Στην πολιτική ιστορία της Μεταπολίτευσης, η αυτοκριτική δεν υπήρξε ποτέ χαρακτηριστικό του πολιτικού μας συστήματος, ακόμα περισσότερο των κομμάτων εξουσίας, και ιδιαίτερα εκείνων των πολιτικών προσώπων που κράτησαν στα χέρια τους τις τύχες της χώρας. Οι νίκες είχαν, δικαιωματικά, τους πατέρες τους, οι ήττες συνήθως παρασύρονταν από την ροή του πολιτικού χρόνου και παραπέμπονταν στους ιστορικούς του μέλλοντος.

Με ελάχιστες εξαιρέσεις, που αφορούσαν όμως στιγμές και όχι σύνολο πολιτικών και συμπεριφορών -ύφους και ήθους εξουσίας, όπως έλεγαν οι παλαιότεροι-, οι είκοσι (μαζί με τους υπηρεσιακούς) πρωθυπουργοί μετά το 1974 απέφυγαν ως επί το πλείστον να εμβαθύνουν στα σφάλματά τους και να αναλάβουν την ευθύνη γι αυτά. Και τα ίδια τα κόμματα που κυβέρνησαν, συχνά δεν μπήκαν καν στον κόπο να αποτιμήσουν γιατί έχασαν σε εκλογές, ή για ποιόν λόγο δεν υλοποίησαν τις δεσμεύσεις τους.

Το σύνηθες είναι η μετάθεση ευθυνών και η αποφυγή απολογισμού. Ακόμα κι όταν κάτι τέτοιο επιχειρήθηκε, χάθηκε σε χαοτικές και αδιέξοδες εσωκομματικές διαδικασίες, οι δε πρώην πρωθυπουργοί επανήλθαν τις περισσότερες φορές ως “δικαιωμένοι” από τις εξελίξεις.

Χωρίς η “Ιθάκη” να συνιστά έναν τέτοιο ολοκληρωμένο απολογισμό, αξίζει να ειπωθεί πως περιέχει αρκετά εκτεταμένη περιγραφή και τεκμηρίωση των αποφάσεων που ελήφθησαν υπό το βάρος των γεγονότων την περίοδο της διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ- ΑΝΕΛ. Προφανώς, κάποια μυστικά παίρνονται στον τάφο (μεταφορικά), ή ορισμένα πράγματα για στιγμές, αποφάσεις, πρόσωπα, και καταστάσεις, δεν αναλύονται σε βάθος, ίσως για να μην θιγούν πρόσωπα και πολιτικές υπολήψεις.

Τις σελίδες της “Ιθάκης”, όμως, διατρέχει η διάθεση του συγγραφέα να αναλάβει την ευθύνη. Από το πρώτο εξάμηνο του 2015 και την ατυχέστατη επιλογή να τοποθετηθεί υπουργός Οικονομικών ο Γιάνης Βαρουφάκης, μέχρι τις τηλεοπτικές άδειες, την υπόθεση Novartis, την τραγωδία στο Μάτι, την εκλογική ήττα του 2019, την αναποφασιστικότητα την περίοδο της αξιωματικής αντιπολίτευσης, την αδυναμία να προχωρήσει ο μετασχηματισμός του ΣΥΡΙΖΑ και να αντιμετωπιστούν τα φέουδα της εσωστρέφειας, και, τέλος, την εκλογική συντριβή του 2023.

Εάν κάποιοι περίμεναν ένα βιβλίο -χαρακίρι, κι ένα εισιτήριο αναχωρητισμού, είναι φανερό ότι διαψεύστηκαν.

Όμως, ο σκληρός αναγνώστης, και όσοι εντός ή εκτός πολιτικής σχολιαστές αξιολογήσουν την “αλήθεια” του Αλέξη Τσίπρα, μπορούν να αναπτύξουν επιχειρήματα για όσα υποτιμά, ή για εκείνα που δεν θίγει σε βάθος. Είναι δύσκολο, όμως, να ισχυριστεί κανείς ότι δεν κάνει αυτοκριτική. Σε κάποιες περιπτώσεις φαίνεται να βιάζεται να αναλάβει μόνο αυτός τις ευθύνες (και) άλλων, υπό το αυτονόητο, είναι αλήθεια, επιχείρημα πώς, ως πρωθυπουργός και πρόεδρος του κόμματος, εκείνος είχε τον πρώτο και τελευταίο λόγο.

Στο βιβλίο υπάρχει έμμεσα και μία εξήγηση σχετικά με την απόφαση του πρώην πρωθυπουργού να εγκαταλείψει τον ΣΥΡΙΖΑ και να προχωρήσει, όπως όλα δείχνουν, σε ένα νέο πολιτικό φορέα. Ομολογεί την προσωπική του ήττα από τους μηχανισμούς, τις συνιστώσες, και τις προσωπικές στρατηγικές. Οι αναφορές στην “Ομπρέλα”, στον Πολάκη, τον Τσακαλώτο, τον Παππά, και άλλους, είναι ενδεικτικές (αν και παρατίθενται ως στιγμιότυπα) αυτής της αποτυχίας. Ο Τσίπρας δεν έδειξε την δέουσα αποφασιστικότητα, ιδιαίτερα μετά το 2019, αφέθηκε σε υπονομευτικές ισορροπίες, υιοθέτησε τακτικές για τις οποίες τον συμβούλευσαν, έγινε και ο ίδιος μέρος ενός προβλήματος που εξελίχθηκε σε νεοπλασία.

Ακόμα και οι προσπάθειες, το καλοκαίρι του 2023, έχοντας ήδη αποφασίσει ότι θα παραιτηθεί, για μία ομαλή μετάβαση της ηγεσίας, πρώτα στην Έφη Αχτσιόγλου και μετά στον Αλέξη Χαρίτση, κατέληξαν σε δύο ηχηρές αρνήσεις. Ήταν πλέον αργά, το παιχνίδι είχε χαθεί και η δική του ευθύνη είναι μεγάλη. Όσα ακολούθησαν με την εκλογή Κασσελάκη ήταν μόνο το επιστέγασμα της οριστικής απαξίωσης. Και τότε δεν μπορούσε να κάνει κάτι περισσότερο.

Οι σχετικές αναφορές στην “Ιθάκη”, από την άλλη, επιβεβαιώνουν ότι ο Αλέξης Τσίπρας έκοψε τον γόρδιο δεσμό με την περίοδο των “πολακισμών”, των προσωπικών τακτικών, και των τοξικών συμπεριφορών. Χρήσιμο ως αφετηρία για επανεκκίνηση, κρίσιμο, όμως, το ότι δεν αντέδρασε όταν έπρεπε να αντιδράσει. Ίσως είχαν εξελιχθεί αλλιώς τα πράγματα.

Πάντως, καθένας απ΄ όσους δεν συμφωνούν με την “αλήθεια” του Τσίπρα μπορεί τώρα, με την συνολική εικόνα στα χέρια του, να αξιολογήσει, να μεμφθεί, να προβάλλει αντεπιχειρήματα, να χλευάσει, να αποδομήσει το κείμενο της “Ιθάκης”. Ωστόσο, η αυτοκριτική δεν λείπει από το βιβλίο, το αντίθετο, το διατρέχει.

Κι αυτό είναι θετικό, χωρίς να σημαίνει πώς αποτελεί, είτε συγχωροχάρτι, είτε διαβατήριο για το μέλλον. Αυτό είναι κάτι που θα το κρίνουν άλλοι στην ώρα τους. Στις επόμενες εκλογές, άλλωστε, δεν θα κριθεί η ειλικρίνεια των εξομολογήσεών του, ακόμα και η αυτοκριτική και η ομολογία αποτυχιών, αλλά εάν όλα τα παραπάνω αποτελούν αξιόπιστη βάση για τη νέα πρόταση που έχει να καταθέσει.

Ένα θέμα, λοιπόν, που θα κριθεί μόλις κυκλοφορήσει το βιβλίο (και όχι μόνο κάποια αποσπάσματα) είναι εάν ο Τσίπρας κάνει αυτοκριτική. Ο ίδιος έχει ήδη πει πώς κάνει, διατυπώνει, όμως, και κριτική, προεξοφλώντας ότι “θα φάει ξύλο”.

Εκ των πραγμάτων θα προκύψει ένα δημόσιο ντιμπέϊτ.

Ορισμένοι (κυρίως από την κυβέρνηση και το παλαιό αντι-ΣΥΡΙΖΑ μέτωπο) θα υποστηρίξουν ότι η αυτοκριτική του δεν είναι επαρκής και σε κάθε περίπτωση δεν τον απαλλάσσει. Προτιμούν να τον δουν να σύρεται στα καυδιανά δίκρανα, ως αιωνίως ηττημένος και ουχί ειλικρινώς μεταμελημένος, με μοναδική θέση να του αξίζει, πλέον, αυτή του αναχωρητή προς τη λήθη της Ιστορίας.

Κάποιοι άλλοι, θα ισχυριστούν ότι παραδόθηκε στην ματαιοδοξία της επιστροφής (reload), και υποκλίνεται στις ομάδες συμφερόντων εναντίον των οποίων στράφηκε πριν, και μετά, το 2015. Οι πιό ακραίοι, και οπωσδήποτε τα συνήθη τρολ, ίσως τον αποκαλέσουν ακόμα και “προδότη” της αριστεράς.

Ο ίδιος ο Τσίπρας, ωστόσο, θα κάνει αυτό που νομίζει ότι πρέπει να κάνει. Γιατί το οφείλει στον εαυτό του, επειδή το οφείλει στην Ιστορία, ή διότι έτσι θα εξομολογηθεί κατά κάποιο τρόπο και την “δική του εκδοχή”, ως προς το γιατί δεν επέδειξε την απαραίτητη αποφασιστικότητα ώστε να μην γίνουν τα λάθη που έγιναν. Κι από τη στιγμή που έχει αποφασίσει ότι θα τον …δέρνουν, από την κυβέρνηση, μέχρι τον Πολάκη, τον Τσακαλώτο, και την Ζωή, καλό κουράγιο…

Όλα αυτά θα κριθούν, πρώτα στις δημοσκοπήσεις, και μετά στις κάλπες, μόλις καταθέσει το πολιτικό επιμύθιο του βιβλίου με την ιδρυτική διακήρυξη του νέου κόμματος.

Ας αφήσουμε, όμως, προσώρας, τον Τσίπρα και ας πάμε σε εκείνους που θέλουν να πάνε με τον Τσίπρα. Από τον επίσημο ΣΥΡΙΖΑ (που έχει κάνει και πρόταση συμπόρευσης), κάθε βουλευτή και στέλεχός του ξεχωριστά που περιμένει αγωνιωδώς εάν θα λάβει πρόσκληση, μέχρι τη Νέα Αριστερά του Χαρίτση και της Αχτσιόγλου (όχι την άλλη του Γαβριήλ).

Λογικό είναι όσοι επιθυμούν την προσχώρηση, ή έστω κάποιου είδους συνεργασία με τον νέο πολιτικό φορέα του Τσίπρα, να υιοθετήσουν και την αυτοκριτική-κριτική που θα κάνει ο πρώην πρωθυπουργός.

Εάν, δηλαδή, για παράδειγμα, ο ίδιος γράφει όσα λέγονται για τηλεοπτικές άδειες, Novartis, τον ρόλο κάποιων στελεχών, και άλλες “φλεγόμενες βάτους” της περιόδου 2015-19, και μετά το ’19, τι θα πουν εκείνοι;

Θα ήταν οξύμωρο να κάνει ο Τσίπρας αυτοκριτική και όσοι θέλουν να ενταχθούν στο νέο σχήμα να ασκούν κριτική στον πρώην πρωθυπουργό για την αυτοκριτική του. Έτσι δεν είναι; Οπότε, ας σκεφτούν, είναι έτοιμοι γι αυτό;

Ο Αλέξης Τσίπρας, μιλώντας στο συνέδριο για τη συμπλήρωση 50 ετών από την αποκατάσταση της Δημοκρατίας στην Ελλάδα, που οργανώνει η «Καθημερινή» μαζί με το Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, το Hellenic Observatory European Institute του LSE και το Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, είπε μεταξύ άλλων ότι και η Αριστερά παραγνώρισε τους κινδύνους της οικονομίας, ενώ πρόσθεσε ότι οι χειρισμοί στο θέμα τόσο των υποκλοπών, όσο και των τηλεοπτικών αδειών ήταν ατυχείς.

«Λάθος σύντροφε Αλέξη Τσίπρα! Ατυχές ήταν πως δεν ήρθες στο συνέδριο να τα πεις αυτά, αλλά πήγες στο συνέδριο της Καθημερινής» αντέδρασε ο Παύλος Πολάκης.

«Ατυχης ήταν η αυταπάτη μεγάλου τμήματος της ηγεσίας του ΣΥΡΙΖΑ πως η “Δικαιοσύνη θα έκανε τη δουλειά της”. Η Δικαιοσύνη που αρχειοθέτησε με «αδιευκρίνιστα ποσά» το Γεωργιάδη και τον Αβραμοπουλο,που έβγαλε βούλευμα αθώωσης του Λοβερδου παρά τα ΣΥΝΤΡΙΠΤΙΚΑ στοιχεία,η Δικαιοσύνη που δεν έβαλε φυλακή το Λιγνάδη,η Δικαιοσύνη που ακόμα “κλώθει”για το Predator και τα Τεμπη,η Δικαιοσύνη που καταδίκασε το Νίκο Παππα γιατί ανάγκασε τους καναλάρχες να πληρώσουν!! (Μπορώ να πω κι άλλα αλλά όχι τωρα)» προσθέτει στην ανάρτησή του ο Παύλος Πολάκης και συνεχίζει:

«Ατυχής δεν ήταν ο διαγωνισμός για τα κανάλια του Νικου Παππα και του Λευτέρη Κρετσου, αλλά η πολιτικη επιλογή μετά την απόφαση του ΣΤΕ που ερριξε το διαγωνισμό να ΜΗΝ ΞΑΝΑΝΟΜΟΘΕΤΗΣΟΥΜΕ με αλλαγή κανονισμού της Βουλης,αλλαγή σύνθεσης του σώματος των προέδρων της Βουλης και επιλογή νέου ΕΣΡ που θα έκανε ΤΟΝ ΙΔΙΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟ!!

Έτσι θα αποδεικνύαμε πως θα πηγαίναμε μέχρι ΤΕΛΟΥΣ όπως κάναμε με τους εργολάβους στα νοσοκομεία που μας ερριξε τον πρώτο νόμο το ΣΤΕ αλλά ξανανομοθετησαμε και ΔΙΩΞΑΜΕ τους εργολάβους σε 77 νοσοκομεία ,κερδίζοντας και στο Ευρωπαϊκό δικαστήριο !!» καταλήγει Παύλος Πολάκης.