«Με πληθυσμό περίπου 90 εκατομμύρια κατοίκους, ακόμα και μια μερική αποσταθεροποίηση θα μπορούσε να προκαλέσει συρροές προσφύγων άνευ προηγουμένου έκτασης», υπογραμμίζεται στην έκθεση του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Άσυλο, η οποία συντάχθηκε πριν ξεσπάσει ο πόλεμος το σαββατοκύριακο.

«Η μετακίνηση έστω και του 10% του ιρανικού πληθυσμού θα αρκούσε για να συναγωνισθεί τις πιο σημαντικές ροές προσφύγων των τελευταίων δεκαετιών», γράφουν ακόμα οι συντάκτες της έκθεσης.

Ερωτηθείς από το Γαλλικό Πρακτορείο για μια επικαιροποίηση της εκτίμησής του μετά το ξέσπασμα του πολέμου, ο οργανισμός δήλωσε πως «η κατάσταση παραμένει πολύ ασταθής και θα ήταν ανεύθυνο να κάνει υποθετικές δηλώσεις».

Ο αριθμός των αιτήσεων ασύλου, που έχουν υποβληθεί από Ιρανούς στην Ευρώπη, είναι προς το παρόν αρκετά χαμηλός. Ήταν 8.000 το 2025, μακράν πίσω από τους Αφγανούς (117.000) ή τους Βενεζουελάνους (91.000).

Τα πλήγματα των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν δεν έχουν προς το παρόν προκαλέσει μαζική μετακίνηση πληθυσμού.

Όμως «η έκταση του εν δυνάμει κινδύνου είναι σημαντική», εκτιμά ο Οργανισμός της ΕΕ για το Άσυλο. Πολύ περισσότερο που το Ιράν περιλαμβάνεται μεταξύ των χωρών που φιλοξενούν από τους πιο μεγάλους πληθυσμούς προσφύγων στον κόσμο, μια κατάσταση η οποία θα μπορούσε να προκαλέσει αλυσιδωτές μετακινήσεις.

Οι συντάκτες της έκθεσης σημειώνουν πως το σενάριο για ένα μεγάλο κύμα ιρανών προσφύγων είναι μέχρι στιγμής «υποθετικό». Θα σήμαινε ότι οι άνθρωποι αυτοί θα περνούσαν από την Τουρκία για να κατευθυνθούν στη συνέχεια προς την Ευρώπη.

«Όλο αυτό είναι πολύ ρευστό», λέει ένας ευρωπαίος αξιωματούχος που ειδικεύεται στη μετανάστευση και μίλησε ζητώντας να μην κατονομασθεί λόγω της «ευαισθησίας» του ζητήματος.

Όμως το θέμα αποτελεί ήδη αντικείμενο συζητήσεων μεταξύ ηγετών.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε το βράδυ της Κυριακής ότι συνομίλησε για το ζήτημα με τον τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Χθες, Δευτέρα, η Κομισιόν δήλωσε πως «ενισχύει την προετοιμασία της» παρακολουθώντας τις μεταναστευτικές «τάσεις» που συνδέονται με τον πόλεμο.

Το θέμα θα είναι στην ημερήσια διάταξη των συνομιλιών μεταξύ των 27 υπουργών Εσωτερικών της ΕΕ, οι οποίοι θα συνεδριάσουν μεθαύριο, Πέμπτη, στις Βρυξέλλες.

Το 2025, οι χώρες της ΕΕ και οι γείτονές τους (η Νορβηγία και η Ελβετία) δέχθηκαν περίπου 822.000 αιτήσεις ασύλου, καταγράφοντας πτώση κατά 19% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά. Η υποχώρηση αυτή ακολουθεί μείωση κατά 11% το 2024.

Η μείωση που καταγράφηκε το 2025 εξηγείται σε μεγάλο βαθμό από τη μείωση του αριθμού των αιτήσεων που υποβλήθηκαν από Σύρους, μετά την πτώση του Μπασάρ αλ-Άσαντ στα τέλη του 2024.

Ο αριθμός των αιτούντων άσυλο ουδέποτε έφθασε ξανά τα επίπεδα του 2015, όταν εκατοντάδες χιλιάδες σύροι πρόσφυγες, οι οποίοι διέφευγαν από τον πόλεμο, είχαν φθάσει στην Ευρώπη.

«Σε αυτό το στάδιο, δεν προβλέπουμε άμεση επίπτωση στην ασφάλεια της τροφοδοσίας σε πετρέλαιο», αναγράφεται στο email της Κομισιόν.

Οι τιμές του πετρελαίου σημείωσαν άνοδο 9% σήμερα την ώρα που η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Χορμούζ έχει διαταραχθεί από τις ιρανικές επιθέσεις στις χώρες του Κόλπου.

Η Κομισιόν ζητά από τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να γνωστοποιήσουν τις δικές τους εκτιμήσεις σχετικά με την ασφάλεια των προμηθειών σήμερα, σύμφωνα με το email.

Παράλληλα η Κομισιόν σχεδιάζει να συγκαλέσει εντός των προσεχών ημερών συνεδρίαση της ομάδας συντονισμού της Ευρωπαϊκής Ενωσης για το πετρέλαιο, η οποία διευκολύνει τον συντονισμό ανάμεσα σε εκπροσώπους κυβερνήσεων των χωρών της ΕΕ σε περίπτωση προβλημάτων τροφοδοσίας.

Οι αναλυτές θεωρούν ότι οι τιμές θα παραμείνουν αυξημένες τις επόμενες ημέρες καθώς θα αξιολογείται ο αντίκτυπος της σύρραξης στην Μέση Ανατολή, κυρίως στις ροές του πετρελαίου μέσα από τα Στενά του Χορμούζ, από όπου διέρχεται περισσότερο του ενός πέμπτου του πετρελαίου παγκοσμίως.

Ο Πρόεδρος Markus Rauramo, Διευθύνων Σύμβουλος της Fortum, καθώς και οι Αντιπρόεδροι Catherine MacGregor, Διευθύνουσα Σύμβουλος της Engie, και Γεώργιος Στάσσης, Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της PPC Group, προειδοποιούν ότι η επανέναρξη μιας μεταρρύθμισης της αγοράς που μόλις πρόσφατα ολοκληρώθηκε ενέχει τον κίνδυνο καθυστέρησης των σημαντικών επενδύσεων που απαιτούνται για την παροχή προσιτής, ασφαλούς και απανθρακοποιημένης ηλεκτρικής ενέργειας.

Η συζήτηση σχετικά με το σύστημα οριακής τιμολόγησης στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας έχει αναζωπυρωθεί, με την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ursula von der Leyen να δηλώνει ότι θα παρουσιάσει «διαφορετικές επιλογές και πορίσματα σχετικά με το κατά πόσο είναι καιρός να προχωρήσουμε με τον σχεδιασμό της αγοράς» κατά το επόμενο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 19 και 20 Μαρτίου.

Σε μια περίοδο κατά την οποία ο τομέας της ηλεκτρικής ενέργειας αναμένεται να επενδύσει πάνω από 5,6 τρισεκατομμύρια ευρώ έως το 2050 για την προσθήκη νέα ισχύος και υποδομές δικτύων, η επανέναρξη μιας συζήτησης που μόλις πρόσφατα ολοκληρώθηκε θα αποθάρρυνε τις αναγκαίες επενδύσεις για την παροχή, ασφαλούς, καθαρής και οικονομικά προσιτής ηλεκτρικής ενέργειας.

Σε αυτό το πλαίσιο, η Προεδρία της Eurelectric επαναλαμβάνει ότι η οριακή τιμολόγηση παραμένει «ο πιο αποδοτικός και ανθεκτικός μηχανισμός για τη διασφάλιση οικονομικά αποδοτικής κατανομής φορτίου, διαφάνεια στις τιμές και αποτελεσματικά επενδυτικά κίνητρα».

Στην επιστολή τονίζεται επίσης ότι υπάρχουν ήδη μέτρα που μπορούν να υιοθετήσουν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα Κράτη Μέλη για μείωση των τιμών βραχυπρόθεσμα χωρίς να υπάρξει στρέβλωση της αγοράς, όπως φαίνεται στις κοινές της συστάσεις που διαμορφώθηκαν σε συνεργασία με ευρωπαϊκούς βιομηχανικούς κλάδους, συμπεριλαμβανομένων των τομέων των χημικών, του χάλυβα και του αλουμινίου, σε συνέχεια του διαλόγου της Αμβέρσας.

Επιπλέον, στην επιστολή επιβεβαιώνεται ο καθοριστικός ρόλος του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών της ΕΕ (ETS) στην απανθρακοποίηση της Ευρώπης και ζητά να διατηρηθεί η ακεραιότητά του ώστε να συνεχίσει να προωθεί οικονομικά αποδοτικές μειώσεις εκπομπών.

«Η Eurelectric είναι έτοιμη να στηρίξει και να συμμετάσχει εποικοδομητικά ώστε να διασφαλιστούν προσιτές τιμές, διατηρώντας παράλληλα ένα ελκυστικό περιβάλλον για επενδύσεις», καταλήγει η Προεδρία της Eurelectric.

Η έκτακτη συνάντηση έχει προγραμματιστεί για τις 6 το απόγευμα και συγκαλείται με πρωτοβουλία της Ύπατης Εκπροσώπου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας και Αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Κάγια Κάλας.

Νίκος Γιαννόπουλος

Αυτό πρακτικά δημιουργεί δύο προβλήματα:

• Πρώτον, δίνεται η αίσθηση ότι η Ευρωπαϊκή Ενωση είναι ένα σκορποχώρι το οποίο δεν σέβεται τους δημοκρατικούς θεσμούς  παρά τα όσα ευαγγελίζεται με πάθος. Δυναμώνει έτσι το κίνημα δυσαρέσκειας εναντίον της και ο ευρωσκεπτικισμός ο οποίος φυσικά είναι διάχυτος εδώ και 20 τουλάχιστον χρόνια.
• Δεύτερον, προκαλεί αλυσιδωτές αντιδράσεις στο εσωτερικό της Ενωσης και φυγόκεντρες τάσεις. Ευρωβουλευτής με τον οποίο συνομίλησε το Libre τόνισε, λιτά και κατανοητά, ότι αναμένεται σφαγή και ότι το ζήτημα δεν μπορεί να περάσει έτσι. Εχει δίκιο. Ας προσεγγίσουμε λίγο την οπτική του.

Όταν ένα κοινοβούλιο παίρνει μία απόφαση η οποία στην πράξη καταστρατηγείται από την εκτελεστική εξουσία υπάρχει σαφές πρόβλημα δημοκρατίας. Εν προκειμένω, η πλειοψηφία των ευρωβουλευτών είχε “ανάψει” προσωρινά κόκκινο στην εφαρμογή της συμφωνίας Mercosur κρίνοντάς την ασύμφωρη για τον ευρωπαϊκό πρωτογενή τομέα.

Το γεγονός ότι η Ούρσουλα Φον ντερ Λάινεν επιχειρεί τη μερική εφαρμογή της προσωρινά άνοιξε τους ασκούς του Αιόλου.

Η επικεφαλής της Κομισιόν κρίνει ότι έχει το δικαίωμα. Διαφωνία, όπως αυτή, έχει προκύψει ξανά και η συμφωνία προχώρησε με το μανδύα της προσωρινής αφού η Γερμανίδα πολιτικός είχε με το μέρος της τις περισσότερες κυβερνήσεις. Κάτι τέτοιο συμβαίνει και τώρα.

Ποια είναι όμως η μεγάλη διαφορά; Οτι αυτή τη φορά η χώρα που αντιδρά σφόδρα είναι η Γαλλία. Οταν η δεύτερη οικονομία της Ενωσης ανάβει στοπ και μιλάει για ασέβεια μέσω του προέδρου της (αυτό ακριβώς τόνισε ο Εμανουέλ Μακρόν την Παρασκευή όταν έγιναν γνωστές οι εξελίξεις) τότε οι αναταράξεις είναι σαφώς πιο μεγάλες. Είχε που είχε προβλήματα ο γαλλογερμανικός άξονας στην εν γένει λειτουργία του, τώρα απέκτησε άλλο ένα.

Ως προς την πολιτική γεωγραφία των δυνάμεων, τα πράγματα είναι επίσης πολύπλοκα. Το Λαϊκό Κόμμα (η Ευρωπαϊκή δεξιά δηλαδή) στηρίζει την απόφαση της Κομισιόν. Επικαλείται το κίνδυνο να κινηθούν πιο γρήγορα χώρες όπως η Κίνα και η Ευρώπη να αποκλειστεί από την αγορά της Λατινικής Αμερικής. Συν τοις άλλοις, η συμφωνία φαίνεται να έχει πολλά οφέλη για τις μεγάλες γερμανικές εταιρίες οχημάτων και όχι μόνο.

Ακόμα όμως και μέσα στο Λαϊκό Κόμμα, οι διχογνωμίες βασιλεύουν. Οι Γάλλοι δεξιοί δεν μπορούν να στραφούν κατά του συμφέροντος της χώρας τους και κατά την επιθυμία του προέδρου τους. Ξέρουν καλά ότι η εφαρμογή της συμφωνίας και η αθρόα εισαγωγή αγροτική προϊόντων που παρασκευάζονται χωρίς τους ελέγχους από τους οποίους περνούν τα αντίστοιχα ευρωπαϊκά θα επιφέρει μεγάλα πλήγματα στους Γάλλους αγρότες.

Για τη Γαλλία ο πρωτογενής τομέας παραμένει ακόμα ισχυρός αλλά και…πολυπληθής με ότι αυτό συνεπάγεται για την ισχύ τους.

“Για τη Γαλλία ο κίνδυνος θα είναι πολύ σοβαρός” μάς λέει η ευρωπαϊκή πηγή. “Γι’ αυτό και είναι αρκετά πιθανό η επιθυμία της Κομισιόν να καταρρεύσει μέσα στο ίδιο το ευρωκοινοβούλιο, να παραπεμφθεί δηλαδή η Κομισιόν στο Ανώτατο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης”.

Ηδη σχετικές κινήσεις στο νομικό κομμάτι έχουν γίνει. Οι νομικές υπηρεσίες του ευρωκοινοβουλίου έχουν πιάσει δουλειά για την όσο το δυνατόν καλύτερη τεκμηρίωση αυτής της κίνησης. Και το παρασκήνιο, την ίδια ώρα, οργιάζει.

Ο Μακρόν ξέρει καλά ότι αν χάσει αυτή τη μάχη, η όποια υστεροφημία του θα πάει περίπατο. Θα ισοδυναμεί με ταπείνωση μία πολιτική ήττα τέτοιους μεγέθους από γερμανικά συμφέροντα. Το δε κόμμα του θα απειληθεί με εξαφάνιση ενώ ο δρόμος για την ακροδεξιά, που έτσι και αλλιώς είναι ανοιχτός, θα ανοίξει πλέον διάπλατα. Ετσι και αλλιώς οι γαλλικές εκλογές πλησιάζουν.

Οι Γερμανοί όμως, με τις χώρες που παραδοσιακά επηρεάζουν, δεν θα καμφθούν εύκολα. Με ποσοστά οικονομικής ανάπτυξης που τείνουν προς το μηδέν η γερμανική οικονομία ψάχνει εναγωνίως το άνοιγμα σε νέες αγορές και η Λατινική Αμερική (με τους χαμηλούς δασμούς που προβλέπει η Mercosur) φαντάζει μεγάλη ευκαιρία.

Στο πλευρό της βρίσκεται και η Ισπανία με τις παραδοσιακά καλές σχέσεις με τις χώρες της Λατινική Αμερική. Πιστεύει, όπως και η Γερμανία, ότι η Mercosur αποτελεί κρίσιμο μέρος της προσπάθειας της ΕΕ να ανοίξει νέες αγορές, ώστε να αντισταθμίσει τις επιχειρηματικές απώλειες από τους αμερικανικούς δασμούς και να μειώσει την εξάρτησή της από την Κίνα, εξασφαλίζοντας πρόσβαση σε κρίσιμες πρώτες ύλες.

Tελευταίο, αλλά όχι έσχατο το περιβαλλοντικό κομμάτι. Στις περισσότερες χώρες που έχουν υπογράψει τη Mercosur επιτρέπονται ουσίες απαγορευμένες στην ΕΕ (όπως φυτοφάρμακα και ζιζανιοκτόνα, τα οποία είναι απαγορευμένα ή μη εγκεκριμένα στην ΕΕ, αυξητικοί παράγοντες στην κτηνοτροφία κα). H εφαρμογή της συμφωνίας θα προκαλέσει πλημμυρίδα από τα προϊόντα αυτά στην ευρωπαϊκή αγορά. Το θέλουμε; 

Η συγκεκριμένη πρακτική εκτιμάται ότι συνιστά νέα κλιμάκωση στον υβριδικό πόλεμο που, κατά τη Βαρσοβία, εξαπολύει το Κρεμλίνο κατά της Ευρώπης. Στο πλαίσιο αυτό, το Μινσκ έχει κατηγορηθεί ότι επιχείρησε να διοχετεύσει δεκάδες χιλιάδες μετανάστες κατά μήκος των ανατολικών συνόρων της Πολωνίας, ασκώντας πίεση στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Όπως ανέφεραν οι ίδιες πηγές, τα άτομα που ανέλαβαν τον σχεδιασμό και τη διάνοιξη των σηράγγων διέθεταν «ιδιαίτερα υψηλό επίπεδο εξειδίκευσης».

Αν και ειδικοί επισημαίνουν ότι είναι δύσκολο να προσδιοριστεί με βεβαιότητα ποιες ομάδες ενδέχεται να εμπλέκονται, στο δημόσιο διάλογο αναφέρονται ως πιθανά σενάρια η εμπλοκή Κούρδων μαχητών, στοιχείων που συνδέονται με το Ισλαμικό Κράτος ή ένοπλων ομάδων που θεωρούνται προσκείμενες στο Ιράν. Από πολωνικής πλευράς διατυπώνεται επίσης η εκτίμηση ότι η Λευκορωσία αναζήτησε τεχνογνωσία από τη Μέση Ανατολή επιδιώκοντας πιο σύνθετες και δυσδιάκριτες μεθόδους παράτυπης διέλευσης μεταναστών στα σύνορα.

«Αξιωματικοί της Μονάδας Συνοριακής Φρουράς Podlaskie ανακάλυψαν συνολικά τέσσερις σήραγγες κάτω από τα σύνορα με τη Λευκορωσία, όλες το 2025», δήλωσε στην Telegraph η αντισυνταγματάρχης Katarzyna Zdanowicz, από την πολωνική συνοριακή δύναμη. «Τα μέτρα φυσικής και ηλεκτρονικής ασφάλειας στα σύνορα, όπως οι θερμικές κάμερες απεικόνισης και τα συστήματα ανίχνευσης, μας επιτρέπουν να ανταποκρινόμαστε άμεσα σε τυχόν απόπειρες παραβίασης των κρατικών συνόρων, ακόμη και υπόγειες», πρόσθεσε.

Οι πολωνικές αρχές ανακάλυψαν μία από τις μεγαλύτερες σήραγγες, κοντά στο χωριό Ναρέβκα στην ανατολική Πολωνία, στα μέσα Δεκεμβρίου. Χρησιμοποιήθηκε από συνολικά 180 μετανάστες, κυρίως από το Αφγανιστάν και το Πακιστάν και οι περισσότεροι συνελήφθησαν αφού βγήκαν στην άλλη πλευρά.

Σύμφωνα με την Πολωνία, η σήραγγα είχε ύψος 1,5 μ., με την είσοδο από την πλευρά της Λευκορωσίας να είναι κρυμμένη μέσα σε ένα δάσος. Η σήραγγα είχε μήκος περίπου 50 μέτρα από την πλευρά της Λευκορωσίας και 10 μέτρα από την πολωνική πλευρά.
Η πολωνική αστυνομία δημοσίευσε επίσης φωτογραφίες μερικών από τους 130 μετανάστες που συνελήφθησαν αφού βγήκαν από τις σήραγγες.

Βίντεο από την ίδια τη σήραγγα δείχνει μια στενή κατασκευή με τσιμεντοσανίδες στερεωμένες στα πλάγια για να αποτρέψουν την κατάρρευσή της. Στρατιωτικοί εμπειρογνώμονες λένε ότι οι μόνες ομάδες της Μέσης Ανατολής που είναι γνωστό ότι είναι ικανές για τέτοιες σήραγγες είναι η Χαμάς στη Λωρίδα της Γάζας, η Χεζμπολάχ στον Λίβανο , ορισμένες παρατάξεις στο Κουρδιστάν και ενδεχομένως το Ισλαμικό Κράτος.

Η Δρ. Λινέτ Νάσμπαχερ, Αμερικανίδα ιστορικός του στρατού και στρατηγός, δήλωσε ότι είναι «πιθανό» ομάδες που υποστηρίζονται από το Ιράν, όπως η Χεζμπολάχ, να είναι οι ένοχοι. «Ένα από τα πράγματα που είδαμε αμέσως μετά τον πόλεμο του Λιβάνου το 2006 ήταν οι παρελάσεις τσιμεντοβιομηχανιών που έκαναν ουρές στο νότιο Λίβανο… βλέπαμε πάρα πολλές ιρανικές κατασκευές σηράγγων», είπε. «Έχουμε επίσης άφθονες αποδείξεις ότι η Χαμάς κάνει το ίδιο πράγμα στη Γάζα. Οπότε, αν θέλετε αυτή την βαθιά τεχνογνωσία στις σήραγγες, τότε η απάντηση στην ερώτησή σας θα είναι από τους κατοίκους της Μέσης Ανατολής».

Ο Ταγματάρχης Ρομπ Κάμπελ, ειδικός σε οχυρώσεις και πρώην σκαπανέας του Βρετανικού Στρατού, δήλωσε επίσης ότι η Χαμάς ήταν πιθανός ένοχος, αφού εξέτασε βίντεο από τις σήραγγες στην Πολωνία. «Αν έπρεπε να κάνω εικασίες, οι ειδικοί από τη Μέση Ανατολή θα ήταν η Χαμάς ή η Παλαιστινιακή Ισλαμική Τζιχάντ», είπε, αναφερόμενος σε μια άλλη παλαιστινιακή οργάνωση στη Λωρίδα της Γάζας.

Ο Σαρίτ Ζεχάβι, πρώην συνταγματάρχης των ισραηλινών μυστικών υπηρεσιών, δήλωσε ότι οι υποστηριζόμενοι από το Ιράν πληρεξούσιοι ήταν μόνο μία από τις πολλές πιθανές εξηγήσεις. «Έχει η Χεζμπολάχ ή οποιοσδήποτε ιρανικός πληρεξούσιος αυτή τη δυνατότητα; Ναι. Είναι οι μόνοι; Όχι. Πιθανώς και άλλοι έχουν τη γνώση, από κουρδικές πολιτοφυλακές στη Συρία μέχρι τον ISIS», είπε.

Ο Μάρτσιν Κιερβίνσκι, Πολωνός αξιωματούχος, είχε δηλώσει προηγουμένως ότι ορισμένοι από τους κατασκευαστές σηράγγων προέρχονταν από το Κουρδιστάν, αλλά πρόσθεσε ότι η Πολωνία τελικά θεωρεί υπεύθυνο το καθεστώς της Λευκορωσίας.
Τον περασμένο μήνα, το Al-Jazeera, το ραδιοτηλεοπτικό δίκτυο του Κατάρ, ανέφερε την ανακάλυψη ενός τεράστιου δικτύου σηράγγων κάτω από τη συριακή πόλη Ράκα, το οποίο είχε σκαφτεί από τις υπό κουρδική ηγεσία Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF).

Υπό τον Λουκασένκο, ο οποίος κυβερνά για περισσότερα από 30 χρόνια, η Λευκορωσία έχει διαδραματίσει ενεργό ρόλο στις προσπάθειες του Πούτιν να αποσταθεροποιήσει τη Δύση μέσω κυμάτων μετανάστευσης. Ακόμη και πριν από την εισβολή στην Ουκρανία το 2022, η Λευκορωσία χρησιμοποιήθηκε ως χώρος συγκέντρωσης χιλιάδων μεταναστών κατά μήκος των πολωνικών συνόρων, γεγονός που ώθησε τη Βαρσοβία να κατασκευάσει έναν φράχτη 200 χιλιομέτρων με 300 κάμερες.

Από την πλήρη εισβολή στην Ουκρανία, η Ρωσία έχει επίσης εξαπολύσει δεκάδες εισβολές με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και επιθέσεις με μολότοφ σε ευρωπαϊκά αεροδρόμια, καθώς και μια σειρά από επιθέσεις δολιοφθοράς σε εργοστάσια και σιδηροδρόμους που παρέχουν βοήθεια στην Ουκρανία. Ο απώτερος στόχος είναι να τιμωρηθεί η Δύση για τη στρατιωτική της υποστήριξη προς την Ουκρανία και να γίνει προσπάθεια να στραφεί η κοινή γνώμη εναντίον της κυβέρνησης του Βολοντίμιρ Ζελένσκι στο Κίεβο.

Στο πλαίσιο αυτής της στρατηγικής, η Λευκορωσία στέλνει αερόστατα που μεταφέρουν λαθραία προϊόντα σε γειτονικές χώρες του ΝΑΤΟ για να δημιουργήσει χάος στην εναέρια κυκλοφορία και να διερευνήσει τυχόν αδυναμίες στην αεράμυνα. Η τακτική αρχικά στόχευε τη Λιθουανία, αλλά Πολωνοί αξιωματούχοι λένε ότι τα μπαλόνια της Λευκορωσίας – συνήθως γεμάτα με λαθραία τσιγάρα – αποστέλλονται ολοένα και περισσότερο προς την κατεύθυνσή τους.

Όσον αφορά στην αντιμετώπιση των σηράγγων, η Πολωνία λέει ότι είναι περισσότερο από ικανή να εντοπίσει τις εισόδους και να τις ανατινάξει. Υπάρχουν όμως ανησυχίες ότι, κάθε φορά που η Βαρσοβία κλείνει ένα σημείο πρόσβασης στην Ευρώπη για τους μετανάστες, ένα άλλο εμφανίζεται αλλού. Ένας υπουργός μάλιστα υπαινίχθηκε ότι η εμφάνιση σηράγγων σχεδιασμένων από τη Μέση Ανατολή κάτω από την Πολωνία αποτελεί ένδειξη ότι η συνοριακή τους δύναμη είναι πολύ καλή στη δουλειά της.

«Το σκάψιμο αυτών των τούνελ σημαίνει ότι η αποτελεσματικότητά μας στην αναχαίτιση της μετανάστευσης είναι τόσο υψηλή που αποφάσισαν να φέρουν ειδικούς από τη Μέση Ανατολή για να τα σκάψουν», δήλωσε ο Τσέσλαβ Μρότσεκ, ο αναπληρωτής υπουργός Εσωτερικών, σε πρόσφατη συνέντευξή του στο πολωνικό ραδιόφωνο.

Τέσσερα χρόνια ακριβώς μετά την έναρξη της πλήρους κλίμακας εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία, η ΕΕ ήλπιζε να προσφέρει κάποια ανακούφιση με νέες κυρώσεις κατά της Μόσχας και με ένα δάνειο 90 δισ. ευρώ προς το Κίεβο, όπως περιγράφει το Politico.

Η Ουγγαρία το εμπόδισε.

Μετά από έναν ιδιαίτερα βαρύ χειμώνα στην Ουκρανία, μήνες υποτιθέμενων ειρηνευτικών συνομιλιών που απέδωσαν ελάχιστα και με τη Ρωσία να συνεχίζει αδιάκοπα τις επιθέσεις της, η ΕΕ ήταν βέβαιη ότι θα μπορούσε επιτέλους να προσφέρει ουσιαστική βοήθεια.

Ωστόσο, η προσεκτικά οργανωμένη στήριξη ανατράπηκε όταν ο Υπουργός Εξωτερικών της Ουγγαρίας, Πέτερ Σιγιάρτο, ανακοίνωσε ότι η χώρα του θα μπλοκάρει τον 20ό γύρο κυρώσεων κατά της Ρωσίας, λόγω διαφωνίας με την Ουκρανία για το πετρέλαιο, κλιμακώνοντας την ήδη τεταμένη σχέση των δύο χωρών.

Παράλληλα, απείλησε με βέτο στο κρίσιμο δάνειο των 90 δισ. ευρώ που οι ηγέτες της ΕΕ είχαν συμφωνήσει τον Δεκέμβριο για τη χρηματοδότηση της άμυνας της Ουκρανίας απέναντι στις ρωσικές δυνάμεις.

Ο Πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, Βίκτορ Όρμπαν, «δαιμονοποιεί την Ουκρανία για εσωτερικό πολιτικό όφελος», δήλωσε ο Υπουργός Εξωτερικών της Ουκρανίας, Αντρίι Σιμπίχα, ζητώντας από τη Βουδαπέστη να σταματήσει να εμπλέκει την Ουκρανία στην εσωτερική πολιτική της. Σημειώνεται ότι στην Ουγγαρία διεξάγονται εκλογές τον Απρίλιο, με το κυβερνών κόμμα Fidesz να υστερεί στις δημοσκοπήσεις.

Κατά τη συνάντηση των Υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ στις Βρυξέλλες, αρκετοί εξέφρασαν την οργή τους. Η Υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Σουηδίας, Τζέσικα Ρόζενκραντς, χαρακτήρισε τη στάση της Ουγγαρίας «νέο χαμηλό» για τον Όρμπαν, ενώ ο Γερμανός ΥΠΕΞ Γιόχαν Βάντεφουλ δήλωσε «κατάπληκτος» από τη θέση της Βουδαπέστης. Ο Πολωνός ΥΠΕΞ Ράντοσλαβ Σικόρσκι έκανε λόγο για έλλειψη αλληλεγγύης.

Όλα για το πετρέλαιο

Στο επίκεντρο της διαμάχης βρίσκεται ο αγωγός Druzhba, μήκους 4.000 χιλιομέτρων, που μεταφέρει ρωσικό πετρέλαιο στην Κεντρική Ευρώπη, τροφοδοτώντας κυρίως την Ουγγαρία και τη Σλοβακία. Ο αγωγός έχει τεθεί εκτός λειτουργίας από τις 27 Ιανουαρίου, όταν οι ουκρανικές αρχές ανακοίνωσαν ότι υπέστη ζημιές από ρωσικό πλήγμα.

Η Βουδαπέστη και η Μπρατισλάβα κατηγορούν το Κίεβο ότι διατηρεί σκόπιμα τον αγωγό ανενεργό. Ο Σιγιάρτο υποστήριξε πως δεν υπάρχει τεχνικός λόγος που να εμποδίζει την επανεκκίνηση και έκανε λόγο για πολιτική πίεση.

Σύμφωνα με το Center for the Study of Democracy, το 92% των ενεργειακών εισαγωγών της Ουγγαρίας πέρυσι προερχόταν από ρωσικό πετρέλαιο.

Η Κροατία, μέσω του Υπουργού Ενέργειας Άντε Σούσνιαρ, υποστήριξε ότι η αγορά ρωσικού πετρελαίου «χρηματοδοτεί τον πόλεμο».

Χρηματοδότηση και ενότητα της ΕΕ

Ο Όρμπαν είχε αποδεχθεί τη χρηματοδοτική στήριξη της Ουκρανίας, υπό τον όρο ότι η Ουγγαρία, μαζί με την Τσεχία και τη Σλοβακία, θα εξαιρούνταν από την αποπληρωμή του δανείου. Ωστόσο, η διαμάχη για τον Druzhba τον οδήγησε — όπως δήλωσε σε επιστολή του προς τον Κόστα — να «επαναξιολογήσει» τη στάση του.

Η Λιθουανία, μέσω του ΥΠΕΞ Κεστούτις Μπούντρις, εξέφρασε έντονη απογοήτευση, τονίζοντας ότι η στάση της Ουγγαρίας θέτει υπό αμφισβήτηση όχι μόνο τη στήριξη της ΕΕ προς την Ουκρανία, αλλά και την ίδια την ενότητα και ικανότητα λήψης αποφάσεων της Ένωσης.

«Ελπίζω ότι η Ευρώπη θα ανταποκριθεί», είπε, εκφράζοντας την ανησυχία μήπως η 20ή δέσμη κυρώσεων και το δάνειο των 90 δισ. ευρώ παραμείνουν σε εκκρεμότητα.

Επί του πεδίου, στην Ουκρανία, όπου αύριο συμπληρώνονται τέσσερα χρόνια από τη ρωσική εισβολή, το Κίεβο έκανε λόγο για μια σπάνια προώθησή των δυνάμεών του στο μέτωπο, αν και η Μόσχα συνεχίζει να πλήττει ουκρανικές πόλεις, σκοτώνοντας δύο ανθρώπους στα νότια.

Το επίκεντρο της διπλωματίας βρισκόταν σήμερα στις Βρυξέλλες, όπου οι υπουργοί Εξωτερικών της ΕΕ προσπάθησαν να πείσουν την Ουγγαρία και τη Σλοβακία να άρουν τις απειλές τους ότι θα τιμωρήσουν την Ουκρανία επειδή καθυστερεί η επανέναρξη λειτουργίας του αγωγού Ντρουζμπά, από τον οποίο εφοδιάζονται με ρωσικό πετρέλαιο.

Το Κίεβο λέει ότι ο αγωγός υπέστη ζημιές πριν από ένα μήνα λόγω ρωσικού πλήγματος και ότι τον επιδιορθώνει όσο γρηγορότερα μπορεί. Η Σλοβακία και η Ουγγαρία, οι μοναδικές χώρες της ΕΕ που εξακολουθούν να παραλαμβάνουν πετρέλαιο από τη Ρωσία μέσω αγωγού, κατηγορούν την Ουκρανία για την καθυστέρηση.

«Εξαρτάται από την Ουκρανία εάν θα ξαναρχίσει τις παραδόσεις μέσω του αγωγού ή όχι, είναι ολοένα και πιο προφανές ότι αντιμετωπίζουμε έναν ανοιχτό πολιτικό εκβιασμό», είπε ο Ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν στο Κοινοβούλιο. «Η ουγγρική κυβέρνηση δεν θα υποκύψει σε κανέναν εκβιασμό», τόνισε.

Σε επιστολή του προς τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, η οποία περιήλθε σε γνώση του πρακτορείου Reuters, ο Όρμπαν υποστήριξε ότι η βλάβη στον αγωγό ήταν μια «απρόκλητη εχθρική πράξη που υπονομεύει την ενεργειακή ασφάλεια της Ουγγαρίας» και απείλησε να μπλοκάρει το δάνειο, ύψους 90 δισ. ευρώ προς το Κίεβο, μέχρι να επιλυθεί το θέμα. Η Ουγγαρία είχε μπλοκάρει και το προηγούμενο πακέτο κυρώσεων σε βάρος της Ρωσίας.

Ο Κόστα από την πλευρά του προέτρεψε τον Όρμπαν να σεβαστεί τη συμφωνία της ΕΕ για τη χορήγηση δανείου προς την Ουκρανία. «Όταν οι ηγέτες καταλήγουν σε συμφωνία, δεσμεύονται από την απόφασή τους. Η παραβίαση αυτής της δέσμευσης συνιστά παραβίαση της αρχής της ειλικρινούς συνεργασίας», απάντησε στη δική του επιστολή. «Καμία χώρα μέλος δεν μπορεί να επιτραπεί να υπονομεύσει την αξιοπιστία των αποφάσεων που λαμβάνονται συλλογικά από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο», πρόσθεσε, αναφερόμενος πάντα στο δάνειο το οποίο είχε εγκριθεί από τη σύνοδο κορυφής της ΕΕ τον περασμένο Δεκέμβριο.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συζητά νομοθετικές προτάσεις για την κατάργηση πολλών εισαγωγικών δασμών της ΕΕ επί των αμερικανικών προϊόντων, ένα βασικό μέρος της συμφωνίας που επιτεύχθηκε στο Τέρνμπερι της Σκωτίας τον περασμένο Ιούλιο, καθώς και για τη διατήρηση μηδενικών δασμών για τους εισαγόμενους αστακούς, όπως είχε αρχικά συμφωνηθεί με τον Τραμπ το 2020. Οι προτάσεις απαιτούν την έγκριση του Κοινοβουλίου και των κυβερνήσεων της ΕΕ.

Η επιτροπή εμπορίου του Κοινοβουλίου ανέβαλε την ψηφοφορία που είχε προγραμματιστεί για την Τρίτη. Ο Bernd Lange, πρόεδρος της επιτροπής, δήλωσε ότι ο νέος προσωρινός δασμός των ΗΠΑ θα μπορούσε να σημαίνει αύξηση των τελών για ορισμένες εξαγωγές της ΕΕ και ότι κανείς δεν γνωρίζει τι θα συμβεί μετά τη λήξη τους σε 150 ημέρες. Οι νομοθέτες της ΕΕ θα συνέλθουν εκ νέου στις 4 Μαρτίου για να αξιολογήσουν εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αποσαφηνίσει την κατάσταση και επιβεβαιώσει τη δέσμευσή τους στην περσινή συμφωνία.

Αυτή είναι η δεύτερη αναστολή από τους νομοθέτες, οι οποίοι τον περασμένο μήνα σταμάτησαν τις εργασίες τους για τη συμφωνία σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τις απαιτήσεις του Τραμπ να αποκτήσει τη Γροιλανδία.

Πολλοί νομοθέτες έχουν διαμαρτυρηθεί ότι η ίδια η συμφωνία είναι άδικη. Ωστόσο, φαινόταν πρόθυμοι να την αποδεχθούν, αν και με όρους, όπως μια ρήτρα λήξης 18 μηνών και μέτρα για την αντιμετώπιση πιθανών αυξήσεων των εισαγωγών από τις ΗΠΑ.

Η εμπορική συμφωνία ορίζει ένα δασμολογικό συντελεστή 15% για τα περισσότερα προϊόντα της ΕΕ, εκτός από εκείνα που καλύπτονται από άλλους τομεακούς δασμούς, όπως ο χάλυβας, με μηδενικούς δασμούς για ορισμένα προϊόντα, όπως αεροσκάφη και ανταλλακτικά. Η ΕΕ δεσμεύτηκε να καταργήσει τους εισαγωγικούς δασμούς για πολλά αμερικανικά προϊόντα.

Δεν είναι σαφές εάν ο νέος δασμός 15% του Τραμπ αντικαθιστά τη συμφωνία. Εάν ναι, οι εξαιρέσεις μηδενικού δασμού της ΕΕ θα μπορούσαν να καταργηθούν. Οι νέοι δασμοί θα μπορούσαν επίσης να προστεθούν στους προϋπάρχοντες δασμούς των ΗΠΑ, κάτι που δεν ισχύει στο πλαίσιο της συμφωνίας ΕΕ-ΗΠΑ. Έτσι, για ορισμένα τυριά, η νέα επιβάρυνση 15% θα μπορούσε να ανεβάσει τον συνολικό δασμό σε περίπου 30%.

Ο Lange δήλωσε ότι αυτό θα μπορούσε να σημαίνει ότι περίπου το 7-8% των προϊόντων της ΕΕ θα υπόκεινται σε δασμούς υψηλότερους από τους συντελεστές που συμφωνήθηκαν πέρυσι.

Επιπλέον, οι υπουργοί Γεωργίας θα συζητήσουν σχετικά με την έκθεση αξιολόγησης της οδηγίας για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές, η οποία υπεβλήθη από την Επιτροπή.

   Ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Κώστας Τσιάρας, προσερχόμενος στη συνεδρίαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, αναφέρθηκε στη σημασία των θεμάτων που αφορούν τον αγροδιατροφικό τομέα στην ΕΕ. Τόνισε την ανάγκη για τη διαμόρφωση των όρων και συνθηκών της νέας προγραμματικής περιόδου, προκειμένου να διασφαλιστεί η ανθεκτικότητα του πρωτογενούς τομέα και να στηριχθούν οικονομικά οι Ευρωπαίοι αγρότες. Επισήμανε επίσης ότι ο αγροδιατροφικός τομέας παραμένει βασικός παράγοντας ανάπτυξης και προστιθέμενης αξίας για τις ευρωπαϊκές κοινωνίες και τα κράτη-μέλη, ενώ υπογράμμισε τη σημασία του για την επιβίωση και ανάπτυξη των Ευρωπαίων αγροτών.

   Η δήλωση του κ. Τσιάρα έχει ως εξής:

«Προσερχόμαστε στη σημερινή συνεδρίαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου με μια σειρά θεμάτων που συνιστούν μεγάλες προκλήσεις, αλλά και μεγάλα ζητήματα για τον αγροδιατροφικό τομέα στην ΕΕ. Είναι πολύ σημαντικό να δούμε τα επόμενα βήματα που αφορούν στη διαμόρφωση των όρων και των συνθηκών της νέας προγραμματικής περιόδου, κυρίως για να διασφαλίσουμε την ανθεκτικότητα του πρωτογενούς τομέα, να στηρίξουμε ισοδηματικά τους Ευρωπαίους αγρότες, αλλά και να δώσουμε μια πραγματική δυνατότητα ουσιαστικής ανάπτυξης και βιωσιμότητας του πρωτογενούς τομέα σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Σε αυτήν την προσπάθεια, είμαστε όλοι με το βλέμμα μας στραμμένο στο μέλλον, με δεδομένη τη συνθήκη ότι ο αγροδιατροφικός τομέας εξακολουθεί να είναι ένας σημαντικός παράγοντας ανάπτυξης για όλες τις ευρωπαϊκές κοινωνίες, αλλά και βεβαίως μια παράμετρος η οποία δίνει προστιθέμενη αξία σε όλες τις χώρες-μέλη. Με αυτόν τον τρόπο, θα μπορέσουμε να έχουμε επαρκή προϊόντα για τα επόμενα πολλά χρόνια και, κυρίως, να δώσουμε τη δυνατότητα σε ένα μεγάλο κοινωνικό σύνολο, που είναι οι Ευρωπαίοι αγρότες, να επιβιώνουν και να αναπτύσσονται μέσα από τις συνθήκες που τους προσφέρει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή».