Αντιστοιχεί στο 117,4% του ΑΕΠ, ποσοστό ρεκόρ για τη γαλλική οικονομία, εκτός της περιόδου του κορωνοϊού. Μόνο τον τελευταίο χρόνο, με δημοσιονομικό έλλειμμα 5,5% του ΑΕΠ, το χρέος αυξήθηκε κατά 181 δισ. ευρώ.

Όπως επισημαίνει το γαλλικό οικονομικό ινστιτούτο, μόνο κατά το τελευταίο έτος που το δημοσιονομικό έλλειμμα της Γαλλίας ήταν στο 5,5% του ΑΕΠ, το δημόσιο χρέος αυξήθηκε κατά 181 δισ. ευρώ.

Αναλυτές εκφράζουν τις ανησυχίες τους ως προς το μέλλον της γαλλικής οικονομίας και τις ενδεχόμενες επιπτώσεις στην ευρωπαϊκή οικονομία γενικότερα, λαμβανομένου υπόψη ότι αν δεν ληφθούν έκτακτα μέτρα το δημόσιο χρέος της Γαλλίας θα εξακολουθήσει να αυξάνεται, με το ΔΝΤ να μην αποκλείει το ενδεχόμενο να φτάσει στο 129% του ΑΕΠ το 2030.

Ανησυχίες δημιουργεί το γεγονός ότι η Εθνοσυνέλευση και η Γερουσία δεν κατάφεραν σήμερα να έρθουν σε συμφωνία ως προς τα βασικά μεγέθη του κρατικού προϋπολογισμού για το 2026. Τούτου δοθέντος το νέο έτος μάλλον θα βρει τη Γαλλία χωρίς εγκεκριμένο κρατικό προϋπολογισμό, αναγκάζοντας τη γαλλική κυβέρνηση να εκδώσει ειδικό νόμο για να εξασφαλίσει τόσο τα έσοδα όσο και τις δαπάνες του κράτους, για όσο χρονικό διάστημα η κατάσταση αυτή διαρκεί.

Οι πιέσεις αφορούν στις δαπάνες για την υγειονομική περίθαλψη και τις συντάξεις, την Άμυνα και την κλιματική αλλαγή, οι οποίες συνολικά εκτιμάται πως θα αυξήσουν κατά μέσο όρο στις αναπτυγμένες οικονομίες το ύψος των δημόσιων δαπανών κατά περίπου 4,5 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ έως το 2040, ενώ ειδικά για τις χώρες της Κεντρικής, Ανατολικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης αναμένεται να αυξηθούν κατά 5,5 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ.

Εάν δεν ληφθούν μέτρα, το ΔΝΤ εκτιμά ότι η πορεία του χρέους δεν θα είναι βιώσιμη και σε μέσα επίπεδα θα φτάσει το 130% του ΑΕΠ έως το 2040, δηλαδή σχεδόν θα διπλασιαστεί σε σχέση με τα σημερινά επίπεδα. Αν, μάλιστα, το χρέος σταθμιστεί με το ΑΕΠ των χωρών, εκτιμάται ότι θα φτάσει στο 155% του ΑΕΠ καθώς κάποιες από τις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές οικονομίες έχουν τα υψηλότερα ποσοστά χρέους.

Η πορεία του χρέους θα μπορούσε να είναι ακόμη δυσμενέστερη, εάν η επιδείνωση της δημοσιονομικής θέσης επιβράδυνε την ήδη αναιμική οικονομική ανάπτυξη και αύξανε περαιτέρω το κόστος δανεισμού.

Η έκθεση σημειώνει πως το συμπέρασμα από την οικονομική βιβλιογραφία είναι ότι το δημόσιο χρέος μειώνει την ανάπτυξη, ιδίως όταν αυτό φτάσει σε υψηλά επίπεδα. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι το υψηλότερο χρέος μπορεί να οδηγήσει σε υψηλότερα επιτόκια για τα κρατικά ομόλογα, μεταξύ άλλων λόγω της ενίσχυσης των προσδοκιών για πληθωρισμό, γεγονός που δυσχεραίνει τις συνθήκες χρηματοδότησης και απομακρύνει τις παραγωγικές επενδύσεις.

Μπορεί επίσης να οδηγήσει σε προσδοκίες για υψηλότερους φόρους στο μέλλον, περιορίζοντας τις επενδύσεις ή να δημιουργήσει κινδύνους για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα λόγω έκθεσης των τραπεζών στο δημόσιο χρέος.

Κατά μέσο όρο, οι σχετικές μελέτες διαπιστώνουν ότι μια αύξηση του δείκτη χρέους/ΑΕΠ κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες μειώνει την ετήσια αύξηση του ΑΕΠ κατά περίπου 0,05-0,2 ποσοστιαίες μονάδες, όταν το χρέος υπερβαίνει το 75% του ΑΕΠ.

Λαμβάνοντας αυτό υπόψη, το ΔΝΤ εκτιμά ότι η αύξηση του χρέους, χωρίς τη λήψη διορθωτικών μέτρων, θα μπορούσε να επιβραδύνει τον ετήσιο ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ κατά περίπου μισή ποσοστιαία μονάδα έως το 2040, κάτι που είναι σημαντικό δεδομένου του δυνητικού ρυθμού αύξησης περίπου 2% κατά μέσο όρο σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες.

Με τη σειρά του, ο χαμηλότερος ρυθμός ανάπτυξης και τα υψηλότερα επιτόκια θα επιδείνωναν τη δυναμική του χρέους και ο μέσος δείκτης χρέους θα έφτανε περίπου το 150% του ΑΕΠ έως το 2040 (ή κοντά στο 190% σταθμισμένο ως προς το ΑΕΠ).

Σύμφωνα με το ΔΝΤ, η Ευρώπη χρειάζεται μια φιλόδοξη πολιτική για την αντιμετώπιση της εκρηκτικής αύξησης του χρέους. που θα περιλαμβάνει τόσο μεταρρυθμίσεις όσο και μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης.

Η πολιτική αυτή θα πρέπει να βασιστεί σε τρεις πυλώνες:

Πρώτον, μεταρρυθμίσεις που θα αυξάνουν την ικανότητα της κυβέρνησης να αντιμετωπίσει τις πιέσεις ενισχύοντας την οικονομική ανάπτυξη (για παράδειγμα, μεταρρυθμίσεις στην αγορά προϊόντων, στην αγορά εργασίας και στη διακυβέρνηση, καθώς και μια βαθύτερη ενιαία αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης), θα αντιμετωπίζουν ορισμένες πιέσεις στις δαπάνες (για παράδειγμα, προσαρμόζοντας τα συνταξιοδοτικά συστήματα για να μετριαστεί το κόστος της γήρανσης και της επιμήκυνσης του προσδόκιμου ζωής) και θα ανακουφίζουν το βάρος για τους εθνικούς προϋπολογισμούς.

Δεύτερον, μεσοπρόθεσμα μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης, τόσο από την πλευρά των εσόδων όσο και από την πλευρά των δαπανών. Αυτά θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν την κινητοποίηση εσόδων, μέσω της μεταρρύθμισης της φορολογικής πολιτικής και της βελτίωσης της διαχείρισης των εσόδων, καθώς και την αυστηρότερη ιεράρχηση των δαπανών και τη βελτίωση της αποδοτικότητάς τους.

Τρίτον, σε ορισμένες χώρες, σημειώνει η έκθεση, πιθανόν να χρειαστούν πιο ριζοσπαστικά δημοσιονομικά μέτρα που θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν την επανεκτίμηση του πεδίου εφαρμογής των δημόσιων υπηρεσιών.

Συγκεκριμένα, το Ταμείο εκτιμά πως το δημόσιο χρέος των ΗΠΑ θα εκτιναχθεί κατά πάνω από είκοσι ποσοστιαίες μονάδες μέχρι τα τέλη της δεκαετίας φτάνοντας έτσι το 143,5% του ΑΕΠ. Πρόκειται ουσιαστικά για την πιο απότομη αύξηση του λόγου του χρέους μεταξύ των προηγμένων οικονομιών.

Στα δε, επίπεδα αυτά θα ξεπεράσει και το προηγούμενο ρεκόρ του, που είχε καταγράψει κατά τη διάρκεια της πανδημίας.

Στην Ευρώπη, αντιθέτως, οι πλέον υπερχρεωμένες χώρες έχουν κάνει σημαντικά βήματα προόδου για την βελτίωση των δημοσιονομικών τους. Η Ιταλία διατηρεί το χρέος της κοντά στο 137% του ΑΕΠ, επίπεδο που αναμένεται να παραμείνει σταθερό έως το 2030. Η Ελλάδα, με χρέος 146,7% σήμερα, τα έχει πάει ακόμη καλύτερα, καθώς ο δείκτης αναμένεται να υποχωρήσει στο 130,2% μέχρι τα τέλη της δεκαετίας.

Συγκριτικά, η Γαλλία βρίσκεται στο 116,5%, η Ισπανία στο 100,4%, ενώ η Γερμανία διατηρείται στο 64,4%. Η Ολλανδία, η Σουηδία και η Δανία διατηρούν δείκτες κάτω από το 60%, επιβεβαιώνοντας το διαχρονικό χάσμα βόρειας δημοσιονομικής πειθαρχίας και νότιας κόπωσης.

Το ΔΝΤ αποδίδει τη ραγδαία αύξηση του αμερικανικού χρέους στα παρατεταμένα δημοσιονομικά ελλείμματα και το αυξανόμενο κόστος εξυπηρέτησης, επισημαίνοντας ότι το προφίλ του χρέους των ΗΠΑ «συγκρίνεται πλέον με αυτό των πιο υπερχρεωμένων ευρωπαϊκών οικονομιών».

Παράλληλα και το έλλειμμα του προϋπολογισμού των ΗΠΑ θα κινηθεί πάνω από το 7% επί του ΑΕΠ κάθε χρόνο μέχρι το 2030, που συνιστά μακράν το υψηλότερο ποσοστό μεταξύ των πλουσιότερων και ανεπτυγμένων κρατών, για όλη τη δεκαετία.

Αυτό, πάντως, που «κρατά» την αμερικανική οικονομία είναι πως θα συνεχίσει να αναπτύσσεται με καλύτερους ρυθμούς σε σχέση με τις ευρωπαϊκές οικονομίες.

Συστημικός κίνδυνος

Δεν είναι τυχαίο πως και στην τελευταία έκθεση του Fiscal Monitor το Ταμείο προειδοποίησε ότι τα δημόσια οικονομικά των ισχυρότερων οικονομιών – με πρώτη τις Ηνωμένες Πολιτείες – συνιστούν πλέον συστημικό κίνδυνο για την παγκόσμια οικονομία.

«Αν και ο αριθμός των χωρών με χρέος πάνω από το 100% του ΑΕΠ θα μειώνεται σταθερά τα επόμενα πέντε χρόνια, το μερίδιό τους στο παγκόσμιο ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί», αναφέρει η έκθεση.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, το δημόσιο χρέος θα ξεπεράσει το 100% του παγκόσμιου ΑΕΠ έως το 2029, φτάνοντας στα υψηλότερα επίπεδα από το 1948.

Το τέλος του «φθηνού δανεισμού»

Το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι η εποχή του φθηνού και χωρίς συνέπειες δανεισμού έχει τελειώσει. Μετά από χρόνια σχεδόν μηδενικών επιτοκίων, οι κυβερνήσεις είχαν συνηθίσει να δανείζονται με ευκολία. Όμως, η άνοδος των επιτοκίων κάνει πλέον το δημόσιο χρέος πολύ πιο ακριβό στην εξυπηρέτηση, περιορίζοντας τη δυνατότητα δαπανών για κοινωνικές ή αναπτυξιακές ανάγκες.

Σε αρκετές προηγμένες οικονομίες, το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους ξεπερνά ήδη τους αμυντικούς προϋπολογισμούς. Κάθε αύξηση κατά μία ποσοστιαία μονάδα στο μέσο κόστος χρηματοδότησης μεταφράζεται σε δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ που μεταφέρονται από κοινωνικά προγράμματα στις πληρωμές τόκων.

Ακόμη και η Γερμανία, πρότυπο δημοσιονομικής πειθαρχίας, έχει τροποποιήσει τον συνταγματικό της «δημοσιονομικό φρένο» για να επιτρέψει μεγαλύτερο δανεισμό με στόχο επενδύσεις σε υποδομές και άμυνα.

Δημογραφική πίεση

Πίσω από τα νούμερα, το ΔΝΤ εντοπίζει ακόμη μια νέα, διαρθρωτική πρόκληση: τη γήρανση του πληθυσμού.

Οι αυξανόμενες δαπάνες για συντάξεις και υγεία στα ανεπτυγμένα κράτη επιβαρύνουν ολοένα περισσότερο τους κρατικούς προϋπολογισμούς. Στις ΗΠΑ, ο δείκτης εξάρτησης ηλικιωμένων προβλέπεται να αγγίξει το 40% έως το 2050, ενώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα ξεπεράσει το 55%.

Καθώς λιγότεροι εργαζόμενοι καλούνται να στηρίξουν περισσότερους συνταξιούχους, οι κυβερνήσεις αναγκάζονται να δανείζονται περισσότερο για να διατηρήσουν την κοινωνική σταθερότητα, με αποτέλεσμα τον φαύλο κύκλο αύξησης του χρέους. Ειδικά στις ΗΠΑ το πρόβλημα θα επιδεινωθεί και από τις σκληρές μεταναστευτικές πολιτικές που έχουν δρομολογηθεί, επηρεάζοντας το εργατικό δυναμικό της χώρας.

Το ΔΝΤ χαρακτηρίζει αυτή τη συνθήκη παγκόσμιο συστημικό κίνδυνο, καθώς μια πιθανή απώλεια εμπιστοσύνης των επενδυτών σε μία μεγάλη οικονομία μπορεί να προκαλέσει ντόμινο επιπτώσεων στις αγορές ομολόγων, τα νομίσματα και τις τράπεζες διεθνώς.

«Τα καλά λόγια που μου είπαν στο ΔΝΤ αντανακλά τους κόπους του ελληνικού λαού. Μας λένε ότι η Ελλάδα είναι success story γιατί βλέπουν ότι βγήκαμε από 3 μνημόνια, πέφτει το χρέος, υπάρχει ανάπτυξη» είπε στον ΣΚΑΪ ο κ. Πιερρακάκης.

Όπως τόνισε «έρχονται χρήματα στην τσέπη των πολιτών στον βαθμό που η χώρα μπορεί. Ξέρετε στην Ελλάδα είχαμε πολλούς Χάρι Πότε που δεν αποδείχθηκαν τόσο μάγοι. Η συνταγή που δουλεύει είναι η εργασία μέρα-μέρα, εβδομάδα-εβδομάδα»

«30 Νοεμβρίου ξεκινάμε με επιστροφή ενοικίου στο 80% των ενοικιαστών. Τέλη Νοεμβρίου θα έχουμε τα 250 ευρώ σε 1,4 εκατ συνταξιούχους. Συνολικά το επόμενο 8μηνο θα δοθούν 2,5 δισ. Από την 1η Ιανουαρίου έχουμε φοροαπαλλαγές που θα τις δουν ως αυξήσεις στον μισθό τους στο Δημόσιο» είπε ακόμα ο κ. Πιερρακάκης κάνοντας λόγο για αυξήσεις που «θα είναι σημαντικές για να πάρει ανάσα το νοικοκυριό. Είναι οι ρεαλιστικές και το μάξιμουμ».

Στην ερώτηση, δε, ποιος είναι ο στόχος στο τέλος της 4ετιας είπε «δεν θα περάσουμε τον λογαριασμό στους επόμενους και σίγουρα δεν θα ρισκάρουμε την κατάσταση της χώρας. Είναι πολύ σημαντικό η Ελλάδα να θεωρείται φάρος σταθερότητας. Πάνω σε αυτό χτίζει την ανάπτυξη για να φτάσει σε κάθε νοικοκυριό. Θα το πετύχουμε με επενδύσεις, αύξηση εξαγωγών

«Η χώρα έχει ενδιαφέρον διεθνώς με όρους που δεν το είχε στο παρελθόν και έχουμε ευθύνη ως κυβέρνηση για να το φέρουμε ως επενδύσεις» πρόσθεσε στο πλαίσιο αυτό υπογραμμίζοντας ότι «έχουμε δείξει ότι όποτε υπάρχει χώρος και μέρισμα ανάπτυξης θα επιστρέφει στην κοινωνία

Κλείσιμοο στόχος είναι όλα τα μέτρα πολιτικής όπως το να πιάσεις τη φοροδιαφυγή να έχουν κοινωνικό μέρισμα».

Προανήγγειλε, επίσης, τη σύνταξη νέου κώδικα διαχείρισης της δημόσιας περιουσίας ενώ για τις ληξιπρόθεσμες οφειλές του δημοσίου είπε ότι «έχουμε δημιουργήσει ένα τεχνικό επιτελείο και μαζεύουμε τα στοιχεία για τα τιμολόγια οργανισμό-οργανισμό και τους επόμενους μήνες θα δημοσιοποιηθούν στην οποία θα εξηγείται και κάθε καθυστέρηση».

Για την ευρωπαϊκή συζήτηση σχετικά με την αύξηση της φορολογίας στα τσιγάρα είπε ότι πρέπει «να γίνει με τρόπο ρεαλιστικό. Έχουμε διαπιστώσει ότι καμιά φορά προσπαθείς να κάνεις κάτι καλό αυξάνοντας ένα φόρο για κάτι που αφορά τη δημόσια υγεία και καταλήγεις με λαθρεμπόριο. Είπαμε ας μην το παρακάνουμε»

Ερωτηθείς, τέλος, για τα μικροδέματα από την Κίνα είπε ότι «θέλουμε να υπάρξει ένας φόρος. Θα εφαρμοστεί πανευρωπαϊκά, θα έχουμε καταλήξει μέχρι τέλος του χρόνου».

Στο βίντεο παρουσιάζονται στιγμιότυπα από τις συναντήσεις του με ξένους ομολόγους του και εκπροσώπους οικονομικών θεσμών.

Ο υπουργός συνοδεύει το υλικό με μήνυμα που αποτυπώνει το βασικό μήνυμα της ελληνικής οικονομικής πολιτικής: «Η Ελλάδα προχωρά με σχέδιο και αποφασιστικότητα, αποδεικνύοντας ότι, όταν οι μεταρρυθμίσεις υλοποιούνται, η εμπιστοσύνη επιστρέφει — και, μαζί της, επιστρέφουν οι ευκαιρίες για όλους».

Ο υπουργός, που προσκλήθηκε από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο να συμμετάσχει ως ομιλητής σε υψηλού επιπέδου πάνελ με θέμα «Στρατηγικές για το Μέλλον: Ψηφιοποίηση της Οικονομίας και Τεχνητή Νοημοσύνη», προκειμένου να παρουσιάσει τη μεταρρυθμιστική εμπειρία της Ελλάδας στην ψηφιοποίηση της δημόσιας διοίκησης και του φορολογικού συστήματος, επισημαίνει πως «η πρόοδος αυτή δεν σχετίζεται μόνο με αριθμούς. Αφορά τον πυρήνα της σχέσης των πολιτών με το κράτος».

Η ανάρτηση του Υπουργού:

«Με τον Υπουργό Οικονομικών της Εσθονίας Jurgen Ligi, τον Υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης του Λιβάνου Kamal Shehadi και την Αναπλ. Διευθύντρια Δημοσιονομικών Υποθέσεων του ΔΝΤ Era Dabla-Norris συζητήσαμε για τις προκλήσεις της ψηφιοποίησης της Οικονομίας και της Τεχνητής Νοημοσύνης.

Στο πλαίσιο της Ετήσιας Συνόδου του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας, μιλήσαμε για τον ρόλο της τεχνολογίας στη νέα εποχή της οικονομίας και για το πώς ο ψηφιακός μετασχηματισμός μπορεί να κάνει τις οικονομίες πιο δίκαιες, πιο ανοιχτές, πιο αποτελεσματικές.

Η Ελλάδα έχει αποδείξει ότι η τεχνολογία μπορεί να αλλάξει την καθημερινότητα και τις δυνατότητες μιας χώρας. Η ψηφιοποίηση του φορολογικού συστήματος περιόρισε τη φοροδιαφυγή, ενίσχυσε την εμπιστοσύνη και συνέβαλε στην επιστροφή της οικονομίας σε πλεονάσματα.

Η πρόοδος αυτή δεν σχετίζεται μόνο με αριθμούς. Αφορά τον πυρήνα της σχέσης των πολιτών με το κράτος. Η μείωση της γραφειοκρατίας μεταφράζεται σε ανάπτυξη, εμπιστοσύνη – εν τέλει σε μια νέα κουλτούρα αποτελεσματικότητας.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ο στόχος μας πρέπει να είναι μία πραγματικά ενιαία ψηφιακή αγορά. Καλούμαστε να αφήσουμε πίσω το «θεσμικό λογισμικό» του προηγούμενου αιώνα και να περάσουμε από τα λόγια στη δράση, ακολουθώντας την ταχύτητα των τεχνολογικών εξελίξεων»

Τη διαπίστωση αυτή έκανε ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, μιλώντας στην ανταποκρίτρια της ΕΡΤ, Λένα Αργύρη, στο περιθώριο της Ετήσιας Συνόδου του ΔΝΤ στην Ουάσιγκτον. Με βάση τις θετικές προοπτικές της ελληνικής οικονομίας, ο κ. Πιερρακάκης εξέφρασε την πεποίθηση ότι «σύντομα η Ελλάδα δεν θα είναι πλέον η πιο υπερχρεωμένη χώρα στην Ευρωπαϊκή Ένωση».

Όπως ανέφερε ο Υπουργός, οι επικαιροποιημένες προβλέψεις του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου αναθεωρούν προς τα πάνω τον ρυθμό ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας στο 2%, από 1,8% που εκτιμούσαν έως πρόσφατα, ενώ στο προσχέδιο του κρατικού προϋπολογισμού, η πρόβλεψη για το 2026 είναι 2,4%.

Απαντώντας σε ερώτηση για την απόκλιση μεταξύ των προβλέψεων του ΔΝΤ και του ελληνικού προϋπολογισμού, ο Υπουργός σημείωσε ότι αυτό αποτελεί «παραδοσιακό φαινόμενο», υπενθυμίζοντας πως και τα προηγούμενα χρόνια οι εκτιμήσεις του ΔΝΤ υπολείπονταν της τελικής επίδοσης της ελληνικής οικονομίας. Όπως είπε χαρακτηριστικά, «οι προβλέψεις του Ταμείου είναι συνήθως πιο συγκρατημένες και στη συνέχεια αναθεωρούνται προς τα πάνω».

Οι εκτιμήσεις αυτές διαμορφώνουν ένα πιο συντηρητικό σενάριο σε σύγκριση με τις κυβερνητικές προβλέψεις, οι οποίες στο προσχέδιο του προϋπολογισμού ανέρχονται σε 2,2% για το 2025 και 2,4% για το 2026.

Η επιφυλακτικότητα του Ταμείου

Η απόκλιση μεταξύ των δύο σεναρίων, αν και δεν είναι δραματική, αντικατοπτρίζει τη μεγαλύτερη επιφύλαξη του ΔΝΤ απέναντι στο διεθνές οικονομικό περιβάλλον. Η συνεχιζόμενη γεωπολιτική αστάθεια, η παραμονή των επιτοκίων σε υψηλά επίπεδα και η χλιαρή δυναμική του παγκόσμιου εμπορίου αποτελούν τους κύριους παράγοντες που τροφοδοτούν αυτή την προσέγγιση. Παρόλα αυτά, η ελληνική οικονομία εμφανίζεται να διατηρεί την ανθεκτικότητά της, στηριζόμενη σε τρεις βασικούς πυλώνες: τις επενδύσεις, την τουριστική βιομηχανία και τα έργα που χρηματοδοτούνται μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

Μονοψήφια ανεργία

Στο κεφάλαιο της απασχόλησης, το ΔΝΤ προβλέπει συνέχιση της πτωτικής πορείας της ανεργίας, με το ποσοστό να υποχωρεί από 9% το 2025 σε 8,4% το 2026. Τα επίπεδα αυτά προσεγγίζουν σημαντικά τις εκτιμήσεις της κυβέρνησης (9,1% και 8,6% αντίστοιχα) και αποτελούν ένδειξη της σταδιακής ομαλοποίησης της αγοράς εργασίας. Η μείωση της ανεργίας αποδίδεται κυρίως στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας σε τομείς όπως οι υπηρεσίες, η ενέργεια και οι υποδομές. Ωστόσο, παρά την πρόοδο, η Ελλάδα εξακολουθεί να καταγράφει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά ανεργίας στην Ευρωζώνη.

Επίμονος ο πληθωρισμός

Για τον πληθωρισμό, το ΔΝΤ εκτιμά υποχώρηση στο 2,5% το 2026, δηλαδή πιο αργή αποκλιμάκωση έναντι πρόβλεψης της κυβέρνησης για 2,2% στο προσχέδιο προϋπολογισμού.

Η σταδιακή αυτή ομαλοποίηση του κόστους ζωής έρχεται μετά από μια περίοδο έντονων ανατιμήσεων που επιβάρυναν σημαντικά τα νοικοκυριά. Ωστόσο το Ταμείο επισημαίνει ότι οι πιέσεις στην αγοραστική δύναμη των πολιτών θα συνεχίσουν να υφίστανται, κυρίως λόγω της αστάθειας στις διεθνείς τιμές ενέργειας και των αυξημένων μισθολογικών απαιτήσεων.

«Αγκάθι» το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών

Πιο ανησυχητική εμφανίζεται η εικόνα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, το οποίο προβλέπεται να παραμείνει σε αρνητικό έδαφος, διαμορφούμενο στο -5,8% του ΑΕΠ το 2025 και στο -5,3% το 2026.

Το αρνητικό αυτό ισοζύγιο έχει δύο αναγνώσεις:

• δεν συνδέεται με τη δημοσιονομική κατάσταση της χώρας, αλλά αντανακλά μια διαρθρωτική ανισορροπία της εθνικής οικονομίας. Η Ελλάδα εισάγει περισσότερα αγαθά και υπηρεσίες από όσα εξάγει. Αυτή η δυσαναλογία υπογραμμίζει την ανάγκη ενίσχυσης της εξαγωγικής ικανότητας της χώρας και βελτίωσης της ανταγωνιστικότητάς της.

• το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών είναι χρόνιο μεν πρόβλημα, αλλά έχει μια ιδιαίτερη εξήγηση για το 2026. Καθώς αναμένεται αύξηση ρεκόρ στις επενδύσεις ρεκόρ (+16,2%) αυξάνεται η ζήτηση για πρώτες ύλες και αγαθά από το εξωτερικό, για να ολοκληρωθούν αυτά projects. Μετά την ολοκλήρωσή τους, οι εισαγωγές που απαιτήθηκαν θα σταματήσουν, οι επενδύσεις όμως θα μείνουν και θα παράγουν προσφέροντας περισσότερα στην εθνική οικονομία και τις εξαγωγές.

«Οφειλέτες» παρά την πρόοδο

Η ίδια έκθεση, υπενθυμίζει και κάτι άλλο ακόμα: τα Μνημόνια τέλειωσαν, η Ελλάδα όμως παραμένει μια χώρα που χρωστάει πολλά –και για αυτό «ελέγχεται» πλέον και από τους Οίκους Αξιολόγησης για να μπορεί να δανείζεται με ευνοϊκότερους και βιώσιμους όρους.

Το ΔΝΤ εντάσσει την Ελλάδα στην κατηγορία των «Ευρωπαίων οφειλετών» (European debtors), μαζί με χώρες όπως η Κύπρος, η Ιρλανδία, η Πορτογαλία και η Ισπανία. Η κατηγοριοποίηση αυτή διαφοροποιεί τις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου από αυτές του Βορρά – όπως η Γερμανία, η Ολλανδία, η Σουηδία και η Ελβετία – που χαρακτηρίζονται ως «Ευρωπαίοι πιστωτές» (European creditors). Επιπλέον, αν και η χώρα αντιμετωπίζει τις δημοσιονομικές αδυναμίες της, παραμένουν μεγάλες διαρθρωτικές ανισορροπίες εντός της Ευρωζώνης, με τον ευρωπαϊκό Νότο να παραμένει περισσότερο εξαρτημένος από τις εισαγωγές.

Η συνολική εικόνα που αναδύεται από τις προβλέψεις του ΔΝΤ είναι αυτή μιας σταθερής αλλά εύθραυστης ανάπτυξης, με σταδιακή αποκλιμάκωση της ανεργίας και του πληθωρισμού. Ωστόσο, η συνέχιση της θετικής πορείας θα εξαρτηθεί από τρεις κρίσιμες παραμέτρους: αποτελεσματική αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων, διατήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας και ενίσχυση των εξαγωγικών επιδόσεων της χώρας. Η επιτυχής υλοποίηση έργων από το Ταμείο Ανάκαμψης αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη στήριξη της επενδυτικής δραστηριότητας, ενώ η βελτίωση του εξαγωγικού προφίλ είναι απαραίτητη για τη μείωση του ελλείμματος στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών.

Στην κορυφή της ατζέντας, η Γενική Διευθύντρια του ΔΝΤ, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, έχει θέσει τη θεματική «Ευκαιρίες σε μία περίοδο αλλαγών», αντανακλώντας τις μεγάλες προκλήσεις και μετασχηματισμούς της παγκόσμιας οικονομίας. Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στην Ουάσιγκτον, ο Κυριάκος Πιερρακάκης θα συμμετάσχει στην Ολομέλεια του Συμβουλίου Διοικητών του ΔΝΤ, ενώ θα είναι κεντρικός ομιλητής σε δημόσια συζήτηση του Φόρουμ Νέας Οικονομίας (New Economy Forum), που διοργανώνει το ΔΝΤ, με θέμα «Στρατηγικές για το Μέλλον: Ψηφιοποίηση της Οικονομίας και Τεχνητή Νοημοσύνη».

Ο υπουργός Οικονομικών θα είναι επίσης εκ των κύριων ομιλητών στο δείπνο εργασίας των Ευρωπαίων Υπουργών Οικονομικών με τη Γενική Διευθύντρια του ΔΝΤ, κα Γκεοργκίεβα, όπου θα συζητηθεί ο στρατηγικός ρόλος της Ευρώπης στο μεταβαλλόμενο πολυμερές σύστημα. Επιπλέον, θα συμμετάσχει στην 14η Υπουργική Συνάντηση του Συνασπισμού Υπουργών Οικονομικών για τη Δράση για το Κλίμα, με αντικείμενο τη συμβολή της οικονομικής πολιτικής στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας απέναντι στην κλιματική κρίση.

Στο περιθώριο των εργασιών του ΔΝΤ, ο κ. Πιερρακάκης θα έχει διμερείς συναντήσεις με υψηλόβαθμα στελέχη του Ταμείου, επικεφαλής τραπεζικών και επενδυτικών ομίλων, ξένους αξιωματούχους και ομολόγους του. Επίσης, θα συμμετάσχει σε εκδηλώσεις θεσμικών φορέων με αντικείμενο τις διεθνείς οικονομικές εξελίξεις και την πορεία της ελληνικής οικονομίας.

Κεντρικό μήνυμα του υπουργού στις τοποθετήσεις και στις επαφές του θα είναι ότι σε μια περίοδο διεθνούς αβεβαιότητας και ρευστότητας, η ελληνική οικονομία παραμένει ανθεκτική, παρουσιάζοντας σταθερά ανοδικές επιδόσεις. Η Ελλάδα αποτελεί ελκυστικό επενδυτικό προορισμό και πυλώνα πολιτικής, δημοσιονομικής και περιφερειακής σταθερότητας.

Η οικονομία των ΗΠΑ και πολλές άλλες άντεξαν, χάρη σε καλύτερες πολιτικές, έναν πιο προσαρμόσιμο ιδιωτικό τομέα, λιγότερο αυστηρούς δασμούς εισαγωγών από ό,τι φοβόντουσαν – τουλάχιστον προς το παρόν – και υποστηρικτικές οικονομικές συνθήκες, σύμφωνα με τα όσα δήλωσε σε εκδήλωση στο Ινστιτούτο Μίλκεν στην Ουάσινγκτον.

«Βλέπουμε την παγκόσμια ανάπτυξη να επιβραδύνεται ελαφρώς μόνο φέτος και του χρόνου. Όλα τα σημάδια δείχνουν μια παγκόσμια οικονομία που έχει γενικά αντέξει τις οξείες πιέσεις από πολλαπλά σοκ», δήλωσε η Γκεοργκίεβα σε μια προεπισκόπηση των επερχόμενων Παγκόσμιων Οικονομικών Προοπτικών του ΔΝΤ.

Τον Ιούλιο, το ΔΝΤ αύξησε την πρόβλεψή του για την παγκόσμια ανάπτυξη κατά 0,2 της ποσοστιαίας μονάδας στο 3,0% για το 2025 και κατά 0,1 της ποσοστιαίας μονάδας στο 3,1% για το 2026.

Η παγκόσμια οικονομία τα πάει «καλύτερα από ό,τι φοβόταν, αλλά χειρότερα από ό,τι χρειαζόταν», δήλωσε η Γκεοργκίεβα, σημειώνοντας ότι το ΔΝΤ προέβλεπε παγκόσμια ανάπτυξη περίπου 3% μεσοπρόθεσμα, πολύ κάτω από την πρόβλεψη του 3,7% πριν από την πανδημία Covid-19.

Η Γκεοργκίεβα επικαλέστηκε βαθιά υποβόσκοντα ρεύματα περιθωριοποίησης, δυσαρέσκειας και δυσκολιών σε όλο τον κόσμο και είπε ότι η παγκόσμια οικονομία αντιμετωπίζει μια σειρά από κινδύνους.

Η αβεβαιότητα βρίσκεται σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα και συνεχίζει να αυξάνεται, ενώ η ζήτηση για χρυσό – ένα παραδοσιακό ασφαλές καταφύγιο για τους επενδυτές – αυξάνεται, δήλωσε η Γκεοργκίεβα, προσθέτοντας ότι τα αποθέματα νομισματικού χρυσού ξεπερνούν πλέον το 20% των επίσημων παγκόσμιων αποθεμάτων.

«Δέστε τις ζώνες σας», είπε η Γκεοργκίεβα, προσθέτοντας, «Η αβεβαιότητα είναι η νέα κανονικότητα και ήρθε για να μείνει».

Προειδοποιεί για τα επίπεδα χρέους

Ο επικεφαλής του ΔΝΤ προέτρεψε τις χώρες να ενισχύσουν διαρκώς την ανάπτυξη ενισχύοντας την παραγωγικότητα του ιδιωτικού τομέα, ενοποιώντας τις δημοσιονομικές δαπάνες και αντιμετωπίζοντας τις υπερβολικές ανισορροπίες, επιτρέποντάς τους να ανοικοδομήσουν τα αποθέματά τους για να προετοιμαστούν για την επόμενη κρίση.

Το παγκόσμιο δημόσιο χρέος αναμένεται να υπερβεί το 100% του ΑΕΠ έως το 2029, δήλωσε η Γκεοργκίεβα.

Στην Ασία, οι χώρες πρέπει να εμβαθύνουν το εμπόριο και να πραγματοποιήσουν μεταρρυθμίσεις για την ενίσχυση του τομέα των υπηρεσιών, δήλωσε η Γκεοργκίεβα. Μια προσπάθεια για τη μείωση των μη δασμολογικών φραγμών και την ενίσχυση της περιφερειακής ολοκλήρωσης θα μπορούσε να αυξήσει το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν κατά 1,8% μακροπρόθεσμα.

Στην Υποσαχάρια Αφρική, οι φιλικές προς τις επιχειρήσεις μεταρρυθμίσεις θα μπορούσαν να ενισχύσουν το πραγματικό κατά κεφαλήν ΑΕΠ της μέσης αφρικανικής χώρας κατά περισσότερο από 10%. Η Ευρώπη θα πρέπει να προχωρήσει στην οικοδόμηση μιας ενιαίας αγοράς, η οποία θα μπορούσε να τη βοηθήσει να καλύψει τον δυναμισμό του ιδιωτικού τομέα των ΗΠΑ, είπε.

Οι ΗΠΑ θα πρέπει να αναλάβουν «διαρκή δράση» για να μειώσουν το ομοσπονδιακό χρέος τους, καθώς ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ βρίσκεται σε τροχιά υπέρβασης του ιστορικού υψηλότερου επιπέδου μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, δήλωσε η Γκεοργκίεβα. Θα πρέπει επίσης να εργαστούν για την ενίσχυση της αποταμίευσης των νοικοκυριών, όπως μέσω ευνοϊκής μεταχείρισης των συνταξιοδοτικών αποταμιεύσεων.

Η Κίνα έχει επίσης δουλειά να κάνει, συμπεριλαμβανομένης της ενίσχυσης των δημοσιονομικών δαπανών για τα δίχτυα κοινωνικής ασφάλειας και την εκκαθάριση του τομέα των ακινήτων, ενώ παράλληλα θα μειώσει τις δαπάνες για πρωτοβουλίες βιομηχανικής πολιτικής, είπε.