Οι ανασκαφές πραγματοποιούνται από την αρχαιολόγο της ΕΦΑΦΕΥ Μαρία Παπαγεωργίου και τους αρχαιολόγους Νίκη Μητροπούλου, Ελισάβετ Βεργεράκη και Έλενα Τζημούλια, υπό τη διεύθυνση της Προϊσταμένης της Εφορείας κ. Ευθυμίας Καράντζαλη και της Αν. Προϊσταμένης του Τμήματος Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων κ. Αριστέας Παπασταθοπούλου. Η σωστική αρχαιολογική έρευνα άρχισε με αφορμή την κατασκευή φωτοβολταϊκού πάρκου της εταιρείας METKA ATE, θυγατρικής της Metlen Energy & Metals και χρηματοδοτείται σχεδόν εξολοκλήρου από τον Όμιλο Μυτιληναίου.

Εντοπίσθηκε νεκροταφείο αρχαϊκών και κλασικών χρόνων και αρχιτεκτονικά κατάλοιπα οχυρωμένου οικισμού της ίδιας εποχής . Η θέση σημαίνεται σε παλαιούς χάρτες ως «Σπίτια-Καταβόθρα». Το νεκροταφείο αναπτύσσεται κατά συστάδες και αποτελείται από λακκοειδείς τάφους, ταφικές πυρές και κεραμοσκεπείς τάφους. Η αρχαιολογική έρευνα βρίσκεται σε εξέλιξη αλλά από τους (40) τάφους που έχουν ερευνηθεί τεκμηριώνεται το υψηλό βιοτικό επίπεδο και η κοινωνική θέση των γαιοκτημόνων κατοίκων του παρόχθιου βοιωτικού οικισμού.

«Η αρχόντισσα με το ανεστραμμένο διάδημα»

Ιδιαίτερα εντυπωσιακή είναι η «Ταφή της αρχόντισσας με το ανεστραμμένο διάδημα», που χρονολογείται στο β΄ μισό του 7^ου αι. π. Χ.  και αποτελεί μέρος μιας  συστάδας τριών λακκοειδών τάφων. Η ταφή της αρχόντισσας σύμφωνα με την προκαταρκτική εξέταση των οδοντικών καταλοίπων, ανήκει σε ενήλικη γυναίκα 20-30 ετών. Στην κεφαλή της είχε τοποθετηθεί τελετουργικά, ως σύμβολο της υπεροχής και του αξιώματός της, εντυπωσιακό χάλκινο ταινιωτό διάδημα με επίστεψη μεγάλου ρόδακα, «εν είδει ήλιου» στο κέντρο του μετώπου. Το περίτεχνο διάδημα είναι κατασκευασμένο με την έκκρουστη τεχνική και φέρει  τρέχουσα διακόσμηση αντωπών ζευγών εραλδικών λεόντων, αρσενικού και θηλυκού γένους, ζώων που κατεξοχήν συμβολίζουν τη βασιλική δύναμη και εξουσία. Ωστόσο το διάδημα είχε τοποθετηθεί στην κεφαλή της νεκρής ανεστραμμένο με τους λέοντες σε ύπτια θέση και το κόσμημα πλοχμού στο κάτω άκρο του. Στη σύγχρονη εποχή το στέμμα του βασιλιά φορεμένο ανεστραμμένο, συμβολίζει την παραίτηση ή την πτώση του μονάρχη, και σε κάθε περίπτωση σηματοδοτεί την απώλεια της εξουσίας και του αξιώματός του. Η ταφή της αρχόντισσας εντάσσεται χρονολογικά στο μεταβατικό κοινωνικοπολιτικό πλαίσιο των μέσων του 7^ου αι. π. Χ., περίοδο κατά την οποία είχε κλονισθεί το πολίτευμα της πατροπαράδοτης κληρονομικής βασιλείας και η άνοδος των αρίστων ευγενών οδήγησε κατά την επόμενη περίοδο στην επικράτηση της ολιγαρχίας και του αριστοκρατικού πολιτεύματος. Το αξίωμα, το κύρος και ο πλούτος της εν λόγω ταφής αποδεικνύεται από τα πολυάριθμα χάλκινα κτερίσματα. Εντυπωσιακό είναι το πλήθος των κτερισμάτων, ανάμεσα στα οποία ξεχωρίζουν οι δυο υπερμεγέθεις πόρπες βοιωτικού τύπου με εγχάρακτη γεωμετρική διακόσμηση αλόγων, το περιδέραιο με μεγάλο αγγειόσχημο περίαπτο, οι οστέινες, ελεφαντοστέινες χάνδρες, οι ψήφοι από ήλεκτρον (κεχριμπάρι), οι ελασμάτινοι ρόδακες, τα χάλκινα ενώτια, τα ψέλλια (βραχιόλια) και τα σπειροειδή δακτυλίδια που φορούσε σε όλες τις φάλαγγες των δακτύλων.

Στην ίδια συστάδα τάφων βρέθηκε ταφή ανήλικου κοριτσιού ηλικίας περίπου 4 ετών, στεφανωμένου με χάλκινο διάδημα με ένθετους ρόδακες . Η ταφή εντάσσεται χρονολογικά στην ίδια περίοδο των πρώιμων αρχαϊκών χρόνων και ήταν πλούσια κτερισμένη με παρόμοια κοσμήματα με αυτά της αρχόντισσας, γεγονός που ενδεχομένως υποδεικνύει την ύπαρξη συγγενικού δεσμού μεταξύ τους.

Αξιόλογα ευρήματα έχουν αποδώσει και άλλοι τάφοι, όπως η γυναικεία ταφή των μέσων του 6^ου αι. π. Χ., που ήταν κτερισμένη με μια κύλικα «Τύπου Σιάννων» με παράσταση πετεινών και μια τριφυλλόσχημη οινοχόη με διακόσμηση μυθικών πλασμάτων και του θεού Ερμή ως «ψυχοπομπού». Χάλκινες ομφαλωτές φιάλες, μελανόμορφα και μελανόγραφα αγγεία που συνδέονται με το Κεραμεικό Εργαστήριο της Ακραιφίας συγκαταλέγονται ανάμεσα στα ευρήματα του νεκροταφείου.

Το επίμαχο νομοσχέδιο ψηφίζεται σήμερα Δευτέρα στη Βουλή, όπου αναμένεται να δώσουν το «παρών» οι πολιτικοί αρχηγοί των κομμάτων.

Οι μεθοδεύσεις της κυβέρνησης Μητσοτάκη έχουν προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις από κόμματα, κοινωνικούς φορείς, την επιστημονική κοινότητα και τους εργαζομένους, οι οποίοι τονίζουν ότι τα πέντε μουσεία κινδυνεύουν πλέον να αποκοπούν από την Αρχαιολογική Υπηρεσία με δυσμενείς συνέπειες τόσο για την πολιτιστική κληρονομιά που διαχειρίζονται, όσο και για τους εργαζομένους τους. 

Από την πλευρά του, ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων (ΣΕΑ) έχει ήδη δρομολογήσει συνεχείς κινητοποιήσεις, τονίζοντας σε υψηλούς τόνους ότι τα κρατικά μουσεία «δεν θα γίνουν υποχείρια της εκάστοτε κυβέρνησης, ούτε οίκοι εμπορίου». Στο πλαίσιο αυτό, ο ΣΕΑ έχει προκηρύξει για τη Δευτέρα 13 Φεβρουαρίου (ημέρα ψήφισης του νομοσχεδίου) 24ωρη απεργία και συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας μαζί με τα άλλα σωματεία του Υπουργείου Πολιτισμού, σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Ηράκλειο.

Επίσης, ο ΣΕΑ καλεί σε διαδήλωση για την Τετάρτη 15 Φεβρουαρίου έξω από το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, όπου θα βρίσκεται ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης. Σε κάθε περίπτωση, η Τετάρτη αναμένεται να είναι μία κρίσιμη μέρα, καθώς όπως ανακοίνωσε το Μέγαρο Μαξίμου, ο πρωθυπουργός «θα πραγματοποιήσει συνάντηση στο Μέγαρο Μαξίμου με εκπροσώπους των καλλιτεχνών για το ζήτημα της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης».

Εξάλλου, με το σύνθημα «σταματάμε τη λειτουργία του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου» (ΚΑΣ), ο ΣΕΑ προκηρύσσει επιπλέον δύο 24ωρες κυλιόμενες απεργίες, για την Τρίτη 14 Φεβρουαρίου και την Τετάρτη 15 Φεβρουαρίου, ημέρες προγραμματισμένης συνεδρίασης του Συμβουλίου, «με σκοπό τη μη διεξαγωγή των συνεδριάσεων». Όπως τονίζει ο ΣΕΑ, «σε περίπτωση αλλαγής της ημερομηνίας των συνεδριάσεων του ΚΑΣ από την πολιτική ηγεσία, οι ημερομηνίες των απεργιών θα μεταφερθούν αναλόγως».

Απεργιακές συγκεντρώσεις

Δευτέρα 13/2

• Αθήνα: 11.30 πμ στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο
• Θεσσαλονίκη: 12 μ. στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης
• Ηράκλειο: 12 μ. στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου

Τετάρτη 15/2

• Αθήνα: στις 5 μ.μ., έξω από το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, μαζί με όλους τους εργαζόμενους στον πολιτισμό.

Επίσης, ο ΣΕΑ προκηρύσσει πανελλαδική απεργία-αποχή από τη διεκπεραίωση αλληλογραφίας με τους πολίτες και από τα διοικητικά καθήκοντα που σχετίζονται με τα ΕΣΠΑ και άλλα συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα (εκτός μισθοδοσίας προσωπικού), από τη Δευτέρα 20 Φεβρουαρίου «για την ικανοποίηση επιπλέον των οικονομικών μας αιτημάτων και της άμεσης πρόσληψης του αναγκαίου προσωπικού». Παράλληλα, υπογραμμίζει πως δεν θα εφαρμόσει τον νόμο της κυβέρνησης «μέχρι να καταργηθεί».

Γιατί αντιδρούν οι αρχαιολόγοι

Στην απόφαση της έκτακτης Γενικής Συνέλευσης του ΣΕΑ που πραγματοποιήθηκε την περασμένη Παρασκευή (10 Φεβρουαρίου), αναφέρονται αναλυτικά οι αιτίες που οδηγούν τους αρχαιολόγους σε συνεχείς απεργίες και συγκεντρώσεις, τονίζοντας μεταξύ άλλων πως με την κίνηση αυτή η κυβέρνηση Μητσοτάκη: 

• Διαμελίζει την Αρχαιολογική Υπηρεσία και κατακερματίζει την ενιαία προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς.
• Παραχωρεί τη διαχείριση σημαντικών αρχαιοτήτων, αναπαλλοτρίωτης περιουσίας του ελληνικού λαού, σε μια μη κρατική οντότητα (ΝΠΔΔ), σε ευθεία αντίθεση προς το Σύνταγμα της χώρας.
• Παραδίδει την τύχη των σημαντικότερων συλλογών αρχαιοτήτων σε κυβερνητικά διορισμένα ΔΣ, που θα αποφασίζουν για την τύχη τους, ακόμη και για τη μόνιμη εξαγωγή τους στο εξωτερικό, με τη μορφή «παραρτημάτων».
• Μεθοδεύει την εμπορευματοποίηση των Μουσείων, τη λειτουργία τους ως οιονεί επιχειρήσεις με σκοπό το κέρδος, εις βάρος του επιστημονικού, μορφωτικού, παιδευτικού και ψυχαγωγικού χαρακτήρα των Μουσείων, εις βάρος της ισότιμη πρόσβασης όλων στο δημόσιο αγαθό του πολιτισμού.
• Παραδίδει τη διαχείριση των υποδομών των Μουσείων και όλη την ακίνητη και κινητή περιουσία τους, που έχει πληρώσει ο ελληνικός λαός, καθώς και το έμπειρο προσωπικό του ΥΠΠΟΑ που τα στελεχώνει, στα χέρια των κυβερνητικά διορισμένων ΔΣ,  ώστε να εμφανίζουν τις μελλοντικές δράσεις και έσοδα ως δική τους «επιτυχία».

Όπως υπενθυμίζει ο ΣΕΑ, το Μουσείο «είναι ένα μη κερδοσκοπικό, μόνιμο ίδρυμα στην υπηρεσία της κοινωνίας που ερευνά, συλλέγει, συντηρεί, ερμηνεύει και εκθέτει την υλική και την άυλη κληρονομιά. Ανοιχτά στο κοινό, προσβάσιμα και χωρίς αποκλεισμούς, τα μουσεία προωθούν την ποικιλομορφία και τη βιωσιμότητα. Λειτουργούν και επικοινωνούν με επαγγελματική δεοντολογία και με τη συμμετοχή των κοινοτήτων, προσφέροντας ποικίλες εμπειρίες για εκπαίδευση, απόλαυση, προβληματισμό και ανταλλαγή γνώσεων», σύμφωνα με τον ορισμό που υιοθέτησε η Γενική Συνέλευση του Διεθνούς Συμβουλίου Μουσείων (ICOM) το 2022.

Σύμφωνα με τον Σύλλογο των αρχαιολόγων, τα πέντε δημόσια αρχαιολογικά Μουσεία «που η κυβέρνηση θέλει να μετατρέψει σε ΝΠΔΔ εκπληρώνουν με επιτυχία δεκαετίες τώρα όλους τους παραπάνω στόχους λειτουργώντας ως Ειδικές Περιφερειακές Υπηρεσίες του ΥΠΠΟΑ. Οι δράσεις τους και το προσωπικό τους τα έχουν φέρει στην πρωτοπορία των μουσειακών πρακτικών διεθνώς. Για τους λόγους αυτούς έχουν συμπαραταχθεί μαζί μας η διεθνής επιστημονική κοινότητα, πλήθος επιστημονικών και κοινωνικών φορέων και συλλόγων, το Περιφερειακό Συμβούλιο Κρήτης, και χιλιάδες πολίτες που συμπαραστέκονται στον αγώνα μας ενάντια στη μετατροπή των μεγάλων κρατικών Μουσείων σε ΝΠΔΔ».

Συνεχίζεται ο αγώνας των καλλιτεχνών

Οι καλλιτέχνες και σπουδαστές δραματικών σχολών, συνεχίζουν τον αγώνα τους ενάντια στην υποβάθμιση των σπουδών τους. Συνεχίζουν να αντιστέκονται απέναντι στο Προεδρικό Διάταγμα που υποβαθμίζει τα πτυχία τους, έχοντας στο πλευρό τους τους καθηγητές τους, καθώς και το Εθνικό Θέατρο.

Δύο μεγάλες συναυλίες αλληλεγγύης στο κατειλημμένο κτίριο Τσίλερ που διοργάνωσε το ΣΕΗ το βράδυ της Παρασκευής (10/2), και το Σάββάτο (11/2) στο REX.

Στην πλατεία Συντάγματος πραγματοποίησαν σιωπηλή διαμαρτυρία.