Μανώλης Δράκος

Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι διαφορές στα τέλη ανάμεσα στις περιοχές είναι μεγάλες και ότι η επιβάρυνση αυτή μεταφέρεται απευθείας στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος των νοικοκυριών, αποτελώντας ουσιαστικό μέρος του ετήσιου κόστους για κάθε σπίτι.

Τα κύρια ευρήματα της έρευνας συνοψίζονται στα εξής:

– Για πρώτη φορά συγκεντρώθηκαν ενιαία οι συντελεστές δημοτικών τελών σε όλους τους δήμους

• Η μελέτη περιλαμβάνει τους συντελεστές ανά τετραγωνικό μέτρο κατοικίας και τη μέση ετήσια επιβάρυνση ανά νοικοκυριό για κάθε έναν από τους 332 δήμους της χώρας.

-Υπάρχουν τεράστιες διαφορές στα δημοτικά τέλη μεταξύ περιοχών

• Ορισμένοι δήμοι έχουν πολύ υψηλότερα τέλη για τις ίδιες υπηρεσίες καθαριότητας και ηλεκτροφωτισμού σε σχέση με άλλους.

-Πρωταθλητές κόστους ανά τετραγωνικό μέτρο (€/τ.μ.)

• Δήμος Ύδρας: 3,28 €/τ.μ.
• Δήμος Άργους‑Μυκήνων: 2,95 €/τ.μ.
• Δήμος Νέας Προποντίδας: 2,85 €/τ.μ.
• Άλλοι δήμοι έχουν πολύ χαμηλότερους συντελεστές (π.χ. Δήμος Τανάγρας: 0,48 €/τ.μ.).

-Τεράστιες διαφορές στην ετήσια επιβάρυνση για νοικοκυριά

• Οι μέσες ετήσιες επιβαρύνσεις ανά νοικοκυριό κυμαίνονται από 28 € σε πολύ φθηνούς δήμους (π.χ. Ανάφη) έως πάνω από 290 € σε δήμους με υψηλά τέλη (π.χ. Άργος‑Μυκήνες).

-Αύξηση ή μείωση τελών για το 2026

• 34 δήμοι αύξησαν τα δημοτικά τέλη για το 2026 — σε κάποιες περιπτώσεις κατά πάνω από 40%.
• Μόλις 6 δήμοι μείωσαν τα τέλη.

Στους μεγάλους δήμους της χώρας, η εικόνα ποικίλει έντονα:

• Στον Δήμο Αθηναίων, ο συντελεστής ανέρχεται περίπου σε 1,40 €/τ.μ., με μέση ετήσια επιβάρυνση γύρω στα 100 €.

• Στη Θεσσαλονίκη, οι χρεώσεις κυμαίνονται γύρω στα 1,40–1,50 €/τ.μ., με ανάλογη επιβάρυνση περίπου 100–110 € για ένα μέσο νοικοκυριό.

• Στην Πάτρα, ο συντελεστής είναι χαμηλότερος (1,00 €/τ.μ.), με μέση ετήσια επιβάρυνση περίπου 85 €.

• Αντίθετα, στη Λάρισα, οι χρεώσεις είναι από τις υψηλότερες (2,47 €/τ.μ.), με μέση επιβάρυνση 219 € για νοικοκυριά, ενώ στο Ηράκλειο η αύξηση το 2026 ανεβάζει τον συντελεστή στα 1,50 €/τ.μ., με κόστος άνω των 150 €.

Η έρευνα δείχνει ότι ορισμένοι δήμοι έχουν αυξήσει σημαντικά τα τέλη φέτος, ενώ άλλοι τα διατήρησαν στα ίδια επίπεδα, δημιουργώντας μεγάλες διαφορές στο ετήσιο κόστος για τα νοικοκυριά. Οι επιβαρύνσεις αυτές αποτελούν σημαντικό παράγοντα στο συνολικό κόστος της ενέργειας, καθώς εισπράττονται μέσω των λογαριασμών ρεύματος, επηρεάζοντας άμεσα τον προϋπολογισμό κάθε οικογένειας.

Συνολικά, η μελέτη αναδεικνύει τις τεράστιες ανισότητες στα δημοτικά τέλη, καθώς και την ανάγκη για μεγαλύτερη διαφάνεια και ισορροπία, ώστε τα νοικοκυριά να μπορούν να υπολογίζουν με ακρίβεια τις υποχρεώσεις τους, ανεξάρτητα από τον δήμο στον οποίο κατοικούν.

Βέβαια, το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι ο μισθός είναι ένας. Κι απ΄αυτόν πρέπει να βγουν όλες οι υποχρεώσεις σε ένα νοικοκυριό. Γι αυτό και δεν φτάνει (ο μισθός) παρά μόνο για το πρώτο δεκαπενθήμερο του μήνα…

Οι μεγαλύτερες μέσες ετήσιες επιβαρύνσεις νοικοκυριών λόγω τελών

• Δήμος Άργους – Μυκηνών – 292 €
• Δήμος Ύδρας – 286 €
• Δήμος Πυλαίας – Χορτιάτη – 255 €
• Δήμος Επιδαύρου – 247 €
• Δήμος Εορδαίας – 246 €
• Δήμος Αργοστολίου – 241 €
• Δήμος Νέας Προποντίδας – 241 €
• Δήμος Σπετσών – 236 €
• Δήμος Ναυπλιέων – 232 €
• Δήμος Ηρακλειάς – 227 €

Οι μικρότερες μέσες ετήσιες επιβαρύνσεις νοικοκυριών λόγω τελών

• Δήμος Ανάφης – 28 €
• Δήμος Χάλκης – 36 €
• Δήμος Τανάγρας – 43 €
• Δήμος Αργιθέας – 47 €
• Δήμος Ικαρίας – 49 €
• Δήμος Μεγίστης – 54 €
• Δήμος Αστυπάλαιας – 54 €
• Δήμος Οιχαλίας – 56 €
• Δήμος Γαύδου – 61 €
• Δήμος Ελευσίνας – 65 €

Νίκος Γιαννόπουλος

Πρόσφατη έρευνα του ΑΠΘ δείχνει ότι ο Δήμος Νέας Ζίχνης (Σέρρες) παρουσίασε μείωση πληθυσμού περίπου ‑33% μέσα σε 10 χρόνια (από το 2011 μέχρι το 2021) ενώ ο Δήμος Κάτω Νευροκοπίου (Δράμα) παρουσίασε μείωση πληθυσμού περίπου 32%.

Εντονο επίσης είναι το πρόβλημα στο Παρανέστι του Δήμου Δράμας με μείωση 27% αλλά και στη Δωδώνη των Ιωαννίνων με μείωση στο 25%.

Από την ανάλυση των στοιχείων της απογραφής του 2021 προκύπτει ότι 247 από τους 332 δήμους της χώρας είχαν μείωση πληθυσμού μεταξύ 2011 και 2021, ενώ μόλις 85 είχαν αύξηση. Από αυτούς που μειώθηκαν, 19 δήμοι εμφάνισαν μείωση άνω του 20%, και τρεις δήμοι, αυτοί που προαναφέρθηκαν, είχαν μείωση άνω του 30%.

Τα παραπάνω στοιχεία αξιολογούνται ως σοβαρά και δείχνουν ότι οι περισσότεροι δήμοι με σημαντική πτώση βρίσκονται στη βόρεια Ελλάδα και την ηπειρωτική ενδοχώρα, όπου η μετανάστευση προς τα αστικά κέντρα είναι πιο έντονη. Επίσης οι δήμοι που βλέπουν τους πολίτες τους να αποχωρούν βρίσκονται στην ορεινή Ελλάδα και έχουν ως κοινό τους χαρακτηριστικό τη γήρανση του πληθυσμού.

Αν δούμε τα στοιχεία ανά περιφέρεια θα διαπιστώσουμε ότι από το 2011 μέχρι το 2021 οι περισσότερες περιφέρειες της χώρας παρουσίασαν μεγάλη πτώση στον πληθυσμό τους με πρωταθλήτριες την Περιφέρεια της Δυτικής Μακεδονίας (10,3%) και της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης (7,6%).

Τα συνοπτικά στοιχεία είναι τα ακόλουθα:

• Δυτική Μακεδονία: 254.595 → 283.689 — -10,3%
• Ανατολική Μακεδονία — Θράκη: 562.201 → 608.182 — -7,6%
• Στερεά Ελλάδα: 508.254 → 547.390 — -7,1%
• Θεσσαλία: 688.255 → 732.762 — -6,1%
• Πελοπόννησος: 539.535 → 577.903 — -6,6%
• Ήπειρος: 319.991 → 336.856 — -5,0%
• Δυτική Ελλάδα: 648.220 → 679.796 — -4,6%
• Κεντρική Μακεδονία: 1.795.669 → 1.880.058 — -4,6%
• Ιόνια Νησιά: 204.532 → 207.855 — -1,6%
• Βόρειο Αιγαίο: 194.943 → 199.231 — -2,2%
• Αττική: 3.814.064 → 3.827.624 — -0,4%

Βλέπουμε ότι μόνο σε δύο περιφέρειες, της Αττικής και των Ιονίων Νήσων, δεν υπήρξε αξιόλογη μεταβολή.  Υπάρχουν, τέλος, και δύο περιφέρειες στις οποίες ο πληθυσμός αυξήθηκε, στο Νότιο Αιγαίο κατά 6,1% και στην Κρήτη κατά 0,2%.

Ολα τα παραπάνω παρουσιάστηκαν για να εμπεδωθεί το ακόλουθο: Η αποψίλωση του πληθυσμού δεν είναι μόνο στατιστική έννοια, αλλά ζωντανή πραγματικότητα για τους κατοίκους, που βλέπουν τις κοινότητές τους να συρρικνώνονται και την καθημερινότητά τους να αλλάζει, πολλές φορές δραματικά προς το χειρότερο.

Η περιφέρεια κινδυνεύει να μετατραπεί σε έναν χώρο όπου η ιστορία και η παράδοση επιβιώνουν μόνο μέσα από τις αφηγήσεις των λιγοστών κατοίκων που παραμένουν. Το μέλλον των επαρχιακών δήμων θα εξαρτηθεί από τις πολιτικές στήριξης, την τοπική ανάπτυξη και τη δυνατότητα να κρατήσουν τους νέους και τις οικογένειες σε μια κοινωνία που συνεχώς αλλάζει.

Αναμφισβήτητα τον κυριότερο ρόλο θα παίξουν οι ευκαιρίες δουλειάς. Ο κυριότερος λόγος της εσωτερικής μετανάστευσης είναι ακριβώς αυτό, η έλλειψη προοπτικής για ικανοποιητική, όχι μόνο οικονομικά αλλά και ψυχικά, εργασία.

Τα στοιχεία όμως δεν είναι ενθαρρυντικά.

Η Δυτική Μακεδονία καταγράφει ποσοστά ανεργίας υψηλότερα από τον εθνικό μέσο όρο. Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για το Γ’ τρίμηνο του 2025, η ανεργία στην περιφέρεια έφτασε 16,5%. Μιλάμε για νούμερο διπλάσιο και κάτι από το μέσο όρο της χώρας που πλέον έχει υποχωρήσει κάτω από το 8%.

Στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη η ανεργία ανέρχεται στο 10%, επίσης αρκετά υψηλότερη από τον εθνικό μέσο όρο.

Τέλος, τα αντίστοιχα ποσοστά της νεανικής ανεργίας για τις δύο περιφέρειες ανέρχονται πολύ πάνω από το 20%. Η νεανική ανεργία αποτελεί ένδειξη ότι οι νέοι αντιμετωπίζουν ιδιαίτερες δυσκολίες στην ένταξη στην αγορά εργασίας, γεγονός που μπορεί να συνδέεται με μετανάστευση, επέκταση επισφαλών θέσεων εργασίας, ή έλλειψη τοπικών ευκαιριών απασχόλησης.

Και κάπως έτσι ο φαύλος κύκλος που “θρέφει” το δημογραφικό πρόβλημα συνεχίζεται χωρίς να διαφαίνεται κάτι στο άμεσο μέλλον που θα μπορούσε να τον σπάσει.

Ο υπουργός ανέφερε ειδικότερα ότι αυτή τη στιγμή γίνεται διαβούλευση μεταξύ του υπουργείου Εσωτερικών και των αυτοδικοικητικών αρχών, της ΚΕΔΕ και της ΕΝΠΕ, προκειμένου -και με ορόσημο τη γενική συνέλευσης της 17ης Δεκεμβρίου της ΚΕΔΕ- να ολοκληρωθεί το κείμενο για να ετοιμαστούν οι τελικές προτάσεις, ώστε να γίνει δημόσια διαβούλευση τον Ιανουάριο του 2026 και μετά, με την τυπική νομοθετική διαδικασία, να πάει ο Κώδικας στη Βουλή των Ελλήνων για ψήφιση.

Ο υπουργός χαρακτήρισε πολύ δύσκολο το εγχείρημα της δημιουργίας του Κώδικα καθώς, όπως υπογράμμισε, το σύστημα της αυτοδιοίκησης είναι απέραντο. Ενδεικτικά ανέφερε ότι υπάρχουν διατάξεις 60 χρόνων που ισχύουν σήμερα και ως παράδειγμα έφερε την οικονομική διαχείριση που ορίζεται από βασιλικό διάταγμα του ’58 και του ’59. Παράλληλα, είπε ότι ο Κώδικας ρυθμίζει πλέον πολύ περισσότερα θέματα από εκείνα που περιείχε ο Κώδικας δήμων και κοινοτήτων του 2006, που δεν προέβλεπε τίποτα για την οικονομική διαχείριση των δήμων, ούτε για τις Περιφέρειες.

Χρηματοδοτήσεις και προσωπικό

Με αφορμή τα αιτήματα των δήμων για την αύξηση της χρηματοδότησης και την υποστήριξή τους με προσωπικό, ο υπουργός διευκρίνισε ότι ο Κώδικας δεν περιέχει την κάθετη νομοθεσία, όπως την πολεοδομική νομοθεσία, τις πολιτικές δημόσιας υγείας και την κοινωνική πολιτική, αλλά είναι το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας της αυτοδιοίκησης και αγγίζει πολλά κομμάτια. «Ποτέ κανένας Κώδικας δεν έφερε χρηματοδοτικά εργαλεία. Τα χρηματοδοτικά εργαλεία είναι παράλληλα κανάλια, που υπάρχουν και θεσπίζονται κατά καιρούς», είπε και πρόσθεσε:

«Σε σχέση με το παρελθόν υπάρχουν πολλά χρηματοδοτικά εργαλεία, γι’ αυτό επιμένω στην απορροφητικότητά τους από την πλευρά των δήμων. Είναι πολύ σημαντικό πράγμα η ολοκλήρωση, η ωρίμανση, η εκτέλεση, η παραλαβή έργων ώστε αμέσως να δημιουργείται χώρος για επόμενα έργα».

Από την άλλη πλευρά, ο κ. Λιβάνιος τόνισε ότι ο Κώδικας δεν περιέχει ζητήματα προσωπικού. Ειδικά στο θέμα του προσωπικού είπε ότι έχουν γίνει βήματα τα τελευταία χρόνια, καθώς εγκρίνεται το σύνολο των αιτημάτων για προσλήψεις στις ανταποδοτικές υπηρεσίες, ενώ λύθηκε το θέμα των αναπληρώσεων τους διορισμούς με την εντοπιότητα στους ορεινούς δήμους.

Στο σημείο αυτό, γνωστοποίησε ότι στο πλαίσιο των προσλήψεων του ΑΣΕΠ, όποιος δηλώσει κάποια θέση, διοριστεί σε αυτήν και δεν πάει θα έχει μια ποινή και θα μένει τρία χρόνια εκτός πινάκων. Προς αυτήν την κατεύθυνση -της επιτάχυνσης των προσλήψεων, ανέφερε ότι θα βοηθήσει πολύ και το νέο πληροφοριακό σύστημα του ΑΣΕΠ, που θα είναι έτοιμο σε λίγες εβδομάδες, θα ξανασχεδιαστεί σχεδόν στο σύνολό του και θα έχει διαλειτουργικότητες.

Τα βασικά σημεία του Κώδικα

Για τα βασικά σημεία του Κώδικα αυτοδιοίκησης, ο κ. Λιβάνιος επισήμανε ότι το πρώτο αφορά τα οργανωτικά ζητήματα, από τις κατηγοριοποιήσεις των δήμων ώς τον τρόπο εκλογής των δημοτικών και περιφερειαρχών αρχών που έχει καινοτομίες, όπως το σύστημα εκλογής σε έναν γύρο και η ηλεκτρονική ψηφοφορία.

Το δεύτερο βασικό σημείο σχετίζεται με τη διακυβέρνηση και τα νομικά πρόσωπα, για τα οποία υπάρχουν πολλές κατηγορίες. Στο θέμα αυτό, ο υπουργός ζήτησε τις προτάσεις των δημάρχων, ενώ σημείωσε ότι υπάρχει και ένα κομμάτι υπό επεξεργασία για την καταστατική θέση των αιρετών.

Το τρίτο βασικό ζήτημα ξεκινάει με την καταγραφή των αρμοδιοτήτων. Ο κ. Λιβάνιος σχολίασε ότι δεν υπήρχαν ποτέ μαζεμένες οι αρμοδιότητες των δήμων και των περιφερειών, έγινε η καταγραφή για πρώτη φορά σε ένα ενιαίο κείμενο, ενώ θεσπίζεται μόνιμος μηχανισμός και ανταλλαγής αρμοδιοτήτων μεταξύ διαφόρων επιπέδων της κρατικής διοίκησης και της αυτοδιοίκησης, με προϋπόθεση, όταν μεταφέρεται μια αρμοδιότητα να μεταφέρονται και οι πόροι, το προσωπικό και οι υποδομές.

Το τέταρτο κομμάτι του Κώδικα αφορά την οικονομική διαχείριση και προσπαθεί να “συμμαζέψει” πάρα πολλές διατάξεις που υπάρχουν και έχουν αλλάξει, είτε αφορούν την αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών είτε την αξιοποίηση της δημοτικής περιουσίας προς όφελος των δημοτών. Παράλληλα, ο υπουργός σημείωσε ότι η λογική των τοπικών συμβουλίων νέων θα αντικατασταθεί από έναν μηχανισμό νεολαίας με καθολική ψηφοφορία που θα μεταφέρει στο δημοτικό συμβούλιο τον σφυγμό της νεολαίας για μια σειρά θεμάτων.

Το πέμπτο τμήμα του Κώδικα αφορά σημαντικές αλλαγές στην καθημερινότητα των ΟΤΑ και, όπως είπε ο υπουργός, «φεύγουμε από την αποκεντρωμένη διοίκηση και πάμε στο μοντέλο της αυτοτελούς υπηρεσίας εποπτείας που είναι θεσμοθετημένη είναι από το 2010 αλλά δεκαπέντε χρόνια δεν έχει εφαρμοστεί». Ο ίδιος ανακοίνωσε ότι «καλώς εχόντων των πραγμάτων, στις αρχές του 2026 θα προκηρυχθούν οι θέσεις των 7 εποπτών» και πρόσθεσε:

«Επιλεγμένος μέσω ΑΣΕΠ θα είναι ο γενικός επόπτης νομιμότητας και ο μηχανισμός υποδοχής καταγγελιών θα μιλάει με τους άλλους ελεγκτικούς μηχανισμούς: Εθνική Αρχή Διαφάνειας, Γενικό λογιστήριο του κράτους, Διεύθυνση Δημοσιονομικών Ελέγχων, για έναν συντονισμό των ελέγχων, για να μην ελέγχουν οι διαφορετικές υπηρεσίες το ίδιο πράγμα».

Επιπλέον, σημείωσε ότι απαλλαγή από την αυτόφωρη διαδικασία θα έχει όχι μόνο ο δήμαρχος αλλά και οι αντιδήμαρχοι και οι αντιπεριφερειάρχες, που ασκούν καθήκοντα δημάρχου και περιφερειάρχη, ενώ υποθέσεις που αφορούν τα ανώτατα αιρετά μέλη της αυτοδιοίκησης θα εκδικάζονται άμεσα, χωρίς αναβολές.

Απαντώντας, άλλωστε, σε ερώτηση του δημάρχου Θεσσαλονίκης Στέλιου Αγγελούδη, ο κ. Λιβάνιος γνωστοποίησε ότι στις αρχές του 2026 θα προσληφθούν οι νέοι δημοτικοί αστυνομικοί.

Σε αναλυτική ανακοίνωση η ΠΟΕ-ΟΤΑ αναφέρεται στα εργασιακά ζητήματα του χώρου της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και τις επιπτώσεις τους τόσο στους εργαζόμενους, όσο και στους πολίτες που εξυπηρετούνται από τους Δήμους και τις δομές τους.

Μεταξύ άλλων επισημαίνει: «Οι Δήμοι βρίσκονται σε οικονομική ασφυξία. Πολλοί εξ αυτών αδυνατούν να πληρώσουν ακόμη και τη μισθοδοσία των εργαζομένων τους. Κρίσιμοι τομείς, όπως αυτοί της Καθαριότητας, του Πρασίνου, οι Κοινωνικές Δομές και οι Τεχνικές Υπηρεσίες λειτουργούν στα όρια τους. Ο δανεισμός, στον οποίο καταφεύγουν κάποιοι Δήμοι σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να αποτελέσει λύση.

Την ίδια στιγμή, οι πολίτες πληρώνουν υπέρογκες αυξήσεις Δημοτικών Τελών που ξεπερνούν κάθε λογική μόνο και μόνο για να καλυφθούν τα κενά που αφήνει η κρατική εγκατάλειψη. Το αντίκρισμα της οικονομικής επιβάρυνσης των πολιτών είναι δυσανάλογο των παρεχόμενων υπηρεσιών. Οι Παιδικοί Σταθμοί, τα Κ.Δ.Α.Π., οι Κοινωνικές Δομές, η Καθαριότητα κ.λπ. υποβαθμίζονται για χάρη των ιδιωτών και εργολάβων…

Οι εργαζόμενοι στους Ο.Τ.Α., που σηκώνουν καθημερινά στις πλάτες τους τη λειτουργία των Δήμων λέμε ξεκάθαρα: ΦΤΑΝΕΙ ΠΙΑ…!!!
• Δεν θα αποδεχτούμε τη κατάργηση των εργασιακών μας δικαιωμάτων.
• Δεν θα αποδεχτούμε την υποβάθμιση των υπηρεσιών για τους πολίτες.
• Δεν θα αποδεχτούμε τους Δήμους-Επιχειρήσεις, τους Δήμους που
λειτουργούν για τα συμφέροντα των λίγων.
Καλούμε όλους τους εργαζόμενους στους Ο.Τ.Α. την ΤΡΙΤΗ 16 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2025 να συμμετέχουν στην 24ωρη Πανελλαδική Απεργία και στην Συγκέντρωση Διαμαρτυρίας στην Πλατεία Συντάγματος-Αθήνα στις 11.00 το πρωί και να απαιτήσουν:
➢ Αξιοπρεπείς μισθούς, μαζικές προσλήψεις μόνιμου προσωπικού, επαρκή
χρηματοδότηση των Δήμων.
➢ Δημόσιες και Κοινωνικές υπηρεσίες προς όφελος των πολιτών και όχι των καρτέλ και των εργολάβων. Κατάργηση της αντεργατικής «διάταξης Βορίδη» και τερματισμός της «ομηρίας» χιλιάδων συμβασιούχων με την μονιμοποίηση τους.
➢ Να μπει τέλος στην φτώχεια, την ακρίβεια και την πολιτική εξαθλίωσης».

Στο σημερινό Υπουργικό Συμβούλιο τόνισε:

“Όταν με τον υπουργό Εσωτερικών κάναμε την αξιολόγηση του δημοσίου οι πολεοδομίες είχαν μόλις 3%. Παίρνουμε την τολμηρή απόφαση να μεταφέρουμε την αρμοδιότητα των οικοδομικών αδειών και των κατασκευών στο Κτηματολόγιο για να δημιουργήσουμε ένα συνεκτικό σύστημα που θα διευκολύνει ιδιοκτήτες κατασκευαστές και επενδυτές με one stop shop για κάθε ακίνητο που θα είναι λειτουργικό το 2026″.

Το μεγάλο ερώτημα λοιπόν είναι πώς θα στελεχωθούν πλέον οι νέες ΥΔΟΜ που θα μεταβιβαστούν στο Κράτος και κυρίως, πώς θα γίνονται οι έλεγχοι.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση της ΠΟΕ ΟΤΕ:

“Η αλήθεια είναι ότι υπάρχει μια διαχρονική απαξίωσή των υπηρεσιών που τις έχει οδηγήσει στην ακραία υποστελέχωση, τακτική που ακολουθείται στο σύνολο του Δημοσίου, προκειμένου να ανοίγουν την πόρτα στα ιδιωτικά συμφέροντα.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που είχαν παρουσιαστεί σε ημερίδα των εργαζομένων στις Υπηρεσίες Δόμησης (Υ.ΔΟΜ.) πριν μερικούς μήνες, από τους 325 Δήμους της χώρας, μόνο οι 179 (ποσοστό 55%) διαθέτουν ενεργή Υπηρεσία Δόμησης (Υ.ΔΟΜ.). Πολλές από αυτές υπολειτουργούν, με μόλις 1 έως 3 Μηχανικούς ή και καθόλου προσωπικό Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης (Π.Ε.), ενώ υπάρχουν περιπτώσεις όπου οι υπάλληλοι εργάζονται για περισσότερους από έναν Δήμους. Ενδεικτικά, η ΥΔΟΜ Πειραιά εξυπηρετεί δέκα (10) Δήμους”.

Στους δήμους παραμένει η αρμοδιότητα των σχεδίων πόλης, τα ρυμοτομικά σχέδια και οι πράξεις εφαρμογής.

Οι δημοτικές Υπηρεσίες Δόμησης είναι υπεύθυνες για την εξέταση και έγκριση των αιτήσεων για οικοδομικές άδειες, διασφαλίζοντας τη συμμόρφωση των κατασκευών με τις διατάξεις του ΝΟΚ και τα τοπικά πολεοδομικά σχέδια. Οι μηχανικοί που αναλαμβάνουν την έκδοση οικοδομικής άδειας υποβάλλουν τα απαραίτητα σχέδια και δικαιολογητικά. Η Υπηρεσία Δόμησης ελέγχει τη νομιμότητα και την πληρότητα του φακέλου πριν από την έκδοση της άδειας.

Ο νέος ΝΟΚ έφερε αντιδράσεις από πολλούς δήμους οι οποίοι υποστήριξαν ότι με τα μπόνους δόμησης που “ξεκλειδώνουν”, δημιουργούνται οι προϋποθέσεις ώστε να εκτοξευθεί η δόμηση σε ποσοστό ακόμη και 80%. Υπενθυμίζεται πως με τη ψήφιση του Νόμου 4067/2012, ο ΝΟΚ έφερε μια σειρά από κίνητρα δόμησης (μπόνους). Έκτοτε δεν προσμετρώνται στον συντελεστή δόμησης οι πυλωτές, οι ημιυπαίθριοι χώροι, τα ενεργειακά “πράσινα” χαρακτηριστικά (πχ φωτοβολταϊκά) και οι βοηθητικοί χώροι εντός δώματος, έως 35 τμ.

Επιτρέπει: την κατασκευή, πάνω από το μέγιστο επιτρεπόμενο ύψος της περιοχής, βάσει των γενικών διατάξεων του Ν.Ο.Κ., στέγης με σοφίτα, χώρου απόληξης κλιμακοστασίου και ανελκυστήρα, καθώς και ασκεπούς πισίνας, εφόσον οι κατασκευές αυτές εντάσσονται σε ενιαίο αισθητικό σύνολο, έχουν μικρό μέγεθος, ανεγείρονται σε θέση του δώματος που βρίσκεται σε σημαντική υποχώρηση από την πρόσοψη, οπότε δεν προσομοιάζουν μορφολογικά με όροφο, και έχουν εγκριθεί από το Συμβούλιο Αρχιτεκτονικής.

Αντισυνταγματικό κρίθηκε μόνον το “μπόνους” για υπόγεια γκαράζ εκτός περιγράμματος όταν βρίσκονται σε παραδοσιακά τμήματα οικισμών (όπως στην Κηφισιά).

Παράλληλα, ενισχύθηκε το ύψος και ο επιτρεπόμενος όγκος (βλ. μπόνους στον συντελεστή δόμησης και το ύψος των οικοδομών), σε περιπτώσεις “βιοκλιματικών κτηρίων” ή αναπλάσεων. 

Εν συνεχεία, πολλοί δήμοι της Ελλάδας αντέδρασαν, καταθέτοντας προσφυγές το 2024, κατά αδειών του ΝΟΚ, ώστε να περιοριστούν οι άδες για οικοδόμηση ψηλών κτηρίων. Πρόσφατα το ΣτΕ “ξεπάγωσε” τη συνέχιση των εργασιών σε έργα που κρίνεται πως είχαν εκκινήσει νόμιμα έως και την 11η Δεκεμβρίου 2024.

Δούκας: Ο χριστουγεννιάτικος μποναμάς της κυβέρνησης στους δήμους, είναι ανεπιθύμητος

Έντονη ήταν η αντίδραση από τον δήμαρχο Αθηναίων Χάρη Δούκας με αφορμή την παρουσίαση του νομοσχεδίου για τις πολεοδομίες στο Υπουργικό Συμβούλιο.

“Σήμερα το Υπουργικό Συμβούλιο αποφάσισε να αφαιρέσει από τους δήμους τις πολεοδομίες (ΥΔΟΜ), το βασικό εργαλείο που διαθέτουμε για να οργανώνουμε τις πόλεις μας, να βάζουμε κόφτες στα σχέδια τσιμεντοποίησης”, αναφέρει ο δήμαρχος μεταξύ άλλων. Αναφορά κάνει και στον νέο Νέο Οικοδομικό Κανονισμό.

Πρακτικά, η αρμοδιότητα των ΥΔΟΜ για τα κρίσιμα θέματα δόμησης και αντιμετώπισης των αυθαιρέτων περνάει στην κεντρική κυβέρνηση.

ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ Η ΑΝΑΡΤΗΣΗ

Όλο και πιο χαμηλά…

Όλο και πιο συγκεντρωτικά, όλο και πιο αναποτελεσματικά, όλο και πιο επιθετικά η κυβέρνηση απέναντι στους δήμους.

Σήμερα το Υπουργικό Συμβούλιο αποφάσισε να αφαιρέσει από τους δήμους τις Πολεοδομίες, το βασικό εργαλείο που διαθέτουμε για να οργανώνουμε τις πόλεις μας, να βάζουμε κόφτες στα σχέδια τσιμεντοποίησης (βλέπε ΝΟΚ), να σχεδιάζουμε μαζί με τους δημότες πώς θα γίνουν πιο βιώσιμες και λειτουργικές.

Ο χριστουγεννιάτικος μποναμάς της κυβέρνησης στους δήμους, είναι ανεπιθύμητος. Καλούμε τους βουλευτές απ’ όλα τα κόμματα, που νοιάζονται για τις περιοχές τους, να της τον επιστρέψουν….”.

Εξαπολύοντας επίθεση στην κυβέρνηση για την πόλιτική της έναντι των ΟΤΑ, ο Χ. Δούκας σημείωσε χαρακτηριστικά ότι «είμαστε χειρότερα από πέρσι. Η κατάσταση των δήμων δεν βελτιώθηκε. Η κυβέρνηση, όχι μόνο δεν διόρθωσε λάθη και παραλείψεις του παρελθόντος, αλλά έβαλε σε εφαρμογή νέα μέτρα υποβάθμισης του θεσμού και υπονόμευσης των δήμων. Όταν η κυβέρνηση δεν μας ξεχνούσε επιδεικτικά, ασχολούταν μαζί μας για να μας κάνει φτωχότερους σε πόρους και αρμοδιότητες».

Ο Χ. Δούκας συμπλήρωσε ότι «οι περισσότερες τοπικές Αρχές αντιμετωπίζουν σοβαρές ελλείψεις προσωπικού, γεγονός που μειώνει την επιχειρησιακή τους ικανότητα. Οι οικονομικοί πόροι των τοπικών Αρχών δεν είναι ανάλογοι. Η δημοσιονομική αυτονομία των ΟΤΑ είναι πολύ αδύναμη, η πιο αδύναμη σε όλη την Ευρώπη. Η ελεύθερη άσκηση των καθηκόντων των δημάρχων παρεμποδίζεται από εθνική νομοθεσία, που επιτρέπει την εύκολη άσκηση διώξεων εναντίον τους. Αυτή είναι η πραγματική κατάσταση, και όχι το ότι σχεδόν πλουτίσαμε αλλά δεν το καταλάβαμε, που σχεδόν παρουσιάστηκε σήμερα από αρκετούς από την κυβέρνηση».

«Τι να κάνουμε λοιπόν; Θα συνεχίσουμε να περιφέρουμε τις προτάσεις μας από συνάντηση σε συνάντηση; Ή θα υπερασπιστούμε την αξιοπρέπειά μας;», διερωτήθηκε, για να συμπληρώσει ότι «πρέπει να παλέψουμε, να μην φοβηθούμε και να κάνουμε ό,τι χρειαστεί. Να κλείσουμε τους Δήμους, να βγούμε στους δρόμους για τα αιτήματά μας, που είναι αιτήματα της Κοινωνίας των Πολιτών.
Είναι πάρα πολύ σημαντικό να μην συνθηκολογήσουμε με τη στασιμότητα και με τα προβλήματα.
Χρειάζεται τόλμη και θάρρος για να διεκδικήσουμε την ύπαρξή μας. Γιατί αυτό διακυβεύεται».

«Όπως ακριβώς έγινε και με το MyCoast, το οποίο έβαλε τάξη στις παραλίες μας, έτσι είμαι σίγουρος ότι και το MyStreet θα βάλει τάξη στους δρόμους και στις πλατείες μας» ανέφερε κατά τη διάρκεια της παρουσίασης ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης.

Ο κ. Μητσοτάκης τόνισε ότι προκειμένου να ολοκληρωθούν όλα τα βήματα τα οποία απαιτούνται ώστε το MyStreet να γίνει τελείως λειτουργικό, απαιτείται η συνεργασία όλων των δήμων, με την ενσωμάτωση των σχετικών στοιχείων στην ψηφιακή πλατφόρμα. Ο κ. Μητσοτάκης σημείωσε ότι οι δήμαρχοι και πολιτικά θα είναι ωφελημένοι αν συνταχθούν με την πλειοψηφία των πολιτών οι οποίοι απαιτούν να έχουν πρόσβαση στον δημόσιο χώρο και πρόσθεσε ότι η συγκεκριμένη εφαρμογή θα βάλει τάξη στους δρόμους.

«Τώρα πια έχουν οι πολίτες τη δυνατότητα να διαπιστώνουν ανά πάσα στιγμή σε πραγματικό χρόνο αν αυτό συμβαίνει και προφανώς να προβαίνουν και στη σχετική καταγγελία αν θεωρούν ότι υπάρχει παράνομη καταπάτηση δημόσιου χώρου» υπογράμμισε ο πρωθυπουργός.

Ο κ. Μητσοτάκης είπε ακόμη ότι το MyStreet «είναι μία εφαρμογή που, όπως είδαμε, δίνει δυνατότητα σε οποιονδήποτε πολίτη, αλλά και δημοτικό υπάλληλο, δημοτικό αστυνομικό, να μπορεί να διαπιστώνει ανά πάσα στιγμή αν ένας δημόσιος χώρος έχει παραχωρηθεί και σε ποια έκταση νόμιμα ή αν έχει υπάρξει οποιαδήποτε παράβαση από αυτές τις οποίες, δυστυχώς, συχνά βλέπουμε και στις πόλεις μας, αλλά και στους τουριστικούς μας προορισμούς».

Ο πρωθυπουργός, τέλος, κάλεσε τους πολίτες να κατεβάσουν τη σχετική εφαρμογή και να την αξιοποιήσουν και κατέληξε λέγοντας ότι «δική μας υποχρέωση είναι να δεσμευθούμε, όπως το κάναμε στην περίπτωση του MyCoast, ότι όποτε υπάρχουν καταγγελίες, αυτές θα ερευνώνται, έτσι ώστε και οι πολίτες να γίνουν σύμμαχοι σε αυτή την πολύ μεγάλη συμμαχία την οποία κάνουμε, πολιτεία, αυτοδιοίκηση, πολίτες, για την ανάκτηση του δημόσιου χώρου».

Στο MyStreet app, το οποίο μπορούν οι πολίτες να κατεβάσουν στο κινητό τηλέφωνό τους ή στο tablet τους, ο χρήστης έχει πρόσβαση, μέσα από εύχρηστους διαδραστικούς χάρτες, σε σημαντικές πληροφορίες και λειτουργίες όπως:

-Κοινόχρηστοι χώροι: Εμφάνιση ενεργών μισθώσεων με λεπτομέρειες όπως εμβαδόν, διάρκεια ισχύος και όρια παραχωρημένης έκτασης.

-Σημεία φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων: Χάρτης με διαθέσιμους φορτιστές και στοιχεία όπως πάροχος και ισχύς.

-Ασφαλή σημεία συγκέντρωσης: Προβολή καθορισμένων σημείων καταφυγής σε περιπτώσεις εκτάκτων αναγκών.

-Σύντομα, η εφαρμογή θα περιλαμβάνει πληροφορίες και για τις θέσεις στάθμευσης ΑμεΑ και τα σημεία όπου είναι εγκατεστημένοι απινιδωτές.

Σε περίπτωση που ο χρήστης αποφασίσει να προχωρήσει σε καταγγελία, επιλέγει από τη λίστα τον τύπο καταγγελίας ανάλογα με την παράβαση που έχει εντοπίσει (π.χ. υπέρβαση ορίων τραπεζοκαθισμάτων, παρακώλυση πρόσβασης ΑμεΑ). Προαιρετικά, μπορεί να προσθέσει περιγραφή στο πεδίο σχολίων. Αφού συμπληρώσει τη φόρμα, ο χρήστης καθορίζει αν η καταγγελία θα είναι ανώνυμη ή επώνυμη.

Μέχρι στιγμής, σε διάστημα 20 ημερών που λειτουργεί η εφαρμογή, έγιναν 5.736 καταχωρημένες παραχωρήσεις από 60 δήμους, ενώ 9.381 πολίτες έχουν κατεβάσει την εφαρμογή και έχουν υποβληθεί 1.273 παράπονα.

Ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου σημείωσε: «To MyStreet κάνει αυτό το οποίο και ο τίτλος του λέει: τακτοποιεί τον δρόμο, το πεζοδρόμιο ή την πλατεία. Είναι ένα εργαλείο το οποίο κυρίως απευθύνεται και συσχετίζεται με τους κοινόχρηστους χώρους. Όμως, επειδή δεν είχαμε κοινή εφαρμογή για γεωχωρική πληροφορία, μας βοηθάει και σε μερικά ακόμα σημαντικά στοιχεία οργάνωσης των πόλεών μας». Και συμπλήρωσε: «Έχουμε ήδη 1.273 παράπονα. Είναι πολύ σημαντικό ότι χωρίς καν να έχει κοινωνηθεί, διαφημιστεί η εφαρμογή ιδιαίτερα, πολίτες και ένοικοι θέλουν να πάρουν πίσω τον κοινόχρηστο χώρο. Σε συνεργασία με την αυτοδιοίκηση, αυτό μπορούμε να το πετύχουμε».

Όπως ανέφερε ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, το 2025 αυξήθηκαν οι έλεγχοι και οι παραβάσεις που βεβαίωσε η Ελληνική Αστυνομία για τραπεζοκαθίσματα. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέθεσε, το α’ εξάμηνο του 2025 διενεργήθηκαν 33.452 έλεγχοι και βεβαιώθηκαν 998 παραβάσεις έναντι 31.391 ελέγχων και 743 παραβάσεων το αντίστοιχο διάστημα του 2024.

Ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος επισήμανε: «Θέλουμε την άσκηση πίεσης από την πλευρά των πολιτών ειδικά προς τις αυτοδιοικητικές δημοτικές αρχές, έτσι ώστε να αξιοποιήσουν αυτή την ψηφιακή εφαρμογή, να περάσουν όλα τα στοιχεία και να μπορέσουμε να έχουμε μια πιο αρμονική συμβίωση και συνύπαρξη των πεζών με τους επιχειρηματίες της εστίασης, με όσους επισκέπτονται και αξιοποιούν τις επιχειρήσεις εστίασης. Δεν θέλουμε, προφανώς, καταστρατήγηση δικαιωμάτων κανενός από καμία πλευρά. Θέλουμε, όμως, έναν δημόσιο χώρο που πρέπει να αποδίδει σεβασμό ειδικά στους πιο ευάλωτους συμπολίτες μας που θέλουν να περπατούν ελεύθερα και με ασφάλεια στην πόλη τους».

Ο πρόεδρος της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) Λάζαρος Κυρίζογλου τόνισε από την πλευρά του: «Ο δημόσιος χώρος πρέπει να ξανακερδηθεί από την κοινωνία. Δεν μπορεί μία μητέρα με ένα καρότσι και δύο παιδιά να μην μπορεί να περάσει μεταξύ του χώρου κύριας χρήσης και του δεύτερου μαγαζιού που έχουν κάνει στα πεζοδρόμια. Εμείς από την πρώτη στιγμή ταχθήκαμε υπέρ της εφαρμογής. Κερδισμένος θα βγει αυτός που θα το εφαρμόσει, έστω κι αν προσωρινά δυσανασχετήσουν κάποιοι».

Ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης Στέλιος Αγγελούδης, επικεφαλής του μεγαλύτερου δήμου της χώρας που έχει καταχωρήσει όλες τις μισθώσεις (περισσότερες από 1.200), επισήμανε: «Πραγματικά είναι μια εφαρμογή που μας λύνει τα χέρια, ένα εργαλείο που λύνει τα χέρια όχι μόνο στους πολίτες που προχωρούν σε καταγγελίες, αλλά και στα όργανα της Δημοτικής Αστυνομίας, που πλέον δεν χρειάζεται να βγαίνουν, όσο κι αν ακούγεται αναχρονιστικό, με τις μεζούρες. Οι ίδιοι πλέον μπορούν ανά πάσα στιγμή και στον ελάχιστο χρόνο να βλέπουν που υπάρχει και σε ποιο βαθμό η παραβατικότητα».

Ειδικότερα, το Ελεγκτικό Συνέδριο δημοσίευσε έκθεση ελέγχου που πραγματοποίησε σε 14 δήμους σχετικά με την κατάληψη κοινόχρηστων χώρων από καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος για την ανάπτυξη τραπεζοκαθισμάτων.

Ο έλεγχος διενεργήθηκε σε 14 δήμους και πραγματοποιήθηκαν επιτόπιοι έλεγχοι σε 476 καταστήματα. Από τους ελέγχους προέκυψε ότι 237 καταστήματα (ποσοστό 50%) καταλάμβαναν κοινόχρηστο χώρο χωρίς άδεια και 129 καταστήματα (ποσοστό 27%) καταλάμβαναν κοινόχρηστο χώρο καθ’ υπέρβαση της σχετικής άδειας, με το συνολικό ποσοστό παραβατικότητας να ανέρχεται στο 77%.

Σύμφωνα με το Ελεγκτικό Συνέδριο, οι μηχανισμοί ελέγχου οι οποίοι εφαρμόζονται από τους δήμους, δεν συμβάλλουν αποτελεσματικά στη διαφύλαξη των κοινόχρηστων χώρων για τους ακόλουθους λόγους:

1. Δεν υφίσταται ενιαίο και συγκροτημένο κανονιστικό πλαίσιο σε τοπικό επίπεδο: Κανονιστικές αποφάσεις δήμων της περιφέρειας, με τις οποίες καθορίζονται οι κοινόχρηστοι χώροι που μπορούν να παραχωρηθούν σε ιδιώτες και οι όροι της παραχώρησης είναι ανεπίκαιρες, ελλιπείς και αποσπασματικές.
2. Δεν υφίσταται ενιαίο και πλήρως ενημερωμένο ηλεκτρονικό αρχείο ούτε διαλειτουργικότητα με τα λοιπά εμπλεκόμενα στην ελεγκτική διαδικασία τμήματα (εσόδων και δημοτικής αστυνομίας).
3. Κατά το στάδιο έκδοσης των αδειών δεν προκύπτει ότι τηρείται η νόμιμη διαδικασία και ότι γίνεται ουσιαστικός έλεγχος, ώστε να προλαμβάνονται φαινόμενα αυθαίρετης κατάληψης κοινόχρηστου χώρου.
4. Ο ελεγκτικός μηχανισμός δεν λειτουργεί αποτελεσματικά. Δεν υφίσταται ορθολογικός προγραμματισμός ελέγχων βάσει αξιολόγησης του κινδύνου αυθαίρετης κατάληψης κοινόχρηστου χώρου ανάλογα με την περιοχή, τη χρονική περίοδο και την επιχείρηση. Διενέργεια ελάχιστων ή και μηδενικών ελέγχων σε δήμους της περιφέρειας.
5. Δεν υφίσταται εύχρηστο σύστημα ενημέρωσης των πολιτών σχετικά με τους όρους παραχώρησης, ώστε να διασφαλίζεται η ενεργός συμμετοχή τους στην προστασία των κοινόχρηστων χώρων. Η ανάπτυξη της εφαρμογής “mystreet” είναι καθοριστικής σημασίας.
6. Για τις παραβάσεις που διαπιστώνονται διατυπώνονται συστάσεις ή επιβάλλονται κυρίως χρηματικές κυρώσεις χωρίς να παρακολουθείται η αποκατάσταση του κοινόχρηστου χώρου. Η απομάκρυνση σταθερών κατασκευών αποδεικνύεται ιδιαίτερα δυσχερής λόγω της εμπλοκής περισσότερων φορέων. Παρατηρείται μεγάλη απόκλιση μεταξύ του ποσού των βεβαιωθέντων προστίμων και του ποσού που τελικά εισπράττεται.

Συστάσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου

Το Ελεγκτικό Συνέδριο απευθύνει προς τους ελεγχόμενους φορείς τις εξής συστάσεις:

1. Να επικαιροποιήσουν και κωδικοποιήσουν τις κανονιστικές αποφάσεις που καθορίζουν τους κοινόχρηστους χώρους εντός της εδαφικής τους περιφέρειας, οι οποίοι δύνανται να παραχωρηθούν στους ιδιώτες καθώς και τους όρους χρήσης αυτών.
2. Να καταρτίσουν και να ενημερώνουν σε διαρκή βάση επικαιροποιημένο μητρώο παραχωρήσεων που θα παρέχει άμεση και αξιόπιστη πληροφόρηση για τις άδειες, τους όρους και τις προϋποθέσεις της παραχώρησης, ιστορικό ελέγχων και παραβάσεων.
3. Κατά το στάδιο έκδοσης των αδειών να γίνονται αυτοψίες, να τηρούνται οι νόμιμες προθεσμίες κατά την ανανέωση των αδειών και να γίνεται ουσιαστικός έλεγχος των δικαιολογητικών.
4. Να προγραμματίζονται και να διενεργούνται κάθε έτος τακτικοί έλεγχοι βάσει κριτηρίων επικινδυνότητας ανάλογα με την περιοχή, τη χρονική περίοδο και την επιχείρηση. Να γίνεται διασταύρωση των επιχειρήσεων που λειτουργούν με τα στοιχεία του επικαιροποιημένου μητρώου. Να επανελέγχονται επιχειρήσεις που έχουν επιδείξει παραβατική συμπεριφορά.
5. Μέχρι να τεθεί σε λειτουργία η εφαρμογή «mystreet», να μεριμνήσουν με κάθε πρόσφορο τρόπο για την ενημέρωση των πολιτών σχετικά με τους όρους της άδειας των καταστημάτων που αναπτύσσουν τραπεζοκαθίσματα σε κοινόχρηστο χώρο.
6. Προς διευκόλυνση των ελεγκτών να καταρτισθούν ευσύνοπτα εγχειρίδια ελέγχου με τη βασική μεθοδολογία του ελέγχου. Να εξετασθούν τρόποι με τους οποίους οι ελεγκτές κατά τη διεξαγωγή του ελέγχου θα έχουν άμεση πρόσβαση στα στοιχεία των παραχωρήσεων.
7. Όταν διαπιστώνονται παραβάσεις να επιβάλλονται οι προβλεπόμενες στον νόμο χρηματικές κυρώσεις και τα προβλεπόμενα διοικητικά μέτρα προς αποκατάσταση του κοινόχρηστου χώρου. Να παρακολουθείται η εφαρμογή των μέτρων. Η βεβαίωση των προστίμων να γίνεται όσο το δυνατόν εγγύτερα χρονικά με τη διαπίστωση της παράβασης. Να επισπεύδονται οι διαδικασίες απομάκρυνσης των αυθαίρετων σταθερών κατασκευών».

Και συνεχίζει: «Αυτή την φορά επιστράτευσε μια δημοσκόπηση κοινής γνώμης που παρουσιάστηκε με τυμπανοκρουσίες, για να υποδείξει και πάλι τους δήμους ως «αποδιοπομπαίους τράγους» για τα προβλήματα της καθημερινότητας των πολιτών και να στρέψει τα βλέμματα από την κατάρρευση του ΕΣΥ, την ταλαιπωρία του ΕΦΚΑ, τα προβλήματα ασφάλειας στην λειτουργία των ΑΕΙ, την συνεχή υποβάθμιση της δημόσιας εκπαίδευσης, την αναχρονιστική λειτουργία πολλών δημόσιων υπηρεσιών και την καλπάζουσα ακρίβεια.

Το κυβερνητικό μήνυμα που επικοινωνήθηκε ήταν «οι δήμοι κάτω από την βάση», σε μια επικίνδυνη απόπειρα να διαρρήξει την σχέση εμπιστοσύνης των πολιτών με τον εγγύτερο βαθμό εξουσίας, την Τοπική Αυτοδιοίκηση.

Οι δήμοι δεν φοβούνται να αξιολογηθούν. Ανησυχούν όμως για την κυβερνητική πρακτική, που αποδυναμώνει σταθερά τους δήμους από κάθε εργαλείο απαραίτητο για να είναι αποτελεσματικοί στο έργο τους. Ανησυχούν για τα τεχνάσματα μιας κυβέρνησης, που αφαιρεί από τους δήμους το 60% των θεσμοθετημένων τους πόρων, τους κρατά με ελλείψεις προσωπικού που ξεπερνούν το ¼ των αναγκών τους, νομοθετεί κόντρα στις ομόφωνες αποφάσεις των δημάρχων για κορυφαία θέματα όπως είναι η ανάπτυξη των πόλεων, ο ενεργειακός μετασχηματισμός τους, η διαχείριση των απορριμμάτων, και στην συνέχεια έρχεται ως Πόντιος Πιλάτος να αποποιηθεί των ευθυνών της και να υποδείξει τους δήμους ως «βολικό ένοχο».

Οι αιρετοί στην Αυτοδιοίκηση έχουμε σαφή εικόνα των δυσλειτουργιών στους δήμους και καθημερινά δίνουμε την μάχη για να βελτιώνουμε τις υπηρεσίες μας προς τους πολίτες μας. Και θα συνεχίσουμε να το κάνουμε. Αυτό το αναγνωρίζουν οι πολίτες, δίνοντας σε όλες τις έρευνες μεγαλύτερα ποσοστά εμπιστοσύνης, απ’ ότι στην κεντρική εξουσία. Οι αιρετοί στην Αυτοδιοίκηση δεν φοβόμαστε τις ευθύνες, τις επιζητούμε, μαζί όμως με όλα τα εργαλεία που θα μας επιτρέψουν να τις αναλάβουμε.

Η κυβέρνηση δεν θέλει. Το αποδεικνύει άλλωστε και με το νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης που προωθεί, και διατηρεί τις ασάφειες στις αρμοδιότητες, τα διοικητικά παράδοξα και επιτείνει την αποδυνάμωση των δήμων με άμεσες συνέπειες στην καθημερινότητα των πολιτών.

Η παράταξη Αυτοδιοίκηση Τώρα, με επικεφαλής τον Δήμαρχο Αθηναίων Χάρη Δούκα, διεκδικεί για τους δήμους αρμοδιότητες, ευθύνες, διαφάνεια, αξιολόγηση και λογοδοσία. Αρνείται όμως να γίνουν οι δήμοι εργαλείο που θα ξεπλένει τις ανεπάρκειες του συγκεντρωτικού κράτους που χτίζει και συντηρεί η κυβέρνηση Μητσοτάκη».

Τα ευρήματα της έρευνας φέρνουν σε δύσκολη θέση τις περισσότερες δημοτικές αρχές, καθώς σε αρκετές περιπτώσεις η αξιολόγηση των υπηρεσιών που επηρεάζουν την καθημερινότητα των πολιτών κρίθηκε αρνητική. Ελάχιστοι δήμαρχοι, όπως δείχνει η γενική εικόνα, μπορούν πλέον να σταθούν με σιγουριά απέναντι στους δημότες τους.

Συγκεκριμένα, 17 βασικές υπηρεσίες των δήμων αξιολογήθηκαν κάτω από τη βάση, με τις μόνες εξαιρέσεις θετικής αποδοχής να εντοπίζονται στα Κέντρα Εξυπηρέτησης Πολιτών (ΚΕΠ), το πρόγραμμα «Βοήθεια στο Σπίτι» και τα ΚΑΠΗ/Λέσχες Φιλίας.

Οι τομείς με τις μεγαλύτερες αδυναμίες, σύμφωνα με τα στοιχεία, αφορούν την κατάσταση των πεζοδρομίων —συμπεριλαμβανομένων των υποδομών για άτομα με αναπηρία—, τους δρόμους (με τα προβλήματα να σχετίζονται με έργα φυσικού αερίου, αποχέτευσης και οπτικών ινών), τους χώρους στάθμευσης στα μεγάλα αστικά κέντρα, τις υπηρεσίες δόμησης και τη διαχείριση των αδέσποτων ζώων. Αντίθετα, κάπως καλύτερες επιδόσεις καταγράφηκαν σε ζητήματα καθαριότητας και ηλεκτροφωτισμού.

Αντιδρώντας στα αποτελέσματα, η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) υπογράμμισε πως, παρότι η συμμετοχή 65.000 πολιτών καθιστά τη διαδικασία χρήσιμη, η έρευνα δεν τηρεί επιστημονικά κριτήρια αξιοπιστίας, λόγω έλλειψης σταθμισμένης δειγματοληψίας, με αποτέλεσμα τα συμπεράσματα να μην θεωρούνται αντικειμενικά ή γενικεύσιμα.

Η ΚΕΔΕ επανέλαβε το πάγιο αίτημά της για ουσιαστική μεταρρύθμιση στη σχέση κράτους και αυτοδιοίκησης, υπογραμμίζοντας πως μόνο όταν διαμορφωθεί σαφές θεσμικό πλαίσιο, διασφαλιστούν οι αναγκαίοι οικονομικοί και ανθρώπινοι πόροι, και κατοχυρωθεί θεσμικά ο ρόλος της αυτοδιοίκησης στον αναπτυξιακό σχεδιασμό, θα είναι δυνατή μια ουσιαστική αναβάθμιση των δημοτικών υπηρεσιών.

Πάντως, θετική εικόνα έχουν ήδη οι συμμετέχοντες στην έρευνα κάτοικοι τριών όμορων δήμων των νοτίων προαστίων και συγκεκριμένα της Γλυφάδας, του Αλίμου και του Ελληνικού – Αργυρούπολης, με τον οποίο ισοδυναμούν στην τρίτη θέση του δείκτη αξιολόγησης οι δήμοι Καλαμάτας, Καστοριάς και Μετεώρων και ακολουθεί ο δήμος Άργους Ορεστικού. Οι συγκεκριμένοι είναι οι μοναδικοί από τους συνολικά 184 δήμους με επαρκές δείγμα απαντήσεων, που πέρασαν τη βάση.

«Είναι μεγάλη τιμή και ακόμα μεγαλύτερη η ευθύνη για να συνεχίσουμε. Κάνουμε μια προσπάθεια και αυτή η αξιολόγηση μας δεσμεύει για τη συνέχεια να κάνουμε περισσότερα γιατί ξέρουμε ότι και αδυναμίες έχουμε και παρεμβάσεις ακόμα μεγαλύτερες πρέπει να κάνουμε», τονίζει στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο δήμαρχος Γλυφάδας Γιώργος Παπανικολάου.

Με τις απαντήσεις τους 863 κάτοικοι της Γλυφάδας έδωσαν στην πόλη τους γενικό βαθμό 5,4 με άριστα το 10 και στους επιμέρους τομείς την καλύτερη αξιολόγηση πανελλαδικά στις ψηφιακές υπηρεσίες, στο οδικό δίκτυο, στις κοινωνικές υπηρεσίες, στα ΚΑΠΗ, στους χώρους πρασίνου, στις παιδικές χαρές και στη διαχείριση αδέσποτων ζώων. Δεύτερη καλύτερη αξιολόγηση έδωσαν στον ηλεκτροφωτισμό, στους παιδικούς σταθμούς και στα δημοτικά ιατρεία.

Την καλύτερη αξιολόγηση στην καθαριότητα έλαβε ο δήμος Καστοριάς, στον ηλεκτροφωτισμό ο Άλιμος, στο Βοήθεια στο Σπίτι, τα σχολεία, τους παιδικούς σταθμούς και τα ΚΕΠ το Άργος Ορεστικό (απάντησαν όμως μόνο 58 κάτοικοι), στους χώρους στάθμευσης και τα δημοτικά ιατρεία ο Τύρναβος (51 συμμετέχοντες) στην ανακύκλωση η Κοζάνη, στις υπηρεσίες δόμησης το Κιλελέρ (51 συμμετέχοντες), στη δημοτική συγκοινωνία ο δήμος Ελληνικού – Αργυρούπολης, στα πεζοδρόμια η Καλαμάτα, στις υποδομές για ΑμεΑ η Κομοτηνή και στη δημοτική αστυνομία ο δήμος Ιεράπετρας.

Κάτω από τη βάση είναι και οι 10 μεγαλύτεροι δήμοι της χώρας με το Περιστέρι και τη Λάρισα να «διασώζονται» με γενικό βαθμό 4,7. Οι υπηρεσίες του δήμου Αθηναίων έλαβαν μέσο όρο από 4.962 κατοίκους της 3,4, της Θεσσαλονίκης 3,6, της Πάτρας 3,3, του Ηρακλείου Κρήτης 2,5 κατατάσσοντας τον στην προτελευταία θέση, του Πειραιά 3,8, του Βόλου με 4,4, της Ρόδου με 2,8 και του δήμου Ιωαννιτών με 3,5.

Γιατί οι πολίτες αντιμετωπίζουν τόσο αυστηρά τις υπηρεσίες που τους παρέχει ο θεσμός που βρίσκεται πλησιέστερα σε αυτούς; Ο Κωνσταντίνος Αλλαγιάννης, δήμαρχος Μαρκόπουλου, ο οποίος με 2,8 έλαβε την χαμηλότερη αξιολόγηση μεταξύ των δήμων της Αττικής, δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι τα μνημόνια άφησαν βαθύ αποτύπωμα στην τοπική αυτοδιοίκηση, η οποία βρέθηκε να διαχειρίζεται πολύ μεγάλα προβλήματα, με λιγότερο προσωπικό και λιγότερα χρήματα. «Δυστυχώς», πρόσθεσε, «είμαστε υποχρεωμένοι να δαπανάμε μεγάλο μέρος του χρόνου μας σε διεκδικήσεις πόρων και δυνατοτήτων από την κεντρική διοίκηση, όταν σε όλη την Ευρώπη αυτά είναι δεδομένα. Εμείς συνεχίζουμε την προσπάθεια, από την μια να αξιοποιούμε κάθε δική μας δυνατότητα και από την άλλη, να δίνουμε μάχες με την κεντρική διοίκηση για τα δικαιώματα των δημοτών μας».