Αντιστοιχεί στο 117,4% του ΑΕΠ, ποσοστό ρεκόρ για τη γαλλική οικονομία, εκτός της περιόδου του κορωνοϊού. Μόνο τον τελευταίο χρόνο, με δημοσιονομικό έλλειμμα 5,5% του ΑΕΠ, το χρέος αυξήθηκε κατά 181 δισ. ευρώ.

Όπως επισημαίνει το γαλλικό οικονομικό ινστιτούτο, μόνο κατά το τελευταίο έτος που το δημοσιονομικό έλλειμμα της Γαλλίας ήταν στο 5,5% του ΑΕΠ, το δημόσιο χρέος αυξήθηκε κατά 181 δισ. ευρώ.

Αναλυτές εκφράζουν τις ανησυχίες τους ως προς το μέλλον της γαλλικής οικονομίας και τις ενδεχόμενες επιπτώσεις στην ευρωπαϊκή οικονομία γενικότερα, λαμβανομένου υπόψη ότι αν δεν ληφθούν έκτακτα μέτρα το δημόσιο χρέος της Γαλλίας θα εξακολουθήσει να αυξάνεται, με το ΔΝΤ να μην αποκλείει το ενδεχόμενο να φτάσει στο 129% του ΑΕΠ το 2030.

Ανησυχίες δημιουργεί το γεγονός ότι η Εθνοσυνέλευση και η Γερουσία δεν κατάφεραν σήμερα να έρθουν σε συμφωνία ως προς τα βασικά μεγέθη του κρατικού προϋπολογισμού για το 2026. Τούτου δοθέντος το νέο έτος μάλλον θα βρει τη Γαλλία χωρίς εγκεκριμένο κρατικό προϋπολογισμό, αναγκάζοντας τη γαλλική κυβέρνηση να εκδώσει ειδικό νόμο για να εξασφαλίσει τόσο τα έσοδα όσο και τις δαπάνες του κράτους, για όσο χρονικό διάστημα η κατάσταση αυτή διαρκεί.

Οι πιέσεις αφορούν στις δαπάνες για την υγειονομική περίθαλψη και τις συντάξεις, την Άμυνα και την κλιματική αλλαγή, οι οποίες συνολικά εκτιμάται πως θα αυξήσουν κατά μέσο όρο στις αναπτυγμένες οικονομίες το ύψος των δημόσιων δαπανών κατά περίπου 4,5 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ έως το 2040, ενώ ειδικά για τις χώρες της Κεντρικής, Ανατολικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης αναμένεται να αυξηθούν κατά 5,5 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ.

Εάν δεν ληφθούν μέτρα, το ΔΝΤ εκτιμά ότι η πορεία του χρέους δεν θα είναι βιώσιμη και σε μέσα επίπεδα θα φτάσει το 130% του ΑΕΠ έως το 2040, δηλαδή σχεδόν θα διπλασιαστεί σε σχέση με τα σημερινά επίπεδα. Αν, μάλιστα, το χρέος σταθμιστεί με το ΑΕΠ των χωρών, εκτιμάται ότι θα φτάσει στο 155% του ΑΕΠ καθώς κάποιες από τις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές οικονομίες έχουν τα υψηλότερα ποσοστά χρέους.

Η πορεία του χρέους θα μπορούσε να είναι ακόμη δυσμενέστερη, εάν η επιδείνωση της δημοσιονομικής θέσης επιβράδυνε την ήδη αναιμική οικονομική ανάπτυξη και αύξανε περαιτέρω το κόστος δανεισμού.

Η έκθεση σημειώνει πως το συμπέρασμα από την οικονομική βιβλιογραφία είναι ότι το δημόσιο χρέος μειώνει την ανάπτυξη, ιδίως όταν αυτό φτάσει σε υψηλά επίπεδα. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι το υψηλότερο χρέος μπορεί να οδηγήσει σε υψηλότερα επιτόκια για τα κρατικά ομόλογα, μεταξύ άλλων λόγω της ενίσχυσης των προσδοκιών για πληθωρισμό, γεγονός που δυσχεραίνει τις συνθήκες χρηματοδότησης και απομακρύνει τις παραγωγικές επενδύσεις.

Μπορεί επίσης να οδηγήσει σε προσδοκίες για υψηλότερους φόρους στο μέλλον, περιορίζοντας τις επενδύσεις ή να δημιουργήσει κινδύνους για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα λόγω έκθεσης των τραπεζών στο δημόσιο χρέος.

Κατά μέσο όρο, οι σχετικές μελέτες διαπιστώνουν ότι μια αύξηση του δείκτη χρέους/ΑΕΠ κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες μειώνει την ετήσια αύξηση του ΑΕΠ κατά περίπου 0,05-0,2 ποσοστιαίες μονάδες, όταν το χρέος υπερβαίνει το 75% του ΑΕΠ.

Λαμβάνοντας αυτό υπόψη, το ΔΝΤ εκτιμά ότι η αύξηση του χρέους, χωρίς τη λήψη διορθωτικών μέτρων, θα μπορούσε να επιβραδύνει τον ετήσιο ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ κατά περίπου μισή ποσοστιαία μονάδα έως το 2040, κάτι που είναι σημαντικό δεδομένου του δυνητικού ρυθμού αύξησης περίπου 2% κατά μέσο όρο σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες.

Με τη σειρά του, ο χαμηλότερος ρυθμός ανάπτυξης και τα υψηλότερα επιτόκια θα επιδείνωναν τη δυναμική του χρέους και ο μέσος δείκτης χρέους θα έφτανε περίπου το 150% του ΑΕΠ έως το 2040 (ή κοντά στο 190% σταθμισμένο ως προς το ΑΕΠ).

Σύμφωνα με το ΔΝΤ, η Ευρώπη χρειάζεται μια φιλόδοξη πολιτική για την αντιμετώπιση της εκρηκτικής αύξησης του χρέους. που θα περιλαμβάνει τόσο μεταρρυθμίσεις όσο και μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης.

Η πολιτική αυτή θα πρέπει να βασιστεί σε τρεις πυλώνες:

Πρώτον, μεταρρυθμίσεις που θα αυξάνουν την ικανότητα της κυβέρνησης να αντιμετωπίσει τις πιέσεις ενισχύοντας την οικονομική ανάπτυξη (για παράδειγμα, μεταρρυθμίσεις στην αγορά προϊόντων, στην αγορά εργασίας και στη διακυβέρνηση, καθώς και μια βαθύτερη ενιαία αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης), θα αντιμετωπίζουν ορισμένες πιέσεις στις δαπάνες (για παράδειγμα, προσαρμόζοντας τα συνταξιοδοτικά συστήματα για να μετριαστεί το κόστος της γήρανσης και της επιμήκυνσης του προσδόκιμου ζωής) και θα ανακουφίζουν το βάρος για τους εθνικούς προϋπολογισμούς.

Δεύτερον, μεσοπρόθεσμα μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης, τόσο από την πλευρά των εσόδων όσο και από την πλευρά των δαπανών. Αυτά θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν την κινητοποίηση εσόδων, μέσω της μεταρρύθμισης της φορολογικής πολιτικής και της βελτίωσης της διαχείρισης των εσόδων, καθώς και την αυστηρότερη ιεράρχηση των δαπανών και τη βελτίωση της αποδοτικότητάς τους.

Τρίτον, σε ορισμένες χώρες, σημειώνει η έκθεση, πιθανόν να χρειαστούν πιο ριζοσπαστικά δημοσιονομικά μέτρα που θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν την επανεκτίμηση του πεδίου εφαρμογής των δημόσιων υπηρεσιών.

Η άνοδος των δασμών από τις Ηνωμένες Πολιτείες και η αντίδραση των εμπορικών εταίρων με αντίμετρα έχουν ενισχύσει τη μεταβλητότητα στις διεθνείς αγορές, προκαλώντας αβεβαιότητα σε επενδυτές και επιχειρήσεις. Η επιβράδυνση της παγκόσμιας ανάπτυξης, σε συνδυασμό με τα αυξημένα επίπεδα δημόσιου χρέους και τις διαρκείς απαιτήσεις για ενίσχυση δαπανών – ιδιαίτερα στους τομείς της άμυνας και της ενεργειακής μετάβασης – δημιουργούν ένα ασφυκτικό πλαίσιο για τη χάραξη οικονομικής πολιτικής.

Σύμφωνα με τις τελευταίες προβλέψεις του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, το παγκόσμιο δημόσιο χρέος προβλέπεται να αυξηθεί κατά 2,8 ποσοστιαίες μονάδες το 2025, ξεπερνώντας το 95% του παγκόσμιου ΑΕΠ —ποσοστό σχεδόν διπλάσιο από το αντίστοιχο για το 2024— και να προσεγγίσει το 100% μέχρι το τέλος της δεκαετίας. Οι προβλέψεις βασίζονται στις τιμές της περιόδου Φεβρουαρίου-Απριλίου 2025 και ενδέχεται να επιδεινωθούν περαιτέρω λόγω των μεταβαλλόμενων οικονομικών συνθηκών.

Η έκθεση Δημοσιονομικό Παρατηρητήριο (Fiscal Monitor) του ΔΝΤ εκτιμά ότι σε ένα ιδιαίτερα αρνητικό σενάριο, το παγκόσμιο δημόσιο χρέος θα μπορούσε να φτάσει το 117% του ΑΕΠ μέχρι το 2027 —το υψηλότερο ποσοστό από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι κίνδυνοι αυτοί ενισχύονται περαιτέρω λόγω της αβεβαιότητας στην παγκόσμια οικονομία, της αύξησης των αμυντικών δαπανών και της ανάγκης για κοινωνική στήριξη σε χώρες που πλήττονται από εμπορικούς κραδασμούς.

Η αυστηροποίηση των χρηματοπιστωτικών συνθηκών στις ΗΠΑ προκαλεί επιπτώσεις σε αναδυόμενες και αναπτυσσόμενες οικονομίες, αυξάνοντας το κόστος δανεισμού και μειώνοντας τα περιθώρια για δημόσιες επενδύσεις και κοινωνικές δαπάνες, ενώ ταυτόχρονα η μείωση της ξένης βοήθειας περιπλέκει την κατάσταση για τις φτωχότερες χώρες.

Σε αυτό το περιβάλλον, οι χώρες καλούνται σύμφωνα με το ΔΝΤ να βάλουν «τάξη στα του οίκου τους». Η υιοθέτηση συνετών πολιτικών στο πλαίσιο στιβαρών δημοσιονομικών πλαισίων αποτελεί βασική προτεραιότητα για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης και τη σταθεροποίηση της οικονομίας.

Κατά το Ταμείο, οι κυβερνήσεις πρέπει να εστιάσουν στη σταδιακή μείωση του χρέους, στη δημιουργία αποθεμάτων ασφαλείας και στην κάλυψη επειγουσών αναγκών, προσαρμόζοντας την προσέγγισή τους με βάση τις ιδιαίτερες συνθήκες και δυνατότητες κάθε χώρας. Για όσες διαθέτουν περιορισμένο δημοσιονομικό χώρο, απαιτούνται αξιόπιστα σχέδια προσαρμογής και χρήση αυτόματων σταθεροποιητών, όπως τα επιδόματα ανεργίας. Για χώρες με μεγαλύτερη ευελιξία, επισημαίνεται η ανάγκη για συνετή αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων στο πλαίσιο μεσοπρόθεσμου σχεδιασμού.

Σύμφωνα με το ΔΝΤ, οι ανεπτυγμένες οικονομίες καλούνται να αντιμετωπίσουν τις δημογραφικές προκλήσεις με επανιεράρχηση δαπανών, μεταρρυθμίσεις σε συνταξιοδοτικά και συστήματα υγείας και διεύρυνση της φορολογικής βάσης. Στις αναπτυσσόμενες χώρες, η ενίσχυση του φορολογικού συστήματος είναι κρίσιμη λόγω των χαμηλών εσόδων, ενώ για τις χώρες χαμηλού εισοδήματος, συνεχίζεται η ανάγκη για δημοσιονομική προσαρμογή και αναδιάρθρωση χρέους.

Όπως σημειώνουν κυβερνητικές πηγές σύμφωνα με τα νεότερα στοιχεία της Eurostat, που δημοσιεύτηκαν σήμερα, η αναλογία του χρέους προς το ΑΕΠ στην Ελλάδα βελτιώθηκε κατά 10,3 μονάδες μεταξύ του τελευταίου τριμήνου του περασμένου έτους και της αντίστοιχης περιόδου του 2023.

Το ίδιο διάστημα το χρέος στην ΕΕ αυξήθηκε κατά 0,2 μονάδες, ενώ μόλις 11 από τις 27 χώρες της Ένωσης κατάφεραν να βελτιώσουν τον λόγο χρέος-ΑΕΠ. Η μοναδική χώρα που έστω προσέγγισε την επίδοση της Ελλάδας ήταν η Κύπρος, η οποία πέτυχε τη μείωση της αναλογίας κατά 8,6 μονάδες. Ακολούθησε η Κροατία, με 4,3 μονάδες.

Στον αντίποδα, αισθητή επιδείνωση καταγράφηκε σε μεγάλες οικονομίες, όπως η Γαλλία (+3,2 μονάδες) και η Πολωνία (+5,7 μονάδες). Τόσο το Παρίσι όσο και η Βαρσοβία έχουν τεθεί σε διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, λόγω των μεγάλων ελλειμμάτων στους προϋπολογισμούς τους που τροφοδοτούν το δημόσιο χρέος. Τα “πρωτεία” κατέλαβε η Ρουμανία, η οποία επίσης βρίσκεται σε διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος, που είδε το χρέος της ως προς το ΑΕΠ να αυξάνεται κατά 5,9 μονάδες σε διάστημα δώδεκα μηνών.

Το δημόσιο χρέος της Ελλάδας ως ποσοστό του ΑΕΠ διαμορφώθηκε στα τέλη του 2024 στο 153,6%, συνεχίζοντας την αδιάλειπτη αποκλιμάκωσή του από τα μέσα του 2021, δηλαδή την πιο δύσκολη περίοδο της πανδημίας, όταν το κράτος υποχρεώθηκε να προβεί σε έκτακτες δαπάνες για τη στήριξη της οικονομίας και της κοινωνίας.

Σημειώνεται πως, σύμφωνα με τα δεδομένα της ΕΛΣΤΑΤ, σε απόλυτους αριθμούς το δημόσιο χρέος το 2024 ήταν ουσιαστικά αμετάβλητο σε σύγκριση με το απόγειο της πανδημίας, το 2021, δηλαδή γύρω στα 364 δισεκατομμύρια ευρώ. Αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα έχει πετύχει τη βελτίωση της αναλογίας προς το ΑΕΠ αφενός μέσω συστηματικής δημοσιονομικής πειθαρχίας και αφετέρου πετυχαίνοντας ιδιαίτερα υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης, τη στιγμή που μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες αντιμετωπίζουν σοβαρές δημοσιονομικές προκλήσεις.

Ο παραπάνω συνδυασμός απέφερε ρεκόρ στο πρωτογενές πλεόνασμα, 4,8% του ΑΕΠ, για το 2024, γεγονός που επέτρεψε στην κυβέρνηση να ανακοινώσει τη μόνιμη επιστροφή ενός ενοικίου κάθε χρόνο για όσους νοικιάζουν τόσο κύρια όσο και φοιτητική κατοικία, τη μόνιμη χορήγηση ετήσιας ενίσχυσης 250 ευρώ σε χαμηλοσυνταξιούχους, ανασφάλιστους υπερήλικες και άτομα με αναπηρία, αλλά και την ενίσχυση του Προγράμματος Δημόσιων Επενδύσεων κατά 500 εκατομμύρια ευρώ.

Η κυβέρνηση έχει δεσμευτεί ότι θα περιορίσει το δημόσιο χρέος στο 140% του ΑΕΠ το 2027 και στο 120% το 2030.

«Πρόκειται για μια πραγματικά σημαντική μείωση», δήλωσε ο υπουργός, μιλώντας στο γραφείο του στο κέντρο της Αθήνας.

Ο δείκτης χρέους της Ελλάδας κορυφώθηκε στο 207% το 2020 και η κυβέρνηση προβλέπει ήδη ότι θα συρρικνωθεί στο 152,7% φέτος. Μια μείωση της ποσότητας που προβλέπει ο Χατζηδάκης δημιουργεί την άμεση προοπτική ενός μικρότερου σωρού δανείων από την Ιταλία, εκτός εάν η πορεία των δημόσιων οικονομικών της χώρας αυτής αλλάξει δραστικά.

Μαζί με την αποτίναξη του καθεστώτος «junk» πέρυσι, η προοπτική η Ελλάδα να μην ξεχωρίζει πλέον ως το πιο υπερχρεωμένο κράτος της περιοχής θα ισοδυναμούσε με μια αξιοσημείωτη στροφή για μια χώρα που κάποτε ήταν ένας σχεδόν χρεοκοπημένος παρίας εντός της ευρωζώνης και παραλίγο να εγκαταλείψει το ενιαίο νόμισμα.

Οι νέες προβλέψεις θα συμπεριληφθούν σε ένα δημοσιονομικό σχέδιο που θα υποβληθεί στις Βρυξέλλες στις αρχές Οκτωβρίου.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα του Bloomberg, αυτό που βοηθάει την Ελλάδα επί του παρόντος είναι μια οικονομία που υπεραποδίδει σε σχέση με τους περισσότερους Ευρωπαίους ομολόγους της. Αναπτύχθηκε κατά 1,1% το δεύτερο τρίμηνο, τη στιγμή που η περιοχή του ευρώ στο σύνολό της σημείωσε ανάπτυξη μόλις 0,2%.

Ο κ. Χατζηδάκης εκτιμά τώρα ότι το πρωτογενές πλεόνασμα του προϋπολογισμού της χώρας – το μέτρο των εσόδων μείον τις δαπάνες, εξαιρουμένων των πληρωμών τόκων – θα διαμορφωθεί στο 2,4% του ΑΕΠ φέτος αντί της αρχικής εκτίμησης για 2,1%. Αυτό δίνει περιθώριο στην κυβέρνηση να αυξήσει τις δαπάνες.

«Χάρη στις καλύτερες από τις αναμενόμενες επιδόσεις του προϋπολογισμού, μπορούμε να έχουμε μεγαλύτερη αύξηση των δαπανών σε σύγκριση με τις αρχικές εκτιμήσεις», δήλωσε ο κ. Χατζηδάκης.

Η Ελλάδα θα είναι σε θέση να αυξήσει τις καθαρές δαπάνες της κατά «λίγο πάνω από 3%» το 2025 – από 3% που ήταν η αρχική πρόβλεψη – ενώ θα μπορεί να συνεχίσει να αυξάνεται κατά μέσο όρο με το τελευταίο αυτό ποσό μέχρι το τέλος του 2028, παρατήρησε ο υπουργός.

Η κυβέρνηση προχωρά επίσης στην πρόωρη αποπληρωμή της πίστωσης διάσωσης συνολικού ύψους 8 δισ. ευρώ, καλύπτοντας τις αποσβέσεις των δανείων από το 2026 έως το 2028. Αυτή θα είναι η τρίτη φορά που επιταχύνει την αποπληρωμή της βοήθειας που έλαβε στο πρώτο πρόγραμμα διάσωσης το 2010, γνωστό ως Ελληνική Δανειακή Διευκόλυνση.

Όλες αυτές οι αποφάσεις υπογραμμίζουν τη δύναμη της οικονομίας και την αποφασιστικότητα της κυβέρνησης να συνεχίσει την πορεία της δημοσιονομικής σύνεσης, δήλωσε ο κ. Χατζηδάκης.

«Το μήνυμα αυτό είναι πλήρως κατανοητό από τους οίκους αξιολόγησης, τους διάφορους διεθνείς οργανισμούς και τους επενδυτές στο εξωτερικό», πρόσθεσε.

Η κυβέρνηση πρόκειται επίσης να ολοκληρώσει μια ταχεία προσπάθεια ιδιωτικοποιήσεων στον τραπεζικό τομέα, η οποία ξεκίνησε πριν από σχεδόν ένα χρόνο με την πλήρη αποχώρηση του κράτους από την Eurobank Ergasias Services and Holdings SA, την Alpha Bank και την Τράπεζα Πειραιώς.

Στις αρχές Οκτωβρίου, το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας -ένα εργαλείο ανακεφαλαιοποίησης τραπεζών που δημιουργήθηκε κατά την έναρξη των προγραμμάτων διάσωσης της Ελλάδας- σχεδιάζει να προχωρήσει σε περαιτέρω πώληση μεριδίου της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος ΑΕ.

«Μια πρόσθετη πώληση μετοχών από αυτές που κατέχει το ΤΧΣ είναι πιθανό να συμβεί τον Οκτώβριο – υπό την προϋπόθεση βέβαια ότι οι συνθήκες της αγοράς θα είναι ευνοϊκές», δήλωσε ο κ. Χατζηδάκης, χωρίς να αποκαλύψει περαιτέρω λεπτομέρειες σχετικά με τον ακριβή χρόνο ή το μέγεθος μιας τέτοιας προσφοράς.

Προκειμένου η Εθνική Τράπεζα να μην έχει κανένα ανταγωνιστικό μειονέκτημα σε σχέση με τις άλλες τρεις μεγάλες τράπεζες της χώρας, «πρόθεση της κυβέρνησης είναι να καταργηθούν τα ειδικά δικαιώματα που έχει το Δημόσιο επί του δανειστή», πρόσθεσε ο υπουργός.

   Παράλληλα, όπως προκύπτει από τα στοιχεία του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους, τα ταμειακά διαθέσιμα του ελληνικού Δημοσίου μειώθηκαν στα 19,4 δισ. ευρώ από 21,2 δισ. ευρώ, αντιστοίχως.

   Σε επίπεδο γενικής κυβέρνησης, το δημόσιο χρέος μειώθηκε στο τέλος του πρώτου τριμήνου φέτος στα 356 δισ. ευρώ, από 356,6 δισ. ευρώ που ήταν στο τέλος του 2023.

   Σημειώνεται, ότι στα διαθέσιμα αυτά συμπεριλαμβάνεται και το λεγόμενο «σκληρό μαξιλάρι» (cash buffer) των 15,7 δισ. ευρώ.

   Από το συνολικό χρέος, μόνο το 26% είναι διαπραγματεύσιμο στη δευτερογενή αγορά, ενώ το υπόλοιπο 74% αφορά στα διακρατικά δάνεια των μνημονίων.

   Συγκεκριμένα, τα δάνεια του Μηχανισμού Στήριξης ανέρχονται σε 227 δισ. ευρώ, ενώ άλλα 7,2 δισ. ευρώ αφορούν ειδικά και διακρατικά δάνεια.

   Το ύψος των υφιστάμενων εγγυήσεων που έχει χορηγήσει το ελληνικό Δημόσιο παρέμεινε αμετάβλητο στο τέλος του πρώτου τριμήνου, στα 26,8 δισ. ευρώ.

   Όπως προκύπτει από το προφίλ του δημοσίου χρέους, τα 69,7 δισ. ευρώ (ποσοστό 17,2%) αφορούν σε ομόλογα και έντοκα γραμμάτια με διάρκεια έως 1 έτος. Τα 48,8 δισ. ευρώ (12%) αφορούν σε ομόλογα με διάρκεια έως 5 έτη και το 70,8% των ομολόγων ήτοι 287 δισ. ευρώ αφορούν σε μακροπρόθεσμα ομόλογα.

   Με τα δεδομένα αυτά, το ελληνικό Δημόσιο πρόκειται να «βγει στις αγορές» την ερχόμενη Τετάρτη 22 Μαΐου, στο πλαίσιο των προγραμματισμένων δημοπρασιών, επανεκδίδοντας ομολόγο, το οποίο θα ανακοινωθεί πιθανότατα αύριο. 

   Την ερχόμενη εβδομάδα (29/05), ο Οργανισμός Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους θα προχωρήσει στην προγραμματισμένη δημοπρασία εντόκων γραμματίων 26 εβδομάδων (εξάμηνης διάρκειας).

   Μετά ταύτα, με ενδιαφέρον αναμένεται η επαναξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας από τον διεθνή οίκο Αξιολόγησης Fitch, στο τέλος του μήνα (31/05).

   Υπενθυμίζεται ότι ο συγκεκριμένος οίκος αξιολόγησης έχει κατατάξει την πιστοληπτική ικανότητα της χώρας στην κατηγορία ΒΒΒ – , εκτιμώντας ότι οι προοπτικές της ελληνικής οικονομίας είναι «σταθερές».

Ο Ζαν Κλωντ Τρισέ τόνισε πως ανησυχεί για την επικινδυνότητα που παρατηρείται στην παγκόσμια οικονομική σφαίρα, και ιδιαίτερα για τα «βουνά» του δημοσίου χρέους που συσσωρεύονται.

Ο Τρισέ επεσήμανε πως το συνολικό υπερβάλλον δημόσιο χρέος στον κόσμο ανερχόταν στο 75% του παγκόσμιου ΑΕΠ πριν από το ξέσπασμα της χρηματοπιστωτικής κρίσης που πυροδότησε η κατάρρευση της αμερικανικής Lehman Brothers, ενώ σήμερα ανέρχεται στο 114% του παγκόσμιου ΑΕΠ.

Ως εκ τούτου, χαρακτήρισε την κατάσταση «πιο ανησυχητική» απ’ ότι ήταν στις συνθήκες που οδήγησαν στη μεγάλη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 – 2009.

Σε απόλυτους αριθμούς, τη «μαύρη πρωτιά στη σχετική λίστα κατέχει ο οικονομικός γίγαντας των ΗΠΑ, με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο να προβλέπει ότι το δημόσιο χρέος της χώρας θα ανέλθει σε 33,2 τρισεκατομμύρια δολάρια.

Αυτό σημαίνει ότι το χρέος των Ηνωμένων Πολιτειών θα ισούται με το 34,2% του συνολικού παγκόσμιου δημοσίου χρέους που έχουν όλες. Ως προς το ΑΕΠ της χώρας, εκτιμάται ότι μέχρι το τέλος του έτους ξεπεράσει το 123%.

Τη δεύτερη θέση με το μεγαλύτερο χρέος καταλαμβάνει η Κίνα με 14,7 τρισ. δολάρια ή 15,1% του παγκόσμιου χρέους. Το κινεζικό χρέος αντιστοιχεί στο 83% του ΑΕΠ.

Τη σκυτάλη παίρνει η Ιαπωνία με 10,8 τρισ. δολάρια ή 11% περίπου του παγκόσμιου κρατικού χρέους και αντιστοιχεί στο 255% του ΑΕΠ της.

Τέταρτη έρχεται η Βρετανία με 3,47 τρισ. δολάρια και 104% του ΑΕΠ της, πέμπτη η Γαλλία με 3,35 τρισ. δολάρια και 110% του ΑΕΠ και έκτη η Ιταλία με 3,14 τρισ. δολάρια και 144% του ΑΕΠ περίπου φέτος.

Η Γερμανία φιγουράρει στην 7η θέση με 2,9 τρισ. δολάρια ή 66% του ΑΕΠ της.

Αριθμοί που ζαλίζουν

Ως προς το ΑΠΕ τους, το Σουδάν, όπου βέβαια μαίνεται ο εμφύλιος πόλεμος, ξεπερνά οριακά την Ιαπωνία, με το χρέος της χώρας να αντιστοιχεί στο 256% του ΑΕΠ της έναντι 255,2% της Ιαπωνίας.

Από την πλευρά της, η Ελλάδα κερδίζει στο νήμα τη Σιγκαπούρη, μια από τις πλουσιότερες χώρες στον κόσμο, με 168% έναντι 167,9%. Την πεντάδα συμπληρώνει η Ιταλία με 144% του ΑΕΠ.

Όσον αφορά στη γείτονα Τουρκία, το δημόσιο χρέος της προς το ΑΕΠ ανέρχεται σε μόλις 34%.

Σύμφωνα με διεθνείς αναφορές, την πρωτιά σε αυτήν την κατηγορία φέρεται να καταλαμβάνει ο Λίβανος. Το δημόσιο χρέος της εν λόγω χώρας της Μέσης Ανατολής αναφέρεται πως ξεπερνά το 280% του ΑΕΠ και άρα είναι η πλέον υπερχρεωμένη χώρα παγκοσμίως με βάση αυτό το κριτήριο.

Ειδικότερα, στο τέλος του δεύτερου τριμήνου του 2023, ο λόγος του ακαθάριστου χρέους της γενικής κυβέρνησης προς το ΑΕΠ στη ζώνη του ευρώ ήταν 90,3%, έναντι 90,7% στο τέλος του πρώτου τριμήνου του 2023. Στην ΕΕ, ο λόγος επίσης μειώθηκε από 83,4% σε 83,1%.

Οι υψηλότεροι δείκτες του δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ στο τέλος του δεύτερου τριμήνου του 2023 καταγράφηκαν στην Ελλάδα (166,5%), στην Ιταλία (142,4%), στη Γαλλία (111,9%), στην Ισπανία (111,2%), στην Πορτογαλία (110,1%) και το Βέλγιο (106,0%) ενώ οι χαμηλότεροι στην Εσθονία (18,5%), τη Βουλγαρία (21,5%), το Λουξεμβούργο (28,2%), τη Δανία (30,2%) και τη Σουηδία (30,7%).

Σε σύγκριση με το πρώτο τρίμηνο του 2023, εννέα κράτη μέλη κατέγραψαν αύξηση του δείκτη χρέους προς ΑΕΠ στο τέλος του δεύτερου τριμήνου του 2023 και δεκαοκτώ μείωση.

Οι μεγαλύτερες αυξήσεις του λόγου παρατηρήθηκαν στην Κύπρο (+2,2 ποσοστιαίες μονάδες – π.μ.), τη Σλοβακία (+1,6 π.μ.), την Ιταλία (+1,5 π.μ.), τη Φινλανδία και την Εσθονία (και οι δύο +1,3 π.μ.), ενώ οι μεγαλύτερες μειώσεις καταγράφηκαν στην Λετονία (-3,5 π.μ.), Κροατία (-2,6 π.μ.), Πορτογαλία (-2,2 π.μ.), Ελλάδα (-2,1 π.μ.), Μάλτα (-1,7 π.μ.), Αυστρία (-1,6 π.μ.), Σλοβενία (-1,5 π.μ.), η Ολλανδία (-1,4 π.μ.), Γερμανία (-1,1 π.μ.) και Σουηδία (-1,0 π.μ.).

Η πρόταση προβλέπει τρία στοιχεία:

Πρώτον, την αύξηση του επιτρεπόμενου ορίου χρέους μίας χώρας – μέλους από το 60% του ΑΕΠ στο 100% του ΑΕΠ με παράλληλη διατήρηση του κανόνα για μείωση του υπερβάλλοντος χρέους κατά ένα εικοστό (5%) ετησίως μέχρι να επανέλθει το χρέος στο 100%. Η μείωση του χρέους θα διασφαλίζεται με την επίτευξη των αντίστοιχων πρωτογενών πλεονασμάτων. Σε περίπτωση ύφεσης ή επενδυτικού κενού, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα μπορεί να αναστέλλει την υποχρέωση μείωσης του χρέους.

Δεύτερον, τη διατήρηση του ορίου 3% για το δημοσιονομικό έλλειμμα, το οποίο θεωρείται ότι σε γενικές γραμμές λειτουργεί θετικά για τη δημοσιονομική σταθερότητα.

Τρίτον, προβλέπει την επιβολή πλαφόν στην αύξηση των δημοσίων δαπανών με βάση την τάση αύξησης του ΑΕΠ για τις χώρες – μέλη με χρέος μικρότερο από 100% του ΑΕΠ ή για τις χώρες με υψηλότερο χρέος, σε περίπτωση που είναι σε ύφεση ή έχουν επενδυτικό κενό. Από τις δαπάνες θα εξαιρούνται οι πόροι της ΕΕ για τη συγχρηματοδότηση επενδύσεων, εφάπαξ δαπάνες και η επίπτωση των αυτόματων σταθεροποιητών.

Η πρόταση του ESM είναι κατ’ αρχήν θετική για την Ελλάδα, καθώς μειώνει την απόσταση που πρέπει να καλύψει το χρέος της, το οποίο αυξήθηκε λόγω της πανδημίας πάνω από το 200% του ΑΕΠ, ενώ προβλέπεται και η δυνατότητα εξαιρέσεων από την προσαρμογή όταν υπάρχει επενδυτικό κενό, το οποίο στην Ελλάδα είναι επίσης σημαντικό.

Οι αλλαγές στους δημοσιονομικούς κανόνες που προτείνει ο ESM βασίζονται σε τρεις παραδοχές: Πρώτον, ότι μετά την πρόσφατη αύξηση του επιπέδου του χρέους των χωρών της ΕΕ λόγω του κορωνοϊού, το όριο του χρέους στο 60% του ΑΕΠ δεν είναι πλέον ρεαλιστικό, επειδή θα απαιτούσε πολύ υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα για πολύ μεγάλα χρονικά διαστήματα.

Δεύτερον, ότι η μείωση των επιτοκίων καθιστά δυνατή τη χρηματοδότηση υψηλότερου χρέους. Αν και αναμένεται ότι τα επιτόκια θα αυξηθούν από τα σημερινά πολύ χαμηλά επίπεδά τους, θεωρείται ότι θα συνεχίσουν να είναι χαμηλότερα σε σχέση με τα επίπεδά τους πριν από 25 – 30 χρόνια όταν είχαν καθορισθεί οι δημοσιονομικοί κανόνες με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ.

Τρίτον, ότι όλες οι χώρες της ΕΕ θα έχουν αυξημένες ανάγκες για δημόσιες επενδύσεις, ιδιαίτερα όσον αφορά τη μετάβαση στην πράσινη οικονομία.

Με άλλα λόγια, στόχος είναι να μην αποθαρρυνθούν με τους δημοσιονομικούς κανόνες οι δημόσιες επενδύσεις, όπως συνέβαινε στο παρελθόν.

Στην έκθεσή του, ο ESM αναφέρει σχετικά: «Μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση, οι προσπάθειες συμμόρφωσης με τους δημοσιονομικούς κανόνες πιθανόν αποθάρρυναν τις δημόσιες επενδύσεις. Η χρηματοπιστωτική κρίση και η συνακόλουθη πίεση των αγορών οδήγησε σε μειώσεις των δημόσιων επενδύσεων σε πολλές αναπτυγμένες οικονομίες. Η μείωση των δημόσιων επενδύσεων ήταν σημαντική, ιδιαίτερα σε χώρες που ήταν σε προγράμματα οικονομικής προσαρμογής, όπως η Ελλάδα, η Ιρλανδία και η Πορτογαλία. Μετά την πανδημία, οι χώρες θα πρέπει να αντιμετωπίσουν επενδυτικά κενά και να διασφαλίσουν πρόσθετη χρηματοδότηση για να επιτύχουν στόχους που έχουν τεθεί από ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες καθώς και να ενισχύσουν την ανάπτυξη».

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει ότι στην ΕΕ θα απαιτηθούν νέες επενδύσεις 260 δισ. ευρώ ετησίως ή περίπου το 1,5% του ΑΕΠ του 2018 για να επιτευχθούν οι στόχοι για τη μείωση των ρύπων κατά 55% έως το 2030, ενώ η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων εκτιμά ότι το συνολικό κενό για επενδύσεις υποδομών στην ΕΕ θα φθάσει τα 155 δισ. ευρώ τον χρόνο για την επίτευξη των στόχων αυτών. Αντίστοιχα, υπάρχει ένα κενό 1% του ΑΕΠ της ΕΕ όσον αφορά την τεχνολογία της πληροφορικής και των επικοινωνιών.