Η Μικαέλα Μπέντχαους, Γερμανίδα μηχανικός αεροδιαστημικής που έμεινε παραπληγική έπειτα από ατύχημα, επιβιβάστηκε στο διαστημικό σκάφος μαζί άλλους πέντε ανθρώπους, ανάμεσά τους επιχειρηματίες, για αυτήν την περιπέτεια που προτείνει η διαστημική εταιρεία Blue Origin του ιδρυτή της Amazon και μπορούν να τη ζήσουν λίγοι προνομιούχοι.

Michaela (Michi) Benthaus will become the first wheelchair user to cross the Kármán line. Her story, advocacy, and passion are evident in everything she does. pic.twitter.com/HusttrnUiQ

— Blue Origin (@blueorigin) December 20, 2025

«Μετά το ατύχημά μου, συνειδητοποίησα πραγματικά σε ποιο βαθμό ο κόσμος μας παραμένει απρόσιτος» για τα άτομα με αναπηρία, σχολίασε η ίδια σε βίντεο που δημοσίευσε η εταιρεία.

Για να προσθέσει: «Εάν θέλουμε να είμαστε μια κοινωνία χωρίς αποκλεισμούς, πρέπει να είμαστε σε όλους τους τομείς και όχι μονάχα εκεί όπου μας βολεύει».

Η απογείωση πραγματοποιήθηκε στο δυτικό Τέξας λίγο μετά τις 08.15 τοπική ώρα (16.15 ώρα Ελλάδας).

Ο μικρός πύραυλος, πλήρως αυτοματοποιημένος, απογειώθηκε κάθετα και η κάψουλα στην οποία βρίσκονταν οι τουρίστες αποκολλήθηκε κατόπιν εν πτήση, προτού πέσει πίσω στην Τεξανή έρημο, επιβραδύνοντας ταχύτητα με τη βοήθεια αλεξίπτωτων.

What a way to close out 2025! Our astronauts and the @BlueOrigin team just completed a successful NS-37 launch. Another step toward making spaceflight accessible for everyone. pic.twitter.com/WQ9FfU4EPE

— Dave Limp (@davill) December 20, 2025

Κατά τη διάρκεια αυτής της εμπειρίας, διάρκειας περίπου 10 λεπτών συνολικά, οι έξι επιβάτες πέρασαν τη γραμμή Κάρμαν, που σηματοδοτεί σε ύψος 100 χιλιομέτρων τα σύνορα του διαστήματος, σύμφωνα με διεθνή συνθήκη.

Ο νέος επικεφαλής της Nasa Τζάρεντ Αϊζακμαν χαιρέτισε αυτήν την πρεμιέρα και συνεχάρη την Μπέντχαους για την επιμονή της: «Αποτελείτε έμπνευση για εκατομμύρια ανθρώπους», έγραψε σε μήνυμά του στο Χ.

Η Blue Origin προτείνει εδώ και χρόνια αυτές τις πτήσεις διαστημικού τουρισμού, η τιμή των οποίων δεν έχει γίνει γνωστή, χάρη στον πύραυλό της New Shepard.

Η εταιρεία έχει ήδη μεταφέρει περισσότερους από 80 ανθρώπους, μεταξύ αυτών διάσημες προσωπικότητες, όπως την τραγουδίστρια Κέιτι Πέρι ή ακόμα και τον Ουίλιαμ Σάτνερ, που υποδύθηκε τον κυβερνήτη Κερκ στη σειρά Star Trek.

Οι δορυφόροι, αφού ενσωματώθηκαν μέσω της εταιρείας Exolaunch στον πύραυλο Falcon 9/ Transporter-15 της SpaceX, εκτοξεύτηκαν στις 28 Νοεμβρίου, στις 21:00 ώρα Ελλάδας από το Space Launch Complex 4E (SLC-4E) στο Vandenberg Space Force Base της Καλιφόρνιας. Πρόκειται για μια πολύ σημαντική επιτυχία η οποία ενισχύει περαιτέρω τη θέση της χώρας στο σύγχρονο τεχνολογικό και διαστημικό οικοσύστημα.

Ειδικότερα η αποστολή από ελληνικής πλευράς περιλάμβανε:

– Δύο επιχειρησιακούς δορυφόρους ραντάρ «Synthetic Aperture Radar (SAR)», με την ονομασία ICEYE SAR-1 και SAR-2, που θα παρέχουν δεδομένα Παρατήρησης της Γης ημέρα και νύχτα, υπό οποιεσδήποτε καιρικές συνθήκες. Τα δεδομένα αυτά θα υποστηρίζουν δράσεις πολιτικής προστασίας, περιβαλλοντικής παρακολούθησης και εθνικής ασφάλειας.

– Δύο πειραματικούς, ερευνητικούς μικροδορυφόρους με την ονομασία PHASMA-1 και PHASMA-2 (LAMAR & DIRAC), που αναπτύχθηκαν από τη Libre Space Foundation, με στόχο την επίδειξη τεχνολογιών ασφαλούς δορυφορικής συνδεσιμότητας και επιτήρησης φάσματος από το διάστημα.

– Έναν πειραματικό, ερευνητικό μικροδορυφόρο που αναπτύχθηκε από την PRISMA Electronics με την ονομασία MICE-1, ο οποίος θα εστιάζει σε εφαρμογές ασφαλούς συνδεσιμότητας και Διαδικτύου των Πραγμάτων (Internet of Things – IoT) με εφαρμογές κυρίως στην ναυτιλία.

Με τους πέντε αυτούς δορυφόρους η Ελλάδα ενισχύει τις δυνατότητές της στις υπηρεσίες Παρατήρησης της Γης και στις Ασφαλείς Επικοινωνίες. Υπογραμμίζεται ότι η συστοιχία μικροδορυφόρων που αναπτύσσεται στο πλαίσιο του «Εθνικού Προγράμματος Μικροδορυφόρων», θα παρέχει σημαντικά δεδομένα για τον σχεδιασμό πολιτικών και τη λήψη αποφάσεων σε κρίσιμους τομείς, όπως η χαρτογράφηση, η ναυσιπλοΐα, η γεωργία ακριβείας, ο χωροταξικός σχεδιασμός και η αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το «Εθνικό Πρόγραμμα Μικροδορυφόρων», που υλοποιείται από το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Διαστημικής Υπηρεσίας (ESA) και χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, προχωρά σύμφωνα με τον αρχικό σχεδιασμό.

Μέσω του «Προγράμματος» η Ελλάδα θα αποκτήσει πλήρη πρόσβαση στα υφιστάμενα εμπορικά δορυφορικά δίκτυα των εταιρειών ICEYE, OroraTech και Open Cosmos, εξασφαλίζοντας συχνότερα και επικαιροποιημένα δεδομένα για τον ελληνικό χώρο.

Ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου δήλωσε: «Η παρουσία της Ελλάδας στο διάστημα είναι πλέον πραγματικότητα. Η σημερινή εκτόξευση των πέντε ελληνικών δορυφόρων αποτελεί μια κομβική εξέλιξη για τη χώρα και μια ακόμη απόδειξη ότι υλοποιούμε με συνέπεια το «Εθνικό Πρόγραμμα Μικροδορυφόρων» αξιοποιώντας τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης. Δεν πρόκειται απλώς για μια τεχνολογική επένδυση. Είναι μια επένδυση στο μέλλον της χώρας και στην αναπτυξιακή της πορεία, στην ενδυνάμωση του εθνικού διαστημικού οικοσυστήματος, στη δημιουργία θέσεων εργασίας με διευρυμένες προοπτικές. Αποκτούμε για πρώτη φορά δικά μας δεδομένα από το διάστημα και συνεπώς νέες δυνατότητες στη χάραξη πολιτικών, στην ανάπτυξη προϊόντων, στη λήψη αποφάσεων σε κρίσιμους τομείς: από την ασφάλεια και την πολιτική προστασία έως την περιβαλλοντική παρακολούθηση και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Η Ελλάδα καθιερώνεται ως μια χώρα που δεν παρακολουθεί τις εξελίξεις, αλλά τις κατακτά, τις διαμορφώνει και τις μετουσιώνει σε ευκαιρίες για όλους».

O Γενικός Γραμματέας Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων, Κωνσταντίνος Καράντζαλος: «Η σημερινή επιτυχία είναι αποτέλεσμα συνειδητής επένδυσης στο ελληνικό ανθρώπινο δυναμικό, στις εγχώριες τεχνολογικές δυνατότητες και την ελληνική βιομηχανία. Με τη συμμετοχή πανεπιστημίων, ερευνητικών ιδρυμάτων και ελληνικών επιχειρήσεων, ενισχύουμε την εθνική τεχνολογική μας βάση και δημιουργούμε τις προϋποθέσεις για πραγματική αυτονομία στην ανάπτυξη διαστημικών υποδομών και εφαρμογών. Το Εθνικό Διαστημικό Πρόγραμμα θέτει τα θεμέλια για μια νέα εποχή και νέα σχετικά προγράμματα αιχμής, όπου η Ελλάδα δεν θα είναι απλός χρήστης, αλλά παραγωγός και εξαγωγέας τεχνογνωσίας στο πεδίο της Αεροδιαστημικής».

Η Διευθύντρια των Προγραμμάτων Παρατήρησης της Γης της ESA, Simonetta Cheli δήλωσε: «Η επιλογή της ICEYE για την ανάπτυξη των δορυφόρων συνθετικού ανοίγματος για την Ελλάδα υπογραμμίζει τη συνεχή δέσμευση της ESA να υποστηρίζει τις εθνικές διαστημικές πρωτοβουλίες των κρατών μελών της. Η συμπερίληψη της ικανότητας συνθετικού ραντάρ Ζώνης-X στο Εθνικό Πρόγραμμα Μικροδορυφόρων της Ελλάδας είναι ένα αντιπροσωπευτικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο οι διαστημικές τεχνολογίες μεταφράζονται σε απτά και ζωτικά οφέλη για τη Γη».

Ο Διευθύνων Σύμβουλος της ICEYE, Rafal Modrzewski δήλωσε: «Η σημερινή εκτόξευση σηματοδοτεί ένα ακόμη σημαντικό βήμα τόσο στην υποστήριξη των πελατών μας στην ανάπτυξη των δικών τους αστερισμών όσο και στην κλιμάκωση του πιο προηγμένου εμπορικού αστερισμού SAR στον κόσμο. Καθώς το παγκόσμιο ενδιαφέρον για πληροφορίες βασισμένες στο διάστημα επιταχύνεται, η ICEYE είναι έτοιμη να βοηθήσει τις χώρες να δημιουργήσουν κυρίαρχες δορυφορικές αποστολές – μετατρέποντας την υψηλής ποιότητας δορυφορική απεικόνιση σε αξιοποιήσιμες πληροφορίες για ασφάλεια και ανθεκτικότητα».

«Στην ICEYE Hellas, είμαστε πολύ περήφανοι που συμβάλλαμε καθοριστικά στο πρώτο θεμελιώδες βήμα της Ελλάδας για αυτονομία στο διάστημα. Η εκτόξευση των πρώτων επιχειρησιακών δορυφόρων με ελληνική σημαία, είναι μόνο η αρχή για τους πολλούς ακόμα που θα φτιάξουμε στην Ελλάδα, στο πλαίσιο του μακροπρόθεσμου επενδυτικού πλάνου μας για τη χώρα», συμπλήρωσε ο επικεφαλής της ICEYE Ελλάδος, Βασίλης Χαλουλάκος.

«Με το Phasma, την έβδομη κατά σειρά αποστολή της Libre Space Foundation στο διάστημα, καινοτομούμε στον κρίσιμο τομέα της επιτήρησης του ραδιοφάσματος. Η ανάπτυξη βασίστηκε σε αρχές ανοιχτού κώδικα, επιβεβαιώνοντας πως η συνεργατική καινοτομία προσφέρει λύσεις υψηλής τεχνολογικής αξίας. Είμαστε περήφανοι που ενισχύουμε διαρκώς τη θέση της Ελλάδας στη νέα εποχή του διαστήματος, προάγοντας την έρευνα και τον εκδημοκρατισμό της γνώσης», τόνισε η Libre Space Foundation.

Ο Διευθύνων Συμβούλος της Prisma Electronics, Χρήστος Γιορδαμλής δήλωσε: «Η εκτόξευση του MICE-1 αποτελεί μια στιγμή μέγιστης σημασίας και μια σημαντική επιβεβαίωση των δυνατοτήτων της Prisma Electronics, η οποία σχεδίασε και κατασκεύασε τον νανοδορυφόρο στην Αλεξανδρούπολη. Με τον MICE-1 αποδεικνύουμε ότι η ελληνική βιομηχανία μπορεί να παράγει τεχνολογία αιχμής και να ανταγωνίζεται ισότιμα στη διεθνή διαστημική και επιχειρηματική σκηνή».

Έχετε ποτέ νιώσει ότι κάποιος σας παρακολουθεί; Ίσως να μην είναι μόνο η φαντασία σας, σύμφωνα με άρθρο της Lisa Kaltenegger  στο εξειδικευμένο σάϊτ nautil.us. Το φετινό καλοκαίρι, στο Ινστιτούτο Carl Sagan του Cornell University και στο American Museum of Natural History της Νέας Υόρκης, η συνάδελφός μου Jacky Faherty κι εγώ εντοπίσαμε 1.715 άστρα στη γειτονιά του ηλιακού μας συστήματος που θα μπορούσαν να έχουν δει τη Γη τα τελευταία 5.000 χρόνια.

Στην εκπληκτική βαρυτική χορογραφία των άστρων, αυτά τα ουράνια σώματα βρέθηκαν στην ιδανική θέση ώστε να παρατηρήσουν τον πλανήτη μας. Αυτό συμβαίνει επειδή η «χλωμή μπλε κουκκίδα» μας εμποδίζει μέρος του φωτός του Ήλιου από τη δική τους οπτική γωνία — ακριβώς όπως εντοπίζουμε οι αστρονόμοι εξωπλανήτες γύρω από άλλα άστρα, μέσω της προσωρινής μείωσης της λαμπρότητάς τους.

Η τέλεια «κοσμική πρώτη θέση» για να παρακολουθήσει κανείς τη Γη και τα περίεργα πλάσματά της είναι σπάνια. Ωστόσο, με τεχνολογία παρόμοια με τη δική μας, εξωγήινοι σε πλανήτες γύρω από αυτά τα 1.715 άστρα θα μπορούσαν να μας έχουν εντοπίσει. Θα μας αναγνώριζαν όμως ως ευφυή ζωή;

Όλοι παρατηρούμε τη δυναμική του σύμπαντος κάθε νύχτα. Τα άστρα ανατέλλουν και δύουν — συμπεριλαμβανομένου του Ήλιου — λόγω της περιστροφής της Γης, ενώ ο νυχτερινός ουρανός αλλάζει εποχικά επειδή η Γη κινείται γύρω από τον Ήλιο.

Βλέπουμε διαφορετικά άστρα κάθε εποχή, καθώς μπορούμε να διακρίνουμε μόνο όσα δεν «σκεπάζει» το φως του Ήλιου. Έτσι, το ερώτημα ανακύπτει: «Κατατάσσεται η ζωή στη Γη ως ανεπτυγμένη;»

Η αναζήτηση εξωπλανητών και το πρόγραμμα Gaia

Αν μπορούσαμε να παρατηρούμε τον ουρανό για χιλιάδες χρόνια, θα βλέπαμε τον κοσμικό χορό να ξετυλίγεται μπροστά στα μάτια μας. Σήμερα όμως, χάρη στα τελευταία δεδομένα της αποστολής GAIA του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA), μπορούμε να «επιταχύνουμε» το χρόνο στον υπολογιστή και να δούμε δεκαετίες να περνούν σε λίγα λεπτά.

Ξέρουμε ήδη ότι πάνω από 4.500 άστρα φιλοξενούν εξωπλανήτες. Χιλιάδες ακόμη σήματα δείχνουν ότι υπάρχουν ακόμα περισσότερος κόσμος στον ορίζοντα. Οι αστρονόμοι εντόπισαν τους περισσότερους εξωπλανήτες τα τελευταία είκοσι χρόνια μέσω της προσωρινής μείωσης της λαμπρότητας ενός άστρου όταν ένας πλανήτης περνά μπροστά του.

Το διάστημα μεταξύ των μειώσεων μάς δείχνει πόσο διαρκεί μια πλήρης περιφορά του πλανήτη γύρω από το άστρο του και πόσο μακριά βρίσκεται από αυτό. Οι περισσότεροι γνωστοί εξωπλανήτες είναι καυτές γιγάντιες σφαίρες αερίων, αλλά περίπου τρεις δεκάδες βρίσκονται στη λεγόμενη «Κατοικήσιμη Ζώνη», όπου οι θερμοκρασίες επιτρέπουν την ύπαρξη υγρού νερού στην επιφάνειά τους.

Αυτή η προνομιακή οπτική — να βλέπει κανείς έναν πλανήτη να διακόπτει το φως ενός άστρου — είναι σπάνια και απαιτεί τέλεια ευθυγράμμιση. Τα χιλιάδες γνωστά συστήματα είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου των εξωπλανητών που μας περιμένουν να τους ανακαλύψουμε.

Ποιοι μπορούν να δουν τη Γη ως εξωπλανήτη;

Η αποστολή Gaia, που εκτοξεύθηκε το 2013, χαρτογραφεί την κίνηση των άστρων στον γαλαξία μας, τον Γαλαξία του Γαλαξία (Milky Way). Στόχος της είναι η καταγραφή του 1% των 100 δισεκατομμυρίων άστρων του γαλαξία.

Δημιούργησε τον καλύτερο κατάλογο για τα άστρα σε ακτίνα 326 ετών φωτός από τον Ήλιο. Λιγότερο από το 1% των 331.312 αντικειμένων που καταγράφηκαν — άστρα, καφέ νάνοι και «νεκρά» αστρικά σώματα — βρίσκονται στη σωστή θέση για να δουν τη Γη ως διερχόμενο εξωπλανήτη. Αυτή η προνομιακή οπτική γωνία ανήκει μόνο στα σώματα που βρίσκονται κοντά στο επίπεδο της τροχιάς της Γης.

Περίπου 1.400 άστρα έχουν αυτή τη δυνατότητα αυτή τη στιγμή.

Ωστόσο, αυτή η ειδική οπτική δεν διαρκεί για πάντα· αποκτάται και χάνεται μέσα στη βαρυτική χορογραφία του δυναμικού σύμπαντος. Με τη βοήθεια των δεδομένων της Gaia μπορούμε να «ταξιδέψουμε» μπροστά και πίσω στο χρόνο και να δούμε ποια άστρα είχαν ή θα έχουν αυτή την προνομιακή θέση τις τελευταίες χιλιετίες.

1.715 αντικείμενα, σύμφωνα με τους υπολογισμούς μας, είχαν αυτό το σημείο θέασης τα τελευταία 5.000 χρόνια, ενώ άλλα 319 αντικείμενα θα αποκτήσουν αυτή την οπτική τα επόμενα 5.000 χρόνια.

Άστρα με εξωπλανήτες στην Κατοικήσιμη Ζώνη

Ανάμεσα στα συνολικά 2.034 άστρα, επτά φιλοξενούν ήδη γνωστούς εξωπλανήτες — τρία εκ των οποίων βρίσκονται στην εύκρατη Κατοικήσιμη Ζώνη τους.

Η ζώνη γύρω από το επίπεδο της τροχιάς της Γης είναι πυκνοκατοικημένη και συνήθως οι αστρονόμοι αποφεύγουν την αναζήτηση εκεί· τώρα όμως έχουμε λόγο: για να βρούμε πλανήτες που θα μπορούσαν επίσης να ανακαλύψουν εμάς.

Η αποστολή Nasa Kepler, μελετώντας επί τρία χρόνια περίπου 150.000 άστρα σε μια μικρή περιοχή του ουρανού (σε απόσταση περίπου 1.000 ετών φωτός), εκτίμησε ότι κάθε δεύτερο άστρο έχει τουλάχιστον έναν πλανήτη και περίπου ένα στα τέσσερα διαθέτει πλανήτη στη «Ζώνη Goldilocks». Αυτό σημαίνει ότι περίπου 500 τέτοιοι εξωπλανήτες περιμένουν ακόμη να ανακαλυφθούν.

Ραδιοκύματα & κοντινά συστήματα με πιθανότητες ζωής

Τα τρία συστήματα που φιλοξενούν πλανήτες στην Κατοικήσιμη Ζώνη και βρίσκονται στη ζώνη διέλευσης της Γης είναι αρκετά κοντά ώστε να ανιχνεύσουν ραδιοκύματα από τον πλανήτη μας — αφού αυτά ταξιδεύουν με την ταχύτητα του φωτός και έχουν καλύψει μόνο 75 από τα καταγεγραμμένα άστρα μέχρι σήμερα (δηλαδή όσα απέχουν έως 100 έτη φωτός).

Ross 128b, ένας εξωπλανήτης μόλις 11 έτη φωτός μακριά, είχε προνομιακή θέα στη Γη πριν περίπου 3.000 χρόνια αλλά έχασε αυτή τη θέση πριν περίπου 900 χρόνια.

Teegarden’s Star b, λίγο βαρύτερος από τη Γη και σε τροχιά γύρω από έναν κόκκινο ήλιο στα 12,5 έτη φωτός, θα αρχίσει να βλέπει τη Γη σε τροχιά σε μόλις 29 χρόνια.

Kαι το συναρπαστικό σύστημα Trappist-1, με επτά πλανήτες σε μέγεθος Γης σε απόσταση 40 ετών φωτός, θα αποκτήσει αυτή την οπτική μόνο σε περίπου 1.600 χρόνια.

Tο μέλλον της εξερεύνησης εξωπλανητών & τα σημάδια ζωής

Mε την εκτόξευση του Teleskopio James Webb (JWST), θα έχουμε πλέον τη δυνατότητα να συλλέξουμε φως από μικρούς κοντινούς εξωπλανήτες παρόμοιους με τη Γη.

Iδιαίτερος συνδυασμός οξυγόνου και μεθανίου έχει χαρακτηρίσει τη Γη ως ζωντανό πλανήτη εδώ και περίπου δύο δισεκατομμύρια χρόνια — αυτό ακριβώς θα αναζητήσουμε στις ατμόσφαιρες άλλων κόσμων.

Aυτή η εξερεύνηση βρίσκεται στα όρια των τεχνολογικών μας δυνατοτήτων, αλλά πλέον γίνεται εφικτή για πρώτη φορά· στο μέλλον ίσως μπορέσουμε όχι μόνο να ανιχνεύσουμε αλλά και να χαρακτηρίσουμε τέτοιους κόσμους λεπτομερώς.

Eίναι πράγματι μοναδική η ζωή στη Γη;

Mέχρι στιγμής δεν έχουμε δεχτεί επισκέψεις ούτε έχουμε λάβει μηνύματα από άλλους πολιτισμούς στο σύμπαν. Είναι επειδή είμαστε μοναδικοί; Μήπως άλλοι πολιτισμοί αυτοκαταστράφηκαν ή απλώς δεν ενδιαφέρονται για εμάς;

Kάθε χρόνο στο μάθημα Εισαγωγής στην Αστρονομία στο Cornell θέτω στους φοιτητές το ερώτημα αν θα επικοινωνούσαν ή θα επισκέπτονταν έναν εξωπλανήτη που είναι είτε κατά 5.000 χρόνια νεότερος είτε κατά 5.000 χρόνια αρχαιότερος απ’ τη Γη — πάντα επιλέγουν τον παλαιότερο κόσμο θεωρώντας ότι φιλοξενεί πιο ανεπτυγμένη ζωή απ’ ό,τι εμείς.

Aλλά πόσο «ευφυής» φαίνεται πράγματι η ζωή στη Γη; Χρησιμοποιούμε ραδιοκύματα μόλις έναν αιώνα τώρα· αυτά έχουν ταξιδέψει μόλις εκατό έτη φωτός μακριά μας.

Eχουμε περπατήσει στη Σελήνη αλλά όχι πιο μακριά ακόμα και μόλις αρχίζουμε να σκεφτόμαστε την διαστρική εξερεύνηση — επομένως το διαστημικό μας «βιογραφικό» είναι ακόμη πολύ περιορισμένο.

Aυτό όμως που σίγουρα θα παρατηρούσε ένας εξωγήινος αστρονόμος είναι η ατμόσφαιρά μας: αν παρακολουθούσε εδώ και αρκετό διάστημα, θα έβλεπε πως καταστρέψαμε το όζον αλλά κατορθώσαμε επίσης να το αποκαταστήσουμε — ίσως παίρναμε έτσι ένα βαθμό ευφυΐας!

Tώρα όμως βλέπει πως η ατμόσφαιρά μας συγκεντρώνει ολοένα περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα χωρίς σημάδια επιβράδυνσης· ίσως κάθε πολιτισμός περνά αυτήν την κρίσιμη φάση πριν βρει τρόπο αυτοδιάσωσης…

Aν κάποιοι εξωγήινοι όντως μας παρακολουθούν ανάμεσα στα 2.043 άστρα, ας ελπίσουμε πως εύχονται κι εκείνοι για εμάς!

*Η Lisa Kaltenegger είναι ιδρύτρια και διευθύντρια του Carl Sagan Institute στο Cornell University και αναπληρώτρια καθηγήτρια αστρονομίας.*
*Το άρθρο βασίζεται στην επιστημονική δημοσίευση: Kaltenegger, L. & Faherty, J.K., Nature 594, 505-507 (2021).*
*Twitter: @KalteneggerLisa & @CSInst*

Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά:

«Ήξερες ότι η Ελλάδα αποκτά 13 δικούς της μικροδορυφόρους με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης;

Πού θα χρησιμοποιούνται;

Ασφάλεια, προστασία των συνόρων, πολιτική προστασία και φυσικές καταστροφές, γεωεπισκόπηση για δάση και για αγροτικές καλλιέργειες, ποιότητα νερών σε στεριά και θάλασσα. Αυτά είναι μόνο μερικές από τις χρήσεις τους.

Χθες στην ICEYE, είδαμε τους δύο πρώτους ελληνικούς μικροδορυφόρους, οι οποίοι και θα εκτοξευθούν πολύ σύντομα. Σημαντικά κομμάτια τους κατασκευάζονται στην Ελλάδα από Ελληνίδες και Έλληνες μηχανικού, κάποιοι μάλιστα επέστρεψαν επί τούτου στη χώρα.

Εδώ κάτι αλλάζει».

Οι γυναίκες της αποστολής έκαναν το πρώτο διαστημικό ταξίδι «αποκλειστικά για γυναίκες» – μετά τη σόλο πτήση της Βαλεντίνα Τερέσκοβατο από τη Σοβιετική Ένωση το 1963.

Η αποστολή έφτασε ως και 100 χιλιόμετρα πάνω από τη Γη – διασχίζοντας έτσι τη γραμμή Κάρμαν, το όριο του διαστήματος.

Αξίζει να σημειωθεί ότι, αν και οι έξι γυναίκες διέσχισαν τη διαστημική γραμμή Κάρμαν, δεν θα αναγνωριστούν επίσημα ως αστροναύτες, καθώς δεν πληρούν τα κριτήρια της NASA ή της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας.

Στην αποστολή συμμετείχαν έξι γυναίκες με ξεχωριστές προσωπικότητες και επιτεύγματα:

• Η παγκοσμίου φήμης τραγουδίστρια Κέιτι Πέρι,
• Η Λόρεν Σάντσεζ, σύντροφος του ιδρυτή της Amazon, Τζεφ Μπέζος, η οποία ήταν και επικεφαλής της αποστολής,
• Η δημοσιογράφος και τηλεοπτική παρουσιάστρια Γκέιλ Κινγκ,
• Η Αμάντα Νγκουιέν, ιδρύτρια ΜΚΟ που αγωνίζεται ενάντια στη σεξουαλική βία,
• Η παραγωγός του κινηματογράφου Κέρι Φλιν,
• Και η Αϊσα Μπόου, πρώην επιστήμονας πυραύλων της NASA.

Το ταξίδι αυτό, πέρα από τεχνολογικό ορόσημο, έχει και έντονο κοινωνικό και συμβολικό χαρακτήρα, καθώς αναδεικνύει τον αυξανόμενο ρόλο των γυναικών στον τομέα του διαστήματος, της επιστήμης, της τέχνης και της κοινωνικής δράσης.

"I think this experience has show me you never know how much love is inside of you, like how much love you have to give and how loved you are…" — Katy Perry talks about her experience flying to space with Blue Origin. pic.twitter.com/brNAV6ajzh

— Katy Perry Today (@todaykatyp) April 14, 2025

H τελευταία γυναικεία αποστολή έγινε το 1963, όταν η Ρωσίδα κοσμοναύτης Βαλεντίνα Τερεσκόβα (Valentina Tereshkova) ταξίδεψε μόνη της στο διάστημα με το σκάφος «Vostok 6».

Η εκτόξευση

Ο πύραυλος, πλήρως αυτοματοποιημένος, απογειώθηκε κατακόρυφα και η κάψουλα αποσπάστηκε κατά τη διάρκεια της πτήσης, προτού επιστρέψει στη Γη.

Αυτή η αποστολή ήταν 11η κατά σειρά υποτροχιακή επανδρωμένη πτήση που πραγματοποιεί η Blue Origin, η οποία προτείνει εδώ και χρόνια αυτές τις εμπειρίες διαστημικού τουρισμού, χάρη στον πύραυλό της New Shepard. Κατά τη διάρκεια αυτής της εμπειρίας διάρκειας περίπου 10 λεπτών, οι έξι επιβάτες περνούν τη γραμμή Κάρμαν, που σηματοδοτεί στα 100 χιλιόμετρα το σύνορο του διαστήματος, σύμφωνα με μια διεθνή Συνθήκη.

Η εκτόξευση πραγματοποιήθηκε στο Δυτικό Τέξας, στο πλαίσιο της αποστολής NS-31 του προγράμματος New Shepard της Blue Origin.

Το εν λόγω εγχείρημα διήρκεσε 11 λεπτά.

Η προσγείωση

Το «ιστορικό» αλλά σύντομο ταξίδι συνέβη στο Τέξας και όπως το χαρακτήρισαν οι ίδιες ήταν «μια μοναδική εμπειρία».

Ο Τζεφ Μπέζος ήταν στο σημείο προσγείωσης για να υποδεχτεί το πλήρωμα των έξι γυναικών πίσω στη Γη, με την αρραβωνιαστικιά του, Λόρεν, να ήταν η πρώτη που βγήκε από την κάψουλα. «Το ταξίδι στο διάστημα δεν ήταν αυτό που περίμενα, η Γη φαινόταν τόσο ήσυχη και ταυτόχρονα τόσο ζωντανή», είπε χαρακτηριστικά η Σάντσεζ.

Φύλησε το έδαφος η Κέιτι Πέρι:

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη BBC News (@bbcnews)

Δείτε ολόκληρη την αποστολή:

Μια αποστολή για την οποία δεν χρειαζόταν να πάρουν πολλά μαζί τους.

Τελικά επέστρεψαν στη Γη χθες Τρίτη 18/3 ενώ θα έπρεπε 6 μήνες πριν!!!! Συνολικά 9 μήνες στο διάστημα.

Στις 5 Ιουνίου 2024, το Starliner εκτοξεύτηκε από το Ακρωτήρι Κανάβεραλ πάνω σε έναν πύραυλο Atlas V. Θα έπρεπε να είναι ο απόλυτος θρίαμβος της Boeing, η πολυαναμενόμενη επιτυχία έπειτα από χρόνια καθυστερήσεων. Οταν, ωστόσο, το Starliner έφτασε στον ISS την επόμενη ημέρα, τα προβλήματα είχαν ήδη ξεκινήσει.

Πέντε από τους οκτώ προωθητήρες ελιγμών παρουσίασαν βλάβη, αναγκάζοντας τους ελεγκτές εδάφους να προβούν σε επείγουσα επανεκκίνηση. Σύντομα, εντοπίστηκε και διαρροή ηλίου στο σύστημα πρόωσης.

Στη NASA η «μικρή παράταση» έγινε «επιχειρησιακή αξιολόγηση» και στη συνέχεια «συνεχιζόμενη ανάλυση».

Στις 5 Ιουνίου 2024, το Starliner εκτοξεύτηκε από το Ακρωτήρι Κανάβεραλ πάνω σε έναν πύραυλο Atlas V. Θα έπρεπε να είναι ο απόλυτος θρίαμβος της Boeing, η πολυαναμενόμενη επιτυχία έπειτα από χρόνια καθυστερήσεων.

Αργότερα, εντοπίστηκε επιπλέον διαρροή ηλίου. Οι επίγειες δοκιμές στο Νέο Μεξικό προσπάθησαν να επαναλάβουν τις βλάβες των προωθητήρων του Starliner, αποκαλύπτοντας ασυνέπειες στην απόκριση του διαστημικού σκάφους στη θερμότητα και την πίεση. Οσο περισσότερο παρέμενε το Starliner τόσο λιγότερο σίγουροι ήταν όλοι για την επιστροφή του με το πλήρωμα.

Ο Ουίλμορ και η Ουίλιαμς, εκπαιδευμένοι να διαχειρίζονται το ελεγχόμενο χάος των διαστημικών ταξιδιών, προσαρμόστηκαν. Γλίστρησαν στους ρυθμούς της ζωής στον ISS, διεξάγοντας πειράματα, συντηρώντας τον εξοπλισμό, αστειευόμενοι για την ακούσια προαγωγή τους από πιλότους δοκιμών σε μέλη πληρώματος μακράς διάρκειας. Αλλά οι συζητήσεις στο έδαφος μετατοπίστηκαν από το πότε θα τους φέρουν πίσω στο πώς.

Τον Αύγουστο, η NASA έλαβε την απόφαση: Το Starliner θα επέστρεφε στη Γη χωρίς το πλήρωμά του. Ο Ουίλμορ και η Ουίλιαμς θα παρέμεναν στον ISS μέχρι να τους παραλάβει ένα άλλο σκάφος – ένα Dragon της SpaceX.

Εγιναν, ουσιαστικά, αστροναύτες χωρίς διαστημόπλοιο, η αποστολή τους τελείωσε, αλλά το ταξίδι τους παρατάθηκε, εντέλει, επ’ αόριστον – ο αρχικώς προγραμματισμένος Φεβρουάριος έγινε Μάρτιος. Καθυστερήσεις, εξάλλου, υπήρχαν μέχρι και πριν από λίγες ημέρες, λόγω προβλήματος στο υδραυλικό σύστημα του πυραύλου Falcon 9, όπως ανέφερε η NASA σε ανακοίνωσή της.

Οι μέρες στον ISS απέκτησαν ένα ρυθμό προβλέψιμο αλλά παράξενα αποκομμένο από τον αρχικό τους σκοπό. Τα πρωινά ξεκινούσαν με τη γνώριμη ρουτίνα αφύπνισης σε μηδενική βαρύτητα – ξεδένοντας τους υπνόσακους, επιπλέοντας απαλά στους σκοτεινούς διαδρόμους του σταθμού.

Το πρωινό ήταν μια ήσυχη στιγμή: λυοφιλοποιημένος καφές, αεροστεγώς συσκευασμένα αυγά, μικρές γιορτινές λιχουδιές από τα διαστημόπλοια ανεφοδιασμού. Ο αέρας ήταν γεμάτος από το βουητό των ανεμιστήρων, τον μηχανικό παλμό των συστημάτων υποστήριξης της ζωής που τους κρατούσαν δεμένους σε κάτι που έμοιαζε με κανονικότητα.

Ελεγχαν τα προγράμματά τους στα τάμπλετ τους, τα οποία υπαγορεύονταν από τα προσεκτικά δομημένα χρονοδιαγράμματα της NASA – εξαήμερη εβδομάδα εργασίας, με τις Κυριακές να προορίζονται για χαλαρά καθήκοντα και προσωπικό χρόνο.

Το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας, δοκίμαζαν υλικά για την αντοχή τους στη μικροβαρύτητα, παρακολουθούσαν πειράματα ανάπτυξης φυτών και επέβλεπαν βιοϊατρικές μελέτες σχετικά με τις επιπτώσεις των διαστημικών πτήσεων μεγάλης διάρκειας. Υπήρχαν επισκευές που έπρεπε να γίνουν, δυσλειτουργικός εξοπλισμός που έπρεπε να διαγνωστεί. Ο ISS, παρ’ όλη την πολυπλοκότητά του, εξακολουθούσε να είναι μια μηχανή, και οι μηχανές χαλάνε.

Το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας, δοκίμαζαν υλικά για την αντοχή τους στη μικροβαρύτητα, παρακολουθούσαν πειράματα ανάπτυξης φυτών και επέβλεπαν βιοϊατρικές μελέτες σχετικά με τις επιπτώσεις των διαστημικών πτήσεων μεγάλης διάρκειας.

Η άσκηση, δε, ήταν υποχρεωτική, δύο ώρες την ημέρα για να μην υποστούν εκφύλιση των μυών και των οστών. Η Ουίλιαμς, μανιώδης δρομέας, στον διάδρομο, δένοντας το σώμα της, ενώ ο Ουίλμορ στο μηχάνημα αντιστάσεων, μιμούμενος την κίνηση της άρσης βαρών σε έναν κόσμο όπου τα βάρη δεν είχαν καμία σημασία. Γνώριζαν πως, όταν επέστρεφαν στη Γη, η βαρύτητα δεν θα τους φερόταν καλά.

Τα απογεύματα έφερναν βιντεοκλήσεις με την οικογένεια, περιστασιακές συνεντεύξεις με φοιτητές από τη Γη – στιγμές όπου το χάσμα μεταξύ της διαστημικής πραγματικότητας και του πλανήτη από κάτω γινόταν έντονο. Παρακολουθούσαν τη γαλάζια σφαίρα να κυλάει από κάτω τους, τη γραμμή του σταθμού να γλιστράει ανάμεσα στις ηπείρους, τον ήλιο να ανατέλλει και να δύει δεκαέξι φορές την ημέρα.

Τα βράδια ήταν πιο ήσυχα. Πήγαιναν για δείπνο, στριμώχνονταν στο μαγειρείο όπου οι σακούλες με τα γεύματα παρασύρονταν ανάμεσά τους. Η συζήτηση πήγαινε από το ένα θέμα στο άλλο: η επόμενη παράδοση φορτίου, αναμνήσεις από προηγούμενες αποστολές, ο παραλογισμός τού πόσο καιρό βρίσκονταν εκεί. Στη συνέχεια, το σβήσιμο των φώτων του σταθμού, η ήπια διολίσθηση προς τον ύπνο και η αρχή μιας άλλης ημέρας.

Είχε, όμως, και τα καλά της αυτή η περίοδος. Ο διαστημικός τους περίπατος ήταν ένα από αυτά. Δεν ήταν κάτι καινούργιο για τους δυο τους. Ηταν, όμως, κάτι που δύσκολα ξεπερνάς τη μαγεία του. Στα καλά ίσως εντάσσεται και η… παρέα τους· διότι η Σούνι και ο Μπουτς μοιράζονταν τον ISS με άλλα 10 άτομα – τέσσερις Αμερικανούς αστροναύτες, τρεις Ρώσους κοσμοναύτες και τρεις Κινέζους ταϊκοναύτες.

Και πάντα η αναμονή. Αυτή η ζώνη του λυκόφωτος τού «περίμενε». Για ένα μήνυμα από το Χιούστον. Για μιαν απόφαση. Για τη στιγμή που θα ένιωθαν ξανά το έδαφος κάτω από τα πόδια τους.

Υπάρχει κάτι υπαρξιακό στην καθυστερημένη επιστροφή ενός αστροναύτη. Ο ISS, παρ’ όλη τη λαμπρότητά του, δεν είναι το σπίτι του. Είναι ένας μεταλλικός οικότοπος που αιωρείται στο κενό, μια συλλογή από μονάδες όπου η νύχτα και η μέρα περνούν κάθε 90 λεπτά. Είναι ένας τόπος εργασίας, αλλά ποτέ μόνιμος.

Για τον Ουίλμορ, έναν 61χρονο πρώην πιλότο του Πολεμικού Ναυτικού, το Διάστημα είναι ένα πεδίο δοκιμών. Είχε πετάξει με το διαστημικό λεωφορείο, είχε διοικήσει τον ISS στο παρελθόν. Είχε ένα ιστορικό αναμονής στο διάστημα περισσότερο από το αναμενόμενο – η τελευταία του αποστολή, με το Soyuz, είχε παραταθεί κατά δύο επιπλέον μήνες. Αλλά τώρα τα πράγματα ήταν διαφορετικα.

Η Ουίλιαμς, 58 ετών, δεν ήταν άμαθη σε παρατεταμένες αποστολές στο Διάστημα. Είχε περάσει μήνες στον ISS στο παρελθόν, είχε πραγματοποιήσει επτά διαστημικούς περιπάτους, είχε τρέξει το ισοδύναμο ενός μαραθωνίου στον διάδρομο του σταθμού. Είχε επιλεγεί γι’ αυτή την αποστολή όχι μόνο λόγω των ικανοτήτων της, αλλά και επειδή ενσάρκωνε το ιδανικό της NASA για προσαρμοστικότητα. Κι όμως, ακόμα και η ίδια παραδεχόταν σε βίντεο ότι η αναμονή ήταν διαφορετική αυτή τη φορά. Δεν υπήρχε καμία κρίση, κανένας κίνδυνος – μόνον η αργή συνειδητοποίηση ότι η αποστολή τούς είχε κρατήσει πίσω.

Οι δύο αστροναύτες έγιναν ιδιαίτερες φιγούρες στον δημόσιο διάλογο της NASA, που αναφέρονταν σε προσεκτικούς τόνους στις ενημερώσεις του Τύπου. Εχουν περάσει 286 ημέρες σε τροχιά. Ο ιδρυτής της SpaceX Ελον Μασκ βγήκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να δηλώσει ότι ήταν «τρομερό εκ μέρους της κυβέρνησης Μπάιντεν» το γεγονός ότι οι δύο είχαν μείνει «αποκλεισμένοι», απηχώντας τις απόψεις του Ντόναλντ Τραμπ.

Τραμπ και Μασκ έριχναν λάδι στη φωτιά, κατηγορώντας την κυβέρνηση Μπάιντεν ότι εγκατέλειψε τους αστροναύτες στο Διάστημα. Οι Σάνι Ουίλιαμς και Μπατς Ουίλμορ είχαν άλλη άποψη…

Οι ίδιοι οι αστροναύτες προσπάθησαν να αναδιαμορφώσουν την αντίληψη του κοινού, αντιτιθέμενοι στο δίδυμο Τραμπ – Μασκ για τους λόγους και την κατάστασή τους κατά την παρατεταμένη παραμονή τους. «Αυτό ήταν το αφήγημα από την πρώτη μέρα: αποκλεισμένοι, εγκαταλειμμένοι, κολλημένοι – και το καταλαβαίνω. Και οι δύο το καταλαβαίνουμε», είχε δηλώσει ο Ουίλμορ στο CNN. «Αλλά αυτό δεν σχετίζεται, και πάλι, με το πρόγραμμα ανθρώπινων διαστημικών πτήσεων. Δεν αισθανόμαστε εγκαταλειμμένοι, δεν αισθανόμαστε κολλημένοι, δεν αισθανόμαστε εγκλωβισμένοι».

Αλλά η ζημιά είχε γίνει – το κοινό προσκολλήθηκε στη λέξη «αποκλεισμένοι». Ο μύθος ξεπέρασε την αποστολή.

17 Μαρτίου 2025. Η στιγμή που είχε βαθμονομηθεί ξανά και ξανά έφτασε επιτέλους. Ο Ουίλμορ και η Ουίλιαμς γλίστρησαν στα καθίσματα του Dragon «Freedom», ενός διαστημόπλοιου που είχε προσδεθεί στον ISS από τον Σεπτέμβριο και τους περίμενε σαν αυτοκίνητο στα αζήτητα σε σταθμό αεροδρομίου. Λίγο μετά τα μεσάνυχτα της 18ης Μαρτίου, αποσυνδέθηκαν απελευθερώνοντας τον σταθμό που είχαν γνωρίσει πολύ καλά.

Η κάθοδος ήταν οικεία. Το Dragon διέσχιζε την ατμόσφαιρα. Τα αλεξίπτωτα άνοιξαν, η κάψουλα βρέθηκε στον Ατλαντικό. Η καταπακτή άνοιξε στον καθαρό αέρα. Κι όμως, για αυτούς τους δύο αστροναύτες, η αίσθηση πρέπει να ήταν βαθιά παράξενη. Υποτίθεται ότι αυτό θα είχε συμβεί πριν από μισό χρόνο.

Ο Μπατς Ουίλμορ και η Σάνι Ουίλιαμς επέστρεψαν, αλλά αφήνουν πίσω τους μια ιστορία σαν προειδοποίηση…

Η επιστροφή τους δεν είναι απλώς η… κάθαρση έπειτα από μια παρατεταμένη αποστολή, αλλά μια αντανάκλαση κάτι βαθύτερου: η ευπάθεια των νέων διαστημικών πτήσεων, το απρόβλεπτο της τεχνολογίας μόλις εγκαταλείψει την ασφάλεια της Γης. Αραγε, το Starliner της ήδη πληγωμένης Boeing, θα ξαναπετάξει; Θα στιγματιστεί η πορεία του πλέον από τα φαντάσματα αυτής της αποστολής;

Ο Μπατς Ουίλμορ και η Σάνι Ουίλιαμς επέστρεψαν, αλλά αφήνουν πίσω τους μια ηχηρή προειδοποίηση για τις μεγάλες φιλοδοξίες των διαστημικών ταξιδιών.

Το Starliner εκτοξεύθηκε στις 5 Ιουνίου παρά το γεγονός ότι υπήρξε μια μικρή διαρροή ήλιου. Η διαρροή ήταν εξαιρετικά μικρή και οι μηχανικοί εκτίμησαν ότι δεν θα επηρέαζε την αποστολή και έτσι προχώρησαν στην εκτόξευση. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της αποστολής παρουσιάστηκαν τέσσερις ακόμη διαρροές ήλιου καθώς και βλάβες σε πέντε από τους 28 προωστήρες. Η αποστολή επρόκειτο να διαρκέσει οκτώ ημέρες, αλλά η ημερομηνία επιστροφής αναβλήθηκε καθώς οι μηχανικοί διερευνούσαν τα προβλήματα.

Ωστόσο η αλληλουχία των γεγονότων εγείρει ερωτήματα σχετικά με το αν η εκτόξευση έπρεπε να πραγματοποιηθεί παρά τη διαρροή. Ο Δρ. Άνταμ Μπέικερ, επικεφαλής της Rocket Engineering, μιας βρετανικής εταιρείας που ειδικεύεται στα συστήματα προώθησης πυραύλων, δήλωσε στο BBC ότι αν και κατανοεί γιατί πραγματοποιήθηκε η εκτόξευση, πιστεύει πως θα έπρεπε να είχε βρεθεί πρώτα η αιτία της διαρροής και να είχε επιδιορθωθεί.

Παράλληλα, ο διαστημικός επιστήμονας Δρ. Συμεών Μπάρμπερ, τόνισε πως ένα από τα θέματα που θα πρέπει να διερευνήσει η NASA είναι γιατί αυτά τα προβλήματα δεν εντοπίστηκαν σε καμία από τις δύο προηγούμενες δοκιμαστικές μη επανδρωμένες πτήσεις του Starliner.

«Τα προβλήματα που είδαμε τις τελευταίες εβδομάδες δεν είναι το είδος που θα περιμέναμε σε αυτό το στάδιο του προγράμματος ανάπτυξης του Starliner», δήλωσε ο Δρ. Μπάρμπερ και πρόσθεσε:

«Ως έσχατη λύση, οι αστροναύτες μπορούν να επιστρέψουν με την κάψουλα Dragon της SpaceX, κάτι που θα ήταν εξαιρετικά άσχημο για την Boeing. Αλλά δεν έχουμε φτάσει σε αυτό το σημείο».

Το ABC News, από τη μεριά του, έδωσε περαιτέρω πληροφορίες από δικές του πηγές, γράφοντας ότι η προειδοποίηση για «απειλή εθνικής ασφάλειας» αφορά τη Ρωσία, που θέλει να τοποθετήσει πυρηνικό όπλο στο Διάστημα.

Κατά το ABC, αυτό δεν αφορά τη ρίψη πυρηνικού όπλου στη Γη, αλλά μάλλον την πιθανή χρήση του εναντίον δορυφόρων.

Νωρίτερα, σήμερα (14.02.2024), ο πρόεδρος της Επιτροπής Πληροφοριών της Βουλής των Αντιπροσώπων, Μάικ Τέρνερ έστειλε στο Κογκρέσο μια επιστολή τονίζοντας πως το επείγον ζήτημα «σχετίζεται με μια αποσταθεροποιητική ξένη στρατιωτική ικανότητα», ζητώντας από τον πρόεδρο Τζο Μπάιντεν άμεση έγκριση για να ενημερωθεί το Κογκρέσο για ένα “εξαιρετικά σοβαρό ζήτημα”.

Σύμφωνα με αμερικανικά ΜΜΕ, επρόκειτο για ρωσική εμπλοκή σε κάποιο θέμα που θα φέρει αποσταθεροποίηση στις ΗΠΑ, ενώ τουρκικά μέσα έκαναν λόγο για «μυστικό όπλο της Ρωσίας». Αμερικανός αξιωματούχος μίλησε για «μια άκρως ανησυχητική και αποσταθεροποιητική» στρατιωτική ικανότητα της Ρωσίας «για την οποία ενημερωθήκαμε πρόσφατα», όπως μεταδίδει το CNNi.

Στην ανασκόπησή του για το 2023 στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, συμπεριέλαβε ένα βίντεο τηγανίσματος πατάτας στο διάστημα, από τα πειράματα της Ομάδας Δυναμικής Πολυφασικών Συστημάτων, του Εργαστηρίου Χημικής και Περιβαλλοντικής Τεχνολογίας, του Τμήματος Χημείας του Πανεπιστημίου.

«Αν τηγανίζατε πατάτες στον πλανήτη Δία, πιθανότατα θα είχαν καλύτερη γεύση από ό,τι στη Γη», ξεκινά το βίντεο που ανήρτησε ο ESA και στη συνέχεια επεξηγεί το πείραμα και τους στόχους του, προβάλλοντας στιγμιότυπα από την ομάδα των Ελλήνων ερευνητών να το υλοποιεί στο πλαίσιο παραβολικών πτήσεων.

«Η φριτέζα του διαστήματος»

«Καταφέραμε και τηγανίσαμε πραγματικές πατάτες σε συνθήκες έλλειψης βαρύτητας και είδαμε ότι γίνεται», δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ o πρόεδρος του Τμήματος Χημείας του ΑΠΘ, διευθυντής του Εργαστηρίου Χημικής και Περιβαλλοντικής Τεχνολογίας και της επιστημονικής ομάδας Δυναμικής Πολυφασικών Συστημάτων, Θοδωρής Καραπάντσιος, ο οποίος είναι επικεφαλής εμβληματικών πειραμάτων του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος, έχοντας συμμετάσχει με την ερευνητική του ομάδα σε περισσότερα από 20 έργα ανάπτυξης τεχνολογίας για διαστημικές εφαρμογές και σε 11 πειραματικές καμπάνιες παραβολικών πτήσεων.

Τώρα το Εργαστήριο Χημικής και Περιβαλλοντικής Τεχνολογίας του ΑΠΘ σχεδιάζει και τη φριτέζα του διαστήματος, τη συσκευή που θα συμπληρώσει την… οικοσκευή των αστροναυτών. Ήδη οι επιστήμονες εργάζονται για την επίλυση διάφορων τεχνολογικών προβλημάτων που απορρέουν από το τηγάνισμα σε συνθήκες έλλειψης βαρύτητας, εκ των οποίων ένα από τα πιο σημαντικά είναι οι οσμές που εκλύονται και μάλιστα μέσα σε έναν χώρο ο οποίος δεν αερίζεται.

«Οι αστροναύτες δήλωναν ότι στα ταξίδια λαχταρούσαν… τηγανητές πατάτες»

Η ιδέα για τις διαστημικές τηγανητές πατάτες δεν γεννήθηκε στο ΑΠΘ. Η πρόταση στον κ. Καραπάντσιο και την ομάδα του -που εδώ και πολλά χρόνια πειραματίζεται στον βρασμό σε έλλειψη βαρύτητας- έγινε από στελέχη της NASA και του ESA στη διάρκεια ενός φόρουμ, στην έδρα του κρατικού αμερικανικού οργανισμού που ασχολείται με την εξερεύνηση του διαστήματος, την αεροναυτική και τη μελέτη του περιβάλλοντος της Γης.

Η ομάδα του ΑΠΘ είχε δώσει το έναυσμα παρουσιάζοντας πειράματα, σύμφωνα με τα οποία ο μηχανισμός δημιουργίας και κίνησης φυσαλίδων ατμού κατά τον βρασμό στο εσωτερικό πορωδών κεραμικών μέσων μοιάζει με αυτόν κατά το τηγάνισμα. Αν και οι πρώτες δραστηριότητες της ομάδας του ΑΠΘ αφορούσαν τη χρήση του βρασμού σε πορώδη κεραμικά υλικά ως μέσο για να διατηρηθεί χαμηλή η θερμοκρασία των τοιχωμάτων διαστημοπλοίων κατά την επιστροφή τους στην ατμόσφαιρα της γης ή σε περίπτωση φωτιάς, προέκυψε ζωηρό ενδιαφέρον για το τηγάνισμα πατάτας στο Διάστημα, καθώς υπήρχαν δηλώσεις από αστροναύτες που λέγανε πως αυτό που τους λείπει στα ταξίδια μακριά από τη Γη είναι οι… τηγανιτές πατάτες.

«Η δουλειά πάνω στο συγκεκριμένο ερώτημα – project ξεκίνησε πριν από 8 χρόνια. Πρωτίστως έπρεπε να αποδείξουμε πως έχουμε την ικανότητα να το κάνουμε για να πάρουμε τη χρηματοδότηση. Η περίοδος αυτή ήταν συναρπαστική, καθώς χρειάστηκε να γίνουν πολλά πειράματα αρχικά σε μεγάλη κλίμακα -με πολλές πατάτες- στο εργαστήριο, να βρεθούν τα κατάλληλα on-line μετρητικά που θα έδιναν αξιόπιστη πληροφορία για την εξέλιξη του τηγανίσματος, τόσο εντός της πατάτας όσο και εντός του λαδιού, ενώ στη συνέχεια κρίθηκε επιβεβλημένη η διεξαγωγή του πειράματος στη μεγάλη φυγόκεντρο (Large Diameter Centrifuge) που βρίσκεται στις εγκαταστάσεις του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος για να αξιολογηθεί ποσοτικά η επίδραση της μεταβολής της επιτάχυνσης της βαρύτητας», εξήγησε ο κ. Καραπάντσιος.

Σημείωσε, δε, ότι τα αποτελέσματα του πειράματος του ΑΠΘ δημοσιεύτηκαν σε έγκριτο διεθνές επιστημονικό περιοδικό όπου «πλέον της λεπτομερούς παρουσίασης των πειραμάτων προτείναμε και κατάλληλο φυσικό μηχανισμό» και «μάλιστα πήραμε πολύ καλές κριτικές όσον αφορά στην ερμηνεία που δώσαμε στα πειράματα».

«Πειράματα σε 25 δευτερόλεπτα»

Η πειραματική συσκευή – φριτέζα του ΑΠΘ, μεταφέρθηκε από το εργαστήριο του Αριστοτελείου στον αέρα και στις παραβολικές πτήσεις, όπου οι απαιτήσεις για συντονισμό και οργάνωση ήταν ιδιαίτερα υψηλές. «Όλα έπρεπε να είναι οργανωμένα με ακρίβεια δευτερολέπτου», είπε ο κ. Καραπάντσιος, περιγράφοντας τη διαδικασία των παραβολικών πτήσεων, όπου τα μέλη της επιστημονικής ομάδας έπρεπε να ολοκληρώνουν μέρη του πειράματος μέσα σε 25 δευτερόλεπτα έλλειψης βαρύτητας, όσο δηλαδή διαρκούσε η κάθε μία «παραβολική βουτιά» του αεροσκάφους, η οποία γίνεται όταν το αεροσκάφος σβήνει προσωρινά τους κινητήρες και κυριολεκτικά πέφτει από περίπου τα 10 χιλιόμετρα υψόμετρο στα 8 χιλιόμετρα.

Συνολικά πραγματοποιήθηκαν 186 παραβολικές βουτιές των 25 δευτερολέπτων η κάθε μία, μέσα σε έξι μέρες, σε δύο καμπάνιες παραβολικών πτήσεων, κατά τη διάρκεια των οποίων χιλιάδες φυσαλίδες εκλύθηκαν και καταγράφηκαν από κάμερες υψηλές ταχύτητας κατά το «τηγάνισμα».

«Κι αν για τους περισσότερους τα 25 δευτερόλεπτα της παραβολικής βουτιάς, όπου το αεροσκάφος χάνει απότομα δύο χιλιόμετρα ύψος, αποτελούν ελάχιστο χρόνο, για εμάς που κάνουμε το πείραμα φαίνεται…αιώνας», πρόσθεσε ο κ. Καραπάντσιος.

Με αφορμή το πείραμα για το Διάστημα, τα μέλη της ομάδας του Εργαστηρίου διαπίστωσαν πως μια ήπια φυγοκέντρηση πλανητικού τύπου (περιστροφή σε δύο άξονες) -χωρίς να δημιουργεί πολύ μεγάλες δυνάμεις- είναι ικανή να πετύχει τηγάνισμα σε χαμηλότερες θερμοκρασίες και σε μικρότερο χρόνο. Έφτιαξαν, λοιπόν, ένα μηχάνημα το οποίο το έχουν πατεντάρει και αυτή την περίοδο προσπαθούν να το προωθήσουν στην αγορά. Μάλιστα, όπως αποκάλυψε ο κ. Καραπάντσιος, έχουν ήδη ενδιαφερθεί αμερικανικές εταιρίες. Εκπρόσωποί τους ήρθαν στη Θεσσαλονίκη για να το δουν και επιθυμούν να το εφαρμόσουν σε βιομηχανική κλίμακα -να προτηγανίσουν πατάτα- όπου ο χρόνος και η θερμοκρασία σημαίνουν… χρήμα.

«Τηγανητές πατάτες στον μισό χρόνο, σε χαμηλότερη θερμοκρασία και με οικονομία στο λάδι!»

Όπως είδαν στις δοκιμές, μέσω της τεχνολογίας που αναπτύχθηκε στο Εργαστήριο Χημικής και Περιβαλλοντικής Τεχνολογίας του ΑΠΘ, η πατάτα μπορεί να τηγανίζεται στον μισό χρόνο και σε μικρότερη θερμοκρασία π.χ. στους 150-160 βαθμούς Κελσίου αντί στους 180 βαθμούς. Αυτό σημαίνει λιγότερα έως καθόλου καρκινογόνα προϊόντα και εξοικονόμηση ενέργειας. Επίσης το λάδι δεν υποβαθμίζεται γρήγορα και άρα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για περισσότερα τηγανίσματα.

«Τα τεστ έδειξαν ότι η συγκεκριμένη πατέντα έχει τεχνολογικό και εμπορικό ενδιαφέρον», είπε ο κ. Καραπάντσιος προσθέτοντας πως ένα πρόβλημα που πρέπει να λυθεί για μια συσκευή που θα μπορούσε να μπει στα νοικοκυριά αφορά στον σχεδιασμό της ώστε να μην υπάρχει κίνδυνος για τον χειριστή από τα κινούμενα μέρη.

Το NGC 2264 είναι ένα σμήνος νεαρών αστεριών που με την κατάλληλη επεξεργασία μετατράπηκε από την αμερικανική Διαστημική Υπηρεσία σεχριστουγεννιάτικο δέντρο. Τα αστέρια σε αυτό το σμήνος είναι ηλικίας μεταξύ ενός και πέντε εκατομμυρίων ετών, σε σύγκριση με την ηλικία του Ήλιου (5 δισεκατομμύρια έτη).

We're celebrating the holiday season with a new image of the "Christmas Tree Cluster" — complete with blinking lights! This group of young stars, roughly 1-5 million years old, is located about 2,500 light-years from Earth: https://t.co/SnJFgSUY0h
Happy Holidays space fans!🎄 pic.twitter.com/sRgFZ5PlIE

— Chandra Observatory (@chandraxray) December 19, 2023

Τα νεαρά αστέρια παράγουν ισχυρές ακτίνες Χ και άλλους τύπους φωτός, αλλά συντονίστηκαν με τεχνητό τρόπο, για τη νέα «μαγική» εικόνα. Η ομοιότητα με χριστουγεννιάτικο δέντρο ενισχύεται μέσω επιλογών χρωμάτων και περιστροφής. Τα μπλε και άσπρα φώτα είναι νεαρά αστέρια που εκπέμπουν ακτίνες Χ που ανιχνεύθηκαν από το Παρατηρητήριο ακτίνων Χ Chandra της NASA .

Τα οπτικά δεδομένα από το τηλεσκόπιο WIYN δείχνουν ένα νεφέλωμα αερίου στο σύμπλεγμα με πράσινο χρώμα, που αντιστοιχεί στις «πευκοβελόνες» του δέντρου. Τέλος, τα υπέρυθρα δεδομένα από το Two Micron All Sky Survey δείχνουν αστέρια σε λευκό. Αυτή η εικόνα έχει περιστραφεί δεξιόστροφα κατά 160 μοίρες προς τα πάνω, έτσι ώστε να φαίνεται σαν η κορυφή δέντρου.