Μιλώντας το πρωί της Τετάρτης (11/02/2026) στον ρ/σ Παραπολιτικά 90,1, ο κ. Φλωρίδης ενέταξε τη συζήτηση στο πλαίσιο της συνταγματικής αναθεώρησης που προωθεί η κυβέρνηση. Παράλληλα, άφησε αιχμές για τη στάση του Ευάγγελου Βενιζέλου τόσο σχετικά με το άρθρο 86 όσο και για τον δημόσιο διάλογο που έχει ανοίξει.

Ο Γιώργος Φλωρίδης , σχολιάζοντας τη δημόσια παρέμβαση του Ευάγγελου Βενιζέλου για τη συνταγματική αναθεώρηση, επέμεινε ότι «το μείζον» είναι το άνοιγμα της ίδιας της διαδικασίας, την οποία χαρακτήρισε «κορυφαία», καθώς –όπως είπε– δίνει τη δυνατότητα σε όλους να καταθέσουν προτάσεις για κρίσιμα ζητήματα. Ενδεικτικά παρέπεμψε στο «αρχικό περίγραμμα» της πρωθυπουργικής πρότασης: παρέμβαση στο πολιτικό σύστημα με αφορμή το άρθρο 86 για την ευθύνη υπουργών, αναμόρφωση της λειτουργίας του κράτους με αιχμή τη σχέση μονιμότητας και αξιολόγησης, αλλαγές για «πιο δημοκρατική» επιλογή της ηγεσίας της Δικαιοσύνης, αλλά και συζήτηση για την οικονομική σταθερότητα. Κατά τον υπουργό Δικαιοσύνης, το πλαίσιο αυτό συνιστά «ευκαιρία και ευθύνη» για τα κόμματα να προσέλθουν με συγκεκριμένες εισηγήσεις.

Απαντώντας, ωστόσο, στο επιχείρημα του πρώην προέδρου του ΠΑΣΟΚ περί «αφερεγγυότητας» της κυβέρνησης –με αιχμή τους χειρισμούς σε υποθέσεις που άγγιξαν υπουργούς και το άρθρο 86– ο Γιώργος Φλωρίδης απέφυγε να μπει σε σύγκριση «παραπομπών» και αντιπαραθέσεων του παρελθόντος, προειδοποιώντας ότι μια τέτοια συζήτηση οδηγεί σε «ιστορικούς συμψηφισμούς». «Φοβάμαι ότι πάμε σε αυτές τις συγκρίσεις ο κ. Βενιζέλος θα χάσει κατά κράτος γιατί θα θυμηθούμε τι έγινε με παλιότερες παραπομπές που δεν έγιναν και οι οποίοι τελικά πήγαν φυλακή» ανέφερε ο υπουργός Δικαιοσύνης. Υποστήριξε δε ότι η ουσία βρίσκεται αλλού: στη θεσμική υποχρέωση των πολιτικών δυνάμεων να συμμετάσχουν ενεργά σε μια διαδικασία που αφορά «τη δημοκρατία, το κράτος, τη Δικαιοσύνη και το πολιτικό σύστημα». Πρόσθεσε, μάλιστα, ότι υπάρχει θεσμική δυνατότητα τα κόμματα να εισηγηθούν και άλλες αναθεωρητέες διατάξεις, εφόσον συγκεντρώσουν 50 υπογραφές, και κατέληξε πως η επιλογή να μη συμμετάσχει κανείς, επικαλούμενος «διαδικαστικές δικαιολογίες», δεν συνάδει –όπως είπε– με την «υπέρτατη ευθύνη» που απαιτεί η αναθεώρηση του Συντάγματος.

Τον Μάρτιο η πρόταση Μητσοτάκη για τη Συνταγματική Αναθεώρηση

Ο Γιώργος Φλωρίδης επίσης σημείωσε ότι ο πρωθυπουργός θα παρουσιάσει τον Μάρτιο την πρότασή του, ενώ περιέγραψε τους άξονες της συζήτησης: παρεμβάσεις στο πολιτικό σύστημα με αφορμή το άρθρο 86, ζητήματα λειτουργίας του κράτους (όπως η σχέση μονιμότητας και αξιολόγησης), τρόπους «πιο δημοκρατικής» επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης και το ζήτημα της οικονομικής σταθερότητας. Ανέφερε, ακόμη, ότι τα κόμματα μπορούν να προσθέσουν διατάξεις προς αναθεώρηση συγκεντρώνοντας 50 υπογραφές, κάνοντας λόγο για «ευθύνη απέναντι στον κόσμο» να συμμετάσχουν ουσιαστικά στη διαδικασία.

Υπενθύμισε ότι το 2024 ψηφίστηκε νόμος σύμφωνα με τον οποίο οι ολομέλειες των ανωτάτων δικαστηρίων, με μυστική ψηφοφορία, καταρτίζουν κατάλογο δικαστών που θα επιθυμούσαν να επιλεγούν για την ηγεσία τους. Όπως είπε, η πρώτη εφαρμογή –για τον πρόεδρο και τον εισαγγελέα του Αρείου Πάγου– έδειξε ότι η επιλογή έγινε εντός των προτάσεων που διατυπώθηκαν τόσο από τα δικαστήρια όσο και από τη Βουλή. Ωστόσο, τάχθηκε κατά της πλήρους «αυτοεκλογής» των ηγεσιών, χαρακτηρίζοντάς την «εξαιρετικά επικίνδυνη για τη δημοκρατία», καθώς –όπως ανέφερε– δεν νοείται η μία από τις τρεις εξουσίες να στερείται οποιασδήποτε αναφοράς στη λαϊκή κυριαρχία. Ως πιθανές λύσεις ανέφερε είτε την επιλογή από τη Βουλή με αυξημένη πλειοψηφία είτε, κατά άλλη άποψη, από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας.

Παράλληλα, ο υπουργός προανήγγειλε αλλαγές στο κληρονομικό δίκαιο, λέγοντας ότι το σχέδιο αναμένεται να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση εντός της επόμενης εβδομάδας, με στόχο να παραμείνει ανοικτό τουλάχιστον έναν μήνα και να ψηφιστεί έως το τέλος Μαρτίου. Στις βασικές παρεμβάσεις περιέγραψε τον διαχωρισμό της κληρονομούμενης περιουσίας από την προσωπική περιουσία του κληρονόμου, ώστε τα χρέη να μην «μεταφέρονται» πέραν της αξίας της κληρονομιάς, καθώς και την εισαγωγή του θεσμού των κληρονομικών συμβάσεων, με στόχο –όπως είπε– να περιοριστούν οι μεταθανάτιες διαμάχες. Υπενθύμισε επίσης ότι ήδη από 1ης Νοεμβρίου εφαρμόζεται νέα διαδικασία δημοσίευσης διαθηκών, μειώνοντας δραστικά τον χρόνο ολοκλήρωσης.

Αναφερόμενος στη δίκη για την τραγωδία των Τεμπών, υποστήριξε ότι οι δικαστικές αρχές έχουν ορίσει την 23η Μαρτίου ως ημερομηνία έναρξης και ανέφερε ότι η Ελλάδα οδηγείται σε δίκη «σε τρία χρόνια», όταν –κατά τον ίδιο– αντίστοιχες διαδικασίες σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες χρειάστηκαν σημαντικά μεγαλύτερο διάστημα.

Απευθυνόμενος στον Ευάγγελο Βενιζέλο, ο οποίος ζήτησε ξεκάθαρη θέση από τη Νέα Δημοκρατία, ο κ. Γεωργιάδης τόνισε ότι «η Νέα Δημοκρατία δεν θα πάει με τον Βελόπουλο και τη Λατινοπούλου». Πρόσθεσε δε με σαφήνεια: «Στέλνω μήνυμα στον Βαγγέλη Βενιζέλο: Πρόεδρέ μου σεβαστέ, ο Μητσοτάκης δεν θα κάνει κυβέρνηση με Βελόπουλο ή Λατινοπούλου. Πήγαινε στον φίλο σου τον Ανδρουλάκη και πες μας τι θα κάνετε».

«Πλην του ΠΑΣΟΚ, άλλη συγκυβέρνηση δεν μπορεί να υπάρξει. Αν δεν θέλει το ΠΑΣΟΚ θα έχουμε ξανά εκλογές» πρόσθεσε ο αντιπρόεδρος της ΝΔ.

Όπως εξήγησε μιλώντας στον ΣΚΑΪ, «η Νέα Δημοκρατία και ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν μπορούν να κάνουν κυβέρνηση με τον Βελόπουλο. Δεν μπορείς να κάνεις κυβέρνηση με κάποιον που έχεις θεμελιωδεις διαφορές. Ο Βελόπουλος ήταν πάντα ΠΑΣΟΚ, δεξιός δεν υπήρξε ποτέ ούτε ένα δευτερόλεπτο, δεν έχει υπάρξει ποτέ δεξιός στη ζωή του. Ούτε σήμερα είναι δεξιός, ούτε ήταν. ΠΑΣΟΚ του Αντρέα ήταν. Εμείς πιστεύουμε στη Δύση και στην ΕΕ, ο Βελόπουλος πιστεύει στη Ρωσία την Κίνα και το Ιράν»

Όπως είπε, πάντως, «πιστευώ ότι συμμαχικές κυβερνήσεις στην Ελλάδα δεν δουλεύουν, οι μονοκομματικές κυβερνήσεις δουλεύουν γιατί δεν έχουμε κουλτούρα συνεργασίας. Αν όμως το μεγάλο αφεντικό ο ελληνικός λαός μας διατάξει να προσπαθήσουμε να κάνουμε κυβέρνηση συνεργασίας είμαστε υποχρεωμένοι να το προσπαθήσουμε».

Μιλώντας, τέλος, για τη Μαρία Καρυστιανού σημείωσε πως «με όλους καλά στην πολιτική δεν μπορείς να τα έχεις, η κυρία Καρυστιανού θέλει και να λέει για εισβολείς και να την ψηφίζουν οι αριστεροί. Αυτό δεν γίνεται»

Τονίζει ότι η προσήλωση και η επίκληση του διεθνούς δικαίου αποτελούν βασικό πυλώνα της εξωτερικής πολιτικής για μια χώρα όπως η Ελλάδα, μέλος της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, που αντιμετωπίζει σοβαρά ζητήματα εθνικής ασφάλειας.

Το άρθρο του Ευάγγελου Βενιζέλου στην «Καθημερινή»:

Διεθνές δίκαιο ή RealPolitik

Τα διλήμματα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής σε μια «απειλητικά υπερκινητική» συγκυρία

Η επίκληση του διεθνούς δικαίου και η δήλωση σεβασμού του είναι μια από τις κρίσιμες παραμέτρους της εξωτερικής πολιτικής μιας μεσαίας δυτικής χώρας, μέλους της Ε.Ε. και του ΝΑΤΟ, όπως η Ελλάδα, που έχει ιδιαίτερο πρόβλημα εθνικής ασφάλειας πέραν του ευρωπαϊκού και του νατοϊκού. Όμως η δήλωση αυτή δεν συνιστά από μόνη της ολοκληρωμένη εθνική στρατηγική και συνεκτικό δόγμα εθνικής ασφάλειας. Αυτά που συνθέτουν την εθνική ισχύ και διαμορφώνουν τον συσχετισμό των δυνάμεων είναι προφανώς πολύ περισσότερα από το διεθνές δίκαιο.

Η αναγωγή στο διεθνές δίκαιο κατά τον ελληνικό επίσημο και γενικότερα τον δημόσιο λόγο της τελευταίας πεντηκονταετίας που έχει στην αφετηρία της το καταγωγικό τραύμα της Μεταπολίτευσης σε σχέση με την Κύπρο, δεν γίνεται μόνον ή κυρίως  για λόγους ιδεαλιστικούς ή αξιακούς, αλλά επειδή κυριαρχεί η πεποίθηση ότι αυτό προστατεύει το εθνικό συμφέρον: τόσο την εθνική κυριαρχία, την εδαφική ακεραιότητα και τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας, όσο και την πιθανότητα να μεταβληθεί η πραγματική κατάσταση στην Κύπρο και να συμφωνηθεί μια λύση εγγύτερη προς το σχήμα της δικοινοτικής διζωνικής ομοσπονδίας.

Στα ελληνοτουρκικά

Οφείλουμε όμως να είμαστε ειλικρινείς με τον εαυτό μας. Η επίκληση του διεθνούς δικαίου στις ελληνοτουρκικές σχέσεις κατά την πάγια επίσημη ελληνική θέση οδηγεί στην οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ μέσω διμερούς συμφωνίας ή με συμφωνημένη προσφυγή ενώπιον του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης. Αυτή όμως η προσέγγιση βρίσκει αντίθετους αυτούς που θεωρούν ότι κατά το διεθνές δίκαιο οι ελληνικές θέσεις για όλα τα θέματα πρέπει να γίνουν δεκτές από την άλλη πλευρά, όλα τα άλλα κράτη και όλους τους διεθνείς οργανισμούς χωρίς να μεσολαβήσει κάποια διεθνής δικαιοδοτική διαδικασία η οποία ενδέχεται να καταλήξει σε απόφαση  που δεν είναι πλήρως ικανοποιητική για τις ελληνικές θέσεις. Περιττεύει να σημειώσω ότι στο μεταξύ το πρόβλημα εθνικής ασφάλειας ως πραγματικό (real) παραμένει και τα εθνικά κυριαρχικά δικαιώματα στις παραπάνω ζώνες εν πολλοίς δεν ασκούνται.

Κατά τη ίδια λογική στο Κυπριακό η κατοχή του βόρειου τμήματος, η παρουσία ισχυρών τουρκικών στρατιωτικών δυνάμεων και Τούρκων εποίκων συνεχίζεται και το νέο πραγματικό δεδομένο φοβούμαι ότι είναι η αλλαγή της κατάστασης στην περιφραγμένη πόλη της Αμμοχώστου, που από διαθέσιμη προς παράδοση στην Κυπριακή Δημοκρατία γίνεται πεδίο επενδυτικού ενδιαφέροντος από την Τουρκία και την τουρκοκυπριακή πλευρά. Βεβαίως η επίκληση του διεθνούς δικαίου έχει αποτρέψει την αναγνώριση της τουρκοκυπριακής «οντότητας» στα Κατεχόμενα, ενώ η ευρωπαϊκή αίσθηση νομιμότητας είναι σημαντική παράμετρος του κεκτημένου που συγκροτεί η ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ε.Ε. και στην Ευρωζώνη. Μια διεπόμενη από το διεθνές δίκαιο διαδικασία ήταν άλλωστε αυτή που οδήγησε στην απόρριψη του σχεδίου Ανάν από την ελληνοκυπριακή πλευρά στο δημοψήφισμα του 2004 και διεπόμενη από το διεθνές δίκαιο ήταν η διαδικασία που οδήγησε στην αποτυχία  του Κραν Μοντανά  (2017), από  το οποίο έχουν ήδη περάσει  σχεδόν εννέα χρόνια ουσιαστικής ακινησίας που δεν θίγει τις πραγματικές (real) καταστάσεις.

Όλη άλλωστε η σχολή σκέψης που εκτιμά ότι ο χρόνος λειτουργεί υπέρ του εθνικού συμφέροντος και οι υφιστάμενες πραγματικές καταστάσεις στις ελληνοτουρκικές σχέσεις και το Κυπριακό είναι προτιμότερες από διεθνείς συμφωνίες ή διεθνείς δικαστικές αποφάσεις που θα είναι ίσως σε κάποια σημεία διαφορετικές από την πλήρη αποδοχή των ελληνικών και ελληνοκυπριακών θέσεων και προτιμήσεων, ακόμη και των ενδιάθετων, είναι μια σχολή σκέψης «Realpolitik». Μπορεί όμως να εμφανίζεται και ως σχολή σκέψης με απόλυτη προσήλωση στο διεθνές δίκαιο: έχουν διαμορφωθεί πραγματικές καταστάσεις επειδή η άλλη πλευρά παραβίασε και παραβιάζει το διεθνές δίκαιο (με την εισβολή και τη συνεχιζόμενη κατοχή στην Κύπρο, με την προβολή μονομερών παράνομων διεκδικήσεων ή έστω ισχυρισμών στις ελληνοτουρκικές σχέσεις). Ας παραμείνουν, λέει αυτή η άποψη, αυτές οι πραγματικές καταστάσεις έως ότου η άλλη πλευρά αποκαταστήσει την προσβολή του διεθνούς δικαίου πιεζόμενη από τον διεθνή συσχετισμό δυνάμεων. Άρα η προσδοκία και η επιδίωξη είναι ένας διεθνής συσχετισμός δυνάμεων ως πραγματική (real) κατάσταση που θα οδηγήσει στην πλήρη  εφαρμογή της δικής μας αντίληψης για το διεθνές δίκαιο.

Παρανοήσεις

Η παρεξήγηση έχει ως αφετηρία τη διαδεδομένη πεποίθηση, πρώτον, ότι η άλλη πλευρά δεν επικαλείται το διεθνές δίκαιο και δεν δηλώνει τον σεβασμό της σε αυτό και, δεύτερον, ότι η διεθνής κοινότητα σύσσωμη, παρά τις κολοσσιαίες συγκρούσεις που υπάρχουν και τις ανακατατάξεις που συντελούνται στο εσωτερικό της, αποδέχεται ως αναμφισβήτητα ισχύον  διεθνές δίκαιο αυτό που εμείς αντιλαμβανόμαστε ως διεθνές δίκαιο. Αλλά και, τρίτον, ότι οι δικές μας εθνικές προτεραιότητες είναι πάντα διεθνώς σημαντικές και προέχουσες παρά τα τόσα ανοικτά μέτωπα, τις καινοφανείς εξελίξεις και την ανατροπή όλων των αυτονόητων.

Το διεθνές δίκαιο δεν είναι κατά το κανονιστικό  του  περιεχόμενο αντιληπτό με τον ίδιο τρόπο από όλους. Με την επίκλησή του μπορεί να προβάλλονται διαμετρικά αντίθετοι ισχυρισμοί, όπως άλλωστε συμβαίνει σε όλα τα πεδία του δικαίου. Υπάρχουν, επιπλέον, θεμελιώδη  ζητήματα σχετικά με τη φύση του διεθνούς δικαίου, ζητήματα που αφορούν τη βαθύτερη σχέση του με την εθνική κυριαρχία και τον συσχετισμό των δυνάμεων, ζητήματα κατά κυριολεξία φιλοσοφίας και επιστημολογίας του δικαίου, που κατά την άσκηση της εξωτερικής πολιτικής πλήθους διεθνών υποκειμένων άνισων μεταξύ τους και μέσα στη συνεχή ροή της διεθνούς πολιτικής, οικονομικής και στρατιωτικής συγκυρίας είτε αποσιωπούνται είτε τίθενται κατά τρόπο ωμό.

Το διεθνές δίκαιο αναγνωρίζει την κρατική κυριαρχία αλλά και την περιορίζει. Αυτό είναι το γενετικό του πρόβλημα γιατί το συνδέει με την κυριαρχία που εμφανίζεται ίση για όλα τα κράτη ως νομικό μέγεθος αλλά είναι προκλητικά άνιση και ασύμμετρη ως πραγματικό μέγεθος. Η αντίληψη περί κυριαρχίας στην Ευρώπη, μεταξύ των κρατών μελών της Ε.Ε. και του Συμβουλίου της Ευρώπης, που μετέχουν στο σχέδιο της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, μεταφέρουν ουσιώδεις αρμοδιότητες στην ΕΕ, αποδέχονται την ισχύ όχι μόνο του εθνικού Συντάγματος, αλλά και της ΕΣΔΑ και του ενωσιακού δικαίου και τον δικαστικό έλεγχο όχι μόνο από τα εθνικά δικαστήρια αλλά και από το ΕΔΔΑ και τη ΔΕΕ, είναι ριζικά διαφορετική από την αντίληψη περί κυριαρχίας που επικρατεί στις ΗΠΑ, όχι μόνο στη διοίκηση Τραμπ που όλα τα οδηγεί στα απώτερα σημεία. Είναι προφανώς ριζικά διαφορετική από την αντίληψη περί κυριαρχίας που επικρατεί στην Κίνα και στη Ρωσία. Αντίληψη περί κυριαρχίας σημαίνει και αντίληψη περί διεθνούς δικαίου, περί Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης, περί Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, περί ΟΗΕ και Συμβουλίου Ασφαλείας. Οι ΗΠΑ, η Ρωσία και η Κίνα, μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας, δεν έχουν, για παράδειγμα, αναγνωρίσει τη δικαιοδοσία του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου. Τη Διεθνή Σύμβαση του Δικαίου της Θάλασσας ( UNCLOS) δεν την έχει υπογράψει η Τουρκία, αλλά ούτε οι ΗΠΑ ούτε το Ισραήλ.

Η αμερικανική αντίληψη

Η υπέροχη του αμερικανικού Συντάγματος κατά την αμερικανική λογική είναι αναμφισβήτητη, η ευρωπαϊκή συζήτηση περί πολλαπλότητας των έννομων τάξεων δεν είναι καν κατανοητή στις ΗΠΑ. Αντιθέτως η «εξωεδαφικότητα» της αμερικανικής δικαιοδοσίας είναι σοβαρό κεφάλαιο της αμερικανικής νομικής συζήτησης. Η σύλληψη του Μαδούρο και οι εις βάρος του κατηγορίες θα κριθούν από το αμερικανικό δικαστικό σύστημα και τελικά, αν κάνει χρήση των ένδικων μέσων, από το Ανώτατο Δικαστήριο. Όχι από τον πρόεδρο που διέταξε τη στρατιωτική επιχείρηση για την εκτέλεση δικαστικού εντάλματος κατά ξένου πολίτη στο έδαφος άλλης χώρας,  χωρίς αυτός να αναγνωρίζεται ως νόμιμος αρχηγός κράτους που έχει ασυλία. Αυτή είναι η αμερικανική αντίληψη περί διεθνούς δικαίου. Περιττεύει να θυμίσω τη ρωσική αντίληψη ή πολλά άλλα παραδείγματα παλιά και πρόσφατα.

Συνεπώς για μια χώρα όπως η Ελλάδα η επίκληση και ο καθολικός σεβασμός του διεθνούς δικαίου είναι σημαντική παράμετρος της εξωτερικής πολιτικής της, που έχει ως αποστολή την υπεράσπιση του εθνικού συμφέροντος σε έναν κόσμο που δεν λειτουργεί ως αίθουσα ενός οικουμενικού δικαστηρίου που κρίνει τα πάντα κατά το διεθνές δίκαιο, αλλά λειτουργεί περίπλοκα, αντιφατικά, ασύμμετρα, συγκυριακά, γράφοντας και σβήνοντας διαρκώς την Ιστορία, που έτσι δεν μας διδάσκει αυτά που πρέπει και τείνει να επαναλαμβάνεται όχι ως φάρσα αλλά ως τραγωδία.

Στο ερώτημα συνεπώς αν η ελληνική εξωτερική πολιτική μπορεί να συνδυάσει τη  «Realpolitik» και τον σεβασμό στο διεθνές δίκαιο, θα έδινα την απάντηση ότι η ελληνική εξωτερική πολιτική πρέπει πρωτίστως να έχει συνείδηση της Ιστορίας, που εμπεριέχει και την ιστορική γεωγραφία. Έχοντας συνείδηση της Ιστορίας μπορεί να τοποθετεί στην οικεία θέση το κεκτημένο της διεθνούς νομιμότητας και του δυτικού νομικού πολιτισμού με τις αξίες και τα αυτονόητά του, αλλά προφανώς και όλες τις παραμέτρους της εθνικής ισχύος και την πλήρη εικόνα του διεθνούς συσχετισμού και της δυναμικής του με αίσθηση της πραγματικότητας επί του πεδίου ( awareness of the situation ). Άσκηση εξαιρετικά δύσκολη, η διεξαγωγή της οποίας προϋποθέτει ότι ως κράτος και ως πολιτικό σύστημα αλλά και ως κοινωνία των πολιτών  μπορούμε, συζητώντας και  συναινώντας με σοβαρότητα στα ουσιώδη,  χωρίς μικρότητες  και χωρίς εθελοτυφλία, να εκφράσουμε το έθνος ως ιστορικό υποκείμενο μέσα σε μια διεθνή  συγκυρία απειλητικά υπερκινητική.

Η βλάβη αφορά τα κεντρικά συστήματα ραδιοσυχνοτήτων της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας, με αποτέλεσμα να μην είναι δυνατή η ασφαλής επικοινωνία των πληρωμάτων με τον έλεγχο εναέριας κυκλοφορίας. Ως συνέπεια, δεκάδες πτήσεις καθηλώθηκαν στην πίστα, ενώ σημειώνονται αναβολές και ακυρώσεις τόσο σε αναχωρήσεις όσο και σε αφίξεις.

Ιδιαίτερα επιβαρυμένη είναι η κατάσταση λόγω της αυξημένης επιβατικής κίνησης της ημέρας, κυρίως στις αφίξεις. Σύμφωνα με πληροφορίες από τις αεροπορικές εταιρείες, βρίσκονται σε εξέλιξη επιχειρησιακές προσπάθειες για τον επαναπρογραμματισμό των πτήσεων. Ωστόσο, η αδυναμία εκτέλεσης αναχωρήσεων από μεγάλα αεροδρόμια της χώρας –όπως Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Ηράκλειο– επηρεάζει τόσο τα δρομολόγια εσωτερικού όσο και τις πτήσεις από το εξωτερικό που ήταν προγραμματισμένες για επιστροφή εκδρομέων.

Παράλληλα, γίνονται εκτροπές πτήσεων που βρίσκονταν καθ’ οδόν προς ελληνικά αεροδρόμια, με τα αεροσκάφη να κατευθύνονται σε εναλλακτικούς προορισμούς, καθώς η κατάσταση στον εναέριο χώρο παραμένει ρευστή.

Στους χώρους αναχωρήσεων επικρατεί έντονος συνωστισμός, με επιβάτες να κάνουν λόγο για μεγάλες ουρές, πολύωρη αναμονή και έλλειψη σαφούς ενημέρωσης. Την ίδια ώρα, τεχνικοί και αρμόδιες υπηρεσίες εργάζονται για την αποκατάσταση της βλάβης, ενώ η ΥΠΑ βρίσκεται σε συνεχή επικοινωνία με παρόχους τηλεπικοινωνιών. Μέχρι στιγμής, πάντως, δεν έχει δοθεί επίσημο χρονοδιάγραμμα για την πλήρη αποκατάσταση του προβλήματος.

Οι επιβάτες καλούνται να επικοινωνούν με τις αεροπορικές εταιρείες πριν την άφιξή τους στα αεροδρόμια, προκειμένου να ενημερώνονται για τυχόν αλλαγές στα δρομολόγια, καθώς η κατάσταση παραμένει ρευστή.

«Η μεγάλη εικόνα είναι η ρευστοποίηση των στερεοτύπων μας, αυτά που ξέραμε δεν υπάρχουν, ο κόσμος δεν είναι ο μονοπολικός με μια υπερδύναμη, τις ΗΠΑ, όπως είχε διαμορφωθεί μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ενωσης, του υπαρκτού σοσιαλισμού. Δεν λειτουργούν πια οι διεθνείς θεσμοί και το Διεθνές Δίκαιο, δεν υπάρχουν τα αυτονόητα» σχολίασε αρχικά ο κ. Βενιζέλος, μιλώντας στην ΕΡΤ, εκφράζοντας την άποψη ότι «στη Γάζα εμφανίζεται μια διευθέτηση ως οριστική αλλά είναι προσωρινή».

«Ο πρόεδρος των ΗΠΑ δεν αναδέχεται την ηγεσία της Δύσης παρά μόνο αν τα κράτη-μέλη της Δύσης αποδεχτούν τους όρους του» συνέχισε ο κ. Βενιζέλος εκτιμώντας ότι «η Δύση ως στρατηγική οντότητα δοκιμάζεται σκληρά» και ότι «αυτό σημαίνει ότι κλονίζεται το σύστημα της ευρωπαϊκής ασφάλειας». 

Στο πλαίσιο αυτό, κατά τον κ. Βενιζέλο, «η δήλωση “πιστεύω στο διεθνές δίκαιο, το σέβομαι και ζητώ την εφαρμογή του” δεν συνιστά μια ολοκληρωμένη αποτελεσματική εθνική στρατηγική. Ούτε η σκέψη “είμαι στην Ε.Ε. και η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη μού αρκεί ως θώρακας”».

Ερωτηθείς για τα ελληνοτουρκικά, εκτίμησε ότι «δεν θα ήταν προτεραιότητα για την Τουρκία» να δημιουργήσει μια κρίση με την Ελλάδα. «Από όλες τις μεθόδους προσέγγισης, ο απευθείας διάλογος με την Τουρκία είναι η καλύτερη μέθοδος, η πιο ασφαλής», συμπλήρωσε σε άλλο σημείο της συνέντευξης.

Αναφερθείς στην επόμενη εκδήλωση του «Κύκλου Ιδεών», ο κ. Βενιζέλος σημείωσε «οι δημοσκοπήσεις καταγράφουν ένα πολυεπίπεδο αδιέξοδο: η κοινωνία δεν πιστεύει ότι λειτουργούν οι θεσμοί, εκφράζει μια δυσαρέσκεια για το επίπεδο της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου, τη λειτουργία της Δικαιοσύνης, του Κοινοβουλίου και των Ανεξαρτήτων Αρχών, καταγράφεται κρίση πολιτικής συμμετοχής και αντιπροσώπευσης, δεν υπάρχει διάθεση συμμετοχής στο πολιτικό γίγνεσθαι, δεν αναγνωρίζεται ότι είναι σοβαρός και παραγωγικός ο ρόλος των κομμάτων και του πολιτικού συστήματος».

Ερωτηθείς για τον Αλέξη Τσίπρα και το ενδεχόμενο δημιουργίας νέου κόμματος από τον πρώην πρωθυπουργό, ο κ. Βενιζέλος απάντησε λέγοντας ότι «ο καθένας έχει τη δυνατότητα σε μια δημοκρατία να φιλοδοξεί, να διεκδικεί, να ελπίζει, ενδεχομένως και να φαντασιώνεται. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η χώρα θα καταστεί κυβερνήσιμη και θα υπερβεί τα αδιέξοδά της με τον τρόπο αυτό. Το μεγάλο μας πρόβλημα είναι ότι η χώρα έχει καταστεί μη διακυβερνήσιμη».

Οσον αφορά το ζήτημα του Αγνώστου Στρατιώτη, σχολίασε οτι «δεν υπάρχει Ελληνας και Ελληνίδα που να μην θέλει τον σεβασμό του Μνημείου, που να μην ενοχλείται όταν τα εθνικά σύμβολα αμφισβητούνται».

«Αλλά από εκεί και πέρα, αυτό δεν σημαίνει ότι εντός του προαυλίου της Βουλής, θα επιβάλεις έλεγχο από τις Ενοπλες Δυνάμεις, ή ότι θα θέσεις ένα μέρος της κεντρικής πλατείας της χώρας υπό στρατιωτικό έλεγχο», συμπλήρωσε.

Σκιαγραφώντας ευρύτερα το πολιτικό σκηνικό, ο ίδιος παρατήρησε ότι «είμαστε σε ένα κλίμα καχυποψίας και αμφισβήτησης, ενώ από το 2019 βρισκόμαστε σε κανονικότητα». 

Ερωτηθείς για την κατάσταση στην αντιπολίτευση, σημείωσε ότι το ΠΑΣΟΚ βρέθηκε ιστορικά δικαίως στη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης. «Το ΠΑΣΟΚ έχει ένα πλεονέκτημα και ένα προνόμιο θεσμικό. Χρειάζεται μια μεγαλύτερη τρυφερότητα απέναντι στο ΠΑΣΟΚ για το βάρος που έχει σηκώσει και για τον τρόπο που χειρίζεται τα πράγματα με όσο γίνεται μεγαλύτερη σοβαρότητα […] Πρέπει όλα αυτά τα συλλογικά υποκείμενα να επιβιώνουν, να υπάρχουν. Το ΠΑΣΟΚ είναι το κατ’ εξοχήν χρήσιμο συλλογικό υποκείμενο που έχει ανάγκη η χώρα». 

«Πρόταση κυβέρνησης δεν έχει κανείς. Εχουμε προοπτική εκλογών για καταγραφή δυνάμεων. Επομένως, θεμιτά το ΠΑΣΟΚ λέει ότι σε αυτές τις εκλογές θέλει να καταγραφεί καλύτερα», εξήγησε.

Οταν του ζητήθηκε να σχολιάσει τις φήμες ότι θα τεθεί επικεφαλής του ψηφοδελτίου Επικρατείας του ΠΑΣΟΚ, ο κ. Βενιζέλος αναρωτήθηκε ρητορικά «εσείς τι λέτε;», διαβεβαιώνοντας ότι ισχύουν όλα όσα έχει πει για το πέρασμά του στη «μεταπολιτική». «Δεν μπορεί κανείς να σκέφτεται ότι εγώ θα αποδεχτώ μια μείωση της δυνατότητάς μου να παρεμβαίνω προσπαθώντας να βοηθήσω τον τόπο, με μια ευρεία οπτική γωνία», συμπλήρωσε.

Τέλος, για το ζήτημα των Τεμπών, σημείωσε: «Δυστυχώς απομειώθηκε το θεσμικό κύρος της Δικαιοσύνης, γι’ αυτό φταίει πρωτίστως η κυβέρνηση η οποία παίρνει ενεργό μέρος στη δημόσια συζήτηση σαν να είναι αντίδικο μέρος ή σαν να είναι εκπρόσωπος της Δικαιοσύνης, ενώ δεν είναι ούτε το ένα ούτε το άλλο και θα έπρεπε να σιωπά και να κινείται θεσμικά. Και από την άλλη μεριά, λυπάμαι που το λέω, αλλά η Δικαιοσύνη σε πάρα πολύ υψηλό επίπεδο, έδωσε την εντύπωση ότι διατυπώνει μια γνώμη που εναρμονίζεται με την αρχική βούληση της κυβέρνησης και όταν διαγράφεται η γνωστή καμπύλη και η βούληση της κυβέρνηση αλλάζει ριζικά, τότε και η Δικαιοσύνη προσαρμόζεται με κάποιον τρόπο».

Η εικόνα από το πρωί στο Ελευθέριος Βενιζέλος ήταν νεύρα, ταλαιπωρία και μεγάλες ουρές. Όπως αναφέρει το ρεπορτάζ, οι καθυστερήσεις αναμένεται να αυξηθούν κατά τη διάρκεια της ημέρας καθώς όλο αυτό θα πηγαίνει αλυσιδωτά.

Χθες, αργά το απόγευμα οι καθυστερήσεις έφταναν και τις δύο ώρες για πτήσεις τόσο εσωτερικού όσο και εξωτερικού. Το πρόβλημα ξεκίνησε από την Πέμπτη το πρωί και όπως φαίνεται οι καθυστερήσεις θα συνεχιστούν.

Σημειώνεται, ότι αυτό που ζητούν οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας είναι συνάντηση με το υπουργείο.

Δήμας: Ένας ελεγκτής εναέριας κυκλοφορίας μπορεί να παίρνει και πάνω από €120.000 ετησίως

Στο ζήτημα των καθυστερήσεων στις πτήσεις αλλά και στις αμοιβές των ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίας αναφέρθηκε ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών, Χρίστος Δήμας, σημειώνοντας ότι στόχος της κυβέρνησης είναι η αναβάθμιση της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ) και η δημιουργία μιας σύγχρονης δομής με μεγαλύτερη ευελιξία.

Ο κ. Δήμας παραδέχτηκε ότι το «Ελευθέριος Βενιζέλος» αντιμετωπίζει προβλήματα καθυστερήσεων, τόνισε ωστόσο ότι σε άλλα ευρωπαϊκά αεροδρόμια οι καθυστερήσεις είναι ακόμη μεγαλύτερες.  Παράλληλα, ο υπουργός σημείωσε ότι η συνεργασία με τους ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας είναι καλή, υπενθυμίζοντας ότι τους τελευταίους μήνες πέρασαν σημαντικές ρυθμίσεις που αφορούν μεταξύ άλλων την αυτοτελή φορολόγηση όταν χάνουν την ειδικότητά τους λίγο πριν τη σύνταξη, την υπερεργασία αλλά και την ωριαία αποζημίωση για εκπαιδευτικούς σκοπούς.

Τόνισε μάλιστα ότι οι απολαβές των ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίας είναι ιδιαίτερα υψηλές για τα ελληνικά δεδομένα: «Ένας ελεγκτής εναέριας κυκλοφορίας με σημαντική εμπειρία μπορεί να παίρνει και πάνω από 120.000 ευρώ ετησίως (σ.σ. μεικτές αποδοχές). Είναι απολαβές που προφανώς φορολογούνται και που δικαιούνται σύμφωνα με τον κανονισμό, ωστόσο φαίνεται πως ζητούν και επιπλέον απολαβές».

Όπως εξήγησε, σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή υλοποιείται σχέδιο δράσης 364 σημείων και 7 πυλώνων, με τακτικές εκθέσεις προόδου ανά έξι εβδομάδες. Ένας από τους πυλώνες αφορά τη μετατροπή της ΥΠΑ σε Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου, προκειμένου να αποκτήσει μεγαλύτερη διοικητική αυτονομία. «Σήμερα η ΥΠΑ είναι αυτοτελής υπηρεσία που υπάγεται απευθείας στον υπουργό. Αυτό σημαίνει ότι για ζητήματα ακόμη και της καθημερινότητας, όπως η καθαριότητα ή η συντήρηση, απαιτείται υπουργική υπογραφή. Αυτά πλέον σταματούν να υπάρχουν», ανέφερε.

Οι περιορισμοί στο «Ελ. Βενιζέλος»

Όλα ξεκίνησαν όταν οι ελεγκτές δήλωσαν ότι «επιστρέφουν» στο κανονικό όριο δυναμικότητας του αεροδρομίου, το οποίο, όπως υποστηρίζουν, είχε ξεπεραστεί σημαντικά τους καλοκαιρινούς μήνες. Έτσι, για τον Οκτώβριο θα εξυπηρετούνται 23 αφίξεις ανά ώρα αντί για 31 που είχαν δεσμευτεί, και 33 αναχωρήσεις αντί για 36. Την Παρασκευή ο αριθμός αφίξεων μειώθηκε σε 28 ανά ώρα, έναντι 36 το καλοκαίρι.

Εν τω μεταξύ σύμφωνα με χθεσινή ανακοίνωση της Aegean, η χωρητικότητα των αφίξεων περιορίστηκε κατά 25%, προκαλώντας καθυστερήσεις 30–40 λεπτών, οι οποίες αυξήθηκαν στη διάρκεια της ημέρας.

Πέραν των προβλημάτων των καθυστερήσεων που έχουν ήδη δημιουργηθεί, περισσότερα προβλήματα αναμένεται να προσθέσει η εξαγγελθείσα απεργία της 1ης Οκτωβρίου με τις δύο εγχώριες αεροπορικές εταιρείες, Aegean και Sky Express να έχουν προαναγγείλει ευελιξία όσον αφορά στα δρομολόγια προς τους ταξιδιώτες, εφόσον δεν κηρυχθεί παράνομη η απεργία.

Σύνδεση με το νομοσχέδιο για την ΥΠΑ

Η απόφαση των ελεγκτών συμπίπτει με τη δημόσια διαβούλευση του υπουργείου Μεταφορών για τον διοικητικό μετασχηματισμό της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας. Φαίνεται ότι το όλο ζήτημα έχει να κάνει και με τις ρυθμίσεις του νομοσχεδίου αλλά και το σύνηθες θέμα των υπερωριών και των πρόσθετων αποδοχών δεδομένου ότι όλη αυτή την περίοδο οι ελεγκτές καλούνται να διαχειριστούν πολύ μεγαλύτερο όγκο πτήσεων στο μεγαλύτερο αεροδρόμιο της χώρας το οποίο συνεχίζει κάθε μήνα να κινείται αυξητικά. 

Σύμφωνα με την Καθημερινή, το σχέδιο νόμου δεν προβλέπει αυτοτελή, διοικητικά και οικονομικά ανεξάρτητη υπηρεσία αεροναυτιλίας, κάτι που ζητούν οι ελεγκτές ώστε να διαχειρίζονται απευθείας τα τέλη κυκλοφορίας που εισπράττει η ΥΠΑ από τον Eurocontrol. Το ποσό αυτό εκτιμάται σε περίπου 220 εκατ. ευρώ για το 2024, με μεγάλο μέρος του να κατευθύνεται σε υπερωρίες και επιδόματα των ελεγκτών. Σύμφωνα με πηγές της αγοράς που επικαλείται η εφημερίδα , οι ελεγκτές φέρονται να ζητούν την παγίωση αυτών των μπόνους στις τακτικές απολαβές τους.

Οι ίδιοι εντάσσονται ήδη στην κλίμακα των υψηλά αμειβόμενων δημοσίων υπαλλήλων, με ετήσιες αποδοχές που φτάνουν έως και 125.000 ευρώ, κάτι που επεσήμανε και ο αρμόδιος υπουργός σε συνέντευξή του.

«Όποιοι παριστάνουν τον Κρέοντα ως προς την ( εκ ) ταφή των νεκρών, ας σκεφτούν το ταχύτερο ότι όλα τελούνται στο πλαίσιο μιας τραγωδίας η οποία δεν τελειώνει αν δεν επέλθει κάθαρση» αναφέρει σε ανάρτηση στα social media ο κ. Βενιζέλος.

Οι ίδιες πηγές απάντησαν στις αιχμές Βενιζέλου περί «κραυγαλέας παραβίασης του Συντάγματος και του Κανονισμού της Βουλής» από την ηγεσία της ΝΔ, υποστηρίζοντας ότι η κοινοβουλευτική διαδικασία τηρήθηκε πλήρως, σύμφωνα με το Σύνταγμα και τον Κανονισμό της Βουλής.

Παράλληλα, χαρακτήρισαν την τοποθέτηση Βενιζέλου υπερβολική και πολιτικά υποβολιμαία.

Ειδικότερα, κυβερνητικές πηγές αναφέρουν τα εξής σημεία απαντώντας στις αιτιάσεις του κ. Βενιζέλου:

«1. Σύμφωνα με το άρθρο 67 του Συντάγματος, η Βουλή δεν μπορεί να αποφασίσει χωρίς την απόλυτη πλειοψηφία των παρόντων μελών, η οποία ωστόσο δεν μπορεί να είναι μικρότερη από το ένα τέταρτο του συνόλου των βουλευτών. Αυτό σημαίνει ότι απαιτείται η παρουσία τουλάχιστον 75 βουλευτών. Δεδομένου ότι δεν προβλέπεται άλλη σχετική διάταξη περί απαρτίας, η απαιτούμενη απαρτία για τη λήψη απόφασης είναι 75 βουλευτές, χωρίς καμία εξαίρεση στο Σύνταγμα.

2. Ως προς την αναγκαία πλειοψηφία για τη λήψη απόφασης της Βουλής, το Σύνταγμα αφενός προβλέπει τον κανόνα του άρθρου 67 του Συντάγματος (απόλυτη πλειοψηφία των παρόντων μελών που όμως ποτέ δεν μπορεί να είναι μικρότερη από το ένα τέταρτο του όλου αριθμού των βουλευτών), ως προς τον οποίο όμως κανόνα υφίστανται εξαιρέσεις με ειδικές συνταγματικές διατάξεις, όπως αυτή του άρθρου 86 παρ. 3 που απαιτεί την απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών για τη σύσταση της ειδικής κοινοβουλευτικής επιτροπής για τη διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης (άρα 151 θετικές ψήφους).

Πρόκειται για ειδική πλειοψηφία που θεσπίζει απόκλιση από τον κανόνα του άρθρου 67 του Συντάγματος, όχι ως προς τον απαιτούμενο αριθμό παρόντων βουλευτών για τη λήψη απόφασης, αλλά ως προς την απαιτούμενη πλειοψηφία για την υπερψήφιση της πρότασης. Τυχόν αντίθετη ερμηνεία καταλήγει να συγχέει, και μάλιστα ερμηνευτικά, χωρίς σχετικό έρεισμα στο Σύνταγμα, τον απαιτούμενο αριθμό παρόντων βουλευτών με την απαιτούμενη πλειοψηφία για τη λήψη απόφασης, καταλήγοντας να απαιτεί έως και 200 παρόντες βουλευτές για τη λήψη απόφασης (στις περιπτώσεις που απαιτείται κατά το Σύνταγμα η ειδική αυξημένη πλειοψηφία των δύο τρίτων του όλου αριθμού των βουλευτών).

3. Ως προς τη διαπίστωση του απαιτούμενου κατά το Σύνταγμα και τον Κανονισμό της Βουλής αριθμού βουλευτών για τη διεξαγωγή ψηφοφορίας και τη λήψη απόφασης, ρητώς ο Κανονισμός της Βουλής προβλέπει τη σχετική αρμοδιότητα του Προεδρεύοντος (άρθρο 69 παρ. 4). Από τη στιγμή που αυτό το ζήτημα έχει κριθεί, δεν υφίσταται το οποιοδήποτε ζήτημα προτάσεων που εκκρεμούν για να τεθούν σε ψηφοφορία.

4. Τα τελευταία χρόνια, η κοινοβουλευτική πρακτική κατά την εφαρμογή του άρθρου 70Α του Κανονισμού της Βουλής αναγνωρίζει αυξημένες δυνατότητες συμμετοχής βουλευτή στην ψηφοφορία με επιστολική ψήφο, των οποίων πάντως έχει κάνει χρήση σε μικρότερο βαθμό η Νέα Δημοκρατία σε σχέση με τα περισσότερα κόμματα της αντιπολίτευσης. Σε 57 περιπτώσεις ονομαστικών ψηφοφοριών κατά τις δύο πρώτες συνόδους της τρέχουσας βουλευτικής περιόδου το ποσοστό των βουλευτών της Νέας Δημοκρατίας που ψήφισαν με επιστολική ψήφο ανήλθε σε 22%, έναντι 42% του ΠΑΣΟΚ, 47% του ΣΥΡΙΖΑ, 34% της Ελληνικής Λύσης, 55% της Νέας Αριστεράς και 27% της Νίκης (ενώ το αντίστοιχο ποσοστό του ΚΚΕ ανήλθε σε 16% και της Πλεύσης Ελευθερίας σε 13%). Η σχετική κριτική πρέπει να λαμβάνει πάντως υπόψη αυτά τα πραγματικά δεδομένα.

5. Σε κάθε περίπτωση, και ανεξαρτήτως της όποιας επιχειρηματολογίας ως προς την αναγκαία απαρτία και πλειοψηφία, είναι σαφές ότι η καταληκτική αναφορά της ανάρτησης σε δήθεν κρίση εσωτερικής εμπιστοσύνης που καθίσταται κρίση νομιμοποίησης δεν έχει καμία σχέση με την πραγματικότητα της σύγχρονης ελληνικής δημοκρατίας».

Παράλληλα, έκανε λόγο για «πολλαπλό ευτελισμό των θεσμών», εκφράζοντας έντονη ανησυχία για τη θεσμική λειτουργία του Κοινοβουλίου.

Αναλυτικά, ο Ευάγγελος Βενιζέλος σημειώνει:

“Η κοινοβουλευτική πλειοψηφία της Νέας Δημοκρατίας την περίοδο 2008 -2009 αποχώρησε τρεις φορές (δύο για την υπόθεση Βατοπεδίου και μία για την υπόθεση Παυλίδη) από συνεδριάσεις της Βουλής που είχαν ως αντικείμενο προτάσεις για τη συγκρότηση ειδικής κοινοβουλευτικής επιτροπής για τη διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης κατά το άρθρο 86 παρ.3 εδ. β Συντ. Και τις τρεις φορές ο έλεγχος της διαδικασίας περιήλθε στους παρόντες βουλευτές της αντιπολίτευσης και δεν διεξήχθη μυστική ψηφοφορία επειδή δεν ήταν παρόντες τουλάχιστον 151 βουλευτές, όση δηλαδή είναι η αναγκαία κατά το Σύνταγμα πλειοψηφία. Οι προτάσεις για συγκρότηση επιτροπής προκαταρκτικής εξέτασης δεν απορρίφθηκαν αλλά παρέμειναν εκκρεμείς. Ο τότε Πρόεδρος της Βουλής αείμνηστος Δημήτρης Σιούφας, παρών ο ίδιος στην έδρα, αποδέχθηκε τη θέση της αντιπολίτευσης σεβόμενος το άρθρο 67 του Κανονισμού της Βουλής.

Η σημερινή κοινοβουλευτική πλειοψηφία της Νέας Δημοκρατίας, δηλαδή η ηγεσία της, στην υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ δεν ήθελε να ακολουθήσει το κατά τη δική της έκφραση “μοντέλο Τριαντόπουλου / Καραμανλή”, δηλαδή τη συγκρότηση επιτροπής προκαταρκτικής εξέτασης που με συνοπτική διαδικασία παρέπεμψε, για την υπόθεση των Τεμπών, τους κατηγορούμενους υπουργούς στον ανακριτή και το δικαστικό συμβούλιο του Ειδικού Δικαστηρίου, έστω για το πλημμέλημα της παράβασης καθήκοντος.

Δεν ήθελε ούτε να αποχωρήσει κατά το προηγούμενο της περιόδου 2008-2009 αφήνοντας τις προτάσεις συγκρότησης προκαταρκτικής επιτροπής σε εκκρεμότητα, φοβούμενη την ενδεχόμενη επαναφορά τους σε αυτήν ή στην επόμενη βουλευτική περίοδο.

Δεν ήθελε ούτε να αφήσει τους βουλευτές της να μετάσχουν αυτοπροσώπως και κατά συνείδηση στη μυστική ψηφοφορία φοβούμενη τον αριθμό των διαρροών οι οποίες θα μπορούσαν να θέσουν σε αμφισβήτηση τη συνοχή της.

Ενώπιον αυτού του αδιεξόδου η ηγεσία του κυβερνώντος κόμματος επέλεξε όχι απλώς την κραυγαλέα παραβίαση του Συντάγματος και του Κανονισμού της Βουλής αλλά τον  πολλαπλό  ευτελισμό των θεσμών:

Πρώτον, απαγόρευσε στους βουλευτές της να μετάσχουν αυτοπροσώπως και κατά συνείδηση στη μυστική ψηφοφορία και  τους έθεσε υπό ασφυκτικό έλεγχο ευτελίζοντας τον θεσμικό ρόλο του βουλευτή της συμπολίτευσης.

Δεύτερον, παραβίασε σωρηδόν τη διάταξη του άρθρου 70 Α Κανονισμού της Βουλής που προβλέπει τη δυνατότητα συμμετοχής βουλευτή στην ψηφοφορία με επιστολική ψήφο μόνο όταν μετέχει σε αποστολή της κυβέρνησης ή της Βουλής στο εξωτερικό ή συντρέχει κατάσταση εγκυμοσύνης ή  λοχείας ή όταν ισχύουν περιορισμοί λόγω πανδημίας. Ευτέλισε κατά τον τρόπο αυτό την πρόβλεψη περί επιστολικής ψήφου.

Τρίτον, προσπάθησε να κατασκευάσει τεχνητά τις προϋποθέσεις που πρέπει να συντρέχουν για την έγκυρη λήψη απόφασης από τη Βουλή, θεωρώντας ότι αυτές συνίστανται στην ύπαρξη απαρτίας τουλάχιστον 75 βουλευτών κατά το άρθρο 67 Συντ. Όμως το άρθρο 67 Συντ. δεν προβλέπει απαρτία για τη συνεδρίαση της Βουλής  αλλά ελάχιστο απαιτούμενο αριθμό ψήφων για την λήψη απόφασης, όταν από άλλη ειδικότερη συνταγματική διάταξη δεν προβλέπεται μεγαλύτερος αριθμός, δηλαδή αυξημένη πλειοψηφία επί του όλου αριθμού των βουλευτών. Τέτοια διάταξη, ειδικότερη του άρθρου 67 Συντ.,  είναι το άρθρο 86 παρ.3 που απαιτεί απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών (151/300) . Παρά όμως την προσπάθεια,  τελικά στην ψηφοφορία μετείχαν μόνο 83 βουλευτές, άρα δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις έγκυρης λήψης απόφασης για την οποία απαιτούνται τουλάχιστον 151 και όχι τουλάχιστον 75 βουλευτές. Κατέστη  κατά τον τρόπο αυτό άκυρη η  ψηφοφορία και ανακριβής  η  συναγωγή του αποτελέσματος ότι οι προτάσεις για τη συγκρότηση επιτροπής διενέργειας προκαταρκτικής εξέτασης δήθεν  απορρίφθηκαν. Οι προτάσεις παραμένουν εκκρεμείς έως ότου τεθούν σε ψηφοφορία σύμφωνα με το Σύνταγμα και τον Κανονισμό της Βουλής.

Τέταρτον, έφερε τον Πρόεδρο της Βουλής σε εξαιρετικά δύσκολη θέση και τον οδήγησε σε επιδεικτική απουσία από την όλη διαδικασία την ευθύνη της οποίας έχει θεσμικά. Κατ´ ακολουθία οδήγησε  τον προεδρεύοντα αντιπρόεδρο και πρώην υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης σε ωμή  παραβίαση του άρθρου 67 παρ.7 του Κανονισμού της Βουλής καθώς αρνήθηκε να θέσει σε ψηφοφορία την αντίρρηση που διατύπωσε το ΠΑΣΟΚ και υποστήριξε σύσσωμη η αντιπολίτευση, στην εκ μέρους του απόρριψη της πρότασης για αναβολή της ψηφοφορίας. Αυτό δε με την παιδαριώδη αιτιολογία ότι στην αίθουσα υπήρχαν 90 βουλευτές οι οποίοι  το επόμενο λεπτό δεν υπήρχαν γιατί η αντιπολίτευση αποχώρησε διαμαρτυρόμενη! Επιπλέον στα Πρακτικά της Βουλής και στο οπτικοακουστικό υλικό της συνεδρίασης καταγράφηκε σωρεία παραβιάσεων των διατάξεων του άρθρου 73  Κανονισμού της Βουλής που διέπουν τη διεξαγωγή μυστικής ψηφοφορίας. Το πλήγμα στο κύρος του Προεδρείου της Βουλής είναι δυστυχώς μεγάλο.

Αναρωτιέμαι, ποιος λόγος υπήρχε να συντελεστεί αυτός ο ακραίος διασυρμός του Κοινοβουλίου; Η κυβερνητική πλειοψηφία θα μπορούσε να μετάσχει κανονικά στην ψηφοφορία και οι προτάσεις να μη συγκεντρώσουν 151 θετικές ψήφους και να απορριφθούν έστω με κάποιες διαρροές ψήφων βουλευτών της συμπολίτευσης. Το θεσμικό και πολιτικό κόστος για την κυβέρνηση θα ήταν πολύ μικρότερο από το κόστος της εικόνας ευτελισμού των θεσμών που καταγράφτηκε χθες. Η κυβερνητική πλειοψηφία θα μπορούσε επίσης- ακραίο και οριακό  σενάριο-  να δηλώσει ότι απέχει από την ψηφοφορία με τους βουλευτές της να αρνούνται να μετάσχουν στη μυστική ψηφοφορία αλλά να παραμένουν παρόντες στη συνεδρίαση ώστε να έχουν τη δυνατότητα λήψης των διαδικαστικού χαρακτήρα αποφάσεων χωρίς να παραβιάζεται όλη αυτή η δέσμη διατάξεων του Συντάγματος και του Κανονισμού. Θα παραβιαζόταν βεβαίως η θεμελιώδης εγγύηση της κατά συνείδηση ψήφου του βουλευτή και μάλιστα σε μια παρόμοια δικαστικού χαρακτήρα διαδικασία στην οποία οι βουλευτές δεν επιτρέπεται να άγονται και να φέρονται υπό συνθήκες σιδηράς κομματικής πειθαρχίας.

Αν όλο αυτό είναι επίδειξη απόλυτης αδιαφορίας για το συνταγματικό πλαίσιο λειτουργίας της Βουλής, η κατάσταση είναι θεσμικά ολισθηρή. Αν όλο αυτό είναι αποτέλεσμα πολιτικού φόβου για τη συνοχή της πλειοψηφίας, το υφέρπον πρόβλημα δεν αντιμετωπίζεται με τέτοιες μεθοδεύσεις υψηλού πολιτικού κόστους. Αν η μετακίνηση  από το “μοντέλο Τριαντόπουλου / Καραμανλή” στο χθεσινό μοντέλο, σημαίνει ότι τώρα δεν υπάρχει πλέον ούτε η στοιχειώδης άνεση να δηλώνεται εμπιστοσύνη στον “φυσικό δικαστή” του Ειδικού Δικαστηρίου, τότε τα πράγματα μπορεί να έχουν βάθος μη ορατό ακόμη  δια γυμνού οφθαλμού.

Κοινός παρονομαστής φαίνεται να είναι η κρίση εσωτερικής εμπιστοσύνης και αυτοπεποίθησης παρά τα επιφαινόμενα. Μια τέτοια κρίση καθίσταται όμως σχεδόν αυτόματα κρίση νομιμοποίησης. – “.

Ο πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ και πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης τοποθετήθηκε εκ νέου για τις κυβερνητικές επιλογές στο ζήτημα, εκφράζοντας ενστάσεις κυρίως ως προς τη νομική θεμελίωση και τις διεθνείς δεσμεύσεις της χώρας.

«…ομολογώ ότι δεν βρίσκω λογική και νομική συνοχή. Βρίσκω απλώς μια επιτηδευμένα σκληρή ρητορεία που για αμιγώς επικοινωνιακούς λόγους απαξιώνει την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και όταν αντιλαμβάνεται ότι έτσι απαξιώνει και το Σύνταγμα και ότι όλο αυτό είναι πρακτικά ανέφικτο να διαφύγει του δικαστικού ελέγχου, εθνικού και διεθνούς, αντιφάσκει λέγοντας ότι εφαρμόζεται απαρέγκλιτα το Σύνταγμα αλλά όχι η ΕΣΔΑ», αναφέρει σε αιχμηρό ύφος ο κ. Βενιζέλος, καταλήγοντας, διερωτώμενος:

«Γιατί τώρα έπρεπε να προκαλέσει αυτή τη συζήτηση όχι μόνο εδώ μεταξύ μας αλλά και με διεθνείς θεσμούς;».

Αναλυτικά η ανάρτηση-απάντηση του κ. Βενιζέλου στον Γ. Γεραπετρίτη:

«Σε απάντηση των αναφορών του Υπουργού Εξωτερικών Γιώργου  Γεραπετρίτη στη χθεσινή ανάρτηση:

Αναφέρθηκα χθες στο γεγονός ότι η κυβέρνηση προκειμένου να δικαιολογήσει την τροπολογία που κατέθεσε για τη μεταχείριση των εισερχόμενων στη χώρα «παράνομα με οποιοδήποτε  πλωτό μέσο που προέρχεται από την Βόρεια Αφρική», επικαλείται το άρθρο 15 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ). Ισχυρίζεται, σύμφωνα με τη δική της διατύπωση, ότι «συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 15 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, σύμφωνα με το οποίο τα συμβαλλόμενα κράτη, σε περίπτωση δημοσίου κινδύνου που απειλεί τη ζωή του έθνους, μπορούν να λάβουν μέτρα ακόμη και κατά παράβαση των υποχρεώσεων που προβλέπονται στη Σύμβαση, στο απαιτούμενο από την κατάσταση απολύτως αναγκαίο όριο.»

Ο Υπουργός Εξωτερικών και αγαπητός συνάδελφος στο πεδίο της  νομικής επιστήμης Γιώργος Γεραπετρίτης, με ευγένεια πάντα, διαπίστωσε ότι έχω περιπέσει σε «σύγχυση» γιατί η κυβέρνηση «δεν ενεργοποιεί» το άρθρο 15 ΕΣΔΑ, δηλαδή δεν θέλει να τεθεί η χώρα σε καθεστώς παρέκκλισης (derogation) από την ΕΣΔΑ. Ο ίδιος όμως προσυπέγραψε και υποστήριξε την επίσημη κυβερνητική δήλωση ότι λαμβάνονται μέτρα «κατά παράβαση των υποχρεώσεων που προβλέπονται στη Σύμβαση».

Άρα γίνεται επίκληση του άρθρου 15  και η χώρα δηλώνει επισήμως ότι παρεκκλίνει από την ΕΣΔΑ ή απλώς την παραβιάζει και το λέει «ευθαρσώς». Όταν όμως λαμβάνονται μέτρα «κατά παράβαση των υποχρεώσεων [ του κράτους ]  που προβλέπονται στη Σύμβαση», τα μέτρα αυτά λαμβάνονται και «κατά παράβαση των υποχρεώσεων [ του κράτους ] που προβλέπονται στο Σύνταγμα». Τα  θεμελιώδη  δικαιώματα  που προστατεύονται κατά την ΕΣΔΑ προστατεύονται στο σύνολό τους και από το Σύνταγμα όπως αυτό αναπτύσσει ερμηνευτικά το κανονιστικό του περιεχόμενο. Τα δε ελληνικά δικαστήρια προβαίνουν σε έλεγχο όχι μόνο της αντισυνταγματικότητας των νόμων αλλά και της αντισυμβατότητας τους με την ΕΣΔΑ και το Δίκαιο της ΕΕ.

 Επιπλέον όταν  η Ελληνική Κυβέρνηση  δηλώνει ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις εφαρμογής  του άρθρου 15 ΕΣΔΑ, οφείλει να έχει συνείδηση ότι δηλώνει πως  συντρέχουν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του άρθρου 48 του Συντάγματος ( «δημόσιος κίνδυνος που απειλεί  τη ζωή του έθνους» στην περίπτωση του άρθρου 15 ΕΣΔΑ, «άμεση απειλή της εθνικής ασφάλειας» στην περίπτωση του άρθρου 48 Συντ ).  Προφανώς και δεν  ενεργοποιεί το άρθρο 48 – αλίμονο !  –  αλλά παίζει με οριακές έννοιες εν ου παικτοίς.

Το παράδοξο μάλιστα είναι ότι η  κυβερνητική  επίκληση του άρθρου 15 ΕΣΔΑ είναι πρακτικά άχρηστη καθώς οι ατομικές προσφυγές στο ΕΔΔΑ για την κακή μεταχείριση μεταναστών κρίνονται με βάση το άρθρο 3 της ΕΣΔΑ (απαγόρευση απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης )  από το οποίο δεν επιτρέπεται παρέκκλιση ούτε όταν εφαρμόζεται το άρθρο 15!

Προσπαθώ λοιπόν να συνθέσω το  πλήρες  κυβερνητικό επιχείρημα  :

«Α. Λαμβάνουμε πολύ σκληρά προσωρινά μέτρα για να ανακόψουμε το ρεύμα από τη Β. Αφρική, τόσο σκληρά που παρεκκλίνουμε από την ΕΣΔΑ γιατί, όπως προβλέπει το άρθρο 15, υπάρχει «δημόσιος κίνδυνος που απειλεί την ζωή του έθνους».

Β. Όμως δεν ενεργοποιούμε επισήμως το άρθρο 15, το οποίο ούτως ή άλλως δεν επιτρέπει παρέκκλιση από το άρθρο 3 ΕΣΔΑ με βάση το οποίο γίνονται οι ατομικές προσφυγές στο Δικαστήριο του Στρασβούργου. Απλώς αγνοούμε την ΕΣΔΑ.

Γ. Επιπλέον τονίζουμε ότι προφανώς ισχύουν ακέραια τα θεμελιώδη δικαιώματα που εγγυάται το Σύνταγμα, τα οποία περιλαμβάνουν ερμηνευτικά, κατά τη νομολογία, όλο το εγγυητικό περιεχόμενο της ΕΣΔΑ υπό τον έλεγχο των εθνικών δικαστηρίων και με ανοικτή την οδό της ατομικής προσφυγής στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ).

Δ. Ούτε κατά διάνοια δεν αναφερθήκαμε στο άρθρο 48 Συντ., που μπορεί να ενεργοποιηθεί όταν υπάρχει «άμεση απειλή για την εθνική ασφάλεια», γιατί  όταν λέμε ότι υπάρχει «δημόσιος κίνδυνος που απειλεί τη ζωή του έθνους» (άρθρο 15 ΕΣΔΑ)  και άρα μπορεί να υπάρξουν παρεκκλίσεις από την ΕΣΔΑ, δεν εννοούμε ότι αυτός  «ο δημόσιος  κίνδυνος που απειλεί τη ζωή του έθνους»  συνιστά «άμεση απειλή για την εθνική ασφάλεια» ( άρθρο 48 Συντ.).»

Σε αυτή την αλληλουχία ομολογώ ότι δεν βρίσκω λογική και νομική συνοχή. Βρίσκω απλώς μια επιτηδευμένα σκληρή ρητορεία που για αμιγώς επικοινωνιακούς λόγους απαξιώνει την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και όταν αντιλαμβάνεται ότι έτσι απαξιώνει και το Σύνταγμα και ότι όλο αυτό είναι πρακτικά ανέφικτο να διαφύγει του δικαστικού ελέγχου, εθνικού και διεθνούς, αντιφάσκει λέγοντας ότι εφαρμόζεται απαρέγκλιτα το Σύνταγμα αλλά όχι η ΕΣΔΑ !

Η Ελλάδα διήλθε από τη δεκαετία της οικονομικής κρίσης χωρίς να γίνει επίκληση του άρθρου 15 ΕΣΔΑ, υφιστάμενη διαρκή δικαστικό έλεγχο από το ΣτΕ και τα άλλα ανώτατα δικαστήρια, το ΔΕΕ και το ΕΔΔΑ. Διήλθε από την πανδημία χωρίς να επικαλεστεί το άρθρο 15 ΕΣΔΑ, ενώ άλλες χώρες το επικαλέστηκαν. Αντιμετώπισε από το 2010 πολλές μεγάλες πιέσεις από μεταναστευτικές ροές και στον Έβρο και στα νησιά χωρίς να επικαλεστεί το άρθρο 15 και την ανάγκη παρέκκλισης ή παραβίασης της ΕΔΔΑ και βρίσκεται διαρκώς υπό τον αυστηρό έλεγχο του ΕΔΔΑ. Γιατί τώρα έπρεπε να προκαλέσει αυτή τη συζήτηση όχι μόνο εδώ μεταξύ μας αλλά και με διεθνείς θεσμούς;».

Γιώργος Γεραπετρίτης: Η τοποθέτηση Βενιζέλου είναι απολύτως υπερβολική και δεν έχει κανένα έρεισμα ούτε στη συνταγματική θεωρία

Υπενθυμίζεται ότι ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης μιλώντας χθες από το βήμα της Βουλής για την τροπολογία για την αναστολή υποβολής αιτήσεων χορήγησης ασύλου είπε μεταξύ άλλων:

«Και επαναφέρω το ζήτημα της τοποθέτησης του κυρίου Βενιζέλου. Ο κύριος Βενιζέλος είπε ότι η μνεία που έγινε στην ΑΣΥΡ (Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης) της συγκεκριμένης τροπολογίας ισοδυναμεί, αντιστοιχίζεται με εγκατάσταση κατάστασης πολιορκίας σύμφωνα με το άρθρο 48 του Συντάγματος. Θεωρώ ότι η τοποθέτηση αυτή είναι απολύτως υπερβολική και δεν έχει κανένα έρεισμα ούτε στη συνταγματική θεωρία, πολλώ δε μάλλον στη νομολογία. Τα ζητήματα είναι δύο. Το πρώτο είναι ότι εδώ – να το ξεκαθαρίσουμε αυτό – δεν υπάρχει καμία απολύτως ενεργοποίηση της ρήτρας διαφυγής, η οποία προβλέπεται από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου στο άρθρο 15. Δεν υπάρχει ρήτρα ενεργοποίησης της ρήτρας διαφυγής, η οποία απαιτεί την υποβολή δήλωσης στον Γενικό Γραμματέα του Συμβουλίου της Ευρώπης. Εκείνο, το οποίο αναφέρεται ρητώς, είναι ότι συντρέχουν οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις.

Αυτό δεν συνιστά ενεργοποίηση. Να είμαστε ξεκάθαροι. Άρα λάθος πρώτο. Όταν αναφέρεται ότι εμείς εδώ ουσιαστικά εμμέσως ενεργοποιούμε μια κατάσταση πολιορκίας, δεν έχει καμία ανταπόκριση στην πραγματικότητα. Γίνεται αναφορά, επειδή συντρέχουν οι προϋποθέσεις. Ενεργοποίηση δεν υπάρχει και δεν προβλέπεται να υπάρξει, εφόσον δεν υπάρχει σοβαρή επιδείνωση της κατάστασης.

Το δεύτερο όμως, που είναι και το πιο σημαντικό σε σχέση με αυτή την αντιστοίχιση, η οποία λέγεται για το άρθρο 48 του Συντάγματος. Το άρθρο 48 του Συντάγματος, είναι το άρθρο, με το οποίο η χώρα τίθεται σε κατάσταση πολιορκίας για πολύ συγκεκριμένους λόγους. Αναστέλλονται εγγυήσεις του Συντάγματος, αναλαμβάνουν εξαιρετικά δικαστήρια, στρατιωτικές αρχές αναλαμβάνουν πολιτική εξουσία και επιπλέον ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας – ανεύθυνος κατά το Σύνταγμα – έχει την αρμοδιότητα να εκδώσει πράξεις νομοθετικού περιεχομένου. Αυτά προβλέπει το άρθρο 48.

Το άρθρο 15 – επαναλαμβάνω το οποίο δεν ενεργοποιήθηκε, απλά συντρέχουν οι προϋποθέσεις του – τι προβλέπει; Προβλέπει ότι μπορεί να υπάρχουν παρεκκλίσεις από συγκεκριμένα άρθρα της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Προσέξτε, για να είμαστε ξεκάθαροι. Προφανώς και εξακολουθούν να ισχύουν όλες οι εγγυήσεις του Συντάγματος. Ακόμη και αν ενεργοποιείται το άρθρο 15, το οποίο προβλέπει ότι όταν υπάρχει ένας ζωτικός κίνδυνος για την εθνική ασφάλεια, τότε μπορεί το κάθε κράτος μέλος να λάβει ειδικά μέτρα, παραμένουν οι εγγυήσεις του Συντάγματος. Αφορά μόνο συγκεκριμένα δικαιώματα, τα οποία εγγυάται η Σύμβαση. Εδώ δεν υπάρχει καμία απολύτως απόκλιση από ο,τιδήποτε προβλέπει το Σύνταγμα. Όλες οι συνταγματικές εγγυήσεις, οι οποίες αφορούν και τη λειτουργία του Πολιτεύματος και τη διάκριση των λειτουργιών, πολλώ δε μάλλον τα δικαιώματα, εξακολουθούν να υφίστανται πλήρως.

Και θα μου επιτρέψετε να πω ότι είναι αδιανόητο να γίνεται αναφορά ότι μια δημοκρατικά νομιμοποιημένη κυβέρνηση – τουλάχιστον σε αυτό ας συμφωνήσουμε – έρχεται και ουσιαστικά ενεργοποιεί κατάσταση πολιορκίας μέσω της αντιστοίχισης προς το άρθρο 15. Αν είναι δυνατόν. Να πω το συγκεκριμένο. Το άρθρο 15, ξαναλέω, δεν έχει ενεργοποιηθεί. Χρησιμοποιήθηκε από 10 κράτη μέλη την εποχή του Covid για να ληφθούν μέτρα προστασίας των πολιτών. Προσέξτε, χρησιμοποιήθηκε το άρθρο 15 για θέματα υγείας. Χρησιμοποιείται η αναφορά στα ζωτικά σημεία για το ίδιο ζήτημα, το οποίο αφορά την υβριδική απειλή – δηλαδή την ενδεχόμενη εργαλειοποίηση του μεταναστευτικού – από την Πολωνία, τη Λιθουανία, τη Λετονία κατά της Λευκορωσίας. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις έχει υπάρξει ενεργοποίηση του άρθρου 15. Είναι δυνατόν να θεωρούμε ότι αυτές οι περιπτώσεις συνιστούν στην πραγματικότητα κατάλυση του Πολιτεύματος, προσφυγή σε ειδικά δικαστήρια;

Δεν τέμνονται καθόλου οι δύο διατάξεις, έχουν διαφορετικό πεδίο εφαρμογής και έχουν διαφορετική ratio, διαφορετική λογική. Εμείς εδώ δεν ενεργοποιούμε την Ευρωπαϊκή Σύμβαση. Συντρέχουν οι προϋποθέσεις κατά την άποψή μας. Και βεβαίως, όπως θα έλεγε και ο ίδιος ο καθηγητής ο κύριος Βενιζέλος στο εγχειρίδιό του, έχει χαρακτηρίσει το άρθρο 48 ως οιονεί συντακτικού χαρακτήρα.

Η Βουλή δεν παίρνει μέτρα συντακτικού χαρακτήρα, ας συμφωνήσουμε. Εκείνο, το οποίο κάνουμε – και θα το κάνουμε με ευθύνη απέναντι στον ελληνικό λαό και στους Έλληνες πολίτες – είναι να μεριμνήσουμε, έτσι ώστε με σεβασμό στο Σύνταγμα, με σεβασμό στο Ανθρωπιστικό Δίκαιο, να μην καταστεί η Ελλάδα μία δεξαμενή ψυχών που μπορεί να βρίσκονται σε μεγάλη ανάγκη ζωής. Διότι αυτή είναι η κατάσταση που επικρατεί στον κόσμο. Υπάρχουν 135 ενεργές ένοπλες συρράξεις στον κόσμο. Η Ελλάδα όμως θα φροντίσει πρώτα τους πολίτες της. Και αυτή είναι η διαφορά, την οποία έχουμε στην προσέγγιση σε σχέση με την αντιπολίτευση».