Η δημιουργία του βίντεο υπογράφεται από τον Αντώνη Αγγελίδη, Αντιπρόεδρο του Γίνε Άνθρωπος, σε σενάριο, σκηνοθεσία, μοντάζ, μουσική και τεχνητή νοημοσύνη. Το κείμενο έχει γραφτεί από τη Δρ Κέλλυ Ιωάννου, Καθηγήτρια Εγκληματολογίας και Πρόεδρο του οργανισμού. Η Εριέττα Δρακοπούλου, Εγκληματολογική Ψυχολόγος και εθελόντρια, δίνει φωνή στην αφήγηση.

Το βίντεο ζητά να σταματήσουμε να αγνοούμε τα σημάδια, να ακούμε τις γυναίκες που μιλούν, να δράσουμε προτού είναι αργά. «Γίνε η φωνή που εκείνες δεν πρόλαβαν να έχουν. Γίνε η δράση που σήμερα θα σώσει μια ζωή. Γίνε Άνθρωπος» τονίζεται στο βίντεο.

«Είμαι μία και είμαστε όλες» λένε η Γαρυφαλλιά Ψαρράκου, η Ελένη Τοπαλούδη, η Ερατώ Μανωλακέλλη, η Σοφία Σαββίδου, η Πολυξένη Μπέρδου, η Δώρα Ζαχαριά και η Κυριακή Γρίβα, γυναίκες που έχασαν τη ζωή τους τόσο άδικα και φωνάζουν πως καμιά δεν είναι μόνη, ζητώντας από όσες βιώνουν κακοποίηση να μιλήσουν για να σωθούν.

Το συγκλονιστικό βίντεο του «Γίνε Άνθρωπος»

Οι γυναίκες που δολοφονήθηκαν και αποτέλεσαν την αφορμή για να «γεννηθεί» το σωματείο «Γίνε Άνθρωπος»

Γαρυφαλλιά Ψαρράκου

Η 16η Ιουλίου του 2021 έμελλε να χαραχτεί στη μνήμη μας για πάντα, με τον τραγικό και άδικο χαμό της 26χρονης Γαρυφαλλιάς Ψαρράκου, η οποία δολοφονήθηκε από τον σύντροφό της, κατά τη διάρκεια των διακοπών τους στη Φολέγανδρο.

Ο δράστης που ομολόγησε λέγοντας πως «Χάλασε η φάση», σύμφωνα με τα αποτελέσματα της ιατροδικαστικής έκθεσης, προτού η Γαρυφαλλιά καταλήξει, την έσπρωξε από τα βράχια και την πέταξε στη θάλασσα.

Ελένη Τοπαλούδη

Η υπόθεση της γυναικοκτονίας της Ελένης Τοπαλούδη συγκλόνισε την Ελλάδα τον Νοέμβριο του 2018. Η 21χρονη φοιτήτρια του Πανεπιστημίου Αιγαίου στη Ρόδο κακοποιήθηκε, βασανίστηκε και δολοφονήθηκε από δύο νεαρούς άνδρες, έναν 21χρονο και έναν 19χρονο.

Οι δράστες, αφού τη μετέφεραν σε απομονωμένη τοποθεσία, την ξυλοκόπησαν και τη βίασαν. Όταν η Ελένη αντιστάθηκε και απείλησε να τους καταγγείλει, την πέταξαν ζωντανή στη θάλασσα, όπου τελικά βρέθηκε νεκρή.

Η υπόθεση πήρε μεγάλες διαστάσεις και προκάλεσε έντονες συζητήσεις για τη γυναικοκτονία και τη σεξουαλική βία στην Ελλάδα. Το 2020, οι δύο κατηγορούμενοι καταδικάστηκαν σε ισόβια κάθειρξη και 15 έτη φυλάκισης, χωρίς ελαφρυντικά. Οι εφέσεις τους απορρίφθηκαν, επιβεβαιώνοντας την αρχική ποινή.

Η δολοφονία της Ελένης Τοπαλούδη έγινε σύμβολο του αγώνα κατά της έμφυλης βίας και της ανάγκης για αυστηρότερη νομοθεσία για τις γυναικοκτονίες.

Ερατώ Μανωλακέλλη

Στις 24 Μαΐου του 2019 στη Λέσβο, η 24χρονη Ερατώ χάνει τη ζωή της από τον 25χρονο εν διαστάσει σύζυγό της. Ο δράστης παραβίασε την μπαλκονόπορτα και, αφού προηγήθηκαν έντονες χυδαιολογίες και βιαιοπραγίες, την πυροβόλησε εν ψυχρώ με το κυνηγετικό όπλο που κρατούσε, ενώ εκείνη μιλούσε στο τηλέφωνο με τον καλύτερό της φίλο και αυτήκοο μάρτυρα όσων συνέβησαν. Αξίζει να σημειωθεί πως το δύο ετών παιδί τους κοιμόταν στο διπλανό δωμάτιο.

Ο δράστης συνελήφθη λίγο μετά το συμβάν και έχει καταδικαστεί σε ισόβια κάθειρξη για ανθρωποκτονία από πρόθεση σε ήρεμη ψυχική κατάσταση, ενώ κατά της απόφασης αυτής έχει ασκήσει έφεση.

Σοφία Σαββίδου – Πολυξένη Μπέρδου

Τον Μάρτιο του 2020, η Σοφία Σαββίδου δολοφονείται μαζί με τη συνάδελφό της και πρώην σύζυγο του δράστη, Πολυξένη Μπέρδου, στο χώρο στάθμευσης ενός σούπερ μάρκετ στην Κηφισιά, όπου εργάζονταν, την ώρα του διαλείμματός τους.

Ο συζυγοκτόνος δράστης γνώριζε το πρόγραμμα εργασίας της πρώην γυναίκας του στο σούπερ μάρκετ, όπως και το αυτοκίνητο της Σοφίας, και έτσι περίμενε την κατάλληλη στιγμή προκειμένου να δράσει. Τις πυροβόλησε εν ψυχρώ, την ώρα που βρίσκονταν εντός του αυτοκινήτου της Σοφίας, ενώ κατά τη διάρκεια της εγκληματολογικής έρευνας στο σημείο του συμβάντος περισυλλέχθηκαν δέκα κάλυκες.

Η Σοφία Σαββίδου θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως παράπλευρη απώλεια στο ειδεχθές αυτό έγκλημα, καθώς ο δράστης αντιμετώπιζε οικονομικά προβλήματα και γινόταν συχνά επιθετικός και βίαιος με την πρώην σύζυγό του.

Δώρα Ζαχαριά

Η εκπαιδευτικός Δώρα Ζαχαριά δολοφονήθηκε στη Ρόδο από τον πρώην σύντροφό της, με τον οποίον διατηρούσε σχέση για εννέα μήνες. Ωστόσο, η ίδια είχε διακόψει τη σχέση τους, καθώς ήταν ιδιαίτερα χειριστικός απέναντί της και της επέβαλε αρκετές απαγορεύσεις. Λίγες μέρες μετά, η Ντόρα είχε σταθμεύσει το αυτοκίνητό της στην οδό Μόσχας, στο Ροδίνι.

Τότε, ο πρώην σύντροφός της που την παρακολουθούσε, την πυροβόλησε με κυνηγετικό όπλο δύο φορές, αφαιρώντας της ακαριαία τη ζωή. Οι διασώστες του ΕΚΑΒ, παρά το γεγονός ότι έφτασαν αρκετά γρήγορα στο σημείο, δεν μπόρεσαν να την κρατήσουν στη ζωή. Άμεσα σήμανε συναγερμός στην ΕΛ.ΑΣ., με τους αστυνομικούς, μετά από έρευνες, να φτάνουν στο σπίτι του δράστη, όπου και τον εντόπισαν νεκρό, καθώς είχε αυτοπυροβοληθεί.

Κυριακή Γρίβα

Η υπόθεση της γυναικοκτονίας της 28χρονης Κυριακής Γρίβα συγκλόνισε την Ελλάδα τον Απρίλιο του 2024. Στις 1 Απριλίου 2024, η Κυριακή δολοφονήθηκε με πολλαπλές μαχαιριές από τον πρώην σύντροφό της έξω από το Αστυνομικό Τμήμα Αγίων Αναργύρων, όπου είχε μεταβεί για να ζητήσει βοήθεια.

Η έρευνα αποκάλυψε ότι η επίθεση πραγματοποιήθηκε με πλήρη νηφαλιότητα από τον δράστη, χωρίς να υπάρχει ψυχική διαταραχή που θα μπορούσε να μειώσει την ευθύνη του. Το δικαστικό συμβούλιο, υιοθετώντας την πρόταση της εισαγγελέως, αποφάσισε την παραπομπή του δράστη σε δίκη με βαρύτατες κατηγορίες.

Παράλληλα, ασκήθηκε ποινική δίωξη για κακούργημα σε βάρος τεσσάρων αστυνομικών που φέρονται να εμπλέκονται στην υπόθεση, κατηγορούμενοι για θανατηφόρα έκθεση από υπόχρεο πρόσωπο διά παραλείψεως. Η δικογραφία διαβιβάστηκε σε ανακριτή για περαιτέρω διερεύνηση της εμπλοκής τους.

Η τραγική αυτή υπόθεση ανέδειξε σοβαρά ζητήματα σχετικά με την προστασία των θυμάτων έμφυλης βίας και την ανάγκη για αποτελεσματικότερη παρέμβαση των αρχών.

Άμεσα σήμανε συναγερμός στην ΕΛ.ΑΣ., με τους αστυνομικούς, μετά από έρευνες, να φτάνουν στο σπίτι του δράστη, όπου και τον εντόπισαν νεκρό, καθώς είχε αυτοπυροβοληθεί.

Το Γίνε Άνθρωπος είναι σωματείο που ιδρύθηκε το 2021 και δραστηριοποιείται κατά της βίας σε κάθε της μορφή, με ειδική εστίαση στην πρόληψη και αντιμετώπιση της έμφυλης και ενδοοικογενειακής βίας, καθώς και στη θεσμική αναγνώριση του φαινομένου των γυναικοκτονιών στην Ελλάδα. Το Γίνε Άνθρωπος πλαισιώνεται από επιστήμονες ψυχολόγους, εγκληματολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς, κοινωνιολόγους κ.λπ., με κοινό όραμα μια κοινωνία απαλλαγμένη από πατριαρχικές αντιλήψεις και στερεότυπα.

Ρούλα Μαντή

Σε παγκόσμιο επίπεδο, ένας σύντροφος ή μέλος της οικογένειας ήταν υπεύθυνος για τους θανάτους περίπου 51.100 γυναικών και κοριτσιών το 2023, ανέφεραν το UN Women και το Γραφείο του ΟΗΕ για τα Ναρκωτικά και το Έγκλημα.

Η έκθεση που δημοσιεύθηκε την Παγκόσμια Ημέρα για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών ανέφερε ότι η αύξηση ήταν σε μεγάλο βαθμό το αποτέλεσμα της ύπαρξης περισσότερων δεδομένων από χώρες και όχι περισσότερων δολοφονιών.

Ωστόσο, οι δύο υπηρεσίες τόνισαν ότι «οι γυναίκες και τα κορίτσια παντού εξακολουθούν να πλήττονται από αυτήν την ακραία μορφή βίας με βάση το φύλο και καμία περιοχή δεν αποκλείεται». Και ανέφεραν, «το σπίτι είναι το πιο επικίνδυνο μέρος για τις γυναίκες και τα κορίτσια», αναφέρει το Associated Press.

Ο υψηλότερος αριθμός δολοφονιών από σύντροφο και οικογένεια σημειώθηκε στην Αφρική – με περίπου 21.700 θύματα το 2023, ανέφερε η έκθεση. Η Αφρική είχε επίσης τον μεγαλύτερο αριθμό θυμάτων σε σχέση με το μέγεθος του πληθυσμού της.

Υπήρχαν επίσης υψηλά ποσοστά πέρυσι στην Αμερική με 1,6 γυναίκες θύματα ανά 100.000 και στην Ωκεανία με 1,5 ανά 100.000. Τα ποσοστά ήταν σημαντικά χαμηλότερα στην Ασία με 0,8 θύματα ανά 100.000 και στην Ευρώπη με 0,6 ανά 100.000.

Σύμφωνα με την έκθεση, η εκ προθέσεως δολοφονία γυναικών στην ιδιωτική σφαίρα στην Ευρώπη και την Αμερική γίνεται σε μεγάλο βαθμό από τους συντρόφους. Αντίθετα, η συντριπτική πλειονότητα των ανθρωποκτονιών ανδρών λαμβάνουν χώρα εκτός σπιτιού.

Το 2018, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) υπολόγισε ότι παγκοσμίως, το 26–28% (641 έως 753 εκατομμύρια) των γυναικών που είχαν ποτέ σύντροφο (όσες είχαν στενή σχέση) ηλικίας 15 ετών και άνω είχαν βιώσει σωματικές ή/και σεξουαλική IPV στη διάρκεια της ζωής τους (ΠΟΥ 2021). Τα ποσοστά ποικίλλουν ανά παγκόσμια περιοχή και ανά ανάπτυξη, με τα υψηλότερα ποσοστά να εμφανίζονται στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες (37%) και τα χαμηλότερα ποσοστά να εμφανίζονται στις λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές της Ευρώπης (16–23%), της Κεντρικής, Ανατολικής και Νοτιοανατολικής Ασίας (18–21%) και στην Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία (23%) (ΠΟΥ 2021).

«Αν και οι άνδρες και τα αγόρια αποτελούν τη συντριπτική πλειοψηφία των θυμάτων ανθρωποκτονιών, γυναίκες και κορίτσια συνεχίζουν να πλήττονται δυσανάλογα από τη θανατηφόρα βία στην ιδιωτική σφαίρα», αναφέρεται στην έκθεση, όπως μεταδίδει η ΕΡΤ.

«Υπολογίζεται ότι το 80% όλων των θυμάτων ανθρωποκτονιών το 2023 ήταν άνδρες ενώ το 20% ήταν γυναίκες, αλλά η θανατηφόρα βία μέσα στην οικογένεια έχει πολύ μεγαλύτερο τίμημα στις γυναίκες από ότι στους άνδρες, με σχεδόν το 60% όλων των γυναικών που σκοτώθηκαν σκόπιμα το 2023 να είναι θύματα ανθρωποκτονίας συντρόφου/μέλους οικογένειας», ανέφερε.

Η έκθεση τονίζει ότι παρά προσπάθειες για την πρόληψη της δολοφονίας γυναικών και κοριτσιών ανά χώρα, οι δολοφονίες τους «παραμένουν σε ανησυχητικά υψηλά επίπεδα. Συχνά αποτελούν το αποκορύφωμα επαναλαμβανόμενων επεισοδίων βίας λόγω φύλου, πράγμα που σημαίνει ότι μπορούν να προληφθούν μέσω έγκαιρων και αποτελεσματικών παρεμβάσεων».
Τα χαρακτηριστικά της βίας από τον σύντροφο είναι κάπως διαφορετικά για τις γυναίκες που αναφέρουν βία από τον σύντροφο από έναν τρέχοντα σε σχέση με τον προηγούμενο σύντροφο: 

Σύμφωνα με το PSS 2021–22, που καταγράφει στοιχεία ενδοοικογενειακής βίας απο το 2000 στην Αυστραλία, σχεδόν 1 στις 5 (17% ή 1,7 εκατομμύρια) γυναίκες και περίπου 1 στους 18 (5,5% ή 527.000) άνδρες έχουν υποστεί σωματική ή/και σεξουαλική βία από τρέχοντα ή προηγούμενο σύντροφο από την ηλικία των 15 

Μεταξύ των εκτιμώμενων 425.000 καταγεγραμμένων περιστατικών που βίωσαν βία από προηγούμενο σύντροφο, οι περισσότεροι (52%) βίωσαν περισσότερα από ένα περιστατικά και οι περισσότεροι (71%) βίωσαν το πρώτο τους περιστατικό κατά τα πρώτα 10 χρόνια της σχέσης τους (ABS 2023a).

2 στις 5 (40%) γυναίκες που βίωσαν βία από προηγούμενο σύντροφο και 1 στις 4 (24%) γυναίκες που βίωσαν βία από έναν τρέχοντα σύντροφο βίωσαν το πρώτο τους περιστατικό μέσα σε 2 χρόνια από τη σχέση.

Οι περισσότερες από το 1,5 εκατομμύριο γυναίκες που εκτιμάται ότι έχουν υποστεί βία από προηγούμενο σύντροφο βίωσαν περισσότερα από ένα περιστατικά (67%), με τη βία να σημειώνεται: όλη την ώρα για 3,8%, τις περισσότερες φορές για 17%, μερικές φορές για 28 %, και λίγες φορές το χρόνο για 18%.

Μεταξύ των εκτιμώμενων 173.000 γυναικών που υπέστησαν βία από έναν τρέχοντα σύντροφο, 2 στις 5 (41%) βίωσαν περισσότερα από ένα περιστατικά (ABS 2023a, 2023b).

Χαρακτηριστικά της βίας συντρόφου

Πολλές γυναίκες παραμένουν σε βίαιες σχέσεις. 

Περίπου το 70% των γυναικών το 2021–2022 που βίωσαν βία από τον τρέχοντα σύντροφό τους ενώ ζούσαν μαζί δεν είχαν χωρίσει ποτέ (υπολογίζεται ότι 122.000 γυναίκες). Περίπου 1 στις 2 (46%) από αυτές τις γυναίκες δεν ήθελαν να εγκαταλείψουν τον τρέχοντα σύντροφό τους.  

Όταν οι γυναίκες χωρίζουν προσωρινά από έναν βίαιο σύντροφο, η βία συχνά αρχίζει, συνεχίζεται ή αυξάνεται.  

Περίπου 2 στις 5 (43% ή 584.000) γυναίκες είχαν χωρίσει, τουλάχιστον μία φορά, προσωρινά από έναν βίαιο προηγούμενο σύντροφο. Ο προσωρινός χωρισμός περιλαμβάνει τη διάλυση και την έναρξη της σχέσης ξανά αργότερα. Από τις εκτιμώμενες 369.000 γυναίκες που απομακρύνθηκαν κατά τη διάρκεια ενός προσωρινού χωρισμού: 

• 1 στις 13 (7,9%) βίωσε βία για πρώτη φορά 
• 1 στις 4 (25%) συνέχισε να βιώνει βία 
• 1 στις 7 (14%) βίωσε αυξημένη βία .

Οι γυναίκες που χωρίζουν προσωρινά από βίαιους συντρόφους είναι πιθανό να μείνουν με έναν φίλο ή συγγενή. 

Σχεδόν 2 στις 3 (63%, ή 369.000) γυναίκες που χώρισαν προσωρινά από έναν βίαιο προηγούμενο σύντροφο μετακόμισαν από το σπίτι και από αυτές τις γυναίκες, περίπου 4 στις 5 (78%, ή 286.000) έμειναν στο σπίτι ενός φίλου ή συγγενή (ABS 2023α). 

Ο κύριος λόγος που οι γυναίκες επέστρεψαν σε βίαιους συντρόφους ήταν ότι «ήθελαν να προσπαθήσουν να λύσουν τα πράγματα». 

Από τις γυναίκες που χώρισαν προσωρινά από έναν βίαιο τρέχοντα ή προηγούμενο σύντροφο, οι πιο συνηθισμένοι λόγοι για να επιστρέψουν ήταν παρόμοιοι.

Αυτοί οι λόγοι περιελάμβαναν:

• ήθελαν να προσπαθήσουν να λύσουν τα πράγματα ή είχαν λύσει τα προβλήματα με τον σύντροφό τους (91% που χώρισαν από έναν τρέχοντα σύντροφο και 57% από έναν προηγούμενο σύντροφο)
• εξακολουθούσαν να αγαπούν τον σύντροφο (55% που χώρισαν από έναν τρέχοντα σύντροφο και 45% από έναν προηγούμενο σύντροφο) 
• ο σύντροφός τους υποσχέθηκε να σταματήσει τις επιθέσεις ή/και τις απειλές (26%* που χώρισαν από έναν τρέχοντα σύντροφο και 51% που χώρισαν από έναν προηγούμενο σύντροφο) .

Τι γίνεται στην Ελλάδα…

Οι γυναικοκτονίες συνεχίζουν να συγκλονίζουν την ελληνική κοινωνία, με τον απολογισμό του 2024 να επιβεβαιώνει τον σοβαρό κίνδυνο που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες ακόμη και μέσα στο ίδιο τους το σπίτι. Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του ΟΗΕ, οικεία πρόσωπα ευθύνονται για το 60% των δολοφονιών γυναικών παγκοσμίως, με μία γυναίκα να χάνει τη ζωή της κάθε 10 λεπτά.
Τα δεδομένα για τις γυναικοκτονίες και την έμφυλη βία στην Ελλάδα είναι ανησυχητικά και συνδέονται στενά με κοινωνικές και θεσμικές ανεπάρκειες. Από το 2010 έως το 2023, σημειώθηκαν 174 γυναικοκτονίες, με την τελευταία τριετία (2021-2023) να καταγράφει 60 περιπτώσεις. Η ενδοοικογενειακή βία έχει αυξηθεί δραματικά, με περισσότερες από 18.000 καταγγελίες το 2024, όπου τρία στα τέσσερα θύματα είναι γυναίκες.

Παράλληλα, η σεξουαλική παρενόχληση στον χώρο εργασίας επηρεάζει μία στις τρεις γυναίκες, κυρίως στον ιδιωτικό τομέα, με τους δράστες να είναι συχνά σε ανώτερες θέσεις. Η υποδηλωτικότητα της παρενόχλησης στις Αρχές παραμένει ανησυχητικά χαμηλή (1,6%), λόγω δυσπιστίας ή αίσθησης αναποτελεσματικότητας.
Η σύνδεση των γυναικοκτονιών με την ενδοοικογενειακή βία και τη συστημική ανεπάρκεια προκύπτει από την ανικανότητα των θεσμών να προστατεύσουν τα θύματα, παρά τις προηγούμενες καταγγελίες. Τα στοιχεία για την εργασία δείχνουν πως το πρόβλημα είναι δομικό, με ελλείψεις σε κώδικες δεοντολογίας, διαδικασίες καταγγελιών και συλλογικές συμβάσεις.

Το ζήτημα των γυναικοκτονιών απαιτεί άμεση δράση και αποφασιστικά μέτρα. Η ελληνική κοινωνία οφείλει να σταθεί απέναντι στη σιωπή, να ενισχύσει την υποστήριξη θυμάτων και να διασφαλίσει ότι κανένα έγκλημα δεν θα περνά ατιμώρητο.

Ο μακρύς κατάλογος των γυναικοκτονιών στην Ελλάδα επιβεβαιώνει το συμπέρασμα της τελευταίας έκθεσης του ΟΗΕ, το σπίτι παραμένει ο πιο επικίνδυνος τόπος για τις γυναίκες, το 60% των γυναικών έχασαν τη ζωή τους από συντρόφους, συγγενείς, οικεία πρόσωπα, περισσότερες από 85.000 σε όλο τον κόσμο, μια γυναίκα κάθε 10 λεπτά. Στην Ελλάδα, φέτος:

Η τελευταία γυναικοκτονία στην Ελλάδα μαθεύτηκε χθες:

1 Δεκεμβρίου 2024: 60χρονη μαχαιρώνεται από τον 46χρονο σύζυγό της στην περιοχή του Αγγελοχωρίου, τραυματίστηκε και ο 29χρονος γιος της γυναίκας, που προσπάθησε να προστατεύσει τη μητέρα του.

11 Νοεμβρίου 2024: Η 43χρονη Δώρα, μητέρα τριών παιδιών, εκτελέστηκε εν ψυχρώ από τον πρώην σύντροφό της, εναντίον του οποίου εκκρεμούσε δίκη στις 15 Νοεμβρίου μετά από καταγγελία του θύματος στις 6 Σεπτεμβρίου για ενδοοικογενειακή βία. Τότε του είχαν αφαιρεθεί τρία όπλα, είχαν εκδοθεί περιοριστικοί όροι και ασφαλιστικά μέτρα να μην πλησιάζει τη Δώρα, δεν συμμορφώθηκε, τη βρήκαν αιμόφυρτη δίπλα στο αυτοκίνητό της, ο 30χρονος  συνελήφθη πάνοπλος…

4 Νοεμβρίου 2024: Στον άγριο ξυλοδαρμό της από τον 49χρονο πρώην σύντροφό της στην Πάτρα, όπως έδειξαν τα βίντεο (ο ίδιος ισχυρίστηκε πως… τη βρήκε χτυπημένη), οφείλεται ο θάνατος της 43χρονης Γαρουφαλλιάς στις 12 Νοεμβρίου, μετά από οκταήμερη μάχη στην ΜΕΘ του ΚΑΤ. Η οικογένεια της Γαρουφαλλιά προχώρησε σε δωρεά των οργάνων της «προσφέροντας τη δυνατότητα για ζωή σε άλλους συνανθρώπους μας».

12 Αυγούστου 2024: Τη ζήλευε παθολογικά, αντιμετώπιζε ψυχολογικά προβλήματα, είπαν οι γείτονες. 65χρονος πυροβόλησε με καραμπίνα και δολοφόνησε την 60χρονη σύζυγό του στο σπίτι τους στη Λαμία και μετά αυτοκτόνησε…

13 Ιουλίου 2024: Δύο μέρες πριν την όγδοη γυναικοκτονία της χρονιάς, η 36χρονη Αρετή είχε υποβάλλει μήνυση, παρήλθε το αυτόφωρο και κυκλοφορούσε ελεύθερος στην Αμφιλοχία. Εκείνη την ημέρα ο 43χρονος εν διαστάσει σύζυγος πήρε ως όμηρο τη 13χρονη κόρη τους ζητώντας της να επιστρέψει, την πυροβόλησε μέσα στο αυτοκίνητό της και μετά αυτοκτόνησε…

21 Ιουνίου 2024: Με 12 μαχαιριές, αφού πρώτα ακόνισε το μαχαίρι, 81χρονος σκότωσε την 73χρονη σύζυγό του στην Αλεξανδρούπολη. Η κόρη σημείωσε πως αστυνομία και εισαγγελέας δεν έκαναν καλά τη δουλειά, τους είχαμε προειδοποιήσει, δυο βδομάδες πριν είχε αφεθεί ελεύθερος με προφορική εντολή εισαγγελέα μετά από καταγγελία για παράβαση του νόμου περί ενδοοικογενειακής βίας σε βάρος του εγγονού του.

11 Ιουνίου 2024: 37χρονος δολοφόνησε με κατσαβίδι την 11χρονη ανιψιά του, Βασιλική, που αντιστάθηκε στον επιχειρούμενο βιασμό της. Η «Πρωτοβουλία κατά των Γυναικοκτονιών» θύμισε πως από τις διεθνείς συμβάσεις αναγνωρίζεται πως ο όρος «γυναίκα» συμπεριλαμβάνει και κορίτσια ηλικίας κάτω των 18 ετών. Ο δράστης είχε καταδικαστεί σε ποινή 9 ετών πρωτόδικα το 2020 για βιασμό 14χρονης το 2017, είχε ασκήσει έφεση και ούτε κρατήθηκε ούτε είχε δικαστεί σε δεύτερο βαθμό…

16 Μαΐου 2024: Χρόνιο ιστορικό ενδοοικογενειακής βίας, με την πρώτη μήνυση να έχει υποβληθεί το 2013, χαρακτηρίζει τη δολοφονία 40χρονης Ενκελέιντα μητέρας δυο εφήβων στο Μενίδι από τον 50χρονο πρώην σύζυγό της. Ο θύτης κακοποιητής δεν ήθελε να αποδεχτεί το χωρισμό, δεν μετανιώνω είπε στην Αστυνομία, την μαχαίρωσε στη μέση του δρόμου μια μέρα πριν την εξ αναβολής δίκη του για τον ξυλοδαρμό της 10 μέρες πριν…

1 Απριλίου 2024: Η 28χρονη Κυριακή δολοφονείται από τον πρώην σύντροφό της έξω από το αστυνομικό τμήμα Αγίων Αναργύρων, όπου είχε καταφύγει για να ζητήσει βοήθεια, της είπαν να τηλεφωνήσει η ίδια στο «100» βγαίνοντας από το τμήμα, «κυρία μου, το περιπολικό δεν είναι ταξί» η απάντηση από την Άμεση Δράση στο αίτημά της να τη συνοδεύσουν στο σπίτι, λίγα δευτερόλεπτα μετά μαχαιρώθηκε ελάχιστα μέτρα από τον φρουρό του Α.Τ…. Η πρώτη μήνυση κατά του γυναικοκτόνου είχε υποβληθεί 4 χρόνια νωρίτερα, γεγονός που προσμετρήθηκε από την εισαγγελέα Πρωτοδικών για να εισηγηθεί ο δράστης να δικαστεί για ανθρωποκτονία από πρόθεση και να μην αναγνωριστούν τα ψυχολογικά προβλήματα που επικαλείται η υπεράσπιση.

23 Φεβρουαρίου 2024: 87χρονη έπεσε νεκρή από τις μαχαιριές του 80χρονου συζύγου της, στην περιοχή της Χαριλάου της Θεσσαλονίκης. Ποινική δίωξη για ανθρωποκτονία με δόλο απήγγειλε ο εισαγγελέας.

22 Φεβρουαρίου 2024: 55χρονη βρέθηκε στο διαμέρισμά της με κομμένες τις φλέβες, ένα σημείωμα παρέπεμπε  σε διπλή αυτοκτονία, αλλά τελικά ο 57χρονος σύζυγός της, που έφερε παρόμοια τραύματα, συνελήφθη και κατηγορήθηκε για ανθρωποκτονία με δόλο.

16 Φεβρουαρίου 2024: 39χρονος, γνώριμος των αρχών για φασαρίες σε παρέες, πυροβόλησε στο κεφάλι της 28χρονη σύντροφό του στο σπίτι τους, στην περιοχή των Καμινίων στο Ηράκλειο Κρήτης, μετά από έναν ακόμα καυγά. «Παίζαμε με το όπλο», ισχυρίστηκε ο θύτης…

8 Ιανουαρίου 2024: Ζεφύρι, ο 51χρονος σύζυγος περιέλουσε με εύφλεκτο υλικό και έβαλε φωτιά στην 45χρονη σύζυγο, μπροστά στα μάτια των ανήλικων εγγονιών τους και του 20χρονου γιού τους, που υπέστη εγκαύματα στην προσπάθεια να βοηθήσει την μητέρα του, η οποία κατέληξε μια βδομάδα αργότερα στο νοσοκομείο καθώς έφερε εγκαύματα στο 90% του σώματός της.

1 Ιανουαρίου 2024: Από την Πρωτοχρονιά αγνοείτο η 41χρονη Γεωργία, εγκυμονούσας και μητέρας ενός 13χρονου. Η σορός βρέθηκε πεταμένη σε δασώδη περιοχή μια βδομάδα μετά, είχε δολοφονηθεί με μαχαίρι σε διαμέρισμα στην Καλαμαριά από τον 39χρονο σύντροφό της, που είχε ιστορικό ενδοοικογενειακής βίας και τον 34χρονο φίλο του, που καταδικάστηκαν ομόφωνα από το Μικτό Ορκωτό Δικαστήριο Έδεσσας σε ισόβια δεσμά και επιπλέον κάθειρξη 15 ετών.

Τα red flags των δραστών

Η ανάλυση των προφίλ των ανδρών που διαπράττουν γυναικοκτονίες συχνά αποκαλύπτει κοινά μοτίβα και χαρακτηριστικά. Ορισμένα κοινά στοιχεία που συναντώνται περιλαμβάνουν:

1. Ιστορικό βίας: Πολλοί δράστες έχουν παρελθόν ενδοοικογενειακής κακοποίησης ή βίαιης συμπεριφοράς. Σε αρκετές περιπτώσεις, υπήρχαν καταγγελίες από τα θύματα που δεν αντιμετωπίστηκαν αποτελεσματικά.
2. Παθολογική ζήλεια και κτητικότητα: Η αίσθηση ελέγχου και η κτητική συμπεριφορά απέναντι στις γυναίκες είναι συνήθη χαρακτηριστικά. Η αδυναμία τους να αποδεχτούν το τέλος μιας σχέσης λειτουργεί συχνά ως καταλύτης για τις πράξεις τους.
3. Ψυχολογικά προβλήματα: Σε αρκετές περιπτώσεις, οι δράστες είχαν διαγνωσμένες ή μη διαγνωσμένες ψυχικές διαταραχές, αλλά αυτό δεν δικαιολογεί τη βία που άσκησαν.
4. Έλλειψη κοινωνικής αποδοχής αλλαγών ρόλων: Ορισμένοι άνδρες δυσκολεύονται να αποδεχτούν την ισότητα ή την ανεξαρτησία των γυναικών, βλέποντάς τες ως “ιδιοκτησία” τους.
5. Αίσθηση ατιμωρησίας: Η συχνή απουσία αυστηρών συνεπειών για παλαιότερες πράξεις βίας ενθαρρύνει τη συνέχιση της επιθετικής συμπεριφοράς.
   

Η βία αυτή δεν έχει απλή αιτία και οφείλεται σε συνδυασμό κοινωνικών, πολιτισμικών, ψυχολογικών και προσωπικών παραγόντων. Η πρόληψη απαιτεί την ενίσχυση των κοινωνικών δομών, την άμεση αντίδραση στις καταγγελίες και την αλλαγή νοοτροπίας.

Οι γυναικοκτονίες από το 2010 ως 2023

Τη ζοφερή αυτή εικόνα συμπληρώνουν τα στατιστικά στοιχεία της Ελληνικής Αστυνομίας για τα τελευταία χρόνια.
Από την 1η Ιανουαρίου 2010 ως τις 31 Δεκεμβρίου 2023, σε 13 χρόνια δηλαδή, 174 γυναίκες δολοφονήθηκαν.
Συγκεκριμένα:
2010 – 11
2011 – 12
2012 – 6
2013 – 13
2014 – 12
2015 – 11
2016 – 13
2017 – 7
2018 – 13
2019 – 8
2020 – 8
2021 – 23
2022 – 24
2023 – 13

Εξήντα γυναικοκτονίες την τριετία 2021-2023

Το κύμα γυναικοκτονιών κορυφώθηκε την τελευταία τριετία. 23 γυναικοκτονίες το 2021, 24 το 2022, ενώ και το 2023 «πνίγηκε» στο αίμα των 13 δολοφονημένων γυναικών από τον σύζυγο ή τον σύντροφό τους.

Τα στοιχεία για την ενδοοικογενειακή βία

Μέσα στο 2024 τα στοιχεία που διαθέτει η ΕΛ.ΑΣ. για τα καταγεγραμμένα περιστατικά και συλλήψεις παρουσιάζουν ραγδαία αύξηση, κυρίως λόγω του γεγονότος πως τα θύματα έχουν πάρει το θάρρος να προχωρήσουν σε καταγγελίες.

Ειδικότερα τα καταγεγραμμένα περιστατικά στο πρώτο εννεάμηνο της χρονιάς ξεπερνούν τις 18 χιλιάδες, ενώ οι συλλήψεις είναι πάνω από 10.100. Τρία στα τέσσερα θύματα είναι γυναίκες.
Μια στις τρείς έχει υποστεί παρενόχληση στη δουλειά

Aποκαλυπτικά είναι και τα στοιχεία της πρώτης επίσημης μελέτης των χαρακτηριστικών και της έκτασης του φαινομένου της σεξουαλικής παρενόχλησης και βίας στην εργασία, που εκπόνησε το FES σε συνεργασία με τη Γενική Συνομοσπονδία Εργατών Ελλάδας (ΓΣΕΕ).
Σύμφωνα με τη μελέτη, από τους 876 συμμετέχοντες και συμμετέχουσες στην έρευνα για την Ελλάδα, το 31,4% δήλωσε ότι έχουν υπάρξει θύματα σεξουαλικής παρενόχλησης στον χώρο εργασίας. Η πλειονότητα των θυμάτων είναι γυναίκες (75,3%).

Το φαινόμενο αγγίζει, κυρίως, τον ιδιωτικό τομέα (77,1%), αλλά και τον δημόσιο (17,8%).

Επίσης, αγγίζει πλήθος κλάδων της ελληνικής οικονομίας, όπως τον τραπεζικό κλάδο, τον κλάδο του θεάματος/ακροάματος, του τουρισμού, της εστίασης, του εμπορίου, της εκπαίδευσης κ.λπ.
Το προφίλ των δραστών εντοπίζεται στον χώρο εργασίας σε επίπεδο συναδέλφων, με ιεραρχικά, συνήθως, ανώτερη θέση (49,4%), εργοδοτών (40,4%) ή πελατών (27,1%) και η παρενόχληση είναι τόσο σωματική όσο και λεκτική, μη λεκτική, αλλά και ψηφιακή.

Τα θύματα αντιμετωπίζουν αρνητικές επιπτώσεις τόσο στην ψυχική υγεία τους όσο και στην παραγωγικότητα στην εργασία τους, με ένα σημαντικό αριθμό θυμάτων να θέλουν να εγκαταλείψουν τον εργασιακό χώρο τους (24,7%).

Για πρώτη φορά, σε αυτήν τη μελέτη αποτυπώνεται ο βαθμός της υποδήλωσης του φαινομένου στις αρμόδιες Αρχές, που αγγίζει μόλις το 1,6%. Τα θύματα απαντούν ότι δεν προσφεύγουν στις Αρχές είτε γιατί «δεν τις εμπιστεύονται» (27,2%) είτε γιατί πιστεύουν ότι τίποτα δεν θα μπορούσε να γίνει (51,1%).

Από τους/τις εργαζόμενους/ες μόνο το 28,5% δηλώνει ότι έχει κώδικα δεοντολογίας εντός επιχείρησης, μόνο το 21,1% ότι έχει διαδικασία καταγγελιών εντός επιχείρησης και μόλις το 3,1% διαθέτει Συλλογική Σύμβαση Εργασίας με ρύθμιση σχετική με τη σεξουαλική παρενόχληση.

Περαιτέρω, στη μελέτη αναλύεται ο ρόλος τόσο των συνδικάτων όσο και των θεσμών στην πρόληψη και αποτελεσματική προστασία των θυμάτων και στην καταπολέμηση του φαινομένου, καταλήγοντας με συστάσεις πολιτικής, επικαιροποιώντας τις πάγιες θέσεις της ΓΣΕΕ.

Στο σπίτι αν δεν έρθω…κάψτε την πόλη

Το “Canción sin Miedo” της Vivir Quintana αποτελεί ένα τραγούδι-ύμνο κατά των γυναικοκτονιών στο Μεξικό και ευρύτερα στη λατινική Αμερική. Η συνθέτρια του, Vivir Quintana, σε μια συμβολική κίνηση, τραγούδησε και βιντεοσκόπησε το τραγούδι μαζί με μητέρες από την Οαχάκα του Μεξικού, των οποίων οι κόρες έπεσαν θύματα γυναικοκτονιών.

Όλες μαζί μια γροθιά! Να τρέμει το κράτος, να κλείνουν οι δρόμοι Να τρέμει όποιος χέρι τολμά και σηκώνει

Θηλυκότητες της Ανοιχτής Ορχήστρας, εμπνευσμένες από τη δύναμη του τραγουδιού της Vivir Quintana, δημιούργησαν την ελληνική απόδοση του τραγουδιού σε μια προσπάθεια να σταθούν η μία δίπλα στην άλλη και ταυτόχρονα απέναντι στην πατριαρχία και τη βία που αναπαράγει.

Το τραγούδι εντάχθηκε στο γενικότερο κάλεσμα της Ανοιχτής Ορχήστρας σε μουσική δράση για την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας στις 8 Μαρτίου, όπου μαζί με την Ανοιχτή Φεμινιστική Συνέλευση, το Μωβ, τις Οιστρογόνες, τη Συνέλευση 8 Μάρτη, τις Μελίρειες, το Δίκτυο Γυναικών Συγγραφέων κατά της Έμφυλης Βίας και των Γυναικοκτονιών «η φωνή της» και πλήθος κόσμου που θέλησε να σταθεί μαζί τους, ένωσαν τις φωνές τους σε μια μουσική δράση που πραγματοποιήθηκε στο κέντρο της Αθήνας.

“Αν πεθάνω, θέλω να πεις στον κόσμο τι μου συνέβη. Δεν θέλω άλλες γυναίκες να υποφέρουν όπως υπέφερα εγώ. Θέλω να τις ακούσουν.” Μαρία Τερέζα Μασίας

«Το σπίτι παραμένει ο πιο επικίνδυνος τόπος» για τις γυναίκες, καθώς το 60% εξ όσων μετατράπηκαν σε θύματα δολοφονήθηκαν από «τον σύντροφό τους ή άλλα μέλη της οικογένειάς τους», τονίζουν σε έκθεσή τους το Γραφείο των Ηνωμένων Εθνών για τον Έλεγχο των Ναρκωτικών και την Πρόληψη του Εγκλήματος (ONUDC στα γαλλικά, UNODC στα αγγλικά) και η υπηρεσία ΟΗΕ Γυναίκες.

Με άλλα λόγια, διαπράττονται 140 δολοφονίες γυναικών ή κοριτσιών κάθε μέρα, ή μια κάθε 10 λεπτά.

Το φαινόμενο «ξεπερνά τα σύνορα, πλήττει όλες τις κοινωνικές κατηγορίες και τις ηλικιακές ομάδες», με την Καραϊβική, της κεντρική Αμερική και την Αφρική να είναι οι περιφέρειες που πλήττονται περισσότερο σε παγκόσμια κλίμακα, μπροστά από την Ασία.

Στην αμερικανική ήπειρο και στην Ευρώπη, οι γυναικοκτονίες διαπράττονται στην πλειονότητά τους από τον σύντροφο. Στον υπόλοιπο κόσμο, οι δράστες είναι συχνά συγγενείς πρώτου βαθμού.

Πολλά από τα θύματα κατήγγειλαν πριν από τον θάνατό τους ότι υπέστησαν σωματική, σεξουαλική ή ψυχολογική βία, σύμφωνα με τα δεδομένα που είναι διαθέσιμα για κάποιες χώρες, ανάμεσά τους τη Γαλλία. Που «υποδεικνύει ότι πολλοί φόνοι θα μπορούσαν είχαν αποφευχθεί», για παράδειγμα με την επιβολή «περιοριστικών μέτρων από δικαστήρια».

Σε περιοχές όπου είναι εφικτό να διαπιστωθεί κάποια τάση, ο δείκτης των γυναικοκτονιών παραμένει στάσιμος, ή υποχωρεί πολύ ελαφρά από το 2010, κάτι που δείχνει ότι αυτή η μορφή βίας «είναι ριζωμένη στις πρακτικές και στους κανόνες» κι είναι δύσκολο να εξαλειφθεί, επισημαίνει το ONUDC, που αναλύει αριθμούς συγκεντρωμένους σε 107 χώρες.

Παρά τις προσπάθειες που καταβάλλονται σε αρκετές χώρες, «οι γυναικοκτονίες διατηρούνται σε επίπεδο που προκαλεί συναγερμό», σύμφωνα με τους συγγραφείς της έκθεσης αυτές. Αλλά δεν είναι «πεπρωμένο» αυτό, τονίζει η διευθύντρια της υπηρεσίας ΟΗΕ Γυναίκες, η Σίμα Μπαχούς, καλώντας τις χώρες να κάνουν πολύ πιο αυστηρό το νομοθετικό οπλοστάσιό τους και να βελτιώσουν τη συγκέντρωση δεδομένων.

Παπούτσια με τα ονόματα των αδικοχαμένων κοριτσιών φορτίζουν με έντονα συναισθήματα την ατμόσφαιρα.

Eκδήλωση στη Θεσσαλονίκη για αδικοχαμένες γυναίκες

Σε εκδήλωση που έγινε στη μνήμη της Ντόρας Ζαχαριά και όλων των γυναικών που έπεσαν θύματα δολοφονίας και με αφορμή την επικείμενη Διεθνή Ημέρα για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών, τα αθλητικά, τα μοκασίνια, τα μποτάκια, διαφορετικά παπούτσια, διαφορετικές γυναίκες, το ένα δίπλα στο άλλο ήταν ένας συμβολισμός για τις γυναίκες που χάθηκαν από τη μια στιγμή στην άλλη από τα χέρια των δολοφόνων πρώην και νυν συντρόφων τους.

Τα μάτια των μητέρων τους ήταν υγρά, η φωνή είχε τον κόμπο και τον βαρύ λυγμό αλλά το μήνυμα όλων τους ήταν πιο δυνατό. Η βία να σταματήσει. Ο κατάλογος των γυναικών που έφυγαν τόσο άδικα από τη ζωή να μην έχει συνέχεια. Εξάλλου δεν έχουν περάσει παρά μόνο λίγα εικοσιτετράωρα από την τελευταία δολοφονία, αυτή της Δώρας στο Αγρίνιο, μητέρας τριών παιδιών που την πυροβόλησε ο πρώην σύντροφός της.

«Η Ντόρα μου ήταν το ενδέκατο θύμα γυναικοκτονίας το 2021, η Δώρα, η καινούρια Δώρα, είναι το ενδέκατο θύμα του 2024. Πιστεύετε ότι έχει αλλάξει κάτι; Δυστυχώς, τρία χρόνια αφού έφυγε το παιδί μου δεν έχει γίνει κάτι. Κάτι πρέπει να αλλάξει επιτέλους και να αφυπνιστεί ο κόσμος. Θα προτιμούσα να ήταν διαφορετική αυτή η ημέρα γιατί 17 Νοεμβρίου ήταν τα γενέθλια της Ντόρας μου. Το κακό δεν έχει σταματήσει και χρωστάμε σε αυτά τα κορίτσια που χάθηκαν να κάνουμε κάτι όλοι μας» είπε η Κατερίνα Κώτη, μητέρα της Ντόρας Ζαχαριά.

«Η κόρη μου δεν είναι θύμα, είναι ηρωίδα όπως όλα τα παιδιά που έφυγαν με αυτόν τον τρόπο» είπε η Αλεξάνδρα Μάκου, μητέρα της Γαρυφαλλιάς Ψαράκου που δολοφονήθηκε στη Φολέγανδρο από τον σύντροφο της. Η κ. Μάκου είπε πως οι μητέρες είναι ενωμένες για να περάσουν ένα μήνυμα που αφορά όλη την κοινωνία.

«Εμάς τα παιδιά μας δεν γυρίζουν πίσω, το μήνυμα όμως είναι όχι σε κάθε μορφή βίας και θέλω να σας ζητήσω να μην τη λέτε θύμα της Γαρυφαλλιά. Είναι ένα υπέροχο παιδί που δεν ζει πια ανάμεσά μας, επειδή κάποιος της αφαίρεσε την ζωή. Ηρωίδα, όχι θύμα. Είμαστε αντιμέτωποι με μια πατριαρχική και κακοποιητική πολιτεία, απέναντι στα θύματα και τις οικογένειες τους» είπε η κ. Μάκου.

Η Ρόζα Φωτιάδου, μητέρα της Σοφίας Σαββίδου, βρέθηκε και εκείνη στην εκδήλωση. «Η κόρη μου δεν γνωρίζονταν με τον δολοφόνο, του ήταν άγνωστη. Αυτό δείχνει πόσο μισογύνης είναι αυτός ο άνθρωπος και υπάρχουν κι άλλοι πολλοί σαν αυτόν που δολοφονούν κορίτσια, δεν σέβονται την ζωή, δεν σέβονται τίποτα. Ακούμε για νόμους αλλά δεν βλέπουμε πράξεις. Πρέπει να αρχίσουν να κάνουν ουσιαστικό, η ατιμωρησία φέρνει αυτά τα αποτελέσματα» είπε μεταξύ άλλων.

Στην εκδήλωση βρέθηκε και η Μελίνα Κακουλίδου, η μητέρα του Άλκη Καμπανού που έπεσε θύμα τυφλής οπαδικής βίας σε ηλικία 19 ετών. Ο πόνος της ίδιος με αυτόν που έχει ριζώσει στις καρδιές και των άλλων μητέρων και βρέθηκε στην εκδήλωση για να εκφράσει τη στήριξη της.

Φ

«Είμαι εδώ μαζί με τις υπόλοιπες μανούλες για να τιμήσω αυτά τα αδικοχαμένα νιάτα. Τα παιδιά που έφυγαν βίαια και αναπάντεχα, οφείλουμε να μην τα ξεχάσουμε αυτά τα παιδιά και να επαναφέρουμε στη μνήμη μας με διάφορες δράσεις το μήνυμα ενάντια στη βία».

Την εκδήλωση διοργάνωσε ο Βασίλης Ρόκος, επιστήθιος φίλος της Ντόρας Ζαχαριά και περιφερειακός σύμβουλος – επικεφαλής της παράταξης ΣΥΝ-εργασία, που μίλησε συγκινημένος για τη φίλη του που έφυγε πρόωρα και άδικα από τη ζωή. «Η Δώρα δολοφονήθηκε με πολύ άγριο και βίαιο τρόπο όταν ζήτησε από τον σύντροφο της να χωρίσουν. Στόχος μας είναι να υπάρξει καλύτερη ενημέρωση προς όλες τις κοπέλες και τις γυναίκες, σε περίπτωση που βρίσκονται σε μια τοξική σχέση και δέχονται βία σωματική είτε ψυχολογική, να μιλούν. Έχουμε γίνει, δυστυχώς, όλοι μας θεατές τα τελευταία χρόνια σε πολύ βίαιες και αποτρόπαιες καταστάσεις και πρέπει να σταματήσει αυτό» είπε ο κ. Ρόκος.

ΠΗΓΗ ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η γυναίκα ήταν διαζευγμένη και μητέρα τριών παιδιών, ενώ ο 30χρονος δράστης είχε απασχολήσει τις Αρχές για ενδοοικογενειακή βία τον Σεπτέμβριο και επρόκειτο να δικαστεί την Παρασκευή. Τότε είχε συλληφθεί στα όρια του αυτοφώρου, είχε ορισθεί τακτική δικάσιμος, αφέθηκε ελεύθερος και του είχαν αφαιρεθεί τρία όπλα που είχε στην κατοχή του. Παράλληλα, σε βάρος του είχαν εκδοθεί περιοριστικά μέτρα. Δεν έπρεπε να πλησιάζει την 43χρονη γυναίκα που σκότωσε. Ο νυν σύντροφος της γυναίκας αποκάλυψε πως οι δυο τους ετοιμάζονταν να αρραβωνιαστούν, ενώ ο δράστης έδειχνε εμμονική συμπεριφορά απέναντί της.

Στον απόηχο της χθεσινής γυναικοκτονίας στην μεγάλη πόλη της Αιτωλοακαρνανιας, οι δολοφονίες γυναικών έρχονται και πάλι στο προσκήνιο και μας υπενθυμίζουν πως διαρκώς μετράμε γυναίκες – θύματα, ότι ο όρος «γυναικοκτονία» πρέπει να κατοχυρωθεί νομικά και οι διαδικασίες εκδίκασης των συγκεκριμένων υποθέσεων πρέπει να επισπεύδονται, μήπως και κάτι αλλάξει. Συγκεκριμένα λίγο πριν από τη λήξη του 2024 μετράμε με τη σημερινή κατάληξη της 41χρονης Γαρυφαλλιάς που ξυλοκοπήθηκε από τον σύντροφό της στην Πάτρα, δώδεκα γυναικοκτονίες στη χώρα μας.

Οι γυναικοκτονίες που συγκλόνισαν το πανελλήνιο

Στη χώρα μας μόλις το πρώτο εξάμηνο του 2024 είχαμε 6 γυναικοκτονίες. Η Κυριακή ξεψύχησε έξω από το αστυνομικό τμήμα των Αγίων Αναργύρων και η εγκυμονούσα Γεωργία βρέθηκε δολοφονημένη σε περιοχή της Θεσσαλονίκης. Παρακάτω οι γυναικοκτονίες που συγκλόνισαν τη χώρα μας τους 11 μήνες του 2024.

Καλαμαριά: Τη σκότωσαν και την εγκατέλειψαν

Ένας 39χρονος (ο πρώην σύντροφος) και ένας 43χρονος (φίλος του θύτη) επιτέθηκαν με αιχμηρό αντικείμενο στη γυναίκα το βράδυ της Πρωτοχρονιάς του 2024. Την ακινητοποίησαν, τη σκότωσαν και μετέφεραν τη σορό της σε δύσβατη, δασική περιοχή στο χωριό Μονοπήγαδο της Θεσσαλονίκης.

Ζεφύρι: Της επιτέθηκε με εύφλεκτο υγρό

Επίθεση με εύφλεκτο υλικό δέχθηκε στις 8 Ιανουαρίου μία γυναίκα στο Ζεφύρι από τον σύζυγό της, ο οποίος την περιέλουσε και της έβαλε φωτιά. Η γυναίκα κατέληξε λίγες ημέρες αργότερα στο νοσοκομείο «Γεώργιος Γεννηματάς».

Ηράκλειο Κρήτης: Την πυροβόλησε στο κεφάλι

Στις 16 Φεβρουαρίου ένας 39χρονος πυροβόλησε στο κεφάλι και σκότωσε τη σύντροφό του στο Ηράκλειο Κρήτης. Ο ίδιος ειδοποίησε το ΕΚΑΒ. Άμεσα στο σημείο έφτασε ασθενοφόρο, ωστόσο η άτυχη γυναίκα ήταν ήδη νεκρή.

Θεσσαλονίκη: Μαχαίρωσε μέχρι θανάτου τη σύζυγό του

Μια 87χρονη γυναίκα έπεσε νεκρή από τα χέρια του 80χρονου συζύγου της, στη Θεσσαλονίκη στις 22 Φεβρουαρίου. Η γυναίκα εντοπίστηκε νεκρή στην κουζίνα του σπιτιού της, με εμφανή τραύματα από αιχμηρό αντικείμενο στην κοιλιακή της χώρα, με τον 80χρονο σύζυγό της να βρίσκεται δίπλα της σε ημιλιπόθυμη κατάσταση, πιθανότατα έπειτα από κατανάλωση ποσότητας χαπιών.

Άγιοι Ανάργυροι: Τη σκότωσε έξω από το αστυνομικό τμήμα

Η δολοφονία της Κυριακής Γρίβα τον Απρίλιο είχε προκαλέσει έντονες αντιδράσεις καθώς συνέβη έξω από το αστυνομικό τμήμα των Αγίων Αναργύρων και αφού το θύμα είχε ζητήσει βοήθεια από την Αστυνομία. Ο ο 39χρονος δράστης και πρώην σύντροφός της νεαρής κοπέλας, της επιτέθηκε μόλις εκείνη βγήκε από το τμήμα και την τραυμάτισε θανάσιμα με αιχμηρό αντικείμενο.

Μενίδι: Βρέθηκε νεκρή με το μαχαίρι στην κοιλιά

Ένα αποτρόπαιο θέαμα αντίκρισαν οι περαστικοί το πρωί της Πέμπτης, 16 Μαΐου, στο Μενίδι. Μία γυναίκα κείτονταν νεκρή με ένα μαχαίρι καρφωμένο στην κοιλιά της. Δράστης ο σύζυγός της, τον οποίο είχε καταγγείλει 3 φορές για ενδοοικογενειακή βία. Η τελευταία καταγγελία είχε γίνει λίγες ημέρες πριν από τον φόνο.

Ηλεία: Σκότωσε με κατσαβίδι την 11χρονη ανιψιά του

Τα ξημερώματα της 10ης Ιουνίου δηλώθηκε η εξαφάνιση 11χρονου κοριτσιού στην περιοχή Μυρτιά Ηλείας. Λίγες ώρες αργότερα συνελήφθη για τον φόνο ο 37χρονος θείος του κοριτσιού, οποίος μάλιστα ομολόγησε πως σκότωσε την ανιψιά του με κατσαβίδι. Το μικρό κορίτσι είχε αντισταθεί στη σεξουαλική επίθεση του 37χρονου και εκείνος τη δολοφόνησε και παράτησε το άψυχο κορμί της σε χωράφι.

Αλεξανδρούπολη: «Σκότωσα τη γυναίκα μου»

Ήταν γύρω στις 9 το πρωί, την 21η Ιουνίου, όταν ο 81χρονος άντρας σκότωσε την 73χρονη σύζυγό του καταφέροντάς της χτυπήματα με μαχαίρι. Οι Αρχές ειδοποιήθηκαν από γείτονα που κάλεσε την ΕΛ.ΑΣ. στις 09:08 λέγοντας ότι είδε τον 81χρονο γυναικοκτόνο να έχει βγει στο μπαλκόνι και να φωνάζει «σκότωσα τη γυναίκα μου». Προσπάθησε να βάλει τέλος στη ζωή του πίνοντας χλωρίνη.

Αμφιλοχία: Την πυροβόλησε και μετά αυτοκτόνησε

Ένας 43χρονος σκότωσε την 36χρονη εν διαστάσει σύζυγό του και στη συνέχεια έστρεψε το όπλο στον εαυτό του και αυτοκτόνησε, τα ξημερώματα της 13ης Ιουλίου στην Αμφιλοχία. Πριν από το έγκλημα ο άντρας φώναζε και απειλούσε πως θα σκοτώσει τη γυναίκα, ενώ ήταν γνωστός για τη βίαιη συμπεριφορά του.

Λαμία: Νεκροί μέσα στα αίματα

Ένας 67χρονος σκότωσε την 60χρονη σύζυγό του και στη συνέχεια αυτοκτόνησε στο χωριό Παγκράτι της Λαμίας, το απόγευμα της 12ης Αυγούστου. Τις σορούς εντόπισαν οι γείτονες που έσπευσαν στο σπίτι τους, όταν άκουσαν τους πυροβολισμούς.

Η γνωστή ηθοποιός αναφέρθηκε στη σχέση που έχει αναπτύξει με τον σύζυγό της, όπως και στις δυσκολίες που αντιμετωπίζει μια γυναίκα στον χώρο της υποκριτικής.

«Προσπαθώ να κρατάω τον ενθουσιασμό. Δεν μπορώ να φανταστώ ότι θα μοιραστώ τον σύζυγό μου, δεν θέλω να το φανταστώ. Μου φαίνεται φρικιαστικό σενάριο! Νιώθω πολύ τυχερή που μου τον έστειλε η ζωή. Του λέω για πλάκα “η ζωή μου έστειλε μπριζόλα”. Ποτέ δεν θα τολμούσα να ονειρευτώ τόσα πράγματα που μου έχει φέρει η ζωή! Θέλει δουλειά η σχέση. Την πρώτη φορά που τον γνώρισα ήταν όταν ήρθε σε μια παράσταση. Την άλλη φορά ήταν σε ένα μπαρ, σε ένα κοινό κάλεσμα και κάτι είπε, μπορεί να είπε “λουλούδι” και κάπως λέω “ωχ”. Είχε έναν ιδιαίτερο τρόπο που είπε το λάμδα. Συνεχίζει να το λέει έτσι ωραία. Το έχω διακωμωδήσει τόσο που το έχει ξεπεράσει αυτό το στάδιο. Συνήθως αυτό που ερωτεύομαι είναι αστείο. Μου αρέσει το χιούμορ, είναι ένα από τα βασικά συστατικά της ζωής».

«Η ζωή είναι πιο δύσκολη από το θέατρο. Κάπως το λέω και στον εαυτό μου σε μια δύσκολη πρόβα γιατί το χόμπι μας το κάνουμε επάγγελμα. Η πιο δύσκολη στιγμή στην καθημερινότητά μου είναι το να υπάρχεις και να ζεις ως γυναίκα στην Αθήνα, είναι ένα επίτευγμα από μόνο του! Γενικά υπάρχει δρόμος για να κρατηθεί η ισότητα. Όχι μόνο για όλα αυτά με το #metoo και χαίρομαι που άρχισαν να μιλούν οι άνθρωποι. Εγώ ήμουν από τις τυχερές που δεν έχω ζήσει ακραία εμπειρία. Πλέον μάθαμε να απαντάμε. Εγώ που πριν δεν θα απαντούσα, τώρα θα απαντήσω. Δεν θα το αφήσω να πέσει κάτω. Δεν ξέρω κατά πόσο η κοινωνία είναι έτοιμη να υποστηρίξει τις γυναίκες, για αυτό και βλέπουμε τις γυναικοκτονίες. Όταν ένα σύστημα δεν μπορεί να τις στηρίξει, δεν έχει πού να πάει να είναι ασφαλής!

«Εγώ έχω χάσει δουλειές εξαιτίας της ελιάς που έχω στο πρόσωπο», αποκάλυψε η Λένα Παπαληγούρα.

Σήμερα, μιλώντας στον ΣΚΑΪ, ο Βαρτζόπουλος επέμεινε στον ισχυρισμό περί επιστημονικής τοποθέτησης. Υποστήριξε μάλιστα ότι ήθελε να τονίσει την ανάγκη προστασίας των γυναικών.

«Έκανα μια επιστημονική τοποθέτηση που δυστυχώς παρεξηγήθηκε. Σκοπός μου ήταν να τονίσω την ανάγκη πολιτικών υποστήριξης και προστασίας των γυναικών, αλλά όπως είπε πολύ σωστά και ο κυβερνητικός εκπρόσωπος καλό είναι εμείς οι πολιτικοί να μείνουμε στις πολιτικές. Και σας λέω ότι οι πολιτικές που εφαρμόζονται σε αυτόν τον τομέα, δηλαδή νέες δομές υποδοχής στην ΕΛ.ΑΣ, panic button, τηλεφωνική γραμμή SOS, δομές υποστήριξης και ασφάλειας για τις γυναίκες που κινδυνεύουν, είναι πολιτικές της κυβέρνησης Μητσοτάκη και δεν είχαν ξαναγίνει ποτέ» ανέφερε ο κ. Βαρτζόπουλος.

Έντονη αντίδραση ΣΥΡΙΖΑ: “Εξακολουθεί να υπερασπίζεται τις οπισθοδρομικές απόψεις του”

«Ο υφυπουργός Υγείας κ. Βαρτζόπουλος εξακολουθεί να υπερασπίζεται με εμφανίσεις του στα κανάλια τις οπισθοδρομικές απόψεις του για τις γυναίκες, επιμένοντας ότι είχε σκοπό να τονίσει… “την ανάγκη πολιτικών υποστήριξης και προστασίας των γυναικών” και ότι οι “επιστημονικές τοποθετήσεις” του παρεξηγήθηκαν» λένε από την Κουμουνδούρου και συμπληρώνουν:

«Παράλληλα, και μάλιστα λίγες μόνο μέρες μετά την γυναικοκτονία μπροστά στο αστυνομικό τμήμα των Αγ. Αναργύρων, εξακολουθεί να υπερασπίζεται τις αυταπόδεικτα ανεπαρκείς πολιτικές της κυβέρνησης Μητσοτάκη στο ζήτημα της αντιμετώπισης της έμφυλης βίας. Όσο για τον κ. Μητσοτάκη, καλύπτει ακόμα τον υφυπουργό του, δίνοντας ακόμα έναν λόγο στους πολίτες να τον αποδοκιμάσουν στις 9 του Ιούνη».

Η κ. Κωνσταντοπούλου, στο κείμενο της επίκαιρης ερώτησης της ζητά από την κυβέρνηση «να ποινικοποιηθούν οι γυναικοκτονίες ως αυτοτελές έγκλημα και δη κακούργημα». Παράλληλα, καλεί να πληροφορηθεί «ποια μέτρα έχουν ληφθεί για την εξάλειψη των γυναικοκτονιών, της ενδοοικογενειακής βίας, της έμφυλης βίας, της κακοποίησης. Πώς αξιολογείτε τα μέτρα αυτά μέχρι σήμερα και τι περαιτέρω προτίθεσθε να κάνετε και πότε; Ποιος ο σχεδιασμός σας στον τομέα της εξάλειψης της έμφυλης βίας και των γυναικοκτονιών και ποιος ο προϋπολογισμός που διαθέτετε, με ποια κατανομή πόρων;».

Η κ. Κωνσταντοπούλου, με την επίκαιρη αυτή ερώτηση επαναφέρει το θέμα της αντιμετώπισης της έμφυλης βίας και των γυναικοκτονιών, καθώς σχετική επίκαιρη ερώτηση στον πρωθυπουργό είχε καταθέσει και τον Νοέμβριο του 2023.

Μεταξύ άλλων, στο κείμενο της επίκαιρης ερώτησης της, η πρόεδρος της Πλεύσης Ελευθερίας σημειώνει απευθυνόμενη προς τον πρωθυπουργό, ότι «στην Ελλάδα η έμφυλη βία, η κακοποίηση και οι δολοφονίες γυναικών επειδή είναι γυναίκες, δεν αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά. Οι κρατικοί μηχανισμοί είναι σχεδόν ανύπαρκτοι και πάντως ανίκανοι να προστατεύσουν τα θύματα, ενώ συχνά η κακοποίηση αναπαράγεται ή ανατροφοδοτείται από τους ίδιους τους θεσμούς, που επαναθυματοποιούν το θύμα».

Επισημαίνει πως «παρά τις λεκτικές επετειακές διακηρύξεις […] οι κυβερνητικές πρωτοβουλίες υπολείπονται παρασάγγας των απαιτούμενων για την εξάλειψη της έμφυλης βίας, της κακοποίησης γυναικών, των γυναικοκτονιών. Ο κατάλογος των θυμάτων μεγαλώνει καθημερινά και κάθε ημέρα αδράνειας και απραξίας σας, σας καθιστά συνυπεύθυνους για κάθε νέα κακοποίηση και γυναικοκτονία».

«Έχει έρθει η ώρα να πούμε “αρκετά”», δήλωσε ο υπουργός Εσωτερικών Φερνάντο Γκράντε-Μαρλάσκα σε δημοσιογράφους ύστερα από συνάντηση με υψηλόβαθμους αξιωματικούς των υπηρεσιών ασφαλείας στη Μαδρίτη με αντικείμενο τις γυναικοκτονίες. «Θέλω να εκφράσω το βαθύ αίσθημα αγανάκτησης που κάθε τέτοιος φόνος με βάση το φύλο μάς προκαλεί».

Ο υπουργός δήλωσε ότι ακόμα τέσσερις θάνατοι το τελευταίο 24ωρο μένει να επιβεβαιωθούν ότι ήταν το αποτέλεσμα έμφυλης βίας. Εάν επιβεβαιωθούν, τότε ο αριθμός των γυναικοκτονιών από τις αρχές του 2022 θα αυξηθεί σε 50, ξεπερνώντας τις 48 τέτοιες δολοφονίες της προηγούμενης χρονιάς.

Το έτος κατά τον οποίο είχαν καταγραφεί οι περισσότεροι θάνατοι με βάση τον σύγχρονο ορισμό της έμφυλης βίας ήταν το 2008 με 76 περιστατικά. Έως την Τρίτη, είχαν καταγραφεί 1.179 θύματα γυναικοκτονιών στην Ισπανία από το 2003, σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Ισότητας.

Οι τελευταίες υποθέσεις που ερευνούν οι αρχές περιλαμβάνουν το μέχρι θανάτου μαχαίρωμα χθες, Τετάρτη, μιας 30χρονης εγκύου από τον πρώην σύντροφό της κοντά στην πόλη Τολέδο. Οι διασώστες προχώρησαν επί τόπου σε καισαρική τομή αλλά δεν κατάφεραν να αποτρέψουν τον θάνατο της μητέρας και του βρέφους.

Η ισπανική κυβέρνηση υποσχέθηκε αυξημένη αστυνομική προστασία για θύματα ενδοοικογενειακής βίας αφού τουλάχιστον εννέα γυναίκες στην Ισπανία σκοτώθηκαν από νυν ή πρώην συντρόφους τους μόνον τον Δεκέμβριο, τον μήνα με τις περισσότερες τέτοιες δολοφονίες της χρονιάς.

Το υπουργείο Εσωτερικών έχει αποστείλει ενημερώσεις, δίνοντας οδηγίες σε όλα τα αστυνομικά τμήματα να εντείνουν το επίπεδο επιφυλακής και τις προσπάθειες προστασίας, δήλωσε ο Γκράντε-Μαρλάσκα, παροτρύνοντας επίσης τους πολίτες να αναφέρουν κάθε υποψία έμφυλης βίας που πιθανόν εντοπίζουν.

Τα μέτρα περιλαμβάνουν το να δοθεί προτεραιότητα στις μαρτυρίες των πιθανών θυμάτων, διενεργώντας παράλληλα αξιολόγηση του κινδύνου και εντείνουν την παρακολούθηση των κατά συρροή παραβατών.

Τουλάχιστον 31.161 γυναίκες έχουν καταγραφεί στο ολοκληρωμένο σύστημα παρακολούθησης για έμφυλη βία, εκ των οποίων 723 θεωρούνται ότι αντιμετωπίζουν ακραίο ή υψηλό κίνδυνο και λαμβάνουν ενισχυμένη προστασία.

«Ο τερματισμός της έμφυλης βίας μάς αφορά όλους. Είναι σημαντικό να δράσουμε από κοινού, ως κοινωνία, για να σταματήσουμε αυτή τη μάστιγα», ανέφερε ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ στο Twitter.

Ειδικότερα, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΗΕ, από τις 81.100 γυναίκες που δολοφονήθηκαν πέρυσι παγκοσμίως, οι 45.000 (ποσοστό 56%) έχασαν τη ζωή τους στα χέρια μελών του οικογενειακού τους περιβάλλοντος, όπως σημειώνεται, με τους ειδικούς ωστόσο να υπογραμμίζουν ότι τα θύματα της ενδοοικογενειακής βίας είναι στην πραγματικότητα ακόμη περισσότερα καθώς πολλά περιστατικά δεν καταγράφονται ως τέτοια αν και είναι, λόγω έλλειψης σχετικών στοιχείων.

Όπως σημειώνεται στην ίδια έκθεση «η περίοδος της πανδημίας συνέπεσε, μάλιστα, με μια σημαντική αύξηση των γυναικοκτονιών στη Βόρεια Αμερική και στη δυτική και νότια Ευρώπη.