«Στο σύνολό τους, οι ενέργειες του Ισραήλ δείχνουν να έχουν στόχο μια μόνιμη δημογραφική αλλαγή στη Γάζα και στη Δυτική Όχθη, εγείροντας ανησυχίες για εθνοκάθαρση», δήλωσε ο Τουρκ σε ομιλία στη Γενεύη. Υπογράμμισε συγκεκριμένα ότι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις που διεξάγονται από τον Ιανουάριο του 2025 στο βόρειο τμήμα της Δυτικής Όχθης έχουν οδηγήσει στον εκτοπισμό 32.000 Παλαιστινίων.

«Οι ισραηλινές δυνάμεις ασφαλείας συνεχίζουν να κάνουν μη αναγκαία και δυσανάλογη χρήση της βίας» στη Δυτική Όχθη, πρόσθεσε ο Τουρκ.

Έξαρση της βίας σημειώθηκε στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη από την αρχή του πολέμου στη Λωρίδα της Γάζας, ο οποίος ξέσπασε μετά την αιματηρή επίθεση της Χαμάς κατά του Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023.

Ο Τουρκ δήλωσε ότι, σύμφωνα με εξακριβωμένα στοιχεία από την υπηρεσία του, 1.020 Παλαιστίνιοι έχουν σκοτωθεί από εκείνη την ημερομηνία “από τις ισραηλινές δυνάμεις ασφαλείας” στη Δυτική Όχθη.

Κατά την ίδια περίοδο, 45 Ισραηλινοί, συμπεριλαμβανομένων στρατιωτών, έχουν σκοτωθεί σε παλαιστινιακές επιθέσεις, σύμφωνα με τα επίσημα ισραηλινά στοιχεία.

Η ισραηλινή κυβέρνηση ανακοίνωσε στις αρχές Φεβρουαρίου μια σειρά μέτρων για την ενίσχυση του ελέγχου της στη Δυτική Όχθη, την οποία κατέχει το Ισραήλ από το 1967, διευκολύνοντας κυρίως την αγορά γης από Ισραηλινούς.

Τα μέτρα αυτά προκάλεσαν πολλές καταδίκες διεθνώς. Υψηλόβαθμη αξιωματούχος του ΟΗΕ δήλωσε ότι ισοδυναμούν με μια «ντε φάκτο σταδιακή προσάρτηση».

Ο Ύπατος Αρμοστής για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα υπογράμμισε επίσης ότι από την έναρξη της εκεχειρίας στη Λωρίδα της Γάζας στις 10 Οκτωβρίου 2025, “σε ισραηλινές επιθέσεις σκοτώθηκαν περισσότεροι από 600 Παλαιστίνιοι και τραυματίστηκαν περισσότεροι από 1.600 σύμφωνα με το παλαιστινιακό υπουργείο Υγείας του θύλακα.

«Οπουδήποτε αλλού, αυτό θα μπορούσε να θεωρηθεί μείζονα κρίση», δήλωσε.

Σχεδόν το σύνολο των περισσοτέρων από δύο εκατομμύρια κατοίκων της Γάζας εκτοπίστηκαν τουλάχιστον μια φορά από την έναρξη της σύγκρουσης, η οποία μετέτρεψε σε ερείπια ένα μεγάλο μέρος του παλαιστινιακού εδάφους.

“Η κλιμάκωση των επιθέσεων, η μεθοδική καταστροφή ολόκληρων συνοικιών, η άρνηση να παρασχεθεί ανθρωπιστική βοήθεια σε συνδυασμό με τις αναγκαστικές μεταφορές που δείχνουν να στοχεύουν σε έναν μόνιμο εκτοπισμό, εγείρουν ανησυχίες για εθνοκάθαρση στη Γάζα και στη Δυτική Όχθη”, είχε γράψει η Ύπατη Αρμοστεία σε αναφορά της την περασμένη εβδομάδα.

Σύμφωνα με το γραφείο του υπουργού, ο Κατζ πραγματοποίησε αναλυτική ενημέρωση επί των επιχειρησιακών δεδομένων μαζί με κορυφαίους αξιωματικούς, μεταξύ αυτών τον επικεφαλής της Κεντρικής Διοίκησης, υποστράτηγο Αβί Μπλουθ, ο οποίος είχε ήδη επισημάνει νωρίτερα την ανάγκη για αυξημένη εγρήγορση.

Όπως μεταδίδουν οι Times of Israel, ο υπουργός επαίνεσε τις IDF, τη Συνοριακή Αστυνομία και τις υπηρεσίες ασφαλείας για τις «αποφασιστικές επιχειρήσεις» που, σύμφωνα με τον ίδιο, έχουν οδηγήσει σε θεαματική μείωση της τρομοκρατικής δραστηριότητας στη Δυτική Όχθη.

Ο Κατζ επικαλέστηκε τα αποτελέσματα των επιχειρήσεων που πραγματοποιήθηκαν τον τελευταίο χρόνο στους καταυλισμούς Τζενίν, Τουλκαρέμ και Νουρ Σαμς, με απολογισμό – σύμφωνα με την ισραηλινή πλευρά – μείωση άνω του 80% στα περιστατικά τρομοκρατίας. Το μοντέλο αυτό, σημείωσε, πρέπει να μελετηθεί ώστε να εφαρμοστεί και σε άλλες περιοχές, εάν κριθεί απαραίτητο.

Παράλληλα, ο υπουργός ξεκαθάρισε ότι οι IDF θα παραμείνουν σε μόνιμη ανάπτυξη στη Δυτική Όχθη, λειτουργώντας ως «ζώνη ανάσχεσης» ανάμεσα σε άμαχους και ένοπλες οργανώσεις, όπως – όπως είπε – συμβαίνει στα μέτωπα της Γάζας, του Λιβάνου και της Συρίας.

Στο ίδιο πλαίσιο, έδωσε εντολή να προχωρήσουν τα σχέδια για μετεγκατάσταση στρατιωτικών βάσεων στη βόρεια Δυτική Όχθη, χαρακτηρίζοντας την απόφαση «ιστορική διόρθωση» με επιχειρησιακή, αλλά και εποικιστική διάσταση.

Κλείνοντας την επίσκεψή του, ο Κατζ δήλωσε: «Πρέπει να είστε έτοιμοι να απαντήσετε σε μια πιθανή επίθεση κατά κοινοτήτων στη Δυτική Όχθη και κατά μήκος της γραμμής επαφής, στα πρότυπα της 7ης Οκτωβρίου, από τζιχαντιστικά στοιχεία», υπογραμμίζοντας ότι το Ισραήλ δεν μπορεί να αποκλείσει κανένα σενάριο.

Ο Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στον ιστότοπο ότι ο Λευκός Οίκος πιστεύει ότι μια βίαιη κλιμάκωση στη Δυτική Οχθη θα υπονόμευε τις προσπάθειες για την εφαρμογή της ειρηνευτικής συμφωνίας στη Γάζα και την αποτροπή της επέκτασης των Συμφωνιών του Αβραάμ πριν από το τέλος της θητείας του Τραμπ.

Τα τελευταία τρία χρόνια, η ακροδεξιά κυβέρνηση του Νετανιάχου έχει προωθήσει ενεργά πολιτικές που έχουν αποδυναμώσει την Παλαιστινιακή Αρχή και της έχουν στερήσει κεφάλαια, έχουν επεκτείνει και νομιμοποιήσει τον περαιτέρω εποικισμό, έχουν εκτοπίσει βίαια παλαιστινιακές κοινότητες και έχουν κάνει πολλά ακόμη βήματα προς την de facto προσάρτηση.

Ο Τραμπ και η ομάδα του εξέφρασαν ανησυχία για την κατάσταση στη Δυτική Οχθη και ζήτησαν από τον Νετανιάχου να αποφύγει προκλητικά βήματα και να «ηρεμήσει τα πράγματα», ανέφεραν οι πηγές του Axios.

Πάντως το πρακτορείο Reuters δεν μπόρεσε να επιβεβαιώσει άμεσα το ρεπορτάζ της ιστοσελίδας.

Η διεθνής πίεση προς το Ισραήλ αυξάνεται για να περιορίσει τις επιθέσεις των εποίκων στη Δυτική Οχθη εναντίον Παλαιστινίων.

Η Δυτική Οχθη, όπου κατοικούν 2,7 εκατομμύρια Παλαιστίνιοι, βρίσκεται εδώ και καιρό στο επίκεντρο των σχεδίων για ένα μελλοντικό παλαιστινιακό κράτος παράλληλα με το Ισραήλ.

Πηγή: Axios, Reuters

Σύμφωνα με την επικείμενη δεύτερη φάση του ειρηνευτικού σχεδίου 20 σημείων του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, «μια τέτοια δύναμη δεν είναι απλώς μια δύναμη διαμεσολάβησης, αλλά πρέπει επίσης να είναι σε θέση, εάν χρειαστεί, να εδραιώσει την ασφάλεια με πολύ συγκεκριμένο τρόπο και πολλοί δεν μπορούν να φανταστούν Γερμανούς στρατιώτες να το κάνουν αυτό – ειδικά σε αυτήν την περιοχή.

Δεν θα συμμετάσχουμε λοιπόν στη δύναμη σταθεροποίησης στο άμεσο μέλλον», δήλωσε ο κ. Βάντεφουλ στο γερμανικό πρακτορείο ειδήσεων dpa, διευκρίνισε ωστόσο ότι το Βερολίνο είναι έτοιμο να συμβάλει εποικοδομητικά στις δομές οι οποίες περιγράφονται στο σχετικό ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών.

Η Γερμανία πάντως, πρόσθεσε ο υπουργός Εξωτερικών, δεν έχει ακόμη λάβει επίσημη πρόσκληση για συμμετοχή π.χ. στο Συμβούλιο Ειρήνης. Η β’ φάση του ειρηνευτικού σχεδίου προβλέπει τον αφοπλισμό της Χαμάς και τη δημιουργία διεθνούς δύναμης σταθεροποίησης, η οργάνωση ωστόσο αρνείται κατηγορηματικά να παραδώσει τα όπλα της.

Η Γερμανία επιθυμεί πάντως, συνέχισε ο Γιόχαν Βάντεφουλ, να διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στην ανοικοδόμηση της περιοχής. «Θα ήταν σημαντικό να μπορούσαμε να ξεκινήσουμε πολύ σύντομα με την ανασυγκρότηση της Γάζας», δήλωσε και προειδοποίησε για τον κίνδυνο παγίωσης μιας κατάστασης, όπου μια περιοχή θα ελέγχεται από τον ισραηλινό στρατό και μια άλλη από την Χαμάς. Η Γερμανία διατηρεί ειδική σχέση με το Ισραήλ και έχει ειδική ευθύνη έναντι του κράτους του, λόγω του Ολοκαυτώματος, υπογράμμισε ο υπουργός.

Ο κ. Βάντεφουλ απηύθυνε επίσης έκκληση προς κάθε κατεύθυνση για υπομονή στην εφαρμογή του ειρηνευτικού σχεδίου και εκτίμησε ότι «είμαστε ακόμη πολύ μακριά από την έναρξη μιας προσπάθειας ανασυγκρότησης της Γάζας, ενώ κάλεσε τα κράτη της περιοχής να συμβάλουν και με τους απαραίτητους οικονομικούς πόρους.

«Η ανθρωπιστική βοήθεια φτάνει αυτή τη στιγμή στη Λωρίδα της Γάζας σε αυξανόμενους αριθμούς – αλλά όχι ακόμη επαρκώς. Έχουν ανοίξει περισσότερα συνοριακά περάσματα και η πρόσβαση από την Ιορδανία έχει σαφώς βελτιωθεί. Συνολικά ωστόσο η κατάσταση δεν είναι ικανοποιητική. Οι διεθνώς αναγνωρισμένοι οργανισμοί βοήθειας, οι οποίοι υποστηρίζονται επίσης από τη Γερμανία, χρειάζονται επειγόντως πρόσβαση», δήλωσε ο Γιόχαν Βάντεφουλ και επέκρινε την ανακοίνωση της ισραηλινής κυβέρνησης περί δημιουργίας 19 νέων οικισμών στη Δυτική Όχθη.

«Μακροπρόθεσμα, το Ισραήλ και η ασφάλειά του θα εξυπηρετούνταν καλύτερα από μια λύση δύο κρατών. Η επέκταση των οικισμών απειλεί όμως να καταστήσει αυτή την προοπτική αδύνατη», τόνισε.

Επιπλέον, «χαιρετίζουν τις προσπάθειες των ΗΠΑ, της Αιγύπτου, του Κατάρ και της Τουρκίας, να επιτύχουν κατάπαυση του πυρός και να παρουσιάσουν ένα Σχέδιο 20 Σημείων για το μέλλον της Γάζας», καλώντας όλες τις πλευρές «να εφαρμόσουν πλήρως το Ψήφισμα 2803 του Συμβουλίου Ασφαλείας, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο».

Τονίζουν ότι η εφαρμογή πρέπει να περιλαμβάνει «σεβασμό της κατάπαυσης του πυρός», τη «γρήγορη, μαζική και απρόσκοπτη παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας» και τη διασφάλιση ότι «τα λείψανα του τελευταίου νεκρού ομήρου, του Ran Gvili, θα εντοπιστούν και θα παραδοθούν άμεσα». Παράλληλα, «καλούν τη Χαμάς να αφοπλιστεί και να αποκηρύξει τη βία, σύμφωνα με το Σχέδιο των 20 Σημείων».

Προσήλωση στη λύση των δύο κρατών

Οι πέντε χώρες επαναλαμβάνουν τη «σταθερή προσήλωσή τους στη λύση των δύο κρατών» και υπογραμμίζουν τη σημασία «της ενοποίησης της Λωρίδας της Γάζας με τη Δυτική Όχθη, συμπεριλαμβανομένης της Ανατολικής Ιερουσαλήμ, υπό την Παλαιστινιακή Αρχή».

Σε ευθυγράμμιση με τη Διακήρυξη της Νέας Υόρκης, «υπογραμμίζουν την ανάγκη για μια διαδικασία με σαφές χρονοδιάγραμμα, με στόχο την επίτευξη και εφαρμογή μιας δίκαιης και συνολικής ειρηνευτικής συμφωνίας μεταξύ Ισραήλ και Παλαιστίνης».

Προειδοποιούν ότι, ενώ η διεθνής κοινότητα επικεντρώνεται στη Γάζα, «δεν πρέπει να ξεχνούμε τι συμβαίνει στη Δυτική Όχθη, συμπεριλαμβανομένης της Ανατολικής Ιερουσαλήμ». Καθώς το Συμβούλιο Ασφαλείας συνεδριάζει για το Ψήφισμα 2334, το οποίο «καταδικάζει ρητώς τις εποικιστικές δραστηριότητες και καλεί το Ισραήλ να σεβαστεί τις υποχρεώσεις του βάσει του διεθνούς δικαίου», οι Ε5 επισημαίνουν ότι «η Κυβέρνηση του Ισραήλ συνεχίζει να εφαρμόζει πολιτικές που παραβιάζουν το ψήφισμα αυτό», υπονομεύοντας «την εφαρμογή του Σχεδίου των 20 Σημείων για τη Γάζα και τις προοπτικές λύσης των δύο κρατών».

Οι Ε5 καταδικάζουν τις βίαιες πρακτικές των εποίκων

Καταδικάζουν «σθεναρά την άνευ προηγουμένου αύξηση της βίας εποίκων κατά Παλαιστινίων στη Δυτική Όχθη και την Ανατολική Ιερουσαλήμ, με το 2025 να αποτελεί το πλέον βίαιο έτος που έχει καταγραφεί». Σύμφωνα με τον OCHA, «σημειώθηκαν πάνω από 260 επιθέσεις σε Παλαιστινίους και την περιουσία τους, μόνο τον Οκτώβριο». Αυτές οι επιθέσεις «τρομοκρατούν αμάχους, υπονομεύουν τις ειρηνευτικές προσπάθειες και απειλούν την ίδια την ασφάλεια του Ισραήλ». Παρότι οι Ε5 σημειώνουν τις πρόσφατες καταγγελίες της βίας από «τον Πρόεδρο Χέρτζογκ και τον Πρωθυπουργό Νετανιάχου», ζητούν αυτό «να μεταφραστεί σε συγκεκριμένες πράξεις».

«Επαναλαμβάνουμε την έκκλησή μας για τη διατήρηση και τον σεβασμό του status quo στους Αγίους Τόπους της Ιερουσαλήμ» τονίζουν.

Οι πέντε χώρες επαναλαμβάνουν «την έντονη αντίθεσή τους σε οποιαδήποτε μορφή προσάρτησης» και καταδικάζουν μια σειρά μέτρων της ισραηλινής κυβέρνησης για εποικισμούς, μεταξύ των οποίων «η διάθεση 2,7 δισ. σεκέλ για εποικισμούς», οι εξώσεις στο Σιλβάν, οι διαδικασίες καταγραφής γης στην Περιοχή C και η έγκριση «του εποικισμού E1 και χιλιάδων νέων κατοικιών», τα οποία «κινδυνεύουν να αποσταθεροποιήσουν την περιοχή και να υπονομεύσουν τη βιωσιμότητα της λύσης των δύο κρατών».

Υπογραμμίζουν επίσης, ότι η UNRWA «πρέπει να συνεχίσει το ζωτικό έργο της» και εκφράζουν «σοκ για την είσοδο των ισραηλινών αρχών στο συγκρότημα της UNRWA στην Ανατολική Ιερουσαλήμ στις 8 Δεκεμβρίου χωρίς προηγούμενη άδεια». Υπενθυμίζουν ότι «οι εγκαταστάσεις του ΟΗΕ είναι απαραβίαστες βάσει του διεθνούς δικαίου». Χαιρετίζουν τη «γνωμοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου (ICJ) του Οκτωβρίου 2025» και καλούν το Ισραήλ να συμμορφωθεί με τις διεθνείς του υποχρεώσεις.

Στο οικονομικό σκέλος, οι Ε5 σημειώνουν ότι η παρακράτηση παλαιστινιακών φορολογικών εσόδων και οι περιορισμοί στο τραπεζικό σύστημα είναι «απολύτως αδικαιολόγητα» και «διατρέχουν τον κίνδυνο να οδηγήσουν σε οικονομική κατάρρευση αποδυναμώνοντας την ικανότητα της Παλαιστινιακής Αρχής να παρέχει υπηρεσίες, να προχωρά σε μεταρρυθμίσεις και να αναλάβει ευθύνες στη Γάζα». Ζητούν από το Ισραήλ «να αποδεσμεύσει επειγόντως τα παρακρατηθέντα έσοδα», να προσαρμόσει τα όρια μεταφοράς σεκέλ και να διασφαλίσει τη συνέχιση των διατραπεζικών συνεργασιών.

Επιπλέον, εκφράζουν βαθειά ανησυχία για «τους περιορισμούς μετακίνησης, τους αναγκαστικούς εκτοπισμούς και τη διεξαγωγή επιχειρήσεων από τις ισραηλινές δυνάμεις ασφαλείας στη Δυτική Όχθη», ζητώντας «την άμεση παύση τους».

«Βρισκόμαστε σε ένα ιστορικό σταυροδρόμι με την ευκαιρία να εξασφαλίσουμε ένα καλύτερο μέλλον και να επιτύχουμε μακροπρόθεσμη ειρήνη για Ισραηλινούς, Παλαιστινίους και ολόκληρη την περιοχή» αναφέρουν κλείνοντας τη δήλωση τους οι Ε5 και επαναβεβαιώνουν τη δέσμευσή τους «για μια δίκαιη και συνολική επίλυση του παλαιστινιακού ζητήματος στη βάση της λύσης των δύο κρατών».

Ο υπερεθνικιστής Σμότριχ, που είναι αντίθετος στη δημιουργία παλαιστινιακού κράτους, δήλωσε ότι από την έναρξη της θητείας του στα τέλη του 2022, περίπου 51.370 οικιστικές μονάδες έχουν εγκριθεί από το Ανώτατο Συμβούλιο Σχεδιασμού της κυβέρνησης στη Δυτική Όχθη, έδαφος που επιζητούν οι Παλαιστίνιοι για ένα μελλοντικό κράτος.

«Συνεχίζουμε την επανάσταση», δήλωσε ο Σμότριχ σε δήλωση, προσθέτοντας ότι η νέα αυτή έγκριση οικιστικών μονάδων «εντάσσεται σε μια ξεκάθαρη στρατηγική διαδικασία ενίσχυσης των οικισμών και διασφάλισης της συνέχισης της ζωής, της ασφάλειας, της ανάπτυξης … και πραγματικής ανησυχίας για το μέλλον του Κράτους του Ισραήλ».

Οι μονάδες θα μοιραστούν μεταξύ των οικισμών Χασμονάιμ, δίπλα στην Πράσινη Γραμμή στο κεντρικό Ισραήλ, και Γκιβάτ Ζεέβ και Μπεϊτάρ Ιλίτ κοντά στην Ιερουσαλήμ.

Οι περισσότερες παγκόσμιες δυνάμεις θεωρούν τους οικισμούς του Ισραήλ –σε γη την οποία κατέλαβε στον πόλεμο του 1967– παράνομους και πολυάριθμα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ έχουν ζητήσει από το Ισραήλ να σταματήσει κάθε δραστηριότητα εποικισμού.

«Για εμάς, όλοι οι οικισμοί είναι παράνομοι … και βαίνουν αντίθετα προς όλα τα ψηφίσματα διεθνούς νομιμότητας», δήλωσε στο Reuters ο Γουασέλ Αμπού Γιούσεφ, μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης.

Το Ισραήλ υποστηρίζει ότι οι οικισμοί αυτοί έχουν κρίσιμη σημασία για την ασφάλειά του και επικαλείται βιβλικούς, ιστορικούς και πολιτικούς δεσμούς με το έδαφος αυτό.

Οι επιθέσεις Ισραηλινών εποίκων κατά Παλαιστινίων έχουν ενταθεί. Τον Οκτώβριο αναφέρθηκαν τουλάχιστον 264 επιθέσεις στη Δυτική Όχθη κατά Παλαιστινίων, που είναι ο μεγαλύτερος συνολικός αριθμός σε μηνιαία βάση από τότε που αξιωματούχοι των Ηνωμένων Εθνών άρχισαν να καταγράφουν τέτοια περιστατικά το 2006, σύμφωνα με έκθεση των Ηνωμένων Εθνών.

Σπύρος Σιδέρης

Για την ισραηλινή πολιτική ηγεσία, η αλλαγή αυτής της στάσης αγγίζει τον πυρήνα της σχέσης με την κυβέρνηση Τραμπ, καθώς θέτει εμμέσως ζήτημα συμβατότητας ανάμεσα στις μονομερείς ατζέντες των εποίκων και στην αμερικανική στρατηγική για μια ελεγχόμενη αναδιάταξη στο παλαιστινιακό ζήτημα.

«Ήπια» αλλά σαφής διαφοροποίηση από τον Ρούμπιο

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της ισραηλινής τηλεόρασης, ο Μάρκο Ρούμπιο συνέδεσε για πρώτη φορά δημόσια τις επιθέσεις των εξτρεμιστών εποίκων με την πιθανότητα «δολιοφθοράς» της αμερικανικής στρατηγικής στη Γάζα.

Η τοποθέτηση αυτή δεν αποτελεί απλή λεκτική αυστηροποίηση, αλλά – όπως τονίζουν Ισραηλινοί αξιωματούχοι – υποδηλώνει ότι η Ουάσινγκτον δεν σκοπεύει να επιτρέψει νέα εμπόδια στην εφαρμογή του σχεδίου Τραμπ.

Ένας ανώτερος πολιτικός παράγοντας που μίλησε στο Channel 12 σημείωσε ότι η σύνδεση των δύο θεμάτων από τον Ρούμπιο «δείχνει ξεκάθαρα πως οι ΗΠΑ δεν θα δεχθούν μια κατάσταση όπου οι επιθέσεις των εποίκων πυροδοτούν αντίποινα, αποσταθεροποιούν το πεδίο και εμποδίζουν την πρόοδο στη Γάζα».

Το μήνυμα αφορά τόσο τις επιθέσεις όσο και τις μονομερείς πολιτικές πρωτοβουλίες της δεξιάς πτέρυγας του κυβερνητικού συνασπισμού. Κατά τις ίδιες πηγές, η κυβέρνηση Νετανιάχου καλείται να εστιάσει όχι στα «δευτερεύοντα ζητήματα» της Γάζας αλλά στις κεντρικές διαπραγματεύσεις με την Ουάσινγκτον, ώστε η τελική διαμόρφωση του σχεδίου Τραμπ να μην αποκλίνει από τις ισραηλινές θέσεις και – κυρίως – να μην ανοίξει δρόμο για μια μελλοντική παλαιστινιακή κρατική οντότητα, κάτι που πολλοί στη δεξιά κυβερνητική βάση θεωρούν «κόκκινη γραμμή».

Από την άρση κυρώσεων στην πρώτη καταδίκη εποίκων

Η νέα ρητορική του Ρούμπιο έχει βαρύνουσα σημασία, διότι η κυβέρνηση Τραμπ είχε ξεκινήσει τη θητεία της με την πλήρη άρση των κυρώσεων που είχε επιβάλει η διοίκηση Μπάιντεν σε δεκάδες εξτρεμιστές εποίκους που εμπλέκονταν σε επιθέσεις κατά Παλαιστινίων. Η ακύρωση των κυρώσεων τον Ιανουάριο είχε θεωρηθεί τότε σαφές πολιτικό δώρο προς το κίνημα των εποίκων και το μπλοκ της ισραηλινής δεξιάς.

Η τωρινή καταδίκη, έστω έμμεση, αποτελεί την πρώτη δημόσια διαφοροποίηση Αμερικανού αξιωματούχου σε αυτή την κυβέρνηση και συνδέεται με τις δηλώσεις που είχε κάνει ο Ρούμπιο ήδη από τον Οκτώβριο, λίγο πριν την επίσκεψή του στο Ισραήλ. Τότε είχε εκφράσει ανησυχία για νομοθετικές πρωτοβουλίες της Κνεσέτ που στόχευαν στη διεύρυνση της ισραηλινής κυριαρχίας στη Δυτική Όχθη, τονίζοντας ότι θα μπορούσαν να απειλήσουν την – εύθραυστη – εκεχειρία στη Γάζα.

Νέο κύμα βίας: επιθέσεις, εμπρησμοί και καταστροφές

Οι πρόσφατες επιθέσεις στις παλαιστινιακές κοινότητες στη Δυτική Όχθη έκαναν ακόμη πιο πιεστική την αμερικανική αντίδραση. Ομάδες εποίκων, υπολογιζόμενες περίπου στους 100 ενόπλους, πραγματοποίησαν μέσα στη νύχτα εμπρησμούς σπιτιών και οχημάτων, πυροβολισμούς, ακόμη και επίθεση σε στρατιωτικό όχημα, τραυματίζοντας στρατιώτες.

Την επόμενη ημέρα σημειώθηκε η καταστροφή του τεμένους της Χατζά Χαμίντα μεταξύ Ντέιρ Ιστία και Κάφλ Χάρις στη βόρεια Δυτική Όχθη, με εμπρησμό τμημάτων του και αναγραφή ρατσιστικών και επιθετικών συνθημάτων στους τοίχους. Παράγοντες του κινήματος των εποίκων έσπευσαν να αποκηρύξουν την επίθεση ως δράση «ακραίων ανεξέλεγκτων στοιχείων», αφήγηση που υιοθετήθηκε από τμήμα του στρατού και ορισμένους υπουργούς. Όμως ο Μπενιαμίν Νετανιάχου επέλεξε – τουλάχιστον μέχρι την Πέμπτη το βράδυ – να μη σχολιάσει καθόλου.

Ο ρόλος των «εθελοντικών πολιτοφυλακών» των εποίκων

Οι ένοπλες ομάδες των εποίκων δεν αποτελούν περιθωριακό φαινόμενο. Αριθμούν πλέον πάνω από 2.000 άτομα, με ανοιχτή υποστήριξη από τοπικούς ηγέτες των οικισμών και σημαντικούς πολιτικούς προστάτες, όπως ο υπουργός Οικονομικών και δεύτερος υπουργός Άμυνας Μπετζαλέλ Σμότριτς – μία από τις πιο επιδραστικές φιγούρες της σκληρής δεξιάς.

Οι ομάδες αυτές λειτουργούν ως «προέκταση» του επίσημου μηχανισμού εποικισμού, εγκαθιστώντας νέες παράνομες βάσεις, τις οποίες στη συνέχεια η κυβέρνηση – με βασικό μοχλό τον Σμότριτς – μετατρέπει σε επίσημους οικισμούς. Η διαδικασία αυτή, που συχνά πραγματοποιείται ταχύτατα και με πολιτική κάλυψη, συνιστά μορφή de facto προσάρτησης παλαιστινιακών εδαφών.

Σύμφωνα με την Παλαιστινιακή Αρχή για την Αντίσταση στο Τείχος και τον Εποικισμό, τον Οκτώβριο σημειώθηκαν πάνω από 2.350 επιθέσεις κατά Παλαιστινίων στη Δυτική Όχθη: περίπου 1.500 από τον ισραηλινό στρατό και 850 από ένοπλες ομάδες εποίκων.

Η πολιτική σημασία των επιθέσεων για το σχέδιο Τραμπ

Οι ΗΠΑ ανησυχούν ότι η κλιμάκωση αυτή ενδέχεται να υπονομεύσει το πολιτικό σκέλος του σχεδίου Τραμπ. Διότι ακόμη κι αν το σχέδιο δεν προβλέπει καθαρά παλαιστινιακή ανεξαρτησία, απαιτεί σταθερότητα και ελεγχόμενη ασφάλεια στη Δυτική Όχθη, στοιχεία που απειλούνται άμεσα από τις ενέργειες των εποίκων.

Οι ίδιοι οι ηγέτες του κινήματος των εποίκων έχουν εκφράσει ανοιχτές επιφυλάξεις για το σχέδιο, ελπίζοντας ότι η παλαιστινιακή πλευρά θα το απορρίψει, ώστε να «απελευθερωθούν τα χέρια» του Ισραήλ για προσαρτήσεις μεγάλων τμημάτων της Δυτικής Όχθης.

Μετά τη συνάντησή του με τον Παλαιστίνιο πρόεδρο Μαχμούντ Αμπάς στο Παρίσι, ο Μακρόν δήλωσε: «Τα σχέδια μερικής ή ολικής προσάρτησης, είτε νομικής είτε de facto, αποτελούν κόκκινη γραμμή στην οποία θα απαντήσουμε σθεναρά μαζί με τους Ευρωπαίους εταίρους μας».

Παράλληλα, καταδίκασε την κλιμάκωση της βίας από τους εποικιστές και την ταχεία επέκταση των οικισμών, σημειώνοντας ότι «φτάνουν σε νέα ύψη, απειλούν τη σταθερότητα της Δυτικής Όχθης και αποτελούν παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου».

Σπύρος Σιδέρης

Η παρέμβαση της Ουάσιγκτον ήρθε στον απόηχο της προκαταρκτικής έγκρισης των προτάσεων από το ισραηλινό κοινοβούλιο και εν μέσω πυκνής αμερικανικής διπλωματικής κινητικότητας στην περιοχή. Το Ισραήλ απάντησε με αμυντική ρητορική: ο υπουργός Εξωτερικών Γίντεον Σαάρ δεσμεύθηκε ότι η κυβέρνηση «δεν θα επιδιώξει την πρόοδο» των κειμένων προς τελική ψήφιση, ενώ ο υπουργός Παιδείας Γιοάβ Κις θόλωσε περαιτέρω το σήμα, λέγοντας από το βήμα της Κνεσέτ πως «η αρχή της κυβέρνησης είναι υπέρ της προσάρτησης» – απλώς όχι «με πρόχειρα σχέδια της αντιπολίτευσης ή δυσαρεστημένων εταίρων». Το αποτέλεσμα;

Ένα διπλωματικό ρήγμα που εκτείνεται από την Ιερουσαλήμ ως την Ουάσιγκτον, και μια εσωτερική συζήτηση στο Ισραήλ για το αν ο «δρόμος της ειρήνης» μπορεί να συνυπάρξει με τετελεσμένα στο έδαφος.

Αμερικανικό μήνυμα χωρίς αποχρώσεις

Απαντώντας στη θύελλα αντιδράσεων που προκάλεσε η προκαταρκτική ψήφιση των δύο σχεδίων νόμου, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε –σε συνέντευξή του που δημοσιεύθηκε την Πέμπτη– ότι «δεν θα επιτρέψει» την προσάρτηση της Δυτικής Όχθης. Υπενθύμισε ότι το Ισραήλ έχει δώσει δέσμευση προς αραβικά κράτη «να μην προχωρήσει σε τέτοιο βήμα», προειδοποιώντας ότι ενδεχόμενη προσάρτηση θα κόστιζε «όλη τη στήριξη των ΗΠΑ».

Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Μάρκο Ρούμπιο συνέδεσε ευθέως το ψήφισμα της Κνεσέτ με τον κίνδυνο υπονόμευσης της συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου στη Γάζα, υπογραμμίζοντας ότι προέχει να διατηρηθεί η κατάπαυση του πυρός τις επόμενες εβδομάδες και προαναγγέλλοντας τον ορισμό ανώτατου απεσταλμένου στο αμερικανικό επιτελείο για την επίβλεψη της εφαρμογής της.

«Αισθάνομαι προσβεβλημένος»: ο Βανς και η «κακή πολιτική τακτική»

Η πιο σκληρή γλώσσα ακούστηκε από τον Τζέι Ντι Βανς. Αποχωρώντας από το Τελ Αβίβ, ο αντιπρόεδρος μίλησε για «ανόητη πολιτική μανούβρα» που του προκάλεσε «προσωπική ενόχληση», σημειώνοντας ότι η Ουάσιγκτον «δεν θα επιτρέψει» την προσάρτηση.

Η παρέμβασή του ήρθε μετά την προσπάθεια του Μπενιαμίν Νετανιάχου να πείσει την αμερικανική πλευρά ότι πρόκειται για «κομματικό παιχνίδι» – με ένα σχέδιο από «αντάρτη» υπουργό λόγω προϋπολογισμού και ένα δεύτερο από την αντιπολίτευση.

Η αμερικανική εξέταση, ωστόσο, κατέληξε ότι η κυβέρνηση θα μπορούσε να είχε εμποδίσει το διττό εγχείρημα. Το ότι ο Γιοάβ Κις διατύπωσε από την έδρα της Κνεσέτ πως «το κάνουμε στην πράξη καθημερινά» –εννοώντας την εμβάθυνση του ελέγχου– άφησε ανοιχτή την εντύπωση ότι πρόκειται όχι μόνο για εσωτερικό τακτικισμό, αλλά για γραμμή πολιτικής που απλώς δεν έχει «τυπωθεί» σε νόμο.

Η Κνεσέτ, η κυβερνητική γραμμή, κομματικά παίγνια και διεθνές κόστος

Τα δύο σχέδια νόμου, παρότι σε προκαταρκτικό στάδιο, αρκούσαν για να σηματοδοτήσουν κίνηση προσάρτησης – ένα μονοπάτι που θα έφερνε το Ισραήλ απέναντι όχι μόνο στις ΗΠΑ, αλλά και σε κρίσιμους αραβικούς εταίρους που συνομιλούν με την Ουάσιγκτον για τη «μεγάλη συμφωνία» στη Μέση Ανατολή.

Η ομολογία του Κις ότι «η καλύτερη κυβέρνηση για το σχέδιο των εποικισμών» είναι η τωρινή, αλλά «ο δρόμος δεν είναι οι πρόχειροι νόμοι», φανέρωσε την εσωτερική αντίφαση: πολιτική βούληση για εμβάθυνση ελέγχου στο έδαφος, αλλά φόβος διεθνούς απομόνωσης εάν αποκτήσει νομική μορφή.

Κοινή γνώμη και «οδικός χάρτης» Τραμπ

Παρά τον θόρυβο περί «ξένων πιέσεων», μεγάλες μάζες της ισραηλινής κοινωνίας εξακολουθούν να βλέπουν τις ΗΠΑ ως ακλόνητο σύμμαχο και τον Ντόναλντ Τραμπ ως τον «φιλικότερο πρόεδρο» προς το Ισραήλ.

Ενδεικτικό είναι ότι –όπως καταγράφεται σε πρόσφατες μετρήσεις– περίπου το 72% δηλώνει θετικό στη σχέση τερματισμού της σύγκρουσης που προωθεί ο Λευκός Οίκος, της οποίας ο 19ος όρος περιγράφει διαδικασία αυτοδιάθεσης για τους Παλαιστινίους και προοπτική κρατικής υπόστασης.

Η οπτική αυτή «πουλά» στο ισραηλινό κοινό ως έξοδος από τον πόλεμο δύο ετών, χωρίς στρατηγικό κέρδος και με οικονομικό κόστος αλλά και ασφάλειας που βαραίνει ολοένα και περισσότερο.

Το διακύβευμα για τη Γάζα και την περιφερειακή αρχιτεκτονική

Για την Ουάσιγκτον, η νομοθετική τροχιοδεικτική βολή της Κνεσέτ διασταυρώνεται με τη σταθεροποίηση της κατάπαυσης του πυρός στη Γάζα και με την προσπάθεια να στηθεί διαρκής μηχανισμός εφαρμογής των συμφωνηθέντων.

Η δημόσια προειδοποίηση του Μάρκο Ρούμπιο ότι η προσάρτηση «απειλεί τη συμφωνία τερματισμού» εκπέμπει κόκκινη γραμμή: όποιος ανατινάζει τη διαδικασία στη Γάζα, ακυρώνει και την προοπτική του περιφερειακού πακέτου εξομάλυνσης με τα αραβικά κράτη – την ίδια «μεγάλη ιδέα» που ο Λευκός Οίκος παρουσιάζει ως στρατηγικό δώρο στο Ισραήλ και ασπίδα απέναντι στην ιρανική επιρροή.

Πού πηγαίνει η κυβέρνηση Νετανιάχου;

Η διπλή γραμμή – καθημερινή εμβάθυνση ελέγχου στη Δυτική Όχθη, αλλά «πάγωμα» των νομοθετικών τετελεσμένων – φανερώνει κυβέρνηση σε πολιτική ισορρόπηση. Ο Γκίντεον Σαάρ επιχειρεί να ρίξει τους τόνους έναντι των ΗΠΑ, όμως οι διαβεβαιώσεις του συγκρούονται με τις δηλώσεις Κις και με την πίεση της ακροδεξιάς πτέρυγας του κυβερνητικού σχήματος.

Αν η Ουάσιγκτον μετατρέψει την προειδοποίηση σε δεσμευτική προϋπόθεση για τη χρηματοδότηση, τη στρατιωτική συνεργασία και – κυρίως – για την περιφερειακή συμφωνία, τότε το Ισραήλ θα κληθεί να επιλέξει: διαδρομή εξομάλυνσης με πολιτικό κόστος στο εσωτερικό ή σύγκρουση με τον βασικό του εταίρο.

Στον άμεσο ορίζοντα, το πιθανότερο σενάριο είναι ένα πολιτικό «πάγωμα» των νομοθετημάτων, με συνέχιση της πρακτικής ελέγχου επί του πεδίου και διαρκή αμερικανική επιτήρηση. Όμως η σαφήνεια της αμερικανικής γραμμής – από τον Τραμπ, τον Βανς και τον Ρούμπιο – αφήνει ελάχιστα περιθώρια για διπλή γλώσσα.

Η Κνεσέτ μπορεί να κινείται σε εσωτερικούς τακτικισμούς, αλλά η στρατηγική σχέση ΗΠΑ–Ισραήλ στέλνει το πιο καθαρό μήνυμα των τελευταίων ετών: χωρίς λύση στο παλαιστινιακό και χωρίς σεβασμό των δεσμεύσεων, δεν υπάρχει «μεγάλη συμφωνία» για ασφάλεια, ανασυγκρότηση και περιφερειακή ομαλοποίηση.

Ο δημοσιογράφος Μπαράκ Ραβίντ, μιλώντας στο δίκτυο, είπε ότι ένας Αμερικανός αξιωματούχος του είπε: «Ο Νετανιάχου βαδίζει σε λεπτή γραμμή με τον Πρόεδρο Τραμπ. Αν συνεχίσει, θα γ@@@@@@ τη συμφωνία για τη Γάζα. Και αν γ@@@@@@τη συμφωνία, ο Ντόναλντ Τραμπ θα τον γ@@@@@@».

Το σχόλιο αντανακλά την αυξανόμενη απογοήτευση στην Ουάσιγκτον με τις πρόσφατες πολιτικές κινήσεις στο Ισραήλ, ιδιαίτερα την χθεσινή ψηφοφορία στην Κνεσέτ για την προώθηση δύο νομοσχεδίων για την προσάρτηση τμημάτων της Δυτικής Όχθης, η οποία φέρεται να άφησε άναυδους Αμερικανούς αξιωματούχους.

Η πηγή είπε στον Ραβίντ ότι ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζ. Ντ. Βανς, ο οποίος επισκεπτόταν το Ισραήλ εκείνη την ημέρα, σοκαρίστηκε από την απόφαση και πιστεύει ότι το Ισραήλ ενεργεί με «μη ελεγχόμενο» τρόπο. Ο Νετανιάχου ενημέρωσε τον Βανς για την ψηφοφορία στην Κνεσέτ κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του αντιπροέδρου, διαβεβαιώνοντάς τον ότι ήταν απλώς μια «προκαταρκτική ψηφοφορία» και ότι «δεν θα οδηγούσε πουθενά», ανέφερε ο δημόσιος ραδιοτηλεοπτικός φορέας Kan.

Ο Βανς απάντησε: «Αυτό δεν μπορεί να συμβεί όσο βρίσκομαι εδώ».

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Channel 12, ο Νετανιάχου είχε προειδοποιηθεί από Αμερικανούς αξιωματούχους ότι η ψηφοφορία θα μπορούσε να προκαλέσει αντιδράσεις και να αποσταθεροποιήσει τις τρέχουσες διαπραγματεύσεις για την κατάπαυση του πυρός.