Συνέντευξη

Χρόνης Διαμαντόπουλος

–Κύριε Κορολή, είστε εθελοντής εκπαιδευτικός στο Αλληλέγγυο Σχολείο Μεσοποταμίας. Ποιος είναι ο σκοπός του σχολείου, πόσα τμήματα λειτουργούν και πόσοι μαθητές παρακολουθούν τα μαθήματα;

Το Αλληλέγγυο Σχολείο Μεσοποταμίας λειτουργεί εδώ και έντεκα χρόνια και εντάσσεται στην ευρύτερη συλλογικότητα της κίνησης πολιτών «Μεσοποταμία», η οποία ξεκίνησε τη δράση της το 2003. Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα περιλαμβάνει τμήματα ενισχυτικής διδασκαλίας Γυμνασίου και Λυκείου, ξένες γλώσσες (αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά, ισπανικά, τουρκικά) όλων των επιπέδων, μαθήματα ελληνικών σε μετανάστες και πρόσφυγες, εργαστήριο θεάτρου και κόμικς. Πέρα από το αμιγώς εκπαιδευτικό πρόγραμμα, στο σχολείο μας πραγματοποιούνται πολλών ειδών σεμινάρια και εργαστήρια  μέσα από τη συνεργασία μας με πανεπιστήμια και άλλες εκπαιδευτικές ομάδες. Τα τελευταία δύο χρόνια, επίσης, λειτουργεί η ομάδα φύλου και σεξουαλικού προσανατολισμού μέσα από τη συνεργασία μας με το «Πολύχρωμο Σχολείο».

• Τη φετινή χρονιά λειτουργούν περισσότερα από εβδομήντα τμήματα με τον αριθμό των μαθητών/τριών να ξεπερνάει τους/τις 250 και, αντίστοιχα, των εκπαιδευτικών τους/τις 45. Μέσα στα σχεδόν έντεκα χρόνια λειτουργίας του Σχολείου, έχουν φοιτήσει περισσότερα από 2000 άτομα, ενώ έχουν διδάξει περισσότεροι από 200 εκπαιδευτικοί όλων των ειδικοτήτων.

Προϋπόθεση συμμετοχής στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα δεν αποτελεί κανενός είδους οικονομική υποχρέωση και, αντίστοιχα, κανενός είδους προσκόμιση οικονομικής, οικογενειακής ή όποιου άλλου είδους κατάσταση, παρά μόνο η συμμετοχή στο δίκτυο της Τράπεζας Χρόνου της Μεσοποταμίας. Συγκεκριμένα, το κάθε άτομο που επιθυμεί να εγγραφεί για όποιο λόγο ( γονέας, ενήλικος μαθητής/τρια, καθηγήτρια/της) δηλώνει το τι μπορεί να προσφέρει ανάλογα με τις γνώσεις και τις δεξιότητες του / της σε όποιο άλλο μέλος του δικτύου και ταυτόχρονα δηλώνει τη συμμετοχή του σε μία από τις υποστηρικτικές ομάδες του Σχολείου (ομάδα υποδοχής μαθητών/τριων, ομάδα καθαριότητας, ομάδα βοήθειας σε εκδηλώσεις).

• Το Αλληλέγγυο Σχολείο στεγάζεται σε κτήριο που ανήκει στο δήμο Μοσχάτου-Ταύρου, ο οποίος διαχρονικά στηρίζει τη δράση μας καλύπτοντας το σύνολο των λειτουργικών εξόδων του χώρου.

Σκοπός τη προσπάθειάς μας είναι η κάλυψη της εκπαιδευτικής ανάγκης και η αποφυγή του αποκλεισμού ισότιμης πρόσβασης στη  τριτοβάθμια εκπαίδευση και στην απόκτηση τυπικών εκπαιδευτικών προσόντων ευρύτερα αλλά και η κοινωνική και δημοκρατική ενδυνάμωση των μελών μέσα από τη συμμετοχή στις ανοιχτές συνελεύσεις του Σχολείου που έχουν «μικτό» χαρακτήρα (γονείς-εκπαιδευτικοί-μαθητές). Συνολικότερα, μέσα από τη δράση μας επιδιώκεται η διαρκής καλλιέργεια της έννοιας του κοινοτισμού και της ισότητας μέσα από τη συμμετοχή των ατόμων σε παράλληλες δράσεις αλληλεγγύης της Μεσοποταμίας (καλάθι αλληλεγγύης, κινηματογραφική λέσχη, εκδηλώσεις κοινωνικού και πολιτιστικού χαρακτήρα). Χαρακτηριστικό της ισότητας αποτελεί το γεγονός ότι πολλά από τα μέλη του Σχολείου έχουν παραπάνω από μία ιδιότητες στη λειτουργία του, πχ ένας γονιός παιδιού ή ένας ενήλικο άτομο που λαμβάνει εκπαιδευτικές υπηρεσίες  μπορεί να είναι παράλληλα και καθηγητής/τρια.

–Η εμπειρία σας τι σας δείχνει; Εκείνοι που επιλέγουν το Αλληλέγγυο Σχολείο είναι άνθρωποι με μεγάλη οικονομική ανάγκη; 

Είναι αυτονόητο ότι προσπάθειες σαν τις δικές μας προσεγγίζονται – ως επί το πλείστον – από άτομα που δεν θα μπορούσαν να ανταποκριθούν στις οικονομικές απαιτήσεις που προκύπτουν μέσα από την κερδοσκοπική φροντιστηριακή εκπαίδευση.

Η ανοραμάτιστη κάλυψη μιας ανάγκης είναι εκείνη που δεν επιδιώκει την ανάδειξη των ανισοτήτων, επειδή θεωρεί τις τελευταίες ως «φυσικές» και δεδομένες

Ωστόσο, η δική μας λογική και δράση δεν περιλαμβάνει κανενός είδους τεκμηρίωση οικονομικής ανάγκης. Αυτό συμβαίνει για δύο βασικούς λόγους: Πρώτον, η φαινομενική οικονομική κατάσταση ενός ατόμου είναι ενίοτε μη αντιπροσωπευτική της πραγματικότητας. Συγκεκριμένα, ένα άτομο με φαινομενικά ικανοποιητικό εισόδημα, μπορεί κάλλιστα λόγω ειδικών συνθηκών να δυσκολεύεται να ανταποκριθεί οικονομικά στις απαιτήσεις της αγοράς και, ασφαλώς, μπορεί να συμβαίνει και το αντίθετο. Δεύτερον, στη δική μας λογική, η γραφειοκρατική προσέγγιση της κοινωνικής πολιτικής όχι μόνο δεν ενδυναμώνει κοινωνικά το άτομο, αλλά ενίοτε αποτελεί μια στιγματιστική διαδικασία που το απομονώνει και το πλήττει βαθύτερα.

–Στην Ελλάδα ανθεί η παραπαιδεία για λόγους που έχουν σχέση με τις απαιτήσεις που υπάρχουν και πιθανόν το γεγονός ότι στο σχολείο δεν προσφέρονται όλα όσα θα έπρεπε. Τι σημαίνει όμως ότι ανθεί η αλληλέγγυα Παιδεία;

Η Αλληλέγγυα Παιδεία ανθεί όταν ανταποκρίνεται στις ανάγκες «αυτού του κόσμου», όταν δηλαδή δεν λειτουργεί μέσα σε πλαίσιο μιας ιδεατής ουτοπίας έξω και πέρα από τις δεδομένες οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες. Για αυτό το λόγο είναι συνειδητή μας επιλογή να επιδιώκουμε να παρέχουμε εκπαίδευση που καθιστά όλα τα άτομα ισότιμα απέναντι στις απαιτήσεις του «τώρα». Ωστόσο, η απλή κάλυψη της ανάγκης με αχρήματο χαρακτήρα δεν επαρκεί σε καμία περίπτωση. Σκοπός μας είναι η οικοδόμηση ενός εκπαιδευτικού περιβάλλοντος που αμφισβητεί τις ιεραρχίες την πράξη εναλλάσσοντας ρόλους μέσα στην κοινότητα, η οικοδόμηση μιας άλλης αντίληψης για τη δημοκρατία μέσα από τις μικτές και όχι κλαδικού τύπου συνελεύσεις, η διεύρυνση της έννοιας της εκπαιδευτικής διαδικασίας μέσα από τη συνεργασία με ομάδες παιδαγωγικού χαρακτήρα. Συνολικότερα, επιδιώκουμε μέσα από τη δράση μας να μετασχηματίσουμε τη λογική του πώς λειτουργεί μια εκπαιδευτική κοινότητα και παράλληλα να προβάλλουμε τις ανάγκες και τα αιτήματα για ένα πιο συμπεριληπτικό και δημοκρατικό δημόσιο σχολείο, για μια εκπαίδευση των κοινών μέσα και έξω από την τάξη.

–Ποιες είναι οι διαφορές της «αλληλεγγύης» και της «φιλανθρωπίας»; Μήπως ο στόχοι και τα μέσα που χρησιμοποιούν έχουν κοινή αφετηρία; Δηλαδή και στις δύο περιπτώσεις αφορούν τον συνάνθρωπο;

Επιδιώκοντας να απαντήσουμε σε αυτή την ερώτηση, πιστεύω ότι πρέπει να αναλογιζόμαστε ότι το «τι κάνουμε» πρέπει πάντα να συνοδεύεται από τα αντίστοιχα ερωτήματα του «πώς» και «γιατί» κάνουμε ό,τι κάνουμε. Η ανοραμάτιστη κάλυψη μιας ανάγκης είναι εκείνη που δεν επιδιώκει την ανάδειξη των ανισοτήτων, επειδή θεωρεί τις τελευταίες ως «φυσικές» και δεδομένες.

Προϋπόθεση συμμετοχής στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα δεν αποτελεί κανενός είδους οικονομική υποχρέωση και, αντίστοιχα, κανενός είδους προσκόμιση οικονομικής, οικογενειακής ή όποιου άλλου είδους κατάσταση, παρά μόνο η συμμετοχή στο δίκτυο της Τράπεζας Χρόνου της Μεσοποταμίας

Έτσι, με κάθετο και αφ’ υψηλού τρόπο, οι φιλανθρωπικές οργανώσεις και τα ιδρύματα καλύπτουν μεν προσωρινά ένα κοινωνικό κενό  αλλά, τις περισσότερες φορές, ρίχνουν νερό στο μύλο της διαιώνισης της ανισότητας. Αντίθετα, οι δικές μας προσπάθειες επιδιώκουν την εμπέδωση μιας συνείδησης που στέκεται απέναντι σε κάθε ανισότητα, που ενδυναμώνει συνολικά τόσο το άτομο όσο και το κοινωνικό σύνολο. Είμαστε, λοιπόν, απέναντι σε κάθε ιδιωτική λογική κοινωνικής πολιτικής είτε είναι κερδοσκοπική είτε είναι δωρεάν.

–Ο εθελοντισμός, η προσφορά είναι έννοιες που περνούν στην κοινωνία ανάλογα με τις ανάγκες που υπάρχουν;

Η κάθε κοινωνική δράση και προσφορά είναι απόλυτα συνυφασμένη και γι’ αυτό πρέπει να είναι όσο περισσότερο συμβατή με το ιστορικό, το κοινωνικό και το πολιτισμικό πλαίσιο μέσα στο οποίο ασκείται. Γι’ αυτό το λόγο δεν πρέπει να πέφτουμε στην παγίδα των απλοϊκών ταυτίσεων μιας τωρινής κατάστασης με περασμένες και οφείλουμε να οικοδομούμε τα δικά μας αφηγήματα. Πολύ συχνά, επίσης, διαπιστώνουμε το λάθος να προσδοκούμε «εύκολη» πολιτική ταύτιση και συμπόρευση με άτομα τα οποία προέρχονται από διαφορετική κοινωνική και οικονομική θέση ή δεν διαθέτουμε την απαραίτητη υπομονή να κατανοήσουμε ότι η δημοκρατική ενδυνάμωση και η συμμετοχή αποτελούν σταδιακές διαδικασίες και κατανόηση των κάθε λογής ετεροτήτων.

–Τελικά όσοι φοιτούν σ’ ένα αλληλέγγυο σχολείο, το εκτιμούν; Κατανοούν τους λόγους της δημιουργίας του; Το στηρίζουν στη συνέχεια κάποιοι από αυτούς;

Μέσα στο πέρασμα όλων αυτών των χρόνων, έχουμε κατανοήσει ότι η κοινωνική ενδυνάμωση και η πολιτική συνείδηση των μελών που συμμετέχουν σε  μια συλλογικότητα αποτελούν μια διαρκή, σχετική και με πολλές αναλύσεις διαδικασία. Στη δική μας περίπτωση έχουμε συχνά διαπιστώσει πολλών ειδών μεταμορφώσεις τόσο μέσα μας όσο και σε άλλα άτομα.

Ως προς την συμμετοχή, μπορούμε να πούμε ότι υπάρχει μια δεδομένη αναγνώριση και ένας μεγάλος βαθμός ανταπόδοσης από τα μέλη που σε μια περίοδο ωφελήθηκαν μέσα από τη δράση της δομής, ωστόσο, πέρα από τα πολλά και πολύ απτά παραδείγματα, υπάρχουν σίγουρα περιπτώσεις για τις οποίες η εκτίμηση είναι μακροπρόθεσμη και πολύ σχετική. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ένα άτομο που συμμετέχει σε μια συλλογικότητα, ιδιαίτερα αν πρόκειται για μικρό σε ηλικία άτομο, επηρεάζεται από δυναμικές που σχετίζονται τόσο από το οικογενειακό όσο και από το ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον του, κάτι που δυσχεραίνει τη δική μας μετασχηματιστική προσπάθεια. Οφείλουμε, τέλος, να κατανοήσουμε ότι την ίδια προσδοκία δικαιολογημένα έχουμε για άτομα που ωφελούνται μέσα από μια συλλογική δράση, ακόμα μεγαλύτερη πρέπει να διαθέτουμε και για εκείνα που κατά καιρούς προσφέρουν επιδιώκοντας όλοι και όλες  να κατανοούμε όλο και καλύτερα τους λόγους και τους τρόπους μέσα από τους οποίους η δική μας προσφορά έχει διακριτά χαρακτηριστικά.

Είναι οι ίδιες οι σοβαρές οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών που συμφωνούν ότι υπάρχει αναγκαιότητα ελέγχου, διαφάνειας και λογοδοσίας, ανέφερε ο υπουργός Εσωτερικών, Μάκης Βορίδης, λίγο προτού ολοκληρωθεί στην Ολομέλεια η συζήτηση του νομοσχεδίου για την προστασία του εθελοντισμού και το πλαίσιο για τις Οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών. Ο υπουργός υπογράμμισε ότι με το νομοσχέδιο προσδιορίζονται υποχρεώσεις των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών προκειμένου να λάβουν κρατική χρηματοδότηση, και αυτές είναι υποχρεώσεις διαφάνειας. “Αν δεν διαμορφωθεί θεσμικό πλαίσιο που να ενισχύει την ακεραιότητα, τη διαφάνεια και να χτίζει μια σχέση εμπιστοσύνης, δεν θα στηρίξουμε και δεν θα ενισχύσουμε τον εθελοντισμό”, είπε ο υπουργός Εσωτερικών.

“Ο ΣΥΡΙΖΑ υμνωδεί τις οργανώσεις και λέει ότι πρέπει να τις στηρίξουμε. Σας έχει απασχολήσει ο έλεγχος και η κριτική σε αυτές τις οργανώσεις και το γεγονός ότι υπάρχουν και εστίες αδιαφάνειας σε κάποιες από αυτές; Λειτουργεί αυτό ανασχετικά για όποιον θέλει να προσφέρει εθελοντικά;”, ανέφερε ο κ. Βορίδης που επισήμανε ότι δεν λειτουργεί στην κατεύθυνση της διαφάνειας και της ενίσχυσης της συμμετοχής η έλλειψη ελάχιστων προϋποθέσεων και η έλλειψη πλαισίου ελέγχου και λογοδοσίας που μέχρι σήμερα οδήγησαν στο να είναι η Ελλάδα τελευταία στην κατάταξη για την εθελοντική προσφορά. “Συνομολογείτε ότι υπήρξαν περιπτώσεις διαφθοράς σε τέτοιες οργανώσεις. Θεωρείτε εξ ορισμού ότι τέτοιες οργανώσεις είναι άγιες; Επειδή δηλαδή κάποιος γράφει ‘ΜΚΟ’, ταυτόχρονα αγιοποιείται; Ή έχει υποχρέωση λογοδοσίας; Ή έχει υποχρέωση διαφάνειας; Ή εφόσον παίρνει κρατικά λεφτά, εγώ θα πω και ιδιωτικά, έχει την υποχρέωση να δίνει λογαριασμό για όλα αυτά; Ή πρέπει να μας εξηγεί τις δράσεις που κάνει; Ποια είναι η άποψή σας γι΄αυτό;”, είπε ο Μάκης Βορίδης απευθυνόμενος στα κόμματα της αντιπολίτευσης που έκαναν λόγο για ασφυκτικό έλεγχο. “Μας λέτε ότι το νομοσχέδιο είναι πολύ ελεγκτικό; Είναι ελεγκτικό το νομοσχέδιο διότι τους βάζουμε να εγγραφούν σε δύο μητρώα; Πώς θα κάνουμε έλεγχο, αν δεν τους έχουμε ούτε σε ένα μητρώο; Αν δεν ξέρουμε ποιοι είναι; Αν δεν ξέρουμε τη διοίκησή τους; Αν δεν ξέρουμε το καταστατικό τους; Αν δεν έχουμε μια χρηματοοικονομική τους κατάσταση; Τι εννοείτε είναι ελεγκτικό το νομοσχέδιο;”, είπε ο υπουργός Εσωτερικών.

Αλλά και αναφορικά με τις επικρίσεις ότι το νομοσχέδιο είναι γραφειοκρατικό για τις Οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών, ο κ. Βορίδης επέμεινε ότι το νομοσχέδιο προβλέπει δύο μητρώα, και παρέχει τρεις επιλογές:

– για εκείνες τις οργανώσεις που δεν θέλουν καθόλου δημόσια χρηματοδότηση και δεν μπαίνουν σε κανένα μητρώο,

– για εκείνες που εγγράφονται στο βασικό μητρώο και για την εγγραφή προϋπόθεση είναι να προσκομίσουν καταστατικό, τα όργανα διοίκησης, έναν ισολογισμό, μια χρηματοοικονομική κατάσταση και ένα παράλοβο 20 ευρώ. “Αυτό είναι το υπερβολικό και το βαρύ και το γραφειοκρατικό; Για μια οργάνωση που θα πάρει χρηματοδότηση μέχρι 50.000 ευρώ;”, είπε ο κ. Βορίδης.

– για εκείνες τις οργανώσεις που θα πάρουν πάνω από 50.000 ευρώ και θα έχουν φοροαπαλλαγές. “Γι΄αυτούς το να πούμε ότι θέλουμε να δούμε μια έκθεση ορκωτών ελεγκτών, ότι θέλουμε να μην έχουν διαπράξει ποινικά αδικήματα οι διοικήσεις τους, ότι θέλουμε να δούμε ένα σχέδιο δράσης τους, τι κάνανε και έναν απολογισμό, για το σχέδιο δράσης τους, αυτό είναι βαρύ;”, είπε ο υπουργός Εσωτερικών.

Αναφερόμενος στην τροπολογία του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη που απασχόλησε μεγάλο μέρος της συζήτησης στη σημερινή συνεδρίαση της Βουλής, και το ζήτημα “ηθικής και νομικής τάξεως” που θέτει η αξιωματική αντιπολίτευση για την πληρωμή υπηρεσίας επιτήρησης εναλλακτικής έκτισης ποινής, ο υπουργός Εσωτερικών σχολίασε ότι πρόκειται για μια ρύθμιση εκ των υστέρων αναγνώρισης της οφειλής εκ μίας συμβάσεως. “Εγώ τον κ. διοικητή της ΕΥΠ δεν τον γνωρίζω. Την εταιρεία του δεν τη γνωρίζω. Τη σύμβαση δεν τη γνωρίζω. Τον τρόπο που εξελίχθηκε η σύμβαση τον ακούω από τον ΣΥΡΙΖΑ. Αλλά ως συνάδελφος νομικός, οφείλω να πω ότι αν υπήρξε μια σύμβαση με την οποία παρεσχέθησαν υπηρεσίες, προφανώς οφείλεται και αντίτιμο”, είπε ο Μάκης Βορίδης και πρόσθεσε πως εάν η εταιρεία προσφύγει στο δικαστήριο για την καταβολή του αντιτίμου, και εφόσον έχει παρασχεθεί υπηρεσία, θα πληρωθεί. “‘Αρα το σκάνδαλο είναι πως αντί να πληρωθεί μετά από δικαστική απόφαση, αναγνωρίζεται τελικώς από το κοινοβούλιο, ότι πρέπει να πληρωθεί. Κάτι δηλαδή το οποίο θα έλεγε το δικαστήριο μετά από δικαστική διαμάχη”, είπε ο υπουργός Εσωτερικών καιμ πρόσθεσε: “Αν θέλετε να ελέγξετε το γιατί δεν έγινε μια διαγωνιστική διαδικασία, αυτό ναι, υπό την έννοια ότι πρέπει να δει κανείς γιατί η υπηρεσία δεν προχώρησε στο να κάνει αυτή τη διαδικασία. Όμως η αναγνώριση, από τη στιγμή που έχει παρασχεθεί η υπηρεσία, δεν γεννά ζήτημα. Δηλαδή το να υπάρχει ένας οφειλέτης που λέει ότι δεν πληρώνει διότι λέει ότι υπάρχει ένα νομικό ελάττωμα και πήγαινε στο δικαστήριο να πάρεις τα λεφτά σου, ε αυτός είναι ένας κακόπιστος οφειλέτης”.

Πρέπει να κοιτάμε το πραγματικό περιεχόμενο, συνέχισε στο κλίμα αυτό ο υπουργός Εσωτερικών και πρόσθεσε: “Πρέπει να δούμε αν παρεσχέθη υπηρεσία. Αν έχει παρασχεθεί, είτε με τη νομική βάση του νόμου, είτε της συμβάσεως είτε του αδικαιολογήτου πλουτισμού, πάντως τα λεφτά θα τα πληρώσει το δημόσιο. ‘Αρα λοιπόν, θεωρώ ότι μεγάλη φασαρία γίνεται για ένα ζήτημα που οικονομικά δεν φαίνεται να διαφοροποιεί κάτι. Εν πάση περιπτώσει αυτά θα τα συζητήσετε με τον αρμόδιο υπουργό”.

Παράλληλα ο υπουργός Εσωτερικών έσπευσε να παρατηρήσει ότι σήμερα η κυβέρνηση δέχεται σφοδρά πυρά από την αξιωματική αντιπολίτευση για δύο τροπολογίες που είχαν κατατεθεί εμπρόθεσμα στο νομοσχέδιο αν και επί ΣΥΡΙΖΑ κατετίθεντο εκπροθέσμως 15 εκπρόθεσμες τροπολογίες σε ένα νομοσχέδιο.

Ο Μάκης Βορίδης επισήμανε μάλιστα ότι οι νομοθετικές πρωτοβουλίες και μεταρρυθμίσεις που έχει προωθήσει η κυβέρνηση, έφεραν αποτέλεσμα αφού η Ελλάδα κατάφερε να ανακτήσει τις πέντε μονάδες στον δείκτη κατάταξης της διαφθοράς, και είναι οι μονάδες που είχαν χαθεί επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ. “Έχει πλάκα να μιλάτε εσείς για διαφθορά και για την απραξία αυτής της κυβέρνησης, όταν επί των ημερών σας πέσαμε στον δείκτη της διαφθοράς και τώρα ξανακερδίζουμε τις μονάδες που είχαμε χάσει, για να πάμε και μια θέση πιο πάνω από εκεί που ήμασταν”, είπε ο υπουργός Εσωτερικών, απευθυνόμενος στα έδρανα του ΣΥΡΙΖΑ. Οργανισμοί όπως ο ΟΟΣΑ αναγνωρίζουν την τεράστια προσπάθεια της κυβέρνησης ιδίως στον τομέα της δημόσιας διοίκησης, είπε ο κ. Βορίδης και ζήτησε αυτό να προβληματίσει τον ΣΥΡΙΖΑ, “για να μην είναι αποκομμένος από την πραγματικότητα”.

“Στη μάχη για την αντιμετώπιση του κορονοϊού κανείς δεν περισσεύει. Στηρίζουμε ο ένας τον άλλον και όλοι μαζί αυτή τη μεγάλη εθνική προσπάθεια”.