα είναι καθηλωμένα και είναι κάτι που δεν είναι σταθερό. Μπορεί σήμερα να είναι καθηλωμένα 10 αεροπλάνα μπορεί αύριο να μην είναι κανένα.”

Και καταληγει:

• ”Oι επιχειρήσεις από το πρώτο της μέρας μέχρι το τελευταίο, σημαίνει ότι με το που προσγειωθούν από πάνω οι μηχανικοί για να επισκευάσουν τυχόν βλάβες που έχουν βγει. Κάποιες επισκευές δεν είναι δυνατές και μπορεί να χρειαστούν περισσότερες μέρες, αυτό μπορεί να επηράσει τον ημερήσιο απολογισμό.”

Ο πρώην πιλότος και νυν δήμαρχος Βάρης, Βούλας  Βουλιαγμένης Γρηγόρης Κωνσταντέλος αναφέρει στο  libre ότι δεν υπάρχουν μη αξιόπλοα ,αλλά  αεροσκάφη κακοσυντηρημένα.

• ”Τα πρώτα αεροσκάφη που έχουμε χρονολογούνται από το 1975, η δεύτερη φουρνιά ξεκίνησε να έρχεται από το 1989. Αυτά που έχουμε χάσει είναι 10 παλαιού τύπου (cl 215) και 3 νέου τύπου (cl 415). Μπορεί ένα αεροσκάφος να είναι καινούριο και να είναι κακοσυντηρημένο, ή μπορεί να είναι παλιό και να είναι καλοσυντηρημένο. Η συντήρηση παίζει πρωταρχικό ρόλο. Η παράδοση που έχουμε απο την Πολεμική Αεροπορία, είναι ότι αεροσκάφη ακόμα και στην τελευταία τους πτήση είναι πλήρως αξιόπλοα.”

Ενώ με αφορμή και τη συντριβή του Canadair στην Κάρυστο  προσθέτει ότι η παλαιότητα δεν είναι ο λόγος που το αεροσκάφος έπεσε αλλά η δυσκολία της εκτέλεσης της πτήσης, το ανάγλυφο της περιοχής, οι ισχυρές αναταράξεις αλλά και η περιορισμένη ορατότητα.

Ο κύριος Κωνσταντέλλος στέκεται και στο κάτα πόσο ήταν κουρασμένο το πλήρωμα μιας και αυτές τις μέρες οι δυνάμεις πυρόσβεσης της  χώρας επιχειρούν ακατάπαυστα.

• ”Αυτό το οποίο πρέπει να ελεγχθεί είναι κατά πόσο ήταν κουρασμένο το πλήρωμα την τελευταία μέρα, την τελευταία εβδομάδα, τον τελευταίο μήνα και το τελευταίο εξάμηνο. Οι χειριστές πρέπει να έχουν συγκεκριμένα όρια πτήσης, απασχόλησης και ανάπαυσης. Είναι προφανές πάντως ότι έχουν επιβαρυνθεί οι πιλότοι των πυροσβεστικών αεροσκαφών, πετούν τις τελευταίες μέρες από ανατολή έως Δύση ασταμάτητα.” 

Στο ερώτημα με βάση και την εμπειρία του ποιες πρέπει να  είναι οι συνθήκες που να  μπορεί να επιχειρήσει ένα Canadair απαντάει:

• ”Τα συγκεκριμένα αεροσκάφη είναι σχεδιασμένα να πετούν σε χαμηλο ύψος να είναι κοντά στο ανάγλυφο μέχρι ενός σημείου αναταράξεων και αέρα το οποίο οι χειριστές δεν υπερβαίνουν”.

Ενώ καταλήγει:

• ”Πολλές φορές μας κάνει εντύπωση ότι καίγεται ένα βουνό και δεν βλέπουμε αεροπλάνο να κάνει αεροπυρόσβεση γιατί τα μετεωρολογικά όρια καθοδικού ανοδικού άνεμου ή αναταράξεων είναι απαγορευτικά για μια κατά το δυνατόν ασφαλή επιχείρηση αεροσκαφών επί του πεδίου”.

Η “μαύρη ιστορία” των Canadair

Η χώρα μας απέκτησε τα πρώτα Canadair CL-215 το 1975. Η παραλαβή μάλιστα του αεροσκάφους που κατέπεσε χθες στην Εύβοια είχε γίνει τον Δεκέμβριο του συγκεκριμένου έτους. Τα CL-215 έχουν δύο κλασσικούς κινητήρες της Pratt& Whitney με ισχύ 2.100 λιμπρες ώση, η οποίοι, αν και θεωρούνται αξιόλογοι για την ηλικία τους, εντούτοις έχουν πλέον ξεπεραστεί από την τεχνολογία. Ενδεικτικά να σημειώσουμε πως η πρώτη σχεδίαση του εν λόγω πυροσβεστικού έγινε τη δεκαετία του 1940, ενώ το οριστικό σχέδιο, που έφερε το όνομα CL-215, εγκρίθηκε τον Φεβρουάριο του 1966, με την πρώτη παράδοση να γίνεται στη Γαλλική Υπηρεσία Πολιτικής Προστασίας τον Ιούνιο του 1969. Η παραγωγή του CL-215 τερματίστηκε από την κατασκευάστρια εταιρεία Βombardier το 1990.

Τον Νοέμβριο του 2021 η χώρα μας αναζητούσε κυλίνδρους για τους κινητήρες τους από τη διεθνή αεροπορική αγορά, μιας και το κλείσιμο του εργοστασίου είχε δυσκολέψει σημαντικά την εξεύρεση ανταλλακτικών και περεταίρω υποστήριξής τους. Η Ελλάδα είχε αποκτήσει συνολικά 20 μονάδες του συγκεκριμένου τύπου πυροσβεστικού αεροσκάφους, εκ των οποίων έπειτα και από τη χθεσινή συντριβή, έχουν απομείνει ακριβώς τα μισά, δηλαδή 10.

• Τον Φεβρουάριο του 2006 η Bombardier ανακοίνωσε πως θα προσφέρει ξανά πακέτα αναβάθμισης για τους χρήστες του CL-215 για κινητήρες και σκάφος, αλλά το θέμα δεν προχώρησε καθώς η εταιρεία αφιερώθηκε στην ανάπτυξη και προώθηση του CL-415 . Η εν λόγω εταιρεία λανσάρει ένα νέας γενιάς πυροσβεστικό αεροσκάφος το CL- 515 το οποίο έχει τη δυνατότητα να πραγματοποιεί και νυχτερινές πτήσεις.

Η Ελλάδα διαθέτει ακόμη 10 Canadair τύπου CL-415 από τα οποία πλέον έχουν απομείνει 7 καθώς 3 έχουν συντριβεί κατά την κατάσβεση πυρκαγιών περασμένων ετών. Τα Canadair CL-415, μεταφέρουν περί τους 6,2 τόνους νερού, έχοντας τη δυνατότητα να συμπληρώσουν το φορτίο τους με την μεταφορά επίσης 680 κιλών επιβραδυντικού υγρού. Η παραγωγή του CL-415 από την Bombardier σταμάτησε το 2015. Το 2016 η Viking Air απέκτησε τα δικαιώματα των CL-215 και CL-415 και το 2018 άρχισε να δουλεύει πάνω στον διάδοχο τους, το CL-515, για την προμήθεια του οποίου ενδιαφέρον έχει εκφράσει και η χώρα μας.

Το CL-215 έχει τη δυνατότητα να πραγματοποιήσει υδροληψίες από λίμνες, ποτάμια ή την ανοιχτή θάλασσα. Ο απαιτούμενος χρόνος μέχρι να γεμίσει τις δεξαμενές του με 5,455 λίτρα νερού είναι μόλις δέκα δευτερόλεπτα, το οποίο μπορεί να εμπλουτίσει με επιβραδυντικό αφρό και να ρίξει στη φωτιά επαναλαμβάνοντας τη διαδικασία χωρίς να χρειάζεται να επιστρέψει στη βάση του για να εφοδιαστεί με νερό. Εφόσον υπάρχει δυνατότητα υδροληψίας σε κοντινή απόσταση από το μέτωπο της φωτιάς, το CL-215 μπορεί να παραδώσει από 75 έως 125 φορτία νερού σε μία μέρα, ενισχύοντας τις προσπάθειες της πυρόσβεσης.

Οι άνεμοι θα είναι μεταβλητοί ασθενείς και στα πελάγη βορείων διευθύνσεων 3 με 4 μποφόρ.
Η θερμοκρασία δε θα σημειώσει αξιόλογη μεταβολή και στα βόρεια θα φθάσει τους 14 με 16 βαθμούς και στις υπόλοιπες περιοχές τους 17 με 19 βαθμούς Κελσίου.

Η παρατεταμένη ζέστη στην χώρα μας προβληματίζει τους ειδικούς, για την αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών και της ξηρασίας.

• Το 2022 αποχαιρέτησε την Ελλάδα και πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες με ήλιο, θάλασσα και θερμοκρασίες ασυνήθιστα υψηλές για αυτή την περίοδο. Μετά τα Χριστούγεννα και η Πρωτοχρονιά βρήκε πολύ κόσμο – κυρίως τους χειμερινούς κολυμβητές, βεβαίως – με μαγιό στην παραλία.

Η μετακίνηση του πολικού μετώπου από τον Βόρειο Πόλο προς το νοτιότερο σημείο των τελευταίων 60 ετών έβαλε στην… κατάψυξη τις ΗΠΑ και τον Καναδά, αλλά καθυστέρησε τον χειμώνα στην Ευρώπη.

Οι ειδικοί επισημαίνουν πως θα πρέπει παράλληλα να υπάρξει συνεργασία όλων των αρμοδίων για τις βραχυπρόθεσμες συνέπειες που μπορούν να υπάρξουν, όπως οι δασικές πυρκαγιές και η ξηρασία.

• Τη δεύτερη εβδομάδα του Ιανουαρίου, ο καιρός θα γίνει ακόμη καλύτερος με άνοδο της θερμοκρασίας και ημέρες με ηλιοφάνεια, καθώς σύμφωνα με τα Μερομήνια έρχονται οι Αλκυονίδες ημέρες.

Ωστόσο, οι μετεωρολόγοι διαφωνούν, αφού όπως – λογικά – λένε, για να έχουμε Αλκυονίδες, θα πρέπει να έχουμε χειμώνα – και ο χειμώνας δεν φαίνεται να έρχεται προς το παρόν.

Μετά από ένα διάλειμμα καλοκαιρίας λίγων ημερών, πάντως, αναμένεται επιδείνωση του καιρού την τρίτη εβδομάδα του μήνα. Περαιτέρω και πιο γενικευμένη επιδείνωση του καιρού, με κύριο χαρακτηριστικό την πτώση της θερμοκρασίας, θα υπάρξει στο τέλος του Ιανουαρίου.

Θα σημειωθούν χιονοπτώσεις σε χαμηλά υψομετρικά επίπεδα, ακόμα και στα πεδινά της Ελλάδας.

ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΡΟΓΝΩΣΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΜΥ ΓΙΑ ΣΗΜΕΡΑ ΔΕΥΤΕΡΑ

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, ΘΡΑΚΗ

Καιρός: Γενικά αίθριος με λίγες τοπικές νεφώσεις. Τις πρωινές και βραδινές ώρες η ορατότητα θα είναι τοπικά περιορισμένη και πιθανώς να σχηματιστούν ομίχλες.
Ανεμοι: Μεταβλητοί 3 με 4 μποφόρ.
Θερμοκρασία: Από 03 έως 16 βαθμούς Κελσίου. Στη δυτική Μακεδονία θα είναι 3 με 4 βαθμούς χαμηλότερη.

ΝΗΣΙΑ ΙΟΝΙΟΥ, ΗΠΕΙΡΟΣ, ΔΥΤΙΚΗ ΣΤΕΡΕΑ, ΔΥΤΙΚΗ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

Καιρός: Γενικά αίθριος με λίγες τοπικές νεφώσεις. Τις πρωινές και βραδινές ώρες η ορατότητα θα είναι τοπικά περιορισμένη και πιθανώς να σχηματιστούν ομίχλες στα ηπειρωτικά.
Ανεμοι: Μεταβλητοί 3 με 4 μποφόρ και από τις μεσημβρινές ώρες στο Ιόνιο βορειοδυτικοί με την ίδια ένταση.
Θερμοκρασία: Από 06 έως 18 βαθμούς Κελσίου. Στο εσωτερικό της Ηπείρου θα είναι 4 με 5 βαθμούς χαμηλότερη.

ΘΕΣΣΑΛΙΑ, ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΣΤΕΡΕΑ, ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

Καιρός: Γενικά αίθριος με λίγες τοπικές νεφώσεις τις πρωινές ώρες. Τις πρωινές και βραδινές ώρες η ορατότητα θα είναι τοπικά περιορισμένη και πιθανώς να σχηματιστούν ομίχλες στα ηπειρωτικά.
Ανεμοι: Μεταβλητοί 3 με 4 και στα ανατολικά και τα νότια από βόρειες διευθύνσεις με την ίδια ένταση.
Θερμοκρασία: Από 07 έως 19 βαθμούς Κελσίου. Στη Θεσσαλία θα είναι 3 με 4 βαθμούς χαμηλότερη.

ΚΥΚΛΑΔΕΣ, ΚΡΗΤΗ

Καιρός: Στις Κυκλάδες σχεδόν αίθριος. Στην Κρήτη λίγες νεφώσεις κατά τόπους αυξημένες με μικρή πιθανότητα ασθενών τοπικών βροχών στα βόρεια.
Ανεμοι: Βόρειοι βορειοανατολικοί 3 με 4 μποφόρ.
Θερμοκρασία: Από 09 έως 18 βαθμούς Κελσίου.

ΝΗΣΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ – ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ

Καιρός: Γενικά αίθριος.
Ανεμοι: Από βόρειες διευθύνσεις 3 με 4 μποφόρ.
Θερμοκρασία: Από 13 έως 19 βαθμούς Κελσίου. Στα βόρεια 3 με 4 βαθμούς χαμηλότερη.

ΕΥΒΟΙΑ

Καιρός: Γενικά αίθριος με τοπικές νεφώσεις τις πρωινές ώρες. Τις πρωινές και βραδινές ώρες η ορατότητα θα είναι τοπικά περιορισμένη και πιθανώς να σχηματιστούν ομίχλες.
Ανεμοι: Από βόρειες διεθύνσεις 3 με 4 μποφόρ και βαθμιαία μεταβλητοί ασθενείς.
Θερμοκρασία: Από 07 έως 17 βαθμούς Κελσίου.

ΑΤΤΙΚΗ

Καιρός: Γενικά αίθριος με λίγες τοπικές νεφώσεις τις πρωινές ώρες. Τις πρωινές και βραδινές ώρες η ορατότητα θα είναι τοπικά περιορισμένη.
Ανεμοι: Από βόρειες διεθύνσεις 3 με 4 μποφόρ και βαθμιαία μεταβλητοί ασθενείς.
Θερμοκρασία: Από 07 έως 18 βαθμούς Κελσίου.

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Καιρός: Γενικά αίθριος με λίγες τοπικές νεφώσεις. Τις πρωινές και βραδινές ώρες η ορατότητα θα είναι τοπικά περιορισμένη και πιθανώς να σχηματιστούν ομίχλες.
Ανεμοι: Μεταβλητοί 2 με 3 μποφόρ.
Θερμοκρασία: Από 05 έως 15 βαθμούς Κελσίου.

Χρόνης Διαμαντόπουλος

Σ’ ό,τι αφορά τα πολιτικά ειδικά τα πρόσωπα η απόπειρα παρακολούθησης τους Νίκου Ανδρουλάκη μέσω ενός λογισμικού (predator) και στη συνέχεια η… επισύνδεση του κινητού από την ΕΥΠ, έφεραν στην επιφάνεια σειρά ζητημάτων και προβλημάτων που δεν επιλύθηκαν όμως στις συνεδριάσεις τόσο της Επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής όσο και στην Εξεταστική Επιτροπή.

Τα προβλήματα για την άρση του απόρρητου επικοινωνίας των βουλευτών επιχειρεί να λύσει ένα νέο νομοθέτημα. Για τα υπέρ και τα κατά της πρωτοβουλίας της κυβέρνησης γράφουν οι:

• Χαράλαμπος Ανθόπουλος, Καθηγητή Δικαίου και Διοίκησης, ΕΑΠ
• Κώστας Μποτόπουλος, Συνταγματολόγος
• Ακρίτας Καϊδατζής, αναπληρωτής καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου Α.Π.Θ.
• Ξενοφών Κοντιάδης, Καθηγητής Δημοσίου Δικαίου και Δικαίου Κοινωνικής Ασφάλειας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο
• Δημήτρης Βερβεσός, Πρόεδρος Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών

Το απόρρητο της επικοινωνίας των πολιτικών προσώπων

Η προτεινόμενη νέα ρύθμιση για την άρση του απορρήτου της επικοινωνίας των πολιτικών προσώπων για λόγους εθνικής ασφάλειας, διορθώνει ένα συνταγματικό λάθος της ισχύουσας νομοθεσίας, η οποία δεν προέβλεπε αυξημένες εγγυήσεις για την ενεργοποίηση της διαδικασίας της άρσης του απορρήτου στην περίπτωση των βουλευτών και άλλων πολιτικών θεσμικών παραγόντων.

Η παρακολούθηση από την ΕΥΠ του κινητού τηλεφώνου του ευρωβουλευτή και Προέδρου του ΠΑΣΟΚ – ΚΙΝΑΛ, απλώς με εγκριτική διάταξη της αποσπασμένης στην ΕΥΠ εισαγγελέως, η οποία μάλιστα φέρεται να έχει δηλώσει ότι δεν θα δίσταζε να διατάξει άρση του απορρήτου ακόμα και για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, αν εκτιμούσε ότι αυτό επιβαλλόταν από λόγους εθνικής ασφάλειας, έθεσε επιτακτικά το ζήτημα της τροποποίησης της σχετικής νομοθεσίας, ιδίως από τη στιγμή που η αρμόδια εισαγγελέας – αλλά σε μία πρώτη φάση και η Κυβέρνηση – δεν φαίνεται να είχαν συνειδητοποιήσει την αντισυνταγματικότητά της.

Πράγματι, στην περίπτωση των βουλευτών ή των ευρωβουλευτών, η άρση του απορρήτου, για λόγους εθνικής ασφάλειας, αλλά (κατά τη γνώμη μου) και για τη διακρίβωση εγκλημάτων, προϋποθέτει προηγούμενη άδεια της Βουλής ή αντίστοιχα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, αφού η σχετική εισαγγελική διάταξη αποτελεί περιορισμό της προσωπικής ελευθερίας των προσώπων αυτών και υπάγεται συνεπώς στις εγγυήσεις του ακαταδίωκτου κατά το άρθρο 62 Συντ.

• Το ίδιο ισχύει και στην Ιταλία, με ρητή συνταγματική πρόβλεψη, η οποία θεωρείται ως εξειδίκευση της ratio του ακαταδίωκτου, αλλά και στη Γαλλία, χωρίς ρητή συνταγματική πρόβλεψη, με βάση την ερμηνεία της έννοιας του ακαταδίωκτου και την υπαγωγή των τηλεφωνικών υποκλοπών των βουλευτών στο νομικό πραγματικό του.

Στην προκειμένη περίπτωση είναι εύλογο η άδεια για την άρση του απόρρητου επικοινωνίας των βουλευτών να χορηγείται μόνο από τον Πρόεδρο της Βουλής, ώστε να μην υπάρχει δημοσιότητα της σχετικής διαδικασίας, αφού άρση του απορρήτου κατόπιν προειδοποιήσεως είναι σχήμα οξύμωρο. Ειδικότερα όμως όσον αφορά τους ευρωβουλευτές, η αρμοδιότητα χορήγηση της άδειας ανήκει σύμφωνα με το δίκαιο της ΕΕ, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Κατά την προτεινόμενη ρύθμιση οι αυξημένες εγγυήσεις για την άρση του απορρήτου ισχύουν όχι μόνο για τους βουλευτές και του ευρωβουλευτές, αλλά και για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, τα μέλη της Κυβέρνησης και τους υφυπουργούς, τους αρχηγούς των πολιτικών κομμάτων που εκπροσωπούνται στη Βουλή ( αν δεν είναι βουλευτές), καθώς και για τους δημάρχους  και τους περιφερειάρχες. Αλλά για τους τελευταίους αυτούς δεν υπάρχει συνταγματική κάλυψη (π.χ. άρθρο 62 για τους βουλευτές, άρθρο 49 για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, άρθρο 86 για τα μέλη της Κυβέρνησης) για την επαύξηση των εγγυήσεων του άρθρου 19§1 Συντ.

Σε όλες τις περιπτώσεις αυτές, απαιτείται ex ante η άδεια του Προέδρου της Βουλής ή όταν δεν υπάρχει Βουλή ή προηγούμενος Πρόεδρος της Βουλής η άδεια του Πρωθυπουργού. Νομίζω όμως ότι ειδικότερα στην περίπτωσή του Προέδρου της Δημοκρατίας, θα έπρεπε να απαγορεύεται απολύτως η άρση του απορρήτου, εκτός εάν έχει ανασταλεί η άσκηση των καθηκόντων του λόγω παραπομπής του σε δίκη για εσχάτη προδοσία ή παραβίαση με πρόθεση του Συντάγματος κατά το άρθρο 49 Συντ.

• Με τη νέα ρύθμιση επιχειρείται η οριοθέτηση της έννοιας της «εθνικής ασφάλειας», την οποία δανείστηκε το άρθρο 19§1 του Συντάγματος του 1975 από το άρθρο 15 των «Συνταγμάτων» της δικτατορίας, όχι για λόγους υστεροβουλίας του συνταγματικού νομοθέτη του 1975, αλλά μάλλον επειδή την βρήκε πρόχειρη.

Όπως είχα την ευκαιρία να επισημάνω στην εισήγησή μου στην Ημερίδα του Ομίλου «Αριστόβουλος Μάνεσης» στις 20.10.2022, το γεγονός ότι η άρση του απορρήτου στο άρθρο 19§1 Συντ. τελεί υπό «δικαστική επιφύλαξη», άρα για λόγους απονομής της δικαιοσύνης, περιορίζει a priori την έκταση της έννοιας αυτής, η οποία δεν μπορεί παρά να αναφέρεται σε τυποποιημένα εγκλήματα κατά της εθνικής ασφάλειας, με τη διαφορά ότι στην περίπτωση αυτή επιτρέπεται η άρση του απορρήτου όχι μόνο για τη διακρίβωσή τους, αλλά και για την πρόληψή τους.

• Ωστόσο και υπό τη νέα ρύθμιση η έννοια της «εθνικής ασφάλειας» παραμένει αποσυνδεδεμένη από το ποινικό δίκαιο, ως εάν η εισαγγελική διάταξη να αποτελεί μια πράξη διοικητικής φύσης, κάτι όμως που προσκρούει στο γράμμα του άρθρου 19§1 Συντ. αλλά και στην απαγόρευση άσκησης διοικητικών καθηκόντων σε δικαστικούς λειτουργούς κατά το άρθρο 89§3 Συντ.

Συνταγματικώς προβληματική είναι και η ρύθμιση για την ενημέρωση του θιγομένου προσώπου, σε περίπτωση παρακολούθησης του για λόγους εθνικής ασφάλειας, μετά την πάροδο τριών ετών από την άρση του απορρήτου και μάλιστα υπό ουσιαστικές και διαδικαστικές προϋποθέσεις, δηλαδή μόνον εάν δεν διακυβεύεται ο σκοπός για τον οποίο αυτό διατάχθηκε και μετά από απόφαση ειδικού τριμελούς οργάνου. Αυτό που διακυβεύεται περισσότερο στην προκειμένη περίπτωση είναι το ουσιώδες περιεχόμενο του δικαιώματος δικαστικής προστασίας του θιγομένου.

*Αναδημοσίευση από Όμιλος «Αριστόβουλος Μάνεσης» www.constitutionalism.gr

Επισυνδέσεις κι ανασυνθέσεις

Ας αρχίσουμε με τα αυτονόητα: οι υποκλοπές –«επισυνδέσεις», όπως τις μάθαμε στην επίσημη, και «καλλωπιστική», μορφή τους- αποτελούν, στο μέτρο που είναι παράνομες -όπως πιθανότητα ήταν στην «υπόθεση Ανδρουλάκη»- αντιδημοκρατική πρακτική, η οποία δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί, πόσο μάλλον αναδρομικά, με νομοθετικές παρεμβάσεις.

Από την άλλη, οποιαδήποτε βελτίωση στο νομικό πλαίσιο διαδικασιών που συνδέονται άμεσα με ατομικά δικαιώματα -όπως είναι το συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα στο απόρρητο των επικοινωνιών- είναι καλοδεχούμενη, αρκεί:

– να μην εμφανίζεται ως πανάκεια

-δεν μπορεί, συνεπώς, και δεν πρέπει, οποιαδήποτε νομοθετική παρέμβαση να αυτό-χαρακτηρίζεται «εξαντλητική», όπως γίνεται στο νομοσχέδιο που θα σχολιαστεί σε αυτές τις γραμμές, ούτε να αποτελεί την αιχμή «αντεπίθεσης» από μια κυβέρνηση που αναγκάστηκε να προσφύγει στη νομοθετική πρωτοβουλία λόγω δικού της ατοπήματος,

– να πηγαίνει στην ουσία των πραγμάτων -κάτι που είναι συζητήσιμο για το επίμαχο νομοσχέδιο,

– να σέβεται και να υπολογίζει τη λειτουργία ανεξάρτητων Αρχών που είναι επιφορτισμένες με την προστασία των δικαιωμάτων -κάτι που, στη συγκεκριμένη περίπτωση, δεν έγινε, με αποτέλεσμα η Αρχή Διασφάλισης Απορρήτου Επικοινωνιών να εκφράσει δημοσίως πρωτοφανή, όσο και δικαιολογημένη, διαμαρτυρία.

• Τούτων δοθέντων, το πρόσφατα δημοσιοποιημένο και ήδη υπό διαβούλευση νομοσχέδιο για το απόρρητο των επικοινωνιών (περιέχει επίσης διατάξεις για την κυβερνο-ασφάλεια και για τα προσωπικά δεδομένα), θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι συγκροτείται από ένα μίγμα

α) παραδοχής σφαλμάτων ή κενών στην ως τώρα διαδικασία: κριτήρια επιλογής Διοικητή ΕΥΠ, κατάργηση απευθείας σύναψης απόρρητων συμβάσεων για προμήθεια λογισμικού από το Κέντρο Τεχνολογικής Ανάπτυξης της ΕΥΠ, έλλειψη ειδικών εγγυήσεων για τα πολιτικά πρόσωπα,

β) κάλυψης δια της θεωρίας επιλογών που μπορούν να κριθούν μόνο στην πράξη: προσδιορισμός έννοιας «εθνικού συμφέροντος», σύσταση μονάδας Εσωτερικής Επιθεώρησης εντός ΕΥΠ και γενικώς διοικητική αναδιοργάνωση της υπηρεσίας, «ποινικοποίηση», δικαιολογημένη αλλά και εν μέρει αποπροσανατολιστική, της χρήσης κακόβουλου λογισμικού, η οποία, με ευθύνη κυρίως της προηγούμενης κυβέρνησης, είχε υπερβολικά χαλαρώσει,

γ) ορισμένων αλλαγών ουσίας, που απαιτούν σύντομη ανάλυση:

i) ο περιοριστικός προσδιορισμός της δεξαμενής από την οποία θα μπορεί να επιλεγεί Διοικητής της ΕΥΠ (διπλωμάτης ή απόστρατος ανώτατος αξιωματικός) είναι, κατά τη γνώμη μου, άστοχος: ο στενός (και μάλλον αυθαίρετος) κύκλος, απλώς δυσκολεύει και τίποτα δεν εγγυάται. Για κάθε επιλογή προσώπων σημασία έχει η εύρεση των κατάλληλων και, προκειμένου περί ανεξάρτητων Αρχών, των λιγότερο επιρρεπών σε πιέσεις, καθώς και η εν τοις πράγμασι αποχή της πολιτικής ηγεσίας από τέτοιες πιέσεις και αναμίξεις,

ii) η θέσπιση ειδικής διαδικασίας για πολιτικά πρόσωπα είναι καταρχήν θετική, αλλά το σχέδιο διάταξης θεωρώ ότι παρουσιάζει δύο επιμέρους προβλήματα: την εμπλοκή, στην κρίση περί άρσης του απορρήτου, του Προέδρου της Βουλής, ενός πολιτικού, μη ουδέτερου και ίσως και μη σχετικού προσώπου, και την προσθήκη δεύτερου Εισαγγελέα χωρίς κατάργηση του «ειδικού» Εισαγγελέα της ΕΥΠ,

iii) η κατοχύρωση -υπό τη μορφή επανόδου πρόβλεψης που αδικαιολόγητα είχε καταργηθεί από την παρούσα κυβέρνηση- της ενημέρωσης του υποκειμένου εις βάρος του οποίου γινόταν η παρακολούθηση ήταν απαραίτητη. Θεωρώ ωστόσο εντελώς λανθασμένη -και, μαζί με την γενικότερη αποδυνάμωση της ΑΔΑΕ, ενδεικτική υπερτονισμού της «ασφάλειας» σε σχέση με την προστασία του απορρήτου- την υποχρεωτική πάροδο 3 χρόνων (σε περίπτωση που δεν ανευρίσκονται στοιχεία, η ενημέρωση θα έπρεπε να γίνεται άμεσα) και υπερβολικά «βαριά» τη διαδικασία διακρίβωσης του σκοπού (από 2 Εισαγγελείς και τον πρόεδρο της ΑΔΑΕ),

iv) η εξειδίκευση των εγκλημάτων για τα οποία χωρεί άρση του απορρήτου είναι θετική, όπως και η τυποποίηση της διαδικασίας καταστροφής των φακέλων (αν και τα 10 χρόνια μού φαίνονται υπερβολικά μεγάλο διάστημα, ιδίως σε περιπτώσεις που η παρακολούθηση δεν έχει δώσει αποτέλεσμα).

Συμπέρασμα: η νομοθετική πρωτοβουλία δεν είναι άχρηστη και πάντως σίγουρα δεν αποτελεί «νομοθετική ταφόπλακα», όπως, με τη γνωστή του αμετροέπεια, διακήρυξε στέλεχος του ΣΥΡΙΖΑ. Από την άλλη είναι μάλλον φλύαρη και άτολμη και δεν είναι σε θέση να «λύσει» ένα σημαντικό, και νομικά και πολιτικά, ζήτημα, για το οποίο απαιτείται δημοκρατική συναίσθηση, βούληση και πρακτική αυτοσυγκράτησης εκ μέρους της εκάστοτε κυβέρνησης.

Θεσμικά απρόσφορο το νομοσχέδιο για το απόρρητο των επικοινωνιών

Η πολυδιαφημισμένη νομοθετική πρωτοβουλία της κυβέρνησης για το απόρρητο των επικοινωνιών είναι μια μεγάλη απογοήτευση. Πολύ ‘λίγη’ από κάθε άποψη. Με νομοτεχνικές αστοχίες, βαρύνεται με μια ασυγχώρητη θεσμική απρέπεια, περιέχει δύο εξόχως προβληματικές διατάξεις και αρκετές άλλες που προκαλούν ερωτηματικά. Κυρίως όμως δεν δίνει καμιάν απολύτως απάντηση στα μεγάλα προβλήματα που αναδείχθηκαν τους προηγούμενους μήνες.

Νομοτεχνικά, το νομοσχέδιο είναι εμφανές ότι καταρτίστηκε πρόχειρα και χωρίς προσεκτική και σε βάθος επεξεργασία. Ίσως το πιο χαρακτηριστικό είναι ότι εξοπλίζει τον πρόεδρο της βουλής με μιαν αρμοδιότητα, την προηγούμενη άδειά του για την παρακολούθηση πολιτικών προσώπων, που όμως, τουλάχιστον όσον αφορά τους βουλευτές, μόνον από τον κανονισμό της βουλής θα μπορούσε να δοθεί και όχι με νόμο. Όσο δεν τροποποιείται ο κανονισμός, η ρήτρα αυτή δεν μπορεί να ισχύσει.

Η ανεπαρκέστατη επεξεργασία του νομοσχεδίου οφείλεται βεβαίως και στο ότι από την κατάρτισή του αποκλείστηκαν αδικαιολόγητα οι κατεξοχήν ειδικοί για τα θέματα που ρυθμίζει, τα μέλη και οι επιστήμονες της ανεξάρτητης αρχής διασφάλισης του απορρήτου των επικοινωνιών. Που δεν είναι απλώς ειδικοί, αλλά οι κατά το σύνταγμα αρμόδιοι.

• Η αγνόησή τους συνιστά βαρύτατη θεσμική απρέπεια. Που μεγεθύνεται από την παντελή έλλειψη προβλέψεων για τη θεσμική θωράκιση και τη λειτουργική ενίσχυση της αρχής, παρά τη συνταγματική κατοχύρωσή της στο άρθρο 19 παρ. 2 του συντάγματος ως εγγυητή του απορρήτου.

Τα μεγάλα προβλήματα των ρυθμίσεων του νομοσχεδίου είναι δύο.

• Το άρθρο 3 δίνει έναν σοκαριστικά ευρύ ορισμό των λόγων εθνικής ασφάλειας που μπορούν να δικαιολογήσουν άρση του απορρήτου. Περίπου τα πάντα μπορεί να θεωρηθεί ότι «επιφέρουν πλήγμα στις συνταγματικές, πολιτικές, οικονομικές ή κοινωνικές δομές της χώρας». Η ενδεικτική, και όχι εξαντλητική, εξειδίκευση αυτής της αόριστης, και ευρύτατης, έννοιας κάνει τα πράγματα ακόμα χειρότερα. Μπορούμε να κατανοήσουμε το μέγεθος του προβλήματος, αν αναλογιστούμε ότι τις έννοιες αυτές θα κληθούν να τις εφαρμόσουν και άρα να τις ερμηνεύσουν τα στελέχη της ΕΥΠ, που, όπως με οδυνηρό τρόπο διαπιστώσαμε, απολαμβάνουν στην πράξη μιαν ιδιότυπη ασυλία υπεκφεύγοντας κάθε έλεγχο.
• Το άρθρο 19 παρ. 1 του συντάγματος διακηρύσσει την «απόλυτη» προστασία του απορρήτου –ένας όρος που, σημειολογικά τουλάχιστον, είναι ανατριχιαστικά απών από το νομοσχέδιο και την αιτιολογική έκθεση που το συνοδεύει. Αυτό σημαίνει ότι κανόνας είναι το απόρρητο, ενώ η άρση του οφείλει να παραμένει η εντελώς οριακή εξαίρεση. Η πρωτοφανής διεύρυνση των λόγων εθνικού συμφέροντος που μπορούν να δικαιολογήσουν την άρση συνιστά εν δυνάμει αντιστροφή της σχέσης κανόνα – εξαίρεσης και κατά τούτο θέτει ένα προφανές ζήτημα συνταγματικότητας.

Περαιτέρω, στο άρθρο 4 προβλέπεται ότι γνωστοποίηση της άρσης στον θιγόμενο μπορεί να γίνει μόνο μετά την παρέλευση τριετίας από την παύση της. Ο αδικαιολόγητα μακρύς αυτός χρόνος κατ’ αποτέλεσμα παρακωλύει, αν δεν αναιρεί, τη δυνατότητα ελέγχου νομιμότητας του μέτρου. Οτιδήποτε λιγότερο από την κατάργηση του διαβόητου άρθρου 87 του ν. 4790/2021 και επαναφορά του προηγούμενου καθεστώτος γνωστοποίησης στους θιγόμενους πρέπει να θεωρηθεί ότι αντίκειται όχι μόνο στο άρθρο 19 του συντάγματος, αλλά και στο άρθρο 8 της ΕΣΔΑ, που επιμένει στη δυνατότητα αποτελεσματικού ελέγχου νομιμότητας.

Όμως το νομοσχέδιο είναι απολύτως ανεπαρκές όχι τόσο για όσα περιέχει όσο γι’ αυτά που παραλείπει. Το μεγαλύτερο πρόβλημα που ανέκυψε από την αποκάλυψη του σκανδάλου των παρακολουθήσεων είναι ότι η μαζικότητα των άρσεων του απορρήτου τις καθιστά κατ’ αποτέλεσμα ανέλεγκτες.

Το 2021 εγκρίθηκαν από την αρμόδια εισαγγελέα περίπου 15.000 τέτοια αιτήματα. Αυτό σημαίνει ότι, με περίπου 250 εργάσιμες μέρες στο έτος, η εισαγγελέας ενέκρινε κατά μέσον όρο εξήντα αιτήματα την ημέρα, μετά από έλεγχο, υποτίθεται, της νομιμότητάς τους. Στην πραγματικότητα, είναι ανθρωπίνως αδύνατο να έκανε οτιδήποτε άλλο από απλό rubber-stamping, μια απλή και προσχηματική υπογραφή μετά από υποτυπώδη ή ανύπαρκτο έλεγχο.

Η, κατά το σύνταγμα απόλυτη, προστασία του απορρήτου απαιτεί πραγματικούς και ενδελεχείς ελέγχους για την άρση του. Αυτό προϋποθέτει την επιβολή πλαφόν, ανώτατου ορίου των διατάξεων άρσης, σε αριθμούς που θα επιτρέπουν τον αποτελεσματικό έλεγχό τους. Το πλέον ενδεδειγμένο όργανο για έναν τέτοιο έλεγχο δεν είναι ένας ή περισσότεροι εισαγγελικοί λειτουργοί, αλλά ένα συμβούλιο δικαστών της διοικητικής δικαιοσύνης, που είναι περισσότερο εξοικειωμένοι με τον έλεγχο νομιμότητας της κατασταλτικής δράσης της διοίκησης.

Η νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου και ο ρόλος της ΑΔΑΕ

1. Η δυνατότητα ενημέρωσης του παρακολουθούμενου 3 χρόνια μετά την παρακολούθηση είναι ασύμβατη με τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, ιδίως αν ληφθεί υπόψη ότι η καταστροφή του υλικού θα γίνεται μόλις 6 μήνες μετά την παύση ισχύος της σχετικής εισαγγελικής διάταξης, καθιστώντας την ενημέρωση αλυσιτελή.
2. Ο ορισμός της “εθνικής ασφάλειας” που προβλέπει το νομοσχέδιο είναι αντισυνταγματικός ως εξαιρετικά ευρύς, σε αντίθεση προς το άρθρο 19 παρ. 1 του Συντάγματος που επιτάσσει στενή ερμηνεία.
3. Η Αρχή Διασφάλισης Απορρήτου Επικοινωνιών δεν αποκτά τον συνταγματικά αρμόζοντα ρόλο στον έλεγχο της διαδικασίας άρσης του απορρήτου. Η ανεξάρτητη αρχή που συνέβαλε καθοριστικά στην αποκάλυψη του σκανδάλου των παρακολουθήσεων παραμένει υποβαθμισμένη, παρά τις σχετικές συνταγματικές ρυθμίσεις.

4. Το καθεστώς του ειδικού εισαγγελέα της ΕΥΠ διατηρείται ως έχει: “Iδρυματοποιημένος” και πρακτικά ενσωματωμένος στον μηχανισμό της. Οι οργανωτικές αλλαγές στην ΕΥΠ είναι επουσιώδεις, εκτός από την πρόβλεψη ότι καταργείται η δυνατότητα απόρρητων συμβάσεων στο διαβόητο Κέντρο Τεχνολογικής Υποστήριξης, Ανάπτυξης και Καινοτομίας. 

Νομοσχέδιο για την άρση του απορρήτου: μια ακόμα χαμένη ευκαιρία

Η προ ημερών δημοσιοποίηση του κυβερνητικού νομοσχεδίου για την άρση του απορρήτου και τη λειτουργία της ΕΥΠ δεν ανταποκρίνεται στις εύλογες προσδοκίες των δημοκρατικών πολιτών, καθώς αποβλέπει σχεδόν αποκλειστικά στην επικοινωνιακή διαχείριση της συνεχιζόμενης δυσώδους υπόθεσης των παράνομων «επισυνδέσεων».

Η κυβερνητική πρόταση διαμορφώθηκε χωρίς ουσιαστική θεσμική διαβούλευση,  καθώς δεν συμμετείχαν ούτε οι λοιπές κοινοβουλευτικές δυνάμεις, ούτε η αρμόδια κατά το Σύνταγμα Ανεξάρτητη Αρχή (ΑΔΑΕ), ούτε άλλοι αρμόδιοι θεσμικοί φορείς, μεταξύ των οποίων και το δικηγορικό σώμα (που είναι εκ του νόμου, επίσημος σύμβουλος της Πολιτείας) και δεν αντιμετωπίζει τις παθογένειες ενός διάτρητου συστήματος προστασίας του απορρήτου των επικοινωνιών.

Είναι χαρακτηριστικό ότι:

α) ο ενταγμένος στην δομή της ΕΥΠ Εισαγγελέας ειδικών καθηκόντων διατηρείται, χωρίς να ανατίθεται η αρμοδιότητα άρσης του απορρήτου για λόγους εθνικής ασφαλείας  στο  δικαστικό συμβούλιο (που είναι πολυπρόσωπο όργανο συγκροτούμενο από δικαστικούς λειτουργούς), όπως συμβαίνει στην άρση απορρήτου για ιδιαίτερα σοβαρά εγκλήματα·

β) η υπό προϋποθέσεις ενημέρωση του θιγόμενου πολίτη μετά από τριετία δεν πληροί τις εγγυήσεις της ΕΣΔΑ, ιδίως αν ληφθεί υπόψη ότι θα έχει προηγηθεί η καταστροφή του σχετικού υλικού (κατά κανόνα σε έξι μήνες μετά την παύση ισχύος της σχετικής εισαγγελικής διάταξης)·

γ) είναι δυνατή στην πράξη η επ’ αόριστον άρση του απορρήτου με την επίκληση λόγων εθνικής ασφαλείας·

δ) ο Πρόεδρος της Βουλής, ο οποίος θα χορηγεί άδεια άρσης του απορρήτου των επικοινωνιών πολιτικών προσώπων για λόγους εθνικής ασφάλειας δεν παρέχει τα ίδια εχέγγυα ανεξαρτησίας με την ΑΔΑΕ, καθώς εκλέγεται από την κυβερνητική πλειοψηφία και για το λόγο αυτό θα ήταν προτιμότερη η ανάθεση της σχετικής αρμοδιότητας, αν όχι στην κατά το Σύνταγμα ανεξάρτητη αρχή, σε άλλο πιο αντιπροσωπευτικό όργανο της Βουλής, όπως η διάσκεψη των Προέδρων, που είναι διακομματικό συλλογικό όργανο·   

ε) οι ελεγκτικές αρμοδιότητες της ΑΔΑΕ παραμένουν κόλουρες·

στ)  η πολυδιαφημισμένη απαγόρευση των λογισμικών παρακολούθησης αμβλύνεται, καθώς εξαρτάται από τη διακριτική ευχέρεια του εκάστοτε Διοικητή της ΕΥΠ, ο οποίος συντάσσει κατάλογο απαγορευμένων λογισμικών.

Εν κατακλείδι, είναι σαφές ότι η Πολιτεία, εξακολουθεί να μην επιδεικνύει τα οφειλόμενα θεσμικά αντανακλαστικά για την λυσιτελή αντιμετώπιση ενός ζητήματος που τραυματίζει το δικαιοκρατικό κεκτημένο. Σε μια κρίσιμη στιγμή, όπου διακυβεύεται η τήρηση του Συντάγματος και της ευρωπαϊκής δικαιϊκής τάξης, όσοι έχουν την ευθύνη της νομοθέτησης οφείλουν  να αρθούν στο ύψος των περιστάσεων.  Η δημοκρατία και ο νομικός μας πολιτισμός  δεν αντέχουν μια ακόμα χαμένη ευκαιρία.

Η επιστροφή θα μπορούσε να είναι πολύ καλύτερη, αναφέρει ο Γιάννης Πρασσάς, διδάκτωρ Μοριακής Βιολογίας Πανεπιστημίου Τορόντο, μιλώντας στο «MEGA Σαββατοκύριακο».

• «Τα κράτη προσπαθούν να πάρουν τον πιο εύκολο δρόμο αγνοώντας τις επιταγές της επιστήμης, ακόμα και για τα σχολεία. Παρατηρούμε ότι η πρώτη στροφή του πανδημικού μαραθωνίου οδεύει προς το τέλος, έχουμε χαμηλή πίεση στο σύστημα υγείας που οφείλεται αποκλειστικά στο ότι υπάρχει προηγουμένη νόσηση».

Ωστόσο, όπως σημειώνει ο καθηγητής, αν και ο κίνδυνος το σύστημα υγείας να καταρρεύσει είναι μικρότερος πλέον, έως και μηδαμινός, παρά την πίεση που ενδεχομένως να υποστεί, ο μεγάλος κίνδυνος είναι «οι χρόνιες επιπλοκές του ιού που ήρθε για να μείνει μόνιμα».

• «Η ανοιχτή συμβίωση με τους ιούς έχει τεράστιο κόστος για όλους μας. Ένα 15% των καρκίνων και αρκετών αυτοάνοσων οφείλεται σε τέτοιους ιούς. Σε όρους υγείας, ποιότητας ζωής και οικονομίας, θα είναι μεγάλο το κόστος. Δεν το έχουμε ζυγίσει».

Ο κ. Πρασσάς τονίσει ότι τα μέτρα αποτροπής διασποράς του ιού είναι πολύ σημαντικό να τηρούνται, καθώς οι μάσκες προστατευτούν και από την γρίπη, η οποία φαίνεται να έχει επιστρέψει και να είναι σε έξαρση.

Εντός των επόμενων εβδομάδων θα είναι διαθέσιμα και στην ΕΕ τα επικαιροποιημένα εμβόλια για τον κοροναϊό.

• «Θα πιάνουν τις μεταλλάξεις της Όμικρον. Όπως φαίνεται υπάρχει ύφεση σε παγκόσμιο επίπεδο. Για την ώρα δε διαφαίνεται κάποιο καινούργιο στέλεχος».

Όπως επισημαίνει ο καθηγητής, «μέχρι να εμφανιστεί νέο στέλεχος (σ.σ. τα εμβόλια) θα μας δώσουν καλύτερη προστασία, αλλά δεν είναι πανάκεια».

Αυξάνεται η επαγρύπνηση για το νέο ιό που εντοπίστηκε σε δεκάδες ανθρώπους στην ανατολική Κίνα. Μπορεί να μην προκαλέσει την επόμενη πανδημία, αλλά υποδηλώνει πόσο εύκολα οι ιοί μπορούν να ταξιδέψουν απαρατήρητοι από τα ζώα στους ανθρώπους, λένε οι επιστήμονες.

Ο ιός, που ονομάστηκε Langya henipavirus, μόλυνε σχεδόν 40 αγρότες και άλλους κατοίκους, σύμφωνα με μια ομάδα επιστημόνων που θεωρεί ότι μπορεί να έχει εξαπλωθεί άμεσα ή έμμεσα σε ανθρώπους από τη μυγαλή, ένα μικρό θηλαστικό που μοιάζει με τυφλοπόντικα και συναντάται σε μεγάλη ποικιλία οικοτόπων.

Το παθογόνο δεν προκάλεσε θανάτους, αλλά εντοπίστηκε σε άσχετους μεταξύ τους ασθενείς σε νοσοκομεία στις επαρχίες Shandong και Henan μεταξύ 2018 και 2021, είπαν οι επιστήμονες, εύρημα που συνάδει με τις μακροχρόνιες προειδοποιήσεις από τους ειδικούς ότι οι ιοί που μεταδίδονται απο τους ανθρώπους στα ζώα, διαχέονται συχνά απαρατήρητοι σε ανθρώπους σε όλο τον κόσμο.

«Υποτιμάμε σε μεγάλο βαθμό τον αριθμό αυτών των ζωονοσογόνων κρουσμάτων στον κόσμο και αυτός (ο ιός Langya) είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου», δήλωσε ο ιολόγος Leo Poon, καθηγητής στη Σχολή Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου του Χονγκ Κονγκ.

Τρία χρόνια απο την εμφάνιση του κορονοϊού

Η πρώτη επιστημονική έρευνα για τον ιό, που δημοσιεύτηκε ως αλληλογραφία από μια ομάδα Κινέζων και διεθνών ερευνητών στο New England Journal of Medicine την περασμένη εβδομάδα, συγκέντρωσε παγκόσμια προσοχή λόγω της αυξημένης ανησυχίας για τα κρούσματα ασθενειών.

Εκατοντάδες χιλιάδες νέα κρούσματα Covid-19 εξακολουθούν να αναφέρονται σε όλο τον κόσμο καθημερινά, σχεδόν τρία χρόνια από τότε που εντοπίστηκε για πρώτη φορά στην Κίνα ο νέος κορονοϊός. Νέες μελέτες συμφωνούν ότι τα ζώα που πωλούνται στην αγορά της Ουχάν είναι πιθανότατα η “πηγή” πίσω από την πανδημία της Covid-19.

Ωστόσο, οι ερευνητές λένε ότι δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι ο ιός Langya εξαπλώνεται μεταξύ των ανθρώπων ή ότι είχε προκαλέσει τοπικό ξέσπασμα συνδεδεμένων κρουσμάτων. Απαιτείται περισσότερη μελέτη σε ένα μεγαλύτερο υποσύνολο ασθενών για να αποκλειστεί η εξάπλωση από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Η επιστήμονας μολυσματικών ασθενειών Linfa Wang, η οποία συμμετείχε στην ερευνητική ομάδα είπε στο CNN ότι παρόλο που ο νέος ιός ήταν απίθανο να εξελιχθεί σε «άλλο συμβάν ασθένειας Χ», όπου ένα άγνωστο προηγουμένως παθογόνο πυροδοτεί επιδημία ή πανδημία. «Αποδεικνύεται όμως ότι τέτοια συμβάντα διάχυσης ζωονοσογόνων συμβαίνουν πιο συχνά από όσο νομίζουμε ή γνωρίζουμε».

Πώς εντοπίστηκε ο νέος ιός

Οι πρώτες ενδείξεις για την παρουσία ενός νέου ιού προέκυψαν όταν ένας 53χρονος αγρότης αναζήτησε θεραπεία σε νοσοκομείο στην πόλη Qingdao της επαρχίας Shandong τον Δεκέμβριο του 2018 με συμπτώματα όπως πυρετό, πονοκέφαλο, βήχα και ναυτία. Όταν εξετάστηκαν τα δείγματα του ασθενούς, οι επιστήμονες βρήκαν κάτι απροσδόκητο, έναν ιό που δεν είχαν ξαναδεί, που σχετίζεται με τους ιούς Hendra και Nipah, εξαιρετικά θανατηφόρα παθογόνα από μια οικογένεια που δεν είναι γνωστή για εύκολη μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Τους επόμενους μήνες, ερευνητές και στα τρία νοσοκομεία έκαναν έλεγχο για αυτόν τον ιό σε ασθενείς με παρόμοια συμπτώματα κι εν τέλει τον εντόπισαν σε 35 άτομα, τα οποία είχαν μια σειρά συμπτωμάτων όπως βήχα, κόπωση, πονοκέφαλο και ναυτία, εκτός από πυρετό. Εννέα από αυτούς τους ασθενείς είχαν επίσης μολυνθεί από έναν γνωστό ιό, όπως η γρίπη, επομένως η πηγή των συμπτωμάτων τους ήταν ασαφής, αλλά οι ερευνητές πιστεύουν ότι τα συμπτώματα στους υπόλοιπους 26 θα μπορούσαν να προκλήθηκαν από τον νέο ιό henipa.

Μερικοί εμφάνισαν σοβαρά συμπτώματα όπως πνευμονία ή θρομβοπενία, μια πάθηση των αιμοπεταλίων, αλλά τα συμπτώματά τους ήταν πολύ διαφορετικά σε ασθενείς με Hendra ή Nipah και κανείς από την ομάδα δεν πέθανε ή δεν εισήχθη στη ΜΕΘ. Αν και όλοι ανάρρωσαν, δεν παρακολουθούνταν για μακροπρόθεσμα προβλήματα, πρόσθεσε.

Από την ομάδα των 26, όλοι εκτός από τέσσερις ήταν αγρότες, και ενώ ορισμένοι επισημάνθηκαν από το ίδιο νοσοκομείο με το αρχικό κρούσμα, πολλοί άλλοι βρέθηκαν στο Xinyang, περισσότερο από 700 χιλιόμετρα μακριά. Επειδή είναι γνωστό ότι παρόμοιοι ιοί κυκλοφορούν σε ζώα από τη νοτιοδυτική Κίνα έως τη Νότια Κορέα, δεν ήταν περίεργο να καταγραφεί μετάδοση στους ανθρώπους σε τόσο μεγάλες αποστάσεις, εξήγησαν οι επιστήμονες. Τα κρούσματα ήταν σποραδικά, αλλά χρειαζόταν περισσότερη έρευνα, είπαν.

Μόλις κατάλαβαν ότι ένας νέος ιός μολύνει ανθρώπους, οι ερευνητές, άρχισαν έρευνες για να ανακαλύψουν τι μόλυνε τους ασθενείς. Έλεγξαν εξημερωμένα ζώα για ίχνη προηγούμενης μόλυνσης με τον ιό και βρήκαν έναν μικρό αριθμό κατσίκων και σκύλων που μπορεί να είχαν τον ιό στο παρελθόν. Αλλά η πραγματική ανακάλυψη ήρθε όταν εξέτασαν δείγματα που ελήφθησαν από μικρά άγρια ​​ζώα που αιχμαλωτίστηκαν και βρήκαν 71 μολύνσεις σε δύο είδη απο μυγαλές, μικρά θηλαστικά που μοιάζουν με τρωκτικά και θα μπορούσαν να λύσουν το μυστήριο με το νέο ιό.

Πώς ο ιός έφθασε στους ανθρώπους

Θα ακολουθήσουν περαιτέρω μελέτες για τον έλεγχο του ιού henipa Langya και θα πρέπει να διεξαχθούν όχι μόνο στις δύο επαρχίες όπου εντοπίστηκε ο ιός, αλλά ευρύτερα εντός της Κίνας και εκτός αυτής. Παγκοσμίως, το 70% των αναδυόμενων μολυσματικών ασθενειών πιστεύεται ότι έχουν περάσει στον άνθρωπο μέσω της επαφής με ζώα, σε ένα φαινόμενο που οι επιστήμονες λένε ότι έχει επιταχυνθεί καθώς οι αυξανόμενοι ανθρώπινοι πληθυσμοί επεκτείνονται σε ενδιαιτήματα άγριας ζωής.

Η Κίνα έχει δει μεγάλες επιδημίες από αναδυόμενους ιούς τις τελευταίες δύο δεκαετίες, συμπεριλαμβανομένου του SARS το 2002-2003 και της Covid-19.Και οι δύο εντοπίστηκαν για πρώτη φορά στη χώρα και από ιούς που πιστεύεται ότι προέρχονται από νυχτερίδες. Οι καταστροφικές συνέπειες και των δύο ασθενειών, ιδιαίτερα της Covid-19 πουμέχρι σήμερα έχει σκοτώσει περισσότερους από 6,4 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως καταδεικνύουν τη σημασία του γρήγορου εντοπισμού περιπτώσεων νέων ιών και της ανταλλαγής πληροφοριών σχετικά με πιθανούς κινδύνους.

Οι επιστήμονες τονίζουν ότι χρειάζεται περισσότερη δουλειά για την κατανόηση του ιού Langya και την επιβεβαίωση των τελευταίων ευρημάτων, και είπαν ότι η ανακάλυψη υπογραμμίζει τη σημασία της παρακολούθησης των ιών που μπορεί να μεταδίδονται από τα ζώα στους ανθρώπους.

What is Langya Henipavirus that has infected 35 people in China? | WION Originals
«Επειδή αυτός ο νέος ιός μπορεί να μην κυκλοφορεί μόνο στην Κίνα, είναι σημαντικό να μοιραστούμε αυτές τις πληροφορίες και να επιτρέψουμε σε άλλους να προετοιμαστούν ή να κάνουν κάποια περαιτέρω έρευνα στις χώρες τους», δήλωσε ο Poon στο Χονγκ Κονγκ.

Οι ειδικοί λένε ότι πρέπει να απαντηθούν κρίσιμα ερωτήματα σχετικά με το πόσο διαδεδομένος μπορεί να είναι ο νέος ιός στη φύση, πώς διαχέεται στους ανθρώπους και πόσο επικίνδυνος είναι για την ανθρώπινη υγεία, συμπεριλαμβανομένης της πιθανότητας να εξαπλωθεί μεταξύ των ανθρώπων ή να αποκτήσει αυτή την ικανότητα εάν συνεχίσει να μεταπηδά από ζώα σε ανθρώπους.

Το γεωγραφικό εύρος όπου εντοπίστηκαν οι λοιμώξεις “υποδηλώνει ότι ο κίνδυνος μόλυνσης είναι μάλλον διαδεδομένος”, δήλωσε ο ιολόγος Malik Peiris, επίσης από το Πανεπιστήμιο του Χονγκ Κονγκ, προσθέτοντας ότι μελέτες σε άλλα μέρη στην Κίνα και τις γειτονικές χώρες ήταν σημαντικές για να εξακριβωθεί η γεωγραφική περιοχή αυτού του ιού στα ζώα και στους ανθρώπους.

Επίσης, είπε ότι τα τελευταία ευρήματα υπαινίσσονται τον μεγάλο αριθμό μη ανιχνευμένων λοιμώξεων που μεταδίδονται από την άγρια ​​ζωή στους ανθρώπους.
«Αυτό είναι σημαντικό για να μην παρασυρθούμε από την επόμενη πανδημία, όταν όχι αν έρθει», είπε.

Δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο οι νέες υποπαραλλαγές της Όμικρον να έχουν εξελιχθεί, ώστε να “στοχεύουν” τον πνεύμονα και θεωρούν πως αυτό θα μπορούσε να πυροδοτήσει το επόμενο πανδημικό κύμα.

Οι υπεύθυνοι του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας ερευνούν τις υποπαραλλαγές της Όμικρον, προκειμένου να αξιολογήσουν κατά πόσο είναι πιο μολυσματικές και πιο επικίνδυνες από τις προηγούμενες εκδοχές.

• Τόσο η Όμικρον 4 (ΒΑ.4), όσο και η Όμικρον 5 (ΒΑ.5) έχουν προστεθεί στη λίστα των υπό παρακολούθηση στελεχών του κορωνοϊού.

Την περασμένη εβδομάδα, τα νέα στοιχεία έδειξαν ότι οι μολύνσεις CoViD στο Ηνωμένο Βασίλειο αυξήθηκαν κατά 43% την εβδομάδα μετά τους εορτασμούς του πλατινένιου ιωβηλαίου και εκτιμάται πως οι δύο νέες υποπαραλλαγές βρίσκονται πίσω από την ξαφνική αύξηση.

Σημειώνεται πως η παρουσία των Όμικρον 4 και Όμικρον 5 έχει επιβεβαιωθεί και στην Ελλάδα. Την τελευταία εβδομάδα, καταγράφηκε αύξηση των συγκεκριμένων υποπαραλλαγών κατά 145% στον αριθμό των επιβεβαιωμένων κρουσμάτων, σύμφωνα με τα στοιχεία του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ).

Ο Guardian επικαλείται τα στοιχεία από το Our World in Data τα οποία δείχνουν ότι ο κυλιόμενος αριθμός νέων κρουσμάτων σε επτά ημέρες ανά εκατομμύριο κατοίκους βρίσκεται σε φάση αύξησης σε χώρες όπως η Πορτογαλία, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία, η Ισπανία, η Ελλάδα, η Ολλανδία και η Δανία.

Σε πιο δύσκολη κατάσταση φαίνεται να είναι η Πορτογαλία με τα νέα κρούσματα ανά εκατομμύριο κατοίκους να είναι στα 2.043 με τον αριθμό αυτό στις αρχές Ιουνίου να βρίσκεται ακόμα υψηλότερα στα επίπεδα των 2.868 κρουσμάτων ανά εκατομμύριο κατοίκων.

Στη Γαλλία ο ίδιος αριθμός έχει αυξηθεί από τα 224 κρούσματα στις 13 Ιουνίου στα 920. «Η πανδημία επιταχύνεται ξανά παρά τον καλό καιρό» σημείωσε ο ειδικός στις λοιμώξεις Μπέντζαμιν Νταβίντο. «Οι υποπαραλλαγές Όμικρον 4 και Όμικρον 5 είναι 10% έως 15% πιο μεταδοτικές και αυτό είναι που δίνει ώθηση στον ιό» πρόσθεσε ο ίδιος προειδοποιώντας ότι η κατάσταση στα νοσοκομεία μπορεί να γίνει «πολύ δύσκολη» μεσοπρόθεσμα για τα νοσοκομεία της Γαλλίας. Σύμφωνα με τον Γάλλο ειδικό τα νοσοκομεία θα μπορούσαν να γεμίσουν το καλοκαίρι εκτός και αν όσοι ανήκουν σε ευάλωτες ομάδες πληθυσμού και όσοι είναι άνω των 60 ετών κάνουν την τέταρτη δόση του εμβολιασμού το συντομότερο δυνατόν.

Τα στοιχεία για τη Γαλλία δείχνουν αύξηση 27% στον αριθμό των απλών εισαγωγών στα νοσοκομεία και αύξηση 17% στον αριθμό των εισαγωγών στις ΜΕΘ την τελευταία εβδομάδα με μόνο το 29% των άνω των 60 ετών να έχουν κάνει την τέταρτη δόση του εμβολίου για τον κορονοϊό.

Στη Γερμανία ο κυλιόμενος επταήμερος δείκτης είναι στα 715 κρούσματα ανά εκατομμύριο κατοίκων με την αύξηση να είναι συνεχής και σταθερή σε σχέση με την πρώτη εβδομάδα του Ιουνίου οπότε ήταν στα 324 κρούσματα ανά εκατομμύριο κατοίκων. Για «θερινό κύμα» του κορονοϊού έκανε λόγο ο υπουργός Υγείας, Καρλ Λάουτερμπαχ καλώντας σε τέταρτη δόση εμβολιασμού αλλά και χρήση μάσκας ειδικά σε κλειστούς χώρους. Πρόσφατα, δε, η ιατρική ένωση BÄK κάλεσε την κυβέρνηση να είναι έτοιμη για ένα πολύ δύσκολο φθινόπωρο και χειμώνα ζητώντας να υπάρξουν σχέδια προκειμένου τα σχολεία να μείνουν ανοιχτά και τα νοσοκομεία να λειτουργούν κανονικά.

• Ο Guardian αναφέρεται και στην Ελλάδα όπου ο υπό εξέταση δείκτης έχει ανέλθει στα 681 ανά εκατομμύριο κατοίκων την τελευταία εβδομάδα σε σχέση με τα 377 στις 13 Ιουνίου κάνοντας αναφορά στις εκτιμήσεις του υπουργείου Υγείας ότι τα κρούσματα μπορεί να αυξηθούν περισσότερο χωρίς, όμως, να αναμένεται αύξηση στις εισαγωγές στις ΜΕΘ ή τους θανάτους

Παρόμοια εικόνα και στην Ιταλία με τα κρούσματα να έχουν αυξηθεί στα 549 ανά εκατομμύριο κατοίκων από 354 στις αρχές Ιουνίου με το εθνικό ίδρυμα υγείας της χώρας να σημειώνει ότι ο αριθμός των κρουσμάτων καταγράφει αύξηση για δεύτερη συνεχόμενη εβδομάδα και μόνο μια από τις 21 περιφέρειες να θεωρείται ότι βρίσκεται στην κατηγορία χαμηλού κινδύνου. Δεκατέσσερις βρίσκονται στην κατηγορία μέσου κινδύνου και έξι στην κατηγορία του υψηλού κινδύνου λόγω του αριθμού των κρουσμάτων.

• «Δεν πρέπει να χαλαρώνουμε τις άμυνες μας, πρέπει να προετοιμαστούμε για δυσμενείς συνθήκες το φθινόπωρο και δεν βλέπω να γίνεται τίποτα από τα δύο» δήλωσε ο πρώην πρόεδρος του ιταλικού εθνικού ιδρύματος υγείας, Βάλτερ Ρικιάρντι.

Στην Ολλανδία τα κρούσματα αυξάνονται εδώ και τρεις εβδομάδα με το εθνικό ίδρυμα υγείας της χώρας RIVM να υποστηρίζει ότι οφείλεται στην υποπαραλλαγή Όμικρον 4 και 5 ενώ στη Δανία οι δύο μεγαλύτερες εργοδοτικές οργανώσεις κάλεσαν τους πολίτες να επιστρέψουν στην εφαρμογή των βασικών μέτρων κατά του κορονοϊού με τον υπουργό Υγείας, Ερνστ Κούιπερς να προειδοποιεί ότι υπάρχει πραγματικός κίνδυνος για εκατομμύρια μολύνσεις το φθινόπωρο.

«Η ηπατίτιδα σε μικρά παιδιά, κυρίως έως την ηλικία των 5-6 ετών, μας ανησυχεί, γιατί στο 10% των παιδιών που νόσησαν έγιναν μεταμοσχεύσεις. Βέβαια ήταν πετυχημένες όλες, όμως είχαμε έναν θάνατο, όπως ανακοινώθηκε από τον ΠΟΥ», δήλωσε χαρακτηριστικά, μιλώντας στον ΣΚΑΙ.

Όπως είπε, ακόμα διερευνάται η αιτία έξαρσης της ηπατίτιδας σημειώνοντας ότι «πιστεύουμε ότι αφορά σε κάποιον αδενοϊό».

Πάντως ξεκαθάρισε ότι δεν έχει καμία σχέση με τα εμβόλια, καθώς κανένα από τα παιδιά που νόσησαν δεν είχε εμβολιαστεί, ενώ δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο να σχετίζεται με τον κοροναϊό.

Ωστόσο, η κ. Παγώνη υπογράμμισε ότι δε χρειάζεται πανικός, καθώς οι γιατροί ξέρουν πως θεραπεύονται και πως αντιμετωπίζεται η ηπατίτιδα.

Οι υγειονομικές αρχές στην Ελλάδα είναι σε αυξημένη επιφυλακή, αν και δεν έχει εντοπιστεί ακόμα κρούσμα εντός των συνόρων. Οι ειδικοί πάντως εκτιμούν πως είναι αναπόφευκτο να εκδηλωθούν και στην Ελλάδα.

«Οι γονείς πρέπει να προσέχουν το θέμα των συμπτωμάτων. Επειδή παραπέμπει σε γαστρεντερικές διαταραχές με εμετούς και διάρροιες, πρέπει να επικοινωνήσουν άμεσα με τον παιδίατρό τους», συμπλήρωσε και κάλεσε για αυστηρή τήρηση των μέτρων υγιεινής, καθώς η ηπατίτιδα είναι μεταδοτική.

«Κολλάνε και οι μεγάλοι, αλλά αυτή τη στιγμή περιορίζεται μέχρι την ηλικία 16 ετών», επισήμανε.

Ανάρτηση για τα κρούσματα οξείας ηπατίτιδας σε παιδιά έκανε ο καθηγητής Γκίγκας Μαγιορκίνης, παραθέτοντας τέσσερα συμπεράσματα μέχρι στιγμής.

Η πρόβλεψη του καθηγητή είναι ιδιαίτερα ανησυχητική καθώς όπως αναφέρει τα κρούσματα θα αυξηθούν, ενώ πλέον μιλάμε για μία πολύ σπάνια επιπλοκή της νόσου.

Συγκεκριμένα ο κ. Μαγιορκίνης αναφέρει πως τα μέχρι τώρα στοιχεία προκύπτει ότι τα παιδιά δεν έχουν μεταξύ τους κάποια άμεση επιδημιολογική σχέση, ενώ κρούσματα έχουν απομονωθεί σε πολλές χώρες.

Τι συμπεραίνουμε από αυτό;

1) το αίτιο έχει ήδη πολύ μεγάλη εξάπλωση σε πολλές χώρες, δεν υπάρχει τρόπος να περιορισθεί η επέκτασή του καθότι ήδη θα βρίσκεται παντού

2) πρόκειται για σπάνια επιπλοκή μίας ευρύτατα διαδεδομένης νόσου, τα κρούσματα που βλέπουμε είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου

3) ο αριθμός των νέων διαγνώσεων θα αυξηθεί στις επόμενες ημέρες με καταγραφή ηπιότερων μορφών της νόσου καθότι τώρα υπάρχει εγρήγορση και οι ιατροί ψάχνουν επισταμένα για τις διαγνώσεις. Ο αριθμός αυτός δεν θα πρέπει να μας κάνει εντύπωση.

4) ο αριθμός των αναδρομικών διαγνώσεων θα αυξηθεί καθότι θα βρεθούν περιστατικά που δεν είχαν αποδοθεί αρχικά στο συγκεκριμένο αίτιο. Ο αριθμός αυτός δεν θα πρέπει να μας κάνει εντύπωση.

• Υπενθυμίζεται ότι σε έγγραφο του ΕΟΔΥ που έλαβε η Ελληνική Εταιρεία Μελέτης Ήπατος, οι κλινικοί γιατροί καλούνται να είναι σε εγρήγορση και να επαγρυπνούν για την έγκαιρη ανίχνευση παιδιών ηλικίας μικρότερων των 16 ετών, που παρουσιάζουν συμπτώματα ηπατίτιδας χωρίς σαφή αιτιολογία.

Ειδικότερα, στο έγγραφο του ΕΟΔΥ αναφέρονται μεταξύ άλλων τα εξής: «Το κλινικό σύνδρομο εμφανίζεται σε παιδιά ηλικίας έως 16 ετών και περιλαμβάνει οξεία ηπατίτιδα με αξιοσημείωτα αυξημένες τρανσαμινάσες, συχνά ίκτερο και γαστρεντερικά συμπτώματα (κυρίως εμετούς) που προηγούνται του ίκτερου. Η υποκείμενη αιτία της αύξησης, από τις αρχές του 2022, παραμένει επί του παρόντος άγνωστη».

Οι γιατροί στη Βρετανία που μετρά τα περισσότερα κρούσματα ηπατίτιδας συμβουλεύουν τους γονείς να παρακολουθούν τα παιδιά τους ηλικίας κάτω των 16 ετών προκειμένου να διαπιστώσουν αν εμφανίσουν τα εξής συμπτώματα:

1. Ίκτερο
2. Αλλαγή στο χρώμα τον ούρων και των κοπράνων
3. Κνησμό στο σώμα
4. Πυρετό
5. Ναυτία
6. Πόνο στην κοιλιακή χώρα

Της Ρούλας Σκουρογιάννη

Καθώς πλησιάζει η 1^η Μαΐου, ημέρα που θα πάψει να απαιτείται (και έως 31 Αυγούστου) πιστοποιητικό εμβολιασμού και νόσησης για την είσοδο σε εμπορικά καταστήματα και εστίαση και καταργούνται οι σχετικοί έλεγχοι, η ψυχολογία του κόσμου χαλαρώνει αντίστοιχα και προετοιμάζεται να εφαρμόσει τα μέτρα … λίγο νωρίτερα, ειδικότερα αν λάβουμε υπόψη ότι είναι το πρώτο κάπως πιο χαλαρό Πάσχα, μετά από 2 χρόνια πανδημίας, με τους πολίτες να ετοιμάζονται να ταξιδέψουν στην ιδιαίτερη πατρίδα τους.
Την ίδια χαλάρωση υπάρχει ο κίνδυνος να εκλάβει κάποιος ως δεδομένη και για τη χρήση μάσκας στους εσωτερικούς χώρους, που παραμένει υποχρεωτική έως τις 31 Μαΐου και από 1η Ιουνίου αίρεται η υποχρέωσή της.
Αν συνδυαστεί αυτό με τις πάνω από 1.000 επαναλοιμώξεις την μέρα και την παύση της υποχρεωτικότητας των self-test από 1^η Μαΐου, στα σχολεία, (θα παραμείνει υποχρεωτικό μόνο ένα rapid τεστ την εβδομάδα για την πρόσβαση ανεμβολίαστων εργαζομένων στους χώρους εργασίας τους) ο μη έλεγχος και η χαλάρωση της τήρησης των μέτρων δημιουργούν ένα συνδυασμό παραγόντων κινδύνου για αύξηση των κρουσμάτων.

Στο πλαίσιο αυτό το libre, έθεσε το ερώτημα της χρησιμότητας της χαλάρωσης της εφαρμογής της μάσκας σε εσωτερικούς χώρους, επισημαίνοντας τη στάση άλλων κρατών, που προηγήθηκαν στην εφαρμογή του συγκεκριμένου μέτρου, και τα αποτελέσματα τους ανάγκασαν σε αναδίπλωση της κατάργησης, υπενθυμίζοντας τις πρόσφατες ενστάσεις του Δρ. Α. Φάουτσι, διευθυντή του Εθνικού Ινστιτούτου Αλλεργίας και Λοιμωδών Νοσημάτων (NIAID) των ΗΠΑ για τη μη εφαρμογή των μέτρων και τη δήλωσή του ότι «δραματικές αυξήσεις παρουσιάζονται όταν υποχωρούν τα πρωτόκολλα ασφαλείας».

Τέλος, το libre ζήτησε διευκρινίσειςσχετικά με τις εξαιρέσεις στην κατάργηση της μάσκας, που έχουν επίσης προανακοινωθεί.

«Κάθε φορά που μιλάμε για τη μάσκα, υπάρχει μια παρανόηση: Το γεγονός ότι αίρεται η υποχρεωτικότητα σημαίνει ότι, μπαίνοντας σε έναν χώρο, δεν θα σου κόψουν πρόστιμο, επειδή δεν φοράς τη μάσκα. Προχωράμε σε μια φάση που πάμε από την οριζόντια απαγόρευση στην προσωπική εκτίμηση του κινδύνου», διευκρίνισε η κα Παπαευαγγέλου.

«Διαφορετικά θα φερθεί ο γιος μου που είναι 20 ετών και διαφορετικά θα φερθώ εγώ. Νομίζω ότι, πλέον, μετά από τόσα χρόνια, δε χρειαζόμαστε κάποιον από πάνω να μας βάζει πρόστιμο. Νομίζω ότι όλοι μπορούμε να καταλάβουμε πού υπάρχει συγχρωτισμός και πρέπει να βάλουμε μάσκα. Ποιον θα δω, αν έχω τη μητέρα μου, τον πατέρα μου μέσα στο σπίτι που είναι ευάλωτοι και άρα πρέπει να προσέχω παραπάνω. Δεν υπάρχει λόγος για οριζόντια απαγόρευση με πρόστιμο και μια υποχρεωτικότητα, η οποία νομίζω ότι δε συνάδει με την κοινή λογική και με τη νοοτροπία και την εμπειρία που έχουμε όλοι αποκτήσει.

Άρα, δεν είναι ότι βγάζουμε τη μάσκα. Αυτό είναι λάθος και λέγεται συνέχεια και κακώς λέγεται. Δεν είναι ότι σταματάμε να φοράμε μάσκα. Αίρεται η υποχρεωτικότητα της μάσκας. Είναι τελείως διαφορετικό».

·         libre: Σε ποιες περιπτώσεις θα εξακολουθεί να είναι υποχρεωτική η χρήση της μάσκας;

«Είναι αυτονόητο (ότι θα εξακολουθεί να είναι υποχρεωτική) στα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς, στα πλοία που θα ταξιδεύουμε όλο το καλοκαίρι. Είναι δυνατόν να μη φοράμε μάσκα;  Ή στα Νοσοκομεία, στις Μονάδες Φροντίδας Ηλικιωμένων και στα σχολεία, βέβαια. Θα τα ορίσουμε με σαφήνεια, αλλά είναι αυτονόητο», κατέληξε η κα Παπαευαγγέλου.

Στο σημείο αυτό, η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας, Μίνα Γκάγκα, στις αντίστοιχες περιπτώσεις άλλων χωρών.

«Είναι πολύ πιο χαλαρά τα πράγματα στις άλλες χώρες. Απλώς, εκείνες βγήκαν λίγο νωρίτερα (από την υποχρεωτικότητα). Εμείς τώρα βλέπουμε τη μείωση των κρουσμάτων, γι’ αυτό και από εδώ και πέρα μπορούμε να χαλαρώσουμε.

Στη Γαλλία, για παράδειγμα, δεν υπάρχει μάσκα, ούτε στους εξωτερικούς, ούτε στους εσωτερικούς χώρους. Σε πάρα πολλές χώρες της Ευρώπης, έχουν καταργηθεί τα μέτρα, επειδή είχαν νωρίτερα κάμψη των επιδημιολογικών δεικτών.

Εμείς πάμε λίγο πιο αργά, γιατί αυτό μας υπαγόρευε η επιδημιολογική επιτήρηση. Και να πω και πάλι ότι εδώ είμαστε.  Ελπίζουμε όλοι όχι μόνο σε ένα καλό Πάσχα, αλλά και σε ένα καλό καλοκαίρι». 

Προς το παρόν, δεν υπάρχει κάποια περαιτέρω πληροφορία ως προς την ημέρα που διεξάγονται τα τεστ. Αν δηλαδή θα είναι μόνο την Τρίτη ή την Παρασκευή ή αν υπάρχει σκέψη για άλλη μέρα.

Υπενθυμίζεται πως οι μαθητές όλων των βαθμίδων εμβολιασμένοι και μη, όπως και οι εμβολιασμένοι εκπαιδευτικοί από την Πέμπτη 24 Φεβρουαρίου μπορούσαν να πάρουν από τα φαρμακεία τα δωρεάν 5 self test, προκειμένου να καλύψουν τις ανάγκες ελέγχου των ημερών από 1 Μαρτίου έως και 15 Μαρτίου 2022.

– Ο προσυμπτωματικός διαγνωστικός έλεγχος για τον νέο κορωνοϊό μέσω αυτοδιαγνωστικής δοκιμασίας (self-test) είναι υποχρεωτικός για όλους τους μαθητές και τις μαθήτριες, εμβολιασμένους και μη, καθώς και για τους εμβολιασμένους εκπαιδευτικούς.

– Βεβαίωση αρνητικού self-test οφείλουν να φέρουν όλοι οι μαθητές από 4 έως 18 ετών καθώς και οι εμβολιασμένοι εκπαιδευτικοί.

– Οι γονείς/κηδεμόνες των μαθητών/τριών που φοιτούν σε δημόσιες σχολικές μονάδες και οι εμβολιασμένοι εκπαιδευτικοί που απασχολούνται σε αυτές καταχωρίζουν τη δήλωση και το αποτέλεσμα στην πλατφόρμα edupass.gov.gr, από την οποία εκδίδεται και η Σχολική Κάρτα για COVID-19.

– Η δωρεάν διάθεση self-test από τα φαρμακεία γίνεται μόνο κατά τις εργάσιμες μέρες και ώρες, ώστε κατά τις διημερεύσεις και διανυκτερεύσεις να μπορούν να εξυπηρετούν έκτακτες ανάγκες.

Οι γονείς/κηδεμόνες των μαθητών/τριών που φοιτούν σε ιδιωτικές σχολικές μονάδες και οι εμβολιασμένοι εκπαιδευτικοί που απασχολούνται σε αυτές εξακολουθούν να δηλώνουν το αποτέλεσμα των self-test στην πλατφόρμα self-testing.gov.gr και να εκδίδουν την Σχολική Κάρτα για COVID-19.

Υπενθυμίζεται ότι εάν ένας μαθητής διαγνωστεί θετικός στον κορονοϊό, τότε θα μπαίνει σε απομόνωση για 5 ημέρες τουλάχιστον.

Η απομόνωση θα διακόπτεται μετά από 5 ημέρες (α) εφόσον δεν υπάρχουν συμπτώματα, ή τα συμπτώματα μετά το πενθήμερο – προεξάρχοντος του πυρετού – υποχωρούν, και (β) με αρνητικό σελφ τεστ. Εάν ο πυρετός συνεχίζει ή υπάρχει θετικό σελφ (ή ράπιντ) τεστ, η απομόνωση θα παρατείνεται.