Η χρονική συγκυρία μόνο τυχαία δεν θεωρείται, καθώς η δημόσια παρουσία της Μαρία Καρυστιανού αναδιαμορφώνει τις ισορροπίες στον χώρο της αντιπολίτευσης, προσθέτοντας νέα δεδομένα στο πολιτικό σκηνικό.

Στην ομιλία του, ο πρώην πρωθυπουργός αναμένεται να αναπτύξει ολομέτωπη κριτική στο μοντέλο διακυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη, εστιάζοντας:

• στη λειτουργία του επιτελικού κράτους,
• στις απευθείας αναθέσεις και την αδιαφάνεια,
• στο αγροτικό ζήτημα,
• αλλά και σε κρίσιμα εθνικά θέματα, όπως το πρόσφατο μπλακ άουτ του FIR Αθηνών.

Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί, σύμφωνα με συνεργάτες του, στην ανάγκη για ένα κράτος αποτελεσματικό, με δημόσιο έλεγχο και διαφάνεια, το οποίο –όπως θα υποστηρίξει– αποτελεί τη μόνη προοδευτική απάντηση στο σημερινό μοντέλο διακυβέρνησης.

Ο συμβολισμός της Θεσσαλονίκης δεν περνά απαρατήρητος: είναι η πόλη από την οποία, πριν από 23 χρόνια, η τότε ηγεσία της Νέας Δημοκρατίας μιλούσε για «επανίδρυση του κράτους», ένα αφήγημα που –κατά τον Τσίπρα– οδήγησε τελικά στην αναπαλαίωσή του.

Στο δεύτερο σκέλος της παρέμβασής του, ο Αλέξης Τσίπρας θα αναδείξει την ανάγκη για καθαρές ρήξεις και τομές, υποστηρίζοντας ότι χωρίς αυτές δεν μπορεί να υπάρξει αξιόπιστη κυβερνώσα εναλλακτική.

Αναμένεται επίσης σκληρή κριτική στην εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης, την οποία χαρακτηρίζει πολιτική του «δεδομένου συμμάχου». Στο πλαίσιο αυτό, θα τονίσει την ανάγκη επιστροφής σε μια πολυδιάστατη και ενεργητική εξωτερική πολιτική, με την Ελλάδα σε ρόλο πυλώνα ειρήνης και σταθερότητας στην περιοχή.

Στο περιβάλλον του πρώην πρωθυπουργού εκτιμούν ότι η ρητορική της Μαρίας Καρυστιανού, η οποία –όπως υποστηρίζουν– συνομιλεί με συντηρητικά και δεξιόστροφα ακροατήρια, ανοίγει χώρο για μια παρέμβαση που θα απευθύνεται στο κέντρο και την κεντροαριστερά. Εκεί, σύμφωνα με τις ίδιες εκτιμήσεις, βρίσκεται το κρίσιμο εκλογικό ακροατήριο που θα μπορούσε να του επιτρέψει να διεκδικήσει τη δεύτερη θέση στο πολιτικό σκηνικό.

Παρά ταύτα, ο ίδιος επιλέγει χαμηλούς τόνους, αποφεύγοντας την προσωπική αντιπαράθεση, αφήνοντας ανοιχτό το πεδίο των κινήσεών του για το επόμενο διάστημα.

Πριν από την κεντρική ομιλία, θα προηγηθεί διάλογος για το ιστορικό και πολιτικό αποτύπωμα του βιβλίου Ιθάκη. Στη συζήτηση συμμετέχουν:

• ο Αντώνης Σαουλίδης,
• ο Κώστας Τούμπουρος,
• η Κωνσταντίνα Σπυροπούλου,
• ο Άρης Στυλιανού,
• και ο Διονύσης Τεμπονέρας.

Τον συντονισμό έχει η ηθοποιός Φαίη Κοκκινοπούλου, ενώ αμέσως μετά θα ακολουθήσει η πολιτική παρέμβαση του Αλέξη Τσίπρα.

Για το πολιτικό αποτύπωμα του βιβλίου θα συζητήσουν οι: Ιωάννα Λαλιώτου, Καθηγήτρια Σύγχρονης Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, Αντώνης Λιάκος Ιστορικός – Ομότιμος Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών,  Ευγενία Φωτονιάτα, Συντονίστρια του Επιστημονικού Συμβουλίου του Ινστιτούτου Αλέξη Τσίπρα, Δρ. Οικονομικής Επιστήμης του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών και ο Γιώργος Χουλιαράκης, Δρ. Οικονομολόγος, Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών (2015-2019).

Την παρουσίαση και τον συντονισμό της συζήτησης θα έχουν οι δημοσιογράφοι Μαρία Νικόλτσιου και Αντώνης Αντζολέτος.

Στη συνέχεια θα ακολουθήσει ομιλία του Αλέξη Τσίπρα. 

Απόστολος Χονδρόπουλος

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης επικαλέστηκε Καρλ Μαρξ όσον αφορά την ιστορία που “επαναλαμβάνεται την πρώτη φορά σαν τραγωδία και τη δεύτερη φορά σαν φάρσα”, Γκράουτσο Μαρξ ο οποίος είχε απαντήσει δηκτικά για ένα βιβλίο ότι «από τη στιγμή που το παρέλαβα στα χέρια μου δεν έχω σταματήσει να γελάω, ελπίζω κάποια στιγμή να το διαβάσω», αλλά και “Χόγκουαρντς“, την μυθιστορηματική σχολή μαγείας που εμπνεύστηκε η Τζ. Κ.  Ρόουλινγκ.

Όπως τόνισε κληθείς να σχολιάσει και τα περί εκδοτικής επιτυχίας μεγέθους Χάρι Πότερ, το κοινό φαίνεται να δείχνει ένα αυξημένο ενδιαφέρον στους μαθητευόμενους μάγους, υπάρχει, όμως, μια πολύ μεγάλη διαφορά. Στην περίπτωση του Χάρι Πότερ η εκπαίδευση ήταν δωρεάν, εμάς, η εκπαίδευση μας στοίχισε τουλάχιστον 120 δισ. ευρώ.

Το εν λόγω βαρύ και “αχρείαστο” κόστος που η ΝΔ καταλογίζει στην διακυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ θεωρώντας μάλιστα ως ένδειξη “πολύ μεγάλης αλαζονείας” το γεγονός ότι δεν υπάρχει γι’ αυτό “μία συγγνώμη” στις πάνω από 750 σελίδες του βιβλίου, συνιστά και την ουσία της κυβερνητικής απάντησης στο rebranding του πρώην πρωθυπουργού. Σε ένα εγχείρημα που ανεξαρτήτως απάντησης που δίνει κάθε γαλάζιο στέλεχος στο ερώτημα εάν θα διαβάσει ή όχι την “Ιθάκη”,  σίγουρα δεν αφήνει αδιάφορο το Μέγαρο Μαξίμου, καθώς άπαντες πλέον προεξοφλούν ότι το επόμενο βήμα του κ. Τσίπρα θα είναι η δημιουργία νέου πολιτικού φορέα. Και όταν συμβεί αυτό “η αντιπαράθεση από τα παλιά” είναι βέβαιο ότι θα κορυφωθεί.

Το Μέγαρο Μαξίμου πάντως επαναφέρει ήδη στο προσκήνιο και το δικό του  αφήγημα για το καταστροφικό πρώτο εξάμηνο του 2015, το δημοψήφισμα και τον κίνδυνο που διέτρεξε η χώρα να βρεθεί εκτός ευρώ, τις κλειστές τράπεζες, τις ουρές στα ΑΤΜ, αλλά και εν γένει τους 30 νέους φόρους που έβαλε ο ΣΥΡΙΖΑ σε αντιδιαστολή με τους 83 φόρους που έχει μειώσει ή καταργήσει από το 2019 η σημερινή κυβέρνηση.

Πέραν της οικονομικής παραμέτρου, το Μαξίμου θέτει και “ηθικά” ζητήματα που “δεν πρέπει να ξεχάσουμε”, όπως “τα παρα-υπουργεία δικαιοσύνης, οι αμετάκλητα καταδικασμένοι υπουργοί, κάποιοι που αποφυλακίστηκαν και στη συνέχεια διέπραξαν πολύ σοβαρά εγκλήματα, λόγω όλων αυτών των φωτογραφικών διατάξεων”, όπως υποστήριξε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος. 

Το κυβερνητικό επιτελείο δεν άφησε όμως ασχολίαστες και τις επικριτικές αναφορές του κ. Τσίπρα σε στελέχη και συνεργάτες του εκείνης της περιόδου.

“Όταν είσαι καπετάνιος ενός πλοίου, του οποίου το πλήρωμα επέλεξες εσύ και το ρίχνεις στα βράχια -και εδώ το πλοίο είναι μια χώρα- δεν είναι και τόσο έντιμο να τα φορτώνεις όλα στον υποπλοίαρχο, στο υπόλοιπο πλήρωμα, στους μούτσους και εσύ να είσαι άμοιρος ευθυνών”, ανέφερε ο κ. Μαρινάκης, ενώ αρκετά κυβερνητικά στελέχη επισήμαναν ουσιαστική παραδοχή αδυναμίας του πρώην πρωθυπουργού στην επιλογή τότε συνεργατών του.

Δεδομένων των σφοδρών αντιδράσεων που ήδη εκδηλώνονται από στελέχη της Αριστεράς στα οποία αναφέρεται ο πρώην πρωθυπουργός, κυβερνητικά  στελέχη όπως ο Άδωνις Γεωργιάδης, προβλέπουν σκηνικό “εμφυλίου” στους κόλπους της Αριστεράς από το οποίο εκτιμούν ότι θα ευνοηθεί τελικά η σημερινή κυβέρνηση και η ΝΔ ως μοναδική αξιόπιστη πολιτική δύναμη διακυβέρνησης και σταθερότητας. “Κοινώς, όλοι για τον Μητσοτάκη δουλεύουν”, το περιέγραψε πολύ χαρακτηριστικά ο υπουργός Υγείας.

“Δεν μας αφορά το τι θα κάνει η Αριστερά και τα κόμματα που εντάσσονται σε αυτήν. Ας τα λύσουν μόνοι τους – η κοινωνία περιμένει αποτέλεσμα, γι’ αυτό θα αξιολογηθούμε”, τονίζει από την δική του πλευρά το Μέγαρο Μαξίμου, επιμένοντας ότι το 2019 και το 2023 ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν κέρδισε τον Τσίπρα αλλά την εμπιστοσύνη των πολιτών και όταν είσαι εν ενεργεία πρωθυπουργός την κερδίζεις ξανά με το αποτέλεσμά σου. 

“Οι πολίτες στην κάλπη ζυγίζουν τα θετικά και τα αρνητικά. Ο στόχος μας είναι, όσο πηγαίνουμε στις εκλογές του 2027, τα θετικά να είναι όλο και περισσότερα”, επανέλαβε χθες ο κυβερνητικός εκπρόσωπος.

Το στίγμα του κυβερνητικού σχεδιασμού ως το τέλος του έτους αναμένεται να δοθεί από τον Κυριάκο Μητσοτάκη στην συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου που προγραμματίζεται τελικά για μεθαύριο Πέμπτη.

Ήδη χθες, κατά τη συνάντηση με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνο Τασούλα επικεντρώθηκε στην οικονομία και στα μέτρα στήριξης της κοινωνίας που ξεκίνησαν να υλοποιούνται με την καταβολή των 250 ευρώ στους συνταξιούχους, καθώς και στην αναβάθμιση της γεωπολιτικής θέσης της χώρας, με αφορμή τις πρόσφατες σημαντικές συμφωνίες στην ενέργεια.

Ο Τσίπρας εξηγεί ότι παρουσίασε στον Ρώσο πρόεδρο τις δυσκολίες των διαπραγματεύσεων και τα αδιέξοδα με τους εταίρους, αναζητώντας – όπως παραδέχεται – μια καθαρή απάντηση για το αν και πώς η Ρωσία θα στήριζε την Ελλάδα, έστω με μια συμβολική αγορά 200-300 εκατ. ευρώ σε έντοκα γραμμάτια του Δημοσίου.

Η απάντηση του Πούτιν, όπως την καταγράφει ο πρώην πρωθυπουργός, ήταν ωμή:
«Θα προτιμούσα να δώσω αυτά τα χρήματα σε ένα ορφανοτροφείο. Αν τα έδινα στην Ελλάδα, θα ήταν σαν να τα πετούσα σε σκουπιδοτενεκέ. Η Ελλάδα είναι χρεοκοπημένη και δεν θα σωθεί με 300 εκατομμύρια. Χρειάζεται 300 δισ., όχι 300 εκατ. Η Ρωσία είναι πλούσια χώρα, αλλά όχι τόσο πλούσια ώστε να ξεπληρώσει το χρέος της Ελλάδας».

Στη συνέχεια, τον προέτρεψε ευθέως: «Να τα βρεις με τη Μέρκελ».

Ο Πούτιν, μετά από μια μικρή παύση, ήταν ακόμη πιο σαφής:
Η Ρωσία επιθυμεί καλή σχέση με την Ελλάδα – και ειδικά με τη νέα τότε κυβέρνηση –, αλλά την ίδια στιγμή, έχει «εξαιρετικές σχέσεις» με τη Γερμανία, με δύο αγωγούς φυσικού αερίου να τη συνδέουν ενεργειακά.

Και κατέληξε με την πιο κομβική φράση της συζήτησης: «Η Ελλάδα ανήκει στο ΝΑΤΟ και στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Βρίσκεται στη γερμανική σφαίρα επιρροής».

Ο Τσίπρας θυμάται ότι τον διέκοψε για να επιβεβαιώσει:
– «Εννοείς το ΝΑΤΟ;»
– «Ναι… και την ΕΕ. Η Ελλάδα ανήκει σε μια άλλη σφαίρα επιρροής».

Ο πρώην πρωθυπουργός απάντησε ότι, παρά το δεδομένο των δυτικών συμμαχιών, η Ελλάδα μπορεί να αναπτύξει μια πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική, έχοντας καλές σχέσεις με Δύση, Ανατολή και Παγκόσμιο Νότο.

Η συζήτηση στο τέλος χαλάρωσε και οι δύο άνδρες γύρισαν στην ιστορία του Ψυχρού Πολέμου. Ο Τσίπρας ανέφερε ότι, σύμφωνα με ορισμένες ιστορικές εκδοχές, τα Βαλκάνια μοιράστηκαν σε «σφαίρες επιρροής» μεταξύ Τσόρτσιλ και Στάλιν σε μια… χαρτοπετσέτα το 1944.

Ο Πούτιν χαμογέλασε και τον διόρθωσε: «Όχι σε χαρτοπετσέτα. Σε ένα τσιγαρόχαρτο».

Σε γραπτή δήλωση που εξέδωσε αναφέρει ότι «οι αναφορές στο βιβλίο του πρώην πρωθυπουργού της Ελλάδας Αλέξη Τσίπρα για όσα έγιναν στο Κραν Μοντανά μιλούν από μόνες τους. Είναι άλλη μια διάψευση όσων για τόσο καιρό υιοθετούσαν το τουρκικό αφήγημα».

Στο βιβλίο του Αλέξη Τσίπρα «Ιθάκη» που δόθηκε σήμερα στην κυκλοφορία γίνεται εκτενής αναφορά στις διαπραγματεύσεις για το Κυπριακό και ειδικά για όσα έγιναν κατά τη διάρκεια της Συνόδου στο Κραν Μοντανά.

ο πρώην πρωθυπουργός επισημαίνει στο ειδικό κεφάλαιο με τίτλο «Κυπριακό, μια ανάσα από τη λύση», ότι η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ είχε αποφασίσει να μην εμπλακεί στις υπόλοιπες εσωτερικές πτυχές του Κυπριακού, παρά μονάχα στη διεθνή πτυχή της ασφάλειας αξιώνοντας την αποχώρηση των στρατευμάτων κατοχής και την άρση του πλαισίου των εγγυητριών δυνάμεων, που αφορούσε Ελλάδα, Τουρκία και Μεγάλη Βρετανία. «Σταθερή και δημόσια διατυπωμένη ελληνική και ελληνοκυπριακή θέση καθ’ όλες τις συνομιλίες ήταν η ανάγκη για άμεση κατάργηση του αναχρονιστικού, μετα-αποικιακού συστήματος εγγυήσεων και αποχώρηση των τουρκικών κατοχικών στρατευμάτων από το νησί», αναφέρει.

Παράλληλα, μιλώντας για τη διαπραγματευτική τακτική της ελληνικής και ελληνοκυπριακής πλευράς, είπε: «Στις 14 Δεκεμβρίου 2016 στις Βρυξέλλες, πραγματοποιήσαμε με τον Πρόεδρο της Κύπρου και την ομάδα του την πιο ουσιαστική συντονιστική συνάντηση ενόψει της Διάσκεψης που θα ακολουθούσε. Συμφωνήσαμε με ξεκάθαρο τρόπο και χωρίς υπεκφυγές τη διαπραγματευτική μας τακτική και τις κόκκινες γραμμές μας. Μέρος της στρατηγικής μας ήταν ότι εγώ δεν θα συμμετείχα στις διαπραγματεύσεις μέχρις ότου γίνει σαφές ότι υπάρχει ρεαλιστική πιθανότητα θετικής κατάληξης». Προσθέτει ότι ανέμενε με μεγάλη αγωνία τις εξελίξεις στις διαπραγματεύσεις, ελπίζοντας ότι θα σημειωνόταν πρόοδος και στο θέμα της ασφάλειας και των εγγυήσεων, ούτως ώστε να μεταβεί και ο ίδιος στη Γενεύη.

Συνεχίζοντας την αφήγηση, σημειώνει ότι σε μία προσπάθεια να αναλάβει ενεργότερο ρόλο, προσκάλεσε τον τότε πρωθυπουργό της Τουρκίας Μπιναλί Γιλντιρίμ στην Ελλάδα, όπου διαπίστωσε, ότι παρά το γεγονός ότι επέμενε στις θέσεις της χώρας του άφηνε, όπως λέει ο κ. Τσίπρας, «ένα παράθυρο και για τον ρόλο της Ε.Ε. στο μελλοντικό πλαίσιο ασφάλειας σε μια ομοσπονδιακή Κύπρο» προσθέτοντας ότι οι δύο συμφώνησαν να συναντηθούν στο Κραν Μοντανά «εφόσον θα είχαν δημιουργηθεί οι προϋποθέσεις για λύση».

Αλέξης Τσίπρας για τη Διάσκεψη του Κραν Μοντανά

Σε ό,τι αφορά στη Διάσκεψη του Κραν Μοντανά, ο Αλέξης Τσίπρας αναφέρει ότι η κατάθεση του πλαισίου Γκουτέρες από τον ίδιο τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ αποτέλεσε μια σημαντική επιτυχία της ελληνικής και ελληνοκυπριακής πλευράς και θα μπορούσε να είχε αποτελέσει τη βάση για μια δίκαιη και βιώσιμη λύση. «Ιδιαίτερα, δε, η δήλωση του Γενικού Γραμματέα ότι η Συνθήκη Εγγυήσεων δεν μπορεί να στηριχθεί (unsustainable) και πρέπει να αντικατασταθεί από ένα πλαίσιο επιτήρησης της συμφωνίας λύσης που να βασίζεται στον ΟΗΕ και στο οποίο η Ελλάδα, η Τουρκία και η Βρετανία θα μπορούσαν να έχουν ρόλο», τονίζει.

Προσθέτει ότι «η αδιαλλαξία της τουρκικής πλευράς, ωστόσο, στην τελική φάση των διαπραγματεύσεων, δηλαδή στο δείπνο της 6ης Ιουλίου, να αποδεχτεί ανοιχτά ως βάση συζήτησης αυτό το πλαίσιο, δεν άφησε περιθώρια για τη συμμετοχή μου, όπως και του Τούρκου Πρωθυπουργού, στη Διάσκεψη και ακύρωσε κάθε προοπτική λύσης, οδηγώντας εντέλει τις συνομιλίες σε αποτυχία».

Παράλληλα, ο πρώην πρωθυπουργός της Ελλάδας λέει ότι η κίνηση του Τσαβούσογλου να παραδώσει μήνυμα στον Γκουτέρες, το οποίο έλεγε ότι η χώρα του θα μπορούσε υπό προϋποθέσεις να συζητήσει την κατάργηση των εγγυήσεων, «δημιούργησε προς στιγμήν θετικές προσδοκίες και μεγάλες ελπίδες» και για αυτό το λόγο εξέφρασε την επιθυμία του να μεταβεί στο Κραν Μοντανά, συναντώντας, όμως τις επιφυλάξεις του τότε Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκου Αναστασιάδη.

«Τις κρίσιμες ώρες της θετικής αναλαμπής στις διαπραγματεύσεις, όταν μου είχαν μεταφέρει όσα ο Τούρκος ΥΠΕΞ είπε στον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ σχετικά με το πλαίσιο των εγγυήσεων, είχα μια σημαντική συζήτηση με τον Νίκο Αναστασιάδη. Του εξέφρασα την επιθυμία μου να μεταβώ στην Ελβετία, όπως είχαμε συμφωνήσει ότι θα πράξω, αν υπάρχει θετική προοπτική. Ωστόσο ο ίδιος ήταν εξαιρετικά επιφυλακτικός. Πίστευε ότι επρόκειτο για μπλόφα της τουρκικής πλευράς και δεν συμμεριζόταν τη δική μου, πολύ συγκρατημένη βέβαια, αισιοδοξία. Ίσως να είχε επηρεαστεί και από την πορεία των διαπραγματεύσεων για την εσωτερική πτυχή, που από ό,τι μου εξήγησε δεν πήγαινε καλά και ήταν απογοητευμένος.

Σε κάθε περίπτωση, η αρνητική στάση του για ενδεχόμενο ταξίδι μου στην Ελβετία δεν άφησε εντέλει το περιθώριο να διερευνήσουμε σε επίπεδο Πρωθυπουργών αν το μήνυμα που είχε δώσει ο Τούρκος ΥΠΕΞ, κατ’ ιδίαν στον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ για κατάργηση των εγγυήσεων, είχε βάση ή αποτελούσε μια τουρκική διαπραγματευτική μπλόφα. Λίγες ώρες αργότερα, στο δείπνο της 6ης Ιουλίου, η επίσημη στάση του Τσαβούσογλου ήταν εντελώς διαφορετική από αυτή που μας μετέφερε ο Γκουτέρες. Η αδιαλλαξία της τουρκικής πλευράς να συζητήσει το χρονοδιάγραμμα αποχώρησης των κατοχικών στρατευμάτων και να αποδεχτεί ανοιχτά ως βάση συζήτησης την κατάργηση των εγγυήσεων, οδήγησε τελικά στην αποτυχία της Διάσκεψης», καταλήγει ο κ. Τσίπρας.

Ράνια Τραγόμαλλου

Κρατώντας για επίλογο μια τοποθέτηση για τον σύγχρονο προοδευτικό χώρο, ο Αλέξης Τσίπρας διατυπώνει την ανάγκη επαναπροσδιορισμού του μέσω και μιας κριτικής προς τις διάσπαρτες και συχνά ασύνδετες θεωρήσεις της ευρύτερης Κεντροαριστεράς διεθνώς. 

Το μήνυμα συνέχειας 

Φαίνεται να  επιδιώκει να θέσει το πλαίσιο ενός νέου ιδεολογικού προσανατολισμού και ίσως τη συγκρότηση ενός νέου πολιτικού προτάγματος.  «Κ όταν φτάνει στην Ιθάκη αφού ξαποστάσει λίγο στο λιμάνι της γαλήνης αρματώνει πάλι το καράβι της για νέους ορίζοντες. Κ εμείς όσοι από εμάς παίρνουμε τη θέση μας στο πλήρωμα πιο έμπειροι πια πιο σοφοί κ πιο έτοιμοι», γράφει χαρακτηριστικά αφήνοντας ανοιχτό τον ορίζοντα για τον τελικό προορισμό και την επιστροφή στην πολιτική δράση, με υπαινικτική αναφορά στο ρόλο επιλογής. 

Ο Αλέξης Τσίπρας, μέσα από τις σελίδες του βιβλίου του, εξιστορεί τις συνθήκες που βίωσε μετά τις εκλογές του 2023, περιγράφοντας  ένα περιβάλλον ασφυκτικής πίεσης. Ανασυνθέτει τις μέρες αποδιοργάνωσης, τα συνεχόμενα χτυπήματα από ψευδείς ειδήσεις, τις πολιτικές αστοχίες στελεχών αλλά και τις αποφάσεις που ο ίδιος εντέλει πήρε.  

Πίεση, παρασκήνιο και αποφάσεις 

Καταγράφει επίσης τις διεργασίες που υπέβοσκαν στο εσωτερικό του κόμματος: από τις συζητήσεις για τοπικά νομίσματα της “Ομπρέλας” μέχρι την περιβόητη φημολογία περί συνάντησής του στο Σούνιο με τον Γιάνη Βαρουφάκη και τις συζητήσεις για το σχέδιο «Δήμητρα». 

Το βιβλίο φωτίζει και το παρασκήνιο της διαδοχής, περιγράφοντας την πρότασή του στην Έφη Αχτσιόγλου να αναλάβει επικεφαλής της Κοινοβουλευτικής Ομάδας, αλλά και τις εσωτερικές εντάσεις που τον οδήγησαν σε στρατηγική σιωπή.

Παράλληλα αποκαλύπτει την καθοριστική στιγμή κατά την οποία συνειδητοποίησε ότι ο ίδιος έπρεπε να αποχωρήσει, ενώ παρουσιάζει  αυτούσια τα λόγια συνεργατών του και ιδιαίτερα του Νίκου Μαραντζίδη, που του είπε ξεκάθαρα ότι «Είσαι ήδη τελειωμένος». 

“Είσαι ήδη τελειωμένος”

«Θυμάμαι χαρακτηριστικά την απάντηση του Νίκου Μαραντζίδη, ενός ανθρώπου που επιστρατεύτηκε εθελοντικά να βοηθήσει όταν το καράβι ήταν ήδη τσακισμένο. Με αφοπλιστική ειλικρίνεια μου απάντησε: “Εσύ είσαι ήδη τελειωμένος”. Και συνέχισε με μια ακόμα σκληρή παρομοίωση: “Είσαι σαν τους Εβραίους κρατούμενους που τους πήγαιναν μεταγωγή στο Άουσβιτς. Και είσαι στο σταθμό πριν επιβιβαστείς στο τρένο. Έχεις δύο επιλογές. Ή να επιβιβαστείς, για να βρεθείς μετά από κάποιες μέρες στα κρεματόρια, ή να επιχειρήσεις να το σκάσεις, που και πάλι οι περισσότερες πιθανότητες είναι να σε πυροβολήσουν”. Με εντυπωσίασε η ειλικρίνεια των λόγων και η σκληρότητα του παραδείγματός του, εκτίμησα όμως τη γλώσσα της αλήθειας». 

Το βράδυ των εκλογών του Μαΐου δεν είχε δεύτερες σκέψεις- θα αποχωρούσε,  ωστόσο -όπως περιγράφει- ήταν αποφασισμένος να μην αφήσει τον ΣΥΡΙΖΑ “να τσακιστεί ακυβέρνητος στα βράχια”. 

Η άρνηση της Αχτσιόγλου

Το σχέδιο μετάβασης  σε ένα “νέο κύμα” αποδείχθηκε όπως γράφει “τσουνάμι”.   Περιγράφει την πρόταση που έκανε στην Έφη Αχτσιόγλου και αργότερα στον Αλέξη Χαρίτση να αναλάβουν  επικεφαλής της Κοινοβουλευτικής Ομάδας πριν από τις δεύτερες εκλογές. 

«Η σκέψη μου λοιπόν για μια ομαλή μετάβαση πήγε αρχικά στην Έφη Αχτσιόγλου. Αποφάσισα να της προτείνω να ηγηθεί στην καμπάνια για τις εκλογές του Ιουνίου και να εκπροσωπήσει αυτή τον ΣΥΡΙΖΑ στο ντιμπέιτ των Πολιτικών Αρχηγών. Μοιράστηκα την ιδέα αυτή με έναν στενό κύκλο συνεργατών μου, οι οποίοι συμφώνησαν αμέσως πως ήταν σωστή. Θα ήταν ο απόλυτος αιφνιδιασμός για τον Μητσοτάκη”, περιγράφει ο Αλέξης Τσίπρας και αποκαλύπτει το σχέδιο που μελέτησε με κάθε λεπτομέρεια. 

“Θα εμφανιζόμουν στη Βουλή και την ίδια ημέρα που θα συνεδρίαζε η Κοινοβουλευτική Ομάδα, θα πρότεινα την Αχτσιόγλου για να αναλάβει την ηγεσία της. Εγώ θα παρέμενα Πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ, καθώς για την αλλαγή του επικεφαλής του κόμματος απαιτείται Συνέδριο και επίσημη εκλογική διαδικασία. Η Αχτσιόγλου θα γινόταν το πρόσωπο της παράταξης, η υποψήφια Πρωθυπουργός, και θα ηγείτο της εκλογικής καμπάνιας. Εγώ θα ήμουν διαρκώς στο πλευρό της, με πλήρη στήριξη, σε κάθε στάδιο της προσπάθειας. 

Μόνο που η στάση της, όπως ο ίδιος γράφει στο βιβλίο του τον αιφνιδίασε. “Μου είπε πως ποτέ δεν της είχε περάσει από το μυαλό η προοπτική να ηγηθεί του ΣΥΡΙΖΑ και ότι ένιωθε ανέτοιμη για ένα τέτοιο βάρος. Ανέφερε επίσης την οικογένειά της και τις δυσκολίες που θα είχε να ισορροπήσει ανάμεσα στις απαιτήσεις του ρόλου και τις ανάγκες του μικρού της παιδιού”. 

Έκανε προσπάθειες να την μεταπείσει. Την επόμενη ημέρα του τηλεφώνησε για να του μεταφέρει την οριστική της άρνηση. “Εν τέλει, όπως φάνηκε και στη συνέχεια, η Έφη αρνήθηκε γιατί πίστευε πως μόνη της, παίρνοντας αποστάσεις από μένα, θα μπορούσε να υπερβεί τα προβλήματα εντός του ΣΥΡΙΖΑ”. 

Το “όχι¨ του Χαρίτση

“Όχι” εισέπραξε και από τον Αλέξη Χαρίτση. “Έτσι φώναξα στο Σούνιο τον Αλέξη Χαρίτση. Πίστευα ότι ήταν ο μόνος υποψήφιος να εξασφάλιζε μια ομαλή συνέχεια. Είχε αξιοπιστία, κύρος, και μετρημένη παρουσία, με επιτυχημένη θητεία ως Υπουργός μου”. Όπως αναφέρει όταν του ανακοίνωσε τις προθέσεις του εκείνος “σκοτείνιασε”.  

“Μου είπε, τελικά, ότι δεν αισθάνεται έτοιμος να αναλάβει ένα τόσο μεγάλο βάρος. Και μου ζήτησε να μην παραιτηθώ. Μετά και τη συνάντηση αυτή, τα περιθώρια στένευαν”. 

Η “ώρα να ακουστεί η φωνή” του Αλέξη Τσίπρα, όπως ο ίδιος αναφέρει στον πρόλογο έχει έρθει και από σήμερα το περιεχόμενο με την δική του υπογραφή τίθεται στην κρίση των αναγνωστών.

Αναφερόμενη στην κυβέρνηση τονίζει ότι τα στελέχη της «θεωρούν ότι με το ψευτοδίλημμα ‘‘σταθερότητα ή χάος’’ μπορούν να συσκοτίσουν την πραγματικότητα, να υποτιμήσουν τη νοημοσύνη των πολιτών και να αποκομίσουν επικοινωνιακά οφέλη».

Σ’ ό,τι αφορά τον Αλέξη Τσίπρα, σύμφωνα με την κ. Γεροβασίλη «απέδειξε αναμφισβήτητα την αποτελεσματικότητά του στο μείζον διακύβευμα εκείνης της εποχής, καθώς ήταν ο πρωθυπουργός που σε πολύ αντίξοες συνθήκες, έβγαλε τη χώρα από τα μνημόνια, με εξυγίανση των δημόσιων οικονομικών και επίτευξη θετικών ρυθμών ανάπτυξης».

Χρόνης Διαμαντόπουλος

–Κυρία Γεροβασίλη, στις δημοσκοπήσεις κυριαρχεί ο «κανένας». Την ίδια στιγμή τα κόμματα της αντιπολίτευσης αριστερά της ΝΔ δεν πείθουν. Τι συμβαίνει;

Είναι αλήθεια ότι ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας νιώθει ότι δεν εκπροσωπείται απ’ τους υπάρχοντες πολιτικούς σχηματισμούς. Υπάρχει κρίση αξιοπιστίας του πολιτικού συστήματος. H κυβέρνηση Μητσοτάκη φέρει τεράστια ευθύνη γι’ αυτό. Όταν μια κυβέρνηση είναι μακριά από τα προβλήματα της κοινωνίας, λειτουργεί χωρίς αρχές και έχει οικοδομήσει την εξουσία της πάνω στην προπαγάνδα, τη διαφθορά, την αδιαφάνεια και την απαξίωση κάθε θεσμικού αντίβαρου, τότε ο πολίτης φυσιολογικά αμφισβητεί και απομακρύνεται από το πολιτικό σύστημα.

Την ίδια στιγμή, τα κόμματα της προοδευτικής αντιπολίτευσης εγκλωβιστήκαμε σε κομματικές περιχαρακώσεις και δεν καταφέραμε να προχωρήσουμε στις αναγκαίες συγκλίσεις και συνεργασίες. Ο κατακερματισμός του προοδευτικού χώρου επίσης απογοητεύει τους πολίτες οι οποίοι, δεν βλέπουν ισχυρή εναλλακτική κυβερνητική πρόταση.

Χάθηκε πολύτιμος χρόνος, αλλά δεν υπάρχει άλλος δρόμος. Η ανασύνθεση του προοδευτικού χώρου είναι η μόνη ρεαλιστική πρόταση για να επανέλθει η ελπίδα στην κοινωνία.

Εμείς στον ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ έχουμε πάρει ξεκάθαρη θέση: Κοινός στόχος η συγκρότηση μιας ισχυρής προοδευτικής δύναμης, με γνώμονα τα συμφέροντα της πατρίδας και της μεγάλης κοινωνικής πλειοψηφίας.

–Ο Πρωθυπουργός ίσως αξιοποιήσει εμμέσως την απειλή του «χάους» και έχει όλα τα εργαλεία για να πετύχει. Η απάντησή σας;

Στην κυβέρνηση θεωρούν ότι με το ψευτοδίλημμα «σταθερότητα ή χάος» μπορούν να συσκοτίσουν την πραγματικότητα, να υποτιμήσουν τη νοημοσύνη των πολιτών και να αποκομίσουν επικοινωνιακά οφέλη.

Όμως η αλήθεια δεν κρύβεται: 

«σταθερότητα ή χάος» είναι το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ;

«σταθερότητα ή χάος» είναι η κατάρρευση της υγείας, η δημογραφική γήρανση και η στεγαστική κρίση; 

«σταθερότητα ή χάος» είναι οι παρακολουθήσεις που αποκάλυψαν ένα σκοτεινό παρακρατικό σύστημα;

«σταθερότητα ή χάος» είναι το έγκλημα των Τεμπών;

«σταθερότητα ή χάος» είναι η διαρκής υποβάθμιση των θεσμών;

«σταθερότητα ή χάος» είναι η ακρίβεια που τσακίζει τα νοικοκυριά;

Την απάντηση λοιπόν στο τεχνητό δίλημμα της Κυβέρνησης τη δίνουν οι ίδιοι οι πολίτες. Γι’ αυτό και στις δημοσκοπήσεις, στο ερώτημα αν επιθυμούν πολιτική σταθερότητα ή πολιτική αλλαγή, η συντριπτική πλειοψηφία τους, σε ποσοστό 60%, απαντά πως αυτό που θέλει είναι η πολιτική αλλαγή. 

Μήπως τελικά ο Πρωθυπουργός δεν διαθέτει πια όλα τα εργαλεία που αναφέρετε στο ερώτημά σας; 

–Στις επόμενες εκλογές θα δούμε νέα σχήματα;

Δεν μπορώ να γνωρίζω αν θα προκύψουν νέα πολιτικά σχήματα.

Ζούμε σε κρίσιμη συγκυρία, σε ένα ιστορικό μεταίχμιο, με πολλές βεβαιότητες να αμφισβητούνται και σε ένα πολιτικό περιβάλλον με χαρακτηριστικά ρευστότητας. Η ιστορία όμως έχει δείξει πως όταν υπάρχουν πολιτικά κενά, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, αυτά καλύπτονται. Επιδίωξη και απόφαση του πολιτικού μας φορέα, του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, είναι το σημερινό κενό να καλυφθεί από τα αριστερά, από μια ισχυρή εναλλακτική προοδευτική λύση που να εμπνεύσει και να ενώσει στην κατεύθυνση της κοινωνικής δικαιοσύνης και της ευημερίας των πολλών. 

Ακούγοντας την κοινωνία που ζητά να συνεργαστούμε και να δώσουμε λύσεις, με ανιδιοτέλεια και αποφασιστικότητα να αφήσουμε στην άκρη τα μικρά που μας χωρίζουν και να εστιάσουμε στα μεγάλα που μας ενώνουν.

Σε μια περίοδο που προσπαθούν να μας πείσουν πως η δεξιά, συντηρητική πολιτική είναι άμοιρη ευθυνών για τα προβλήματα της κοινωνίας και πως αυτά είναι περίπου νομοτελειακά, ο Αλέξης Τσίπρας έχει την ικανότητα και τη γνώση να πείσει πως η πολιτική με ηθική ακουμπάει, εμπνέει και κινητοποιεί τους πολίτες.  

–Είστε στον στενό κύκλο συνομιλητών του Αλέξη Τσίπρα. Τι νέο μπορεί να φέρει στην πολιτική σκηνή;

Νέο είναι ό,τι αφουγκράζεται τα προτάγματα, κατανοεί την κοινωνικοπολιτική πραγματικότητα και απαντά αποτελεσματικά στις ανάγκες της χώρας και της κοινωνίας. 

Η πρωθυπουργική θητεία του Αλέξη Τσίπρα ήταν συνώνυμη της εντιμότητας και της χρηστής διοίκησης, έννοιες που απουσιάζουν από την κυβέρνηση του κ. Μητσοτάκη. Απέδειξε αναμφισβήτητα την αποτελεσματικότητά του στο μείζον διακύβευμα εκείνης της εποχής, καθώς ήταν ο πρωθυπουργός που σε πολύ αντίξοες συνθήκες, έβγαλε τη χώρα από τα μνημόνια, με εξυγίανση των δημόσιων οικονομικών και επίτευξη θετικών ρυθμών ανάπτυξης.

Είναι μια προσωπικότητα με βαθιά πολιτικά χαρακτηριστικά, που, ακόμη και σήμερα, σε μια περίοδο που οι πολίτες δείχνουν να γυρίζουν την πλάτη στην πολιτική, έχει την ικανότητά να την επαναφέρει στο προσκήνιο. Σε μια περίοδο που προσπαθούν να μας πείσουν πως η δεξιά, συντηρητική πολιτική είναι άμοιρη ευθυνών για τα προβλήματα της κοινωνίας και πως αυτά είναι περίπου νομοτελειακά, έχει την ικανότητα και τη γνώση να πείσει πως η πολιτική με ηθική ακουμπάει, εμπνέει και κινητοποιεί τους πολίτες.  

Για την “Ιθάκη”: Η επιδίωξη ενός ψύχραιμου αναστοχασμού από τον Αλέξη Τσίπρα δεν είναι ένδειξη ανακολουθίας. Όταν είσαι πρωθυπουργός παίρνεις αποφάσεις σε πραγματικό χρόνο, και στην περίπτωση της διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ πάντοτε κάτω από έντονη πίεση και ιδιαίτερα αντίξοες συνθήκες. Κάποια χρόνια μετά, έχεις τη δυνατότητα να δεις τα ίδια δεδομένα με μια πιο ανεπηρέαστη ματιά.

–Κάποια θέματα της διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ–ΑΝΕΛ που αναφέρει ο Αλέξης Τσίπρας στο βιβλίο του έχουν δεχθεί κριτική, όπως οι τηλεοπτικές άδειες. Γιατί σήμερα παρουσιάζει διαφορετική οπτική σε σχέση με το 2023; Ποια θέση ισχύει;

Γενικά μιλώντας, η εμπειρία του παρελθόντος και η αξιολόγηση γεγονότων και δράσεων σε μια χρονική απόσταση από αυτά, μόνο χρήσιμα μπορεί να θεωρηθούν, πόσο μάλλον όταν χρησιμοποιηθούν ως βιωμένη εμπειρία για απαντήσεις σε ερωτήματα που θα προκύψουν στο μέλλον.

Υπ’ αυτήν την έννοια η επιδίωξη ενός ψύχραιμου αναστοχασμού από τον Αλέξη Τσίπρα δεν είναι ένδειξη ανακολουθίας. Όταν είσαι πρωθυπουργός παίρνεις αποφάσεις σε πραγματικό χρόνο, και στην περίπτωση της διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ πάντοτε κάτω από έντονη πίεση και ιδιαίτερα αντίξοες συνθήκες. Κάποια χρόνια μετά, έχεις τη δυνατότητα να δεις τα ίδια δεδομένα με μια πιο ανεπηρέαστη ματιά.

Η πρώτη μου εκτίμηση πάντως – με βάση όσα αποσπασματικά έχουν δει το φως της δημοσιότητας – είναι ότι δεν προκύπτει διαφορετική οπτική όσον αφορά τον πυρήνα του θέματος, την αναγκαιότητα να μπει τάξη στο απολύτως άναρχο τηλεοπτικό τοπίο.

Η αμφισβήτηση ή η διαφοροποίηση της μεθοδολογίας που ακολουθήθηκε δεν αλλοιώνουν επ’ ουδενί τη βασική πολιτική στόχευση που ήταν να τεθούν κανόνες στη βάση της ισονομίας και της διαφάνειας. 

Ράνια Τραγόμαλλου

Ο ίδιος περιγράφει το βιβλίο ως «ένα κομμάτι της σύγχρονης ιστορίας του τόπου». Με τη φράση αυτή συμπυκνώνει τη φιλοδοξία του έργου να αποτελέσει ταυτόχρονα μαρτυρία και πολιτικό ντοκουμέντο. 

«Επαναφόρτιση»

Η αφήγηση, παραπέμπει σε πολιτική και προσωπική κατάθεση. «Δεν είναι rebranding, είναι reload», λέει ο Αλέξης Τσίπρας, επισημαίνοντας τη διαδικασία αυτογνωσίας και κάθαρσης που του πρόσφερε η συγγραφή.

Η «Ιθάκη» λειτουργεί ως πολιτικό ημερολόγιο μιας περιόδου όπου ο Αλέξης Τσίπρας, σύμφωνα με τον ίδιο, αναμετριέται με τα λάθη, την ευθύνη και τη διαρκή αναζήτηση. Ένα «ταξίδι αέναο» που σηματοδοτεί όχι απλώς την έκδοση ενός πολιτικού χρονικού, αλλά μια απόπειρα αυτογνωσίας και επανατοποθέτησης του ίδιου μέσα στο ιστορικό πλαίσιο της τελευταίας δεκαετίας.

Στη συνέντευξη που δίνει  στο podcast του Σπύρου Λαμπρόπουλο ο Αλέξης Τσίπρας  αποκαλύπτει ότι  είχε στο μυαλό του να μιλήσει όταν αποφάσισε να παραιτηθεί.

Επιμένει δε, ότι η συγγραφή της «Ιθάκης» δεν έγινε με σκοπιμότητα πολιτικής αξιοποίησης. «Η σκοπιμότητά μου δεν ήταν, δεν είναι τούτη την ώρα να αξιοποιήσω πολιτικά για τον παρόντα χρόνο αυτά τα οποία γράφω και λέω», σημειώνει.

«Κάνω αυτοκριτική και κριτική»

Παράλληλα υπογραμμίζει την ιδιαιτερότητα του εγχειρήματος: «Κανείς πρώην πρωθυπουργός δεν γράφει σε ενεστώτα χρόνο. Όλοι γράφουν σε παρελθόντα. Εγώ γράφω το βιβλίο όντας, έχοντας αποφασίσει ότι δεν είμαι συνταξιούχος και άρα έχοντας αποφασίσει ότι θα φάω ξύλο, γιατί όλα τα πρόσωπα στα οποία αναφέρομαι είναι εν ζωή και δεν τα κολακεύω, λέω την άποψή μου για τα όσα έκαναν και όσα παρέλειψαν. Κάνω την αυτοκριτική μου, αλλά κάνω και κριτική. Αυτό είναι ένα τόλμημα. Θέλει θάρρος. Δεν έχω δει κανέναν άλλον να το έχει κάνει».

Η «Ιθάκη», δεν θέλει να πάρει χαρακτηριστικά ενός  αποστασιοποιημένου χρονικού. Αντίθετα περιγράφεται ως ανασύνθεση της εμπειρίας, μια απόπειρα να αποτυπωθεί «η δική μου αλήθεια», όπως λέει ο Αλέξης Τσίπρας. Και αυτή η αλήθεια, όσο υποκειμενική κι αν είναι, ανακτά πολιτική σημασία ακριβώς επειδή προέρχεται από τον «βασικό πρωταγωνιστή» μιας κρίσιμης περιόδου.

Η δομή του βιβλίου αποκαλύπτει τη διάθεση για συστηματική αφήγηση. Τα κεφάλαια καλύπτουν όλη την πορεία από τα πρώτα βήματα έως το 2024». Από τις πρώτες πολιτικές του εμπειρίες, τη 17ωρη διαπραγμάτευση του 2015 και το δημοψήφισμα, μέχρι τη συμφωνία των Πρεσπών, την τραγωδία στο Μάτι και τις μετέπειτα πολιτικές εξελίξεις, επιχειρεί να καταγράψει, σύμφωνα με την κρίση του, εκείνα που έγιναν και εκείνα που δεν έγιναν από όσους βρέθηκαν στο προσκήνιο εκείνων των χρόνων.

Ο ίδιος εντοπίζει λάθη και παραλείψεις, παραδέχεται ότι: «θα έπρεπε να τα χειριστώ διαφορετικά» και προσπαθεί να σταθεί απέναντι στην ιστορία με «μια πιο ώριμη ματιά». Ωστόσο, η εξομολόγηση δεν γίνεται με τη λογική της απολογίας. Αντίθετα, επιδιώκει να επανατοποθετήσει τα γεγονότα μέσα στο ιστορικό τους πλαίσιο, φωτίζοντας τη λογική και τα διλήμματα των αποφάσεων εκείνης της περιόδου.

Οι προσωπικές στιγμές

Δεν διστάζει να ομολογήσει ότι η διαδικασία της γραφής λειτούργησε και ψυχοθεραπευτικά: «ξαναγέμισα τις μπαταρίες μου μέσα από τη συγγραφή των γεγονότων», σημειώνει ο πρώην Πρωθυπουργός. 

Η αφήγηση αποκτά συχνά λογοτεχνικά χαρακτηριστικά. Ο ίδιος παραδέχεται ότι όταν το κομμάτι της αφήγησης, « μπαίνει σε διαλόγους και προσπάθεια μεταφοράς του βιώματος, έχει μια γοητεία». Μέσα σε αυτή τη προσέγγιση εντάσσονται και οι πιο προσωπικές στιγμές, όπως όταν αποκαλύπτει: «Την ημέρα του δημοψηφίσματος είχε γενέθλια ο μικρός μου γιος και εγώ δεν τα θυμήθηκα… έψαχνε αγωνιωδώς να μου το θυμίσει η σύντροφός μου και εγώ την έδιωχνα από την αίθουσα γιατί παιζόταν το μέλλον της χώρας». Αυτή η ανθρώπινη διάσταση επιχειρεί να γεφυρώσει το χάσμα ανάμεσα στο πολιτικό και το προσωπικό, χωρίς όμως –όπως ο ίδιος λέει– να σπάει άμετρα τον κώδικα αδιακρισίας.

Το κεφάλαιο που τον δυσκόλεψε

Η πολιτική αξία του έργου δεν περιορίζεται στη μαρτυρία. Ο Αλέξης Τσίπρας συνδέει την «Ιθάκη» με την ίδια την έννοια της πορείας της Αριστεράς και της κοινωνίας . Με εμμονή στη γλωσσική ακρίβεια και με την πρόθεση να διαφυλαχθεί η αυθεντικότητα της εμπειρίας η Ιθάκη, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι προϊόν μακράς και επίμονης δουλειάς: «Το είδα αρκετές φορές ώστε κάθε λέξη να με αντιπροσωπεύει και να είναι όσο το δυνατόν πιο κοντά στην αλήθεια».

Εξίσου αποκαλυπτική είναι η συγγραφή που έχει αναφορά στο 2015. Ο ίδιος περιγράφει τη δυσκολία: «Φώναξα τους συνεργάτες μου και τους ζήτησα να μου κάνουν συνεντεύξεις στο κασετόφωνο… τα απομαγνητοφώνησα και τα δούλεψα ξανά». Ανεξάρτητα από την προσωπική αξιολόγηση του αναγνώστη, ο Αλέξης Τσίπρας σύμφωνα με τα λεγόμενα του, δεν παρουσιάζει τον εαυτό του ως αλάνθαστο ηγέτη, αλλά ως έναν πολιτικό που «προσπαθεί να έχει την τόλμη να παραδεχτεί τα λάθη του». 

Μιλάει επίσης για αυτά που τον ενέπνευσαν αλλά και για αυτά που τον δυσκόλεψαν.

Όπως αναφέρει το πρώτο κομμάτι έχει ένα αυτοβιογραφικό χαρακτήρα, περιγράφοντας πώς κατάλαβε την πολιτική…

Για το δεύτερο κομμάτι αναφέρει πως σταμάτησε να το δουλεύει για έξι μήνες εξηγώντας τους λόγους και τον ιδιαίτερο τρόπο που ολοκληρώθηκε μαζί με την τρίτη ενότητα, οι οποίες αναφέρονται στο 2015.

ΑΚΟΥΣΤΕ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΤΗΝ ΣΥΝΟΜΙΛΙΑ:

Ράνια Τραγόμαλλου

Παράλληλα όμως  υποδηλώνει και μια διάθεση επανατοποθέτησης στο πολιτικό παρόν — μια συγγραφική πράξη που προϊδεάζει και για το επόμενο βήμα του πρώην πρωθυπουργού.

Η πρόταση για το “αύριο” 

Ο Αλέξης Τσίπρας, άλλωστε σημειώνει  στον πρόλογο του οτι δεν έγραψε το βιβλίο, μόνο για να καταθέσει εμπειρίες αλλά και για να παραθέσει την πρόταση του για το αύριο. “Είναι η προσπάθεια να μετατραπεί η γνώση που αποκτήθηκε μέσα στη φωτιά της κρίσης σε σκέψη, σε σχέδιο, σε όραμα για την Ελλάδα του αύριο”, επισημαίνει στον πρόλογο που προδημοσιεύθηκε.  

Το ύφος της γραφής, εξομολογητικό και ψύχραιμο, μοιάζει να συνομιλεί με το ίδιο το εξώφυλλο του βιβλίου: σκούρο μπλε φόντο, ήπιος φωτισμός, το πρόσωπο του συγγραφέα στο κέντρο, χωρίς πολιτικά σύμβολα ή χρώματα, δείχνει να αντικατοπτρίζει τη διάθεση του Αλέξη Τσίπρα  να καταθέσει τη δική του εμπειρία, «με ευθύνη, με καθαρότητα και χωρίς φόβο». 

“Να ακουστεί και η δική μου φωνή”

«Ήρθε η ώρα, λοιπόν, να ακουστεί και η δική μου φωνή. Η ώρα να ειπωθεί η αλήθεια όπως τη βίωσα. Η δική μου αλήθεια», γράφει σε μια φράση που λειτουργεί σχεδόν ως σύνθημα του βιβλίου.  

Κι αυτή η «φωνή» επιχειρεί να αναμετρηθεί όχι μόνο με τις δικές του επιλογές, αλλά και με τον τρόπο που η Ιστορία γράφεται — ή παραλείπεται. «Η Ιστορία δεν είναι τρόπαιο, ούτε πεδίο ιδιοκτησίας. Είναι το κοινό μας έδαφος, χώρος μνήμης, ευθύνης και αλήθειας», σημειώνει, με έναν τόνο πολιτικής και ηθικής αυτογνωσίας. 

Η Ιθάκη μοιάζει να εμφανίζεται ως αφετηρία ενός νέου πολιτικού στοχασμού, που συνδέει το βίωμα με τη σκέψη, και το παρελθόν με τη διεκδίκηση του μέλλοντος.  Η γλώσσα είναι προσεκτικά ζυγισμένη και το ύφος δείχνει ώριμο και προσωπικό. Ο πρώην  πρωθυπουργός  απευθύνεται όχι μόνο στους συμμάχους ή  σε αντιπάλους του, αλλά και «στους νέους ανθρώπους που δεν έζησαν τα χρόνια της κρίσης και αναζητούν κατανόηση σε έναν κόσμο που αλλάζει». 

Η ανάγκη της μαρτυρίας 

Ο Αλέξης Τσίπρας παρουσιάζει την πολιτική του διαδρομή, με αναφορές σε εκείνες τις στιγμές στη ζωή “που φτάνεις σ’ έναν κόμπο”,  περιγράφοντας εκείνες τις καμπές όπου «κάθε εσωτερική σου βεβαιότητα δοκιμάζεται». 

Στιγμές όπου, όπως λέει, η λογική και το συναίσθημα δεν αρκούν, γιατί «όταν οι αποφάσεις σου δεν επηρεάζουν απλώς τη δική σου ζωή, αλλά διαμορφώνουν τη μοίρα χιλιάδων ή και εκατομμυρίων ανθρώπων, η ευθύνη γίνεται σχεδόν υπαρξιακή». 

Στην προδημοσίευση, ο πρώην Πρωθυπουργός διευκρινίζει ότι το βιβλίο «δεν γράφτηκε για να εξωραΐσει αποφάσεις, να ωραιοποιήσει γεγονότα ή να κατασκευάσει ένα αφήγημα βολικό».

Αντίθετα, τονίζει ότι το βιβλίο αυτό γεννήθηκε από μια ανάγκη. Όχι αυτή για προσωπική δικαίωση… αλλά όπως αναφέρει, “από την ανάγκη της μαρτυρίας. Να ειπωθούν τα γεγονότα όπως τα έζησα, να αποτυπωθούν οι συνθήκες, οι συγκρούσεις, τα διλήμματα και το κόστος”. 

Το ταξίδι, η δοκιμασία, η ευθύνη 

Σκιαγραφεί το δικό του πολιτικό ταξίδι, από την ανάληψη της ηγεσίας του ΣΥΡΙΖΑ το 2008, όταν «πολλοί μιλούσαν για ένα άλμα στο κενό», έως το 2015, τη χρονιά που, όπως σημειώνει, «η πραγματικότητα ήταν αμείλικτη». Θυμάται τις πιέσεις να αποφύγει την ευθύνη, αλλά και τη στιγμή που «ανέλαβε τη διακυβέρνηση όταν η Ελλάδα βρισκόταν σε μία από τις πιο κρίσιμες καμπές της σύγχρονης Ιστορίας της». 

Η αφήγηση συνεχίζει με έναν πιο στοχαστικό τόνο: «Το 2019, δεν ήμουν ο ίδιος. Το σημαντικότερο, η Ελλάδα δεν ήταν πια ίδια», αναφέρει ο πρώην πρωθυπουργός που αποδίδει στην πολιτική πορεία μια σχεδόν μεταμορφωτική δύναμη: «Η πολιτική, όταν δεν ασκείται ως ρόλος που κληρονομείς αλλά ως εσωτερική αποστολή, έχει τη δύναμη να σε μεταμορφώσει […] Αυτή η πολιτική είναι έφοδος στον ουρανό». 

Ο πρόλογος προϊδεάζει για το περιεχόμενο του βιβλίου: το ταξίδι, τη δοκιμασία, την ευθύνη. Ο τίτλος άλλωστε, λειτουργεί όχι μόνο ως μεταφορά της προσωπικής του πορείας, αλλά και της συλλογικής  εμπειρίας της χώρας που πέρασε μέσα από κρίσεις για να σταθεί ξανά όρθια. 

Ένα αφήγημα που φιλοδοξεί να ενώσει το προσωπικό βίωμα με το συλλογικό ταξίδι — από το παρελθόν προς το μέλλον, με σταθερή πυξίδα όπως διακρίνεται και από τα λόγια του συγγραφέα: “Τούτο  το βιβλίο είναι πράξη ευθύνης απέναντι στο παρελθόν και διεκδίκησης για το δικαίωμα στο μέλλον”.