Σύμφωνα με αυτή, ο τάφος στη Βεργίνα δεν ανήκει στον Φίλιππο Β’, πατέρα του Μεγάλου Αλεξάνδρου, αλλά περιέχει τα οστά ενός νεότερου άνδρα, ο οποίος πέθανε πριν από τον Φίλιππο Β’. Η μελέτη, που δημοσιεύεται στο τεύχος Ιουλίου 2025 του περιοδικού Journal of Archaeological Science, αποκάλυψε επίσης ότι στον τάφο είχαν ταφεί μια νεαρή γυναίκα και έξι βρέφη. Πριν από την έρευνα αυτή, οι επιστήμονες γνώριζαν μόνο για την παρουσία του άνδρα, της γυναίκας και τουλάχιστον ενός βρέφους.

Οι αρχαιολόγοι μελετούν τον συγκεκριμένο τάφο εδώ και δεκαετίες. Ανακαλύφθηκε το 1977 στη Βεργίνα στη βόρεια Ελλάδα. Γνωστός ως «Τάφος Ι», βρίσκεται κάτω από έναν μεγάλο τύμβο, πάνω στον οποίο υπάρχει ένα ιερό. Βρίσκεται κοντά σε άλλους τάφους, που πιστεύεται ότι ανήκουν σε μέλη της οικογένειας του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

Ορισμένοι μελετητές είχαν υποστηρίξει ότι ο Τάφος Ι ήταν ο τόπος ταφής του Φιλίππου Β’. Ωστόσο, πολλοί άλλοι πιστεύουν ότι τα λείψανά του βρίσκονται στον Τάφο ΙΙ, ο οποίος δεν εξετάστηκε στη συγκεκριμένη μελέτη.

Δεδομένου ότι ο Τάφος Ι δεν διαθέτει είσοδο και είχε σφραγιστεί, οι ερευνητές θεωρούν πιθανό ότι ο άνδρας και η γυναίκα τάφηκαν μαζί, την ίδια περίοδο. Η χρονολόγηση με ραδιενεργό άνθρακα δείχνει ότι έζησαν μεταξύ 388 και 356 π.Χ.

Αναλύσεις των οστών και των δοντιών τους έδειξαν ότι ο άνδρας ήταν μεταξύ 25 και 35 ετών όταν πέθανε. Ο Φίλιππος Β’ δολοφονήθηκε το 336 π.Χ., σε ηλικία περίπου 46 ετών. Αυτό υποδηλώνει ότι ο άνδρας που τάφηκε στον Τάφο Ι δεν είναι ο Φίλιππος Β’, σημειώνουν οι ερευνητές.

Η ομάδα πραγματοποίησε επίσης ραδιοχρονολόγηση στα λείψανα έξι βρεφών, τα οποία φαίνεται να τοποθετήθηκαν στον τάφο μεταξύ 150 π.Χ. και 130 μ.Χ., σε εποχή που η περιοχή ήταν υπό ρωμαϊκή κυριαρχία.

Οι ημερομηνίες υποδηλώνουν ότι τα βρέφη πιθανόν δεν είχαν σχέση με τον άνδρα ή τη γυναίκα που είχαν ταφεί νωρίτερα. «Υπάρχουν ενδείξεις ότι η ταφή βρεφών σε παλαιότερους τάφους, πηγάδια ή υπόγειες κοιλότητες ήταν συνηθισμένη πρακτική κατά τη ρωμαϊκή περίοδο», δήλωσε στο Live Science μέσω email ο επικεφαλής της έρευνας, Γιάννης Μανιάτης, από το Εθνικό Κέντρο Έρευνας Φυσικών Επιστημών «Δημόκριτος».

Πού ειναι θαμμένος ο Φίλιππος Β’

Ο κ. Μανιάτης δήλωσε ότι η ερευνητική ομάδα δεν είναι βέβαιη για το πού ακριβώς έχει ταφεί ο Φίλιππος Β’. Πολλοί μελετητές έχουν υποστηρίξει ότι ο Τάφος ΙΙ στη Βεργίνα περιέχει τα οστά του.

Προηγούμενες έρευνες άλλων επιστημόνων έχουν δείξει ότι ο Τάφος ΙΙ είναι ένας «δίχωρος θολωτός τάφος που βρέθηκε ασύλητος, με όλα τα ταφικά κτερίσματα ανέπαφα, περιέχοντας τα αποτεφρωμένα λείψανα ενός άνδρα» που πέθανε περίπου σε ηλικία 44 ετών, όπως σημείωσε.

Ωστόσο, τόνισε ότι ο Τάφος ΙΙ δεν αποτέλεσε αντικείμενο της παρούσας μελέτης.

Στη Βεργίνα βρίσκονται τρεις τάφοι του 4ου αιώνα π.Χ. Εδώ και χρόνια οι αρχαιολόγοι βρίσκονται σε συζήτησεις για το ένοικο του κάθε τάφου και έχουν αναπτυχθεί μια σειρά από θεωρίες. Η νέα έρευνα, που χρησιμοποίησε σύγχρονες τεχνολογίες ταυτοποίησης, ανατρέπει όσα πιστεύαμε και επαναπροσδιορίζει τους ενοίκους του κάθε τάφου.

• Σύμφωνα λοιπόν με τη νέα έρευνα στους τρεις τάφους βρίσκονται τα λείψανα του Φιλίππου Β’ της Μακεδονίας, του ετεροθαλή αδελφού και διαδόχου του Μεγάλου Αλεξάνδρου, Φιλίππου Γ’ του Αρριδαίου, αλλά και του έφηβου γιου του Μεγάλου Αλεξάνδρου, του Αλέξανδρου Δ΄ της Μακεδονίας.

Και αφού οι ερευνητές ταυτοποίησαν τους ενοίκους προχώρησαν και σε μια ανατροπή. Χρησιμοποιώντας ακτίνες Χ, σύμφωνα με το Live Science, ανέλυσαν τις ακτινογραφίες των σκελετών και τις συνέκριναν με ιστορικές λεπτομέρειες που είναι γνωστές για τα εν λόγω πρόσωπα, όπως το ύψος, το βάρος και οι τραυματισμοί.

Τα λείψανα του Φιλίππου Β’ ταυτοποιήθηκαν από έναν γνωστό τραυματισμό στο γόνατο που είχε υποστεί και σύμφωνα με τα ιστορικά στοιχεία του δημιουργούσε μια δυσκολία στην κίνηση. Και εδώ έρχεται η ανατροπή: Ο Φίλιππος Β’, σύμφωνα πάντα με την έρευνα, βρίσκεται σε διαφορετικό τάφο από αυτόν που πιστεύαμε. Συγκεκριμένα φέρεται να έχει ταφεί στον «τάφο Ι» και όχι στον «τάφο ΙΙ», όπως πιστεύαμε μέχρι σήμερα.

• Ο Αντώνιος Μπαρτσιώκας, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης και καθηγητής ανθρωπολογίας και παλαιοανθρωπολογίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης στην Κομοτηνή, δήλωσε στο Live Science ότι η έρευνα «ήταν σαν μια συναρπαστική αρχαία ιστορία ντετέκτιβ».

Στον «τάφο ΙΙ», που μέχρι σήμερα πιστεύαμε πως ήταν του Φιλίππου, βρίσκεται κατά τους ερευνητές ο Φίλιππος Γ’ ο Αρριδαίος, ο ετεροθαλής αδελφός και διάδοχος του Μεγάλου Αλεξάνδρου. «Τα σκελετικά του στοιχεία συνάδουν με τις συνθήκες θανάτου του», δήλωσε ο Μπαρτσιώκας, σύμφωνα με το Live Science.

«Ο τάφος Ι ήταν ένας πολύ μικρός και φτωχός τάφος και ο τάφος ΙΙ ήταν πολύ μεγάλος και πλούσιος. Αυτό συνδέεται με τα ιστορικά στοιχεία ότι η Μακεδονία ήταν σε κατάσταση χρεοκοπίας όταν ο Μεγάλος Αλέξανδρος ξεκινούσε την εκστρατεία του και πολύ πλούσια όταν πέθανε. Αυτό συνάδει με το ότι ο τάφος Ι ανήκε στον Φίλιππο Β’ και ο τάφος ΙΙ στον γιο του Αρριδαίο». Ο Φίλιππος Β’ πιστεύεται ότι είναι θαμμένος μαζί με τη σύζυγο και το μωρό του, ενώ ο Αλέξανδρος ο Δ’ προσδιορίστηκε από τη μελέτη πως βρίσκεται στον τάφο ΙΙΙ.

• Ο κ. Μπαρτσιώκας εξήγησε ότι στα λείψανα στον «τάφο ΙΙ» δεν βρέθηκε τραύμα στο μάτι, μια πεποίθηση υπήρξε στο παρελθόν κυρίαρχη. Όμως ούτε και στα λείψανα του «τάφου Ι» δεν μπορούσε να προσδιοριστεί με βεβαιότητα αν υπήρχε τραυματισμός στο μάτι λόγω της φθοράς τους.

«Ο Φίλιππος Β’ είναι γνωστό από τις αρχαίες πηγές ότι υπέστη έναν σοβαρό τραυματισμό στο μάτι», υπογράμμισε ο Μπαρτσιώκας, σύμφωνα με το Live Science. «Με εξέπληξε η απουσία ενός τέτοιου τραυματισμού στο μάτι στον ανδρικό σκελετό του τάφου ΙΙ. Με άλλα λόγια, επρόκειτο για μια περίπτωση ενός κρίσιμου μορφολογικού χαρακτηριστικού που όμως δεν υπήρχε», είπε.

Αν και δεν υπήρχε ποτέ καμία αμφιβολία ότι τα ανθρώπινα σκελετικά υπολείμματα που βρέθηκαν στους βασιλικούς τάφους I, II και III ανήκουν σε στενούς συγγενείς του Μεγάλου Αλεξάνδρου, οι μελετητές πέρασαν σχεδόν μισό αιώνα διαφωνώντας για το ποιος ακριβώς βρίσκεται μέσα σε κάθε τάφο.

Στους βασιλικούς τάφους υπάρχουν τα οστά του Φιλίππου του Β’, της θετής μητέρας, των ετεροθαλών αδερφών και του γιου του Μεγάλου Αλέξανδρου, μαζί με πανοπλίες και άλλα αντικείμενα που ανήκουν στον ίδιο τον Μέγα Αλέξανδρο, σύμφωνα με νέα μελέτη αρχαιολόγων που δημοσιεύθηκε στο Journal of Archaeological Science: Reports.

Οι ερευνητές εξέτασαν τα σκελετικά στοιχεία με τη βοήθεια μακρο-φωτογραφιών, ακτινογραφιών αλλά και ανατομικής εξέτασης. Οι συντάκτες της μελέτης συνδύασαν οστεολογικές αναλύσεις, μακρο-φωτογραφίες, ακτίνες Χ και ανατομικές εξετάσεις των αρχαίων υπολειμμάτων με ιστορικές πηγές του παρελθόντος. Στον ανδρικό σκελετό του τάφου Ι βρέθηκε σύντηξη γονάτων, κάτι που συμφωνεί με τα ιστορικά στοιχεία σχετικά με τη χωλότητα του βασιλιά Φιλίππου Β’. Οι ερευνητές ανακάλυψαν επίσης ότι ο τάφος Ι περιείχε τα οστά ενός άνδρα με τραυματισμένο γόνατο, καθώς και μιας γυναίκας και ενός μωρού, που ήταν μόλις ημερών ή εβδομάδων τη στιγμή του θανάτου.

Κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η ανδρική φιγούρα ήταν ο πατέρας του Μεγάλου Αλεξάνδρου, ο βασιλιάς Φίλιππος Β’ της Μακεδονίας, ο οποίος ήταν γνωστό ότι κούτσαινε. Η εξαιρετικά νεαρή ηλικία του βρέφους είναι επίσης ιστορικά συνεπής με την ιστορία της δολοφονίας του Φιλίππου το 336 π.Χ.

Στους βασιλικούς τάφους της Βεργίνας

Σύμφωνα με τις περισσότερες πηγές, ο Φίλιππος Β’ δολοφονήθηκε από τον σωματοφύλακά του λίγες μόνο ημέρες αφότου η σύζυγός του Κλεοπάτρα γέννησε. Η δολοφονία πιστεύεται ότι είχε διαταχθεί από την προηγούμενη σύζυγο του Φιλίππου, την Ολυμπιάδα, μητέρα του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Σχεδόν αμέσως μετά τη δολοφονία, η Ολυμπιάδα σκότωσε την Κλεοπάτρα και το μωρό της, πιθανόν καίγοντάς τους ζωντανούς, προκειμένου ο Αλέξανδρος να λάβει τον θρόνο από τον πατέρα του.

Σε συγγενείς του Μεγάλου Αλέξανδρου ανήκουν οι βασιλικοί τάφοι

Ορισμένοι μελετητές υποστήριζαν ότι ο Φίλιππος Β’ θάφτηκε στον τάφο ΙΙ, στον οποίο φιλοξενούνται επίσης τα οστά ενός άνδρα και μιας γυναίκας. Ωστόσο, η απουσία μωρού, σε συνδυασμό με την απουσία εμφανών ενδείξεων σωματικού τραύματος στον ανδρικό σκελετό, εξαλείφει αυτή την πιθανότητα. Οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι ο τάφος ΙΙ ανήκε στη «πολεμίστρια» Αδέα Ευρυδίκη, σύζυγο του ετεροθαλούς αδελφού του Αλέξανδρου, βασιλιά Αρριδαίου. Κατέληξαν σε αυτό το συμπέρασμα με βάση σκελετικά στοιχεία για υπερβολική ιππασία.

«Λόγω αρχαίων απεικονίσεων και περιγραφών, ορισμένοι μελετητές υποστηρίζουν ότι ορισμένα από τα αντικείμενα στον τάφο ΙΙ, όπως η πανοπλία, ανήκαν στον Μέγα Αλέξανδρο, κάτι που είναι δυνατό μόνο εάν αυτός είναι ο τάφος του Αρριδαίου και όχι του Φιλίππου Β’», επισημαίνουν οι αρχαιολόγοι. Συνεπώς, αυτά τα οστά φαίνεται να ανήκουν στον «πολύ λιγότερο εντυπωσιακό αδελφό του Αλέξανδρου» και της μάλλον εντυπωσιακής πολεμίστριας, συζύγου του. Πηγές υπαινίσσονται ότι επρόκειτο για έναν «άνισο» γάμο επειδή ο βασιλιάς ήταν διανοητικά ανάπηρος.

Τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν κλίνουν προς το συμπέρασμα ότι ο τάφος I ανήκει στον βασιλιά Φίλιππο Β’, τη σύζυγό του Κλεοπάτρα και το νεογέννητο παιδί τους. Ο τάφος II ανήκει στον βασιλιά Αρριδαίο και τη σύζυγό του Αδέα Ευρυδίκη. Τέλος, οι συντάκτες της μελέτης δεν ανακαλύπτουν στοιχεία που να αμφισβητούν την ευρέως διαδεδομένη πεποίθηση ότι ο Αλέξανδρος Δ’, ο έφηβος γιος του Μεγάλου Αλεξάνδρου, είναι θαμμένος στον τάφο ΙΙΙ.

Πηγή: lifo.gr