Συγκεκριμένα, ερωτηθείς σχετικά, σημείωσε σε δηλώσεις του στον ΣΚΑΪ 100,3 «ότι η απλή αναλογική ως ιδέα τελείωσε για τουλάχιστον 100 χρόνια».

Παράλληλα, ο κ. Γεωργιάδης δεν θέλησε να κάνει πρόβλεψη σχετικά με τον αριθμό των κομμάτων που θα μπουν στη Βουλή. «Πρόβλεψη για το πόσα κόμματα θα είναι στο Κοινοβούλιο τη Δευτέρα κανείς δεν μπορεί κάνει» είπε συγκεκριμένα και πρόσθεσε « ότι οι εκλογές δεν έχουν τελειώσει, είναι την Κυριακή».

Το ελληνικό πολιτικό σύστημα δεν έχει παράδοση εξοικείωσης με την απλή αναλογική. Τα περισσότερα κόμματα ομνύουν μεν σε αυτή (πλην της Ν.Δ που σταθερά και κατηγορηματικά την απορρίπτει), κάποια από αυτά αρνούνται, ωστόσο, να υιοθετήσουν τον δεύτερο πυλώνα του συγκεκριμένου συστήματος που είναι η προγραμματική συμφωνία και ο σχηματισμός κυβερνήσεων συνεργασίας.

Αυτά, όμως, πάνε μαζί. Διότι ο μέσος ψηφοφόρος θέλει μεν την ανόθευτη εκπροσώπηση της βούλησής του στο κοινοβούλιο, απαιτεί από την άλλη, όμως, η χώρα να κυβερνηθεί με σταθερότητα. Είναι υποκριτικό να δέχεται κανείς το ένα σκέλος και να απορρίπτει το δεύτερο. Με αυτό τον τρόπο τελικά οι πολίτες -οι οποίοι στις δημοσκοπήσεις κατά 50% λένε “ναι” στην συγκρότηση κυβερνήσεων από περισσότερα κόμματα- αρχίζουν να δυσανασχετούν και αναγκαστικά μπορεί να καταφύγουν στην γνωστή λύση των αυτοδύναμων κυβερνήσεων παρότι αναγνωρίζει πως στις περιόδους διακυβέρνησης τέτοιων μονοκομματικών σχημάτων δημιουργήθηκαν οι σοβαρότερες νεοπλασίες του πολιτικού μας συστήματος. Κάπως έτσι χρεοκόπησε η ελληνική οικονομία και η κοινωνία εισήλθε στην μακρά και επώδυνη εποχή των μνημονίων.

Η ψήφος με απλή αναλογική την προσεχή Κυριακή είναι μία μεγάλη δοκιμή για τα κόμματα και το εκλογικό σώμα. Και μια μεγάλη ευκαιρία. Εάν οι διερευνητικές εντολές στα τρία πρώτα κόμματα καταλήξουν ατελέσφορες, εφόσον η εκλογική αριθμητική επιτρέπει συνεργασίες, η πλειονότητα των πολιτών θα υιοθετήσουν την άποψη πως αν και δίκαιο το εκλογικό σύστημα της απλής αναλογικής οδηγεί σε ακυβερνησία.

Προφανώς δεν φταίει το σύστημα, φταίνε οι πολιτικές δυνάμεις που αρνούνται πεισματικά ακόμα και εκείνες που προγραμματικά γειτνιάζουν, ενίοτε οι θέσεις τους είναι και ταυτόσημες. Η άποψη πως δεν έχουμε “κουλτούρα συνεργασιών” μπορεί να επιβεβαιωθεί αλλά δεν θα αφορά τους πολίτες αλλά τον κομματικό εγωϊσμό και τις σκοπιμότητες μιας πολιτικής κάστας. Φυσικά, δεν είναι όλοι ίδιοι, όμως ο χορός των συνεργασιών θέλει πολλούς…

Libre

Σεραφείμ Κοτρώτσος

Το πρώτο δεν νοείται λογικά χωρίς το δεύτερο, υπό την έννοια ότι, εάν όλη αυτή η συζήτηση για το πλεονέκτημα της απλής αναλογικής κατέληγε σε ατέρμονες και ατελέσφορες συζητήσεις που δεν θα οδηγούσαν στον σχηματισμό κυβέρνησης θα ήταν θέμα χρόνου να προκληθεί σημαντική ζημιά στην χώρα και να προκαλέσει την αντίδραση των πολιτών.

Λογικά, λοιπόν, όποιος θεωρεί δίκαιο εκλογικό σύστημα την απλή αναλογική δεν μπορεί να αρνείται κατηγορηματικά και ενίοτε προσχηματικά να μπει σε συζήτηση για τον σχηματισμό συνεργατικής κυβέρνησης στην βάση, βεβαίως και αναγκαία, ενός κοινού προγράμματος. Αν μη τι άλλο θα όφειλε να το δοκιμάσει.

Η Ν.Δ είναι το μόνο από τα έξι κόμματα της προηγούμενης Βουλής που στρατηγικά και ιδεολογικά απορρίπτει την απλή αναλογική (αν και δεν απορρίπτει τις κυβερνήσεις συνεργασίας αλλά μόνο κατ’ ανάγκη λόγω μη επίτευξης αυτοδυναμίας) και ομνύει σε πλειοψηφικά συστήματα που εκμαιεύουν την αυτοδυναμία -π.χ με μπόνους– και αλλοιώνουν την αρχική και πρωτογενή λαϊκή ετυμηγορία. Αυτή, όμως, είναι μια καθαρή θέση. Γνωστή, ιδεολογικά τοποθετημένη, επιχειρηματολογημένη, επίμονη και καθαρή.

Από τα άλλα πέντε κόμματα, όμως, θα ανέμενε κανείς μία πιό συνετή στάση. Πώς διαμορφώνεται αυτή την στιγμή η κατάσταση:

–Ο ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ προβάλλει αταλάντευτα την θέση του περί προοδευτικής κυβέρνησης συνεργασίας. Αφενός το πιστεύει, αφετέρου το έχει δοκιμάσει μετά τις δύο αναμετρήσεις του 2015- αν και είναι αλήθεια, ιδιαιτέρως προβληματικά σε κάποιες εκφάνσεις του. Από την άλλη δεν θα μπορούσε να κάνει διαφορετικά, αφού αυτός εισήγαγε και ψήφισε το συγκεκριμένο εκλογικό σύστημα. Ως προς αυτό η Ν.Δ του καταλογίζει σκοπιμότητες, πως δηλαδή γνωρίζοντας πως δεν μπορεί να είναι πρώτο κόμμα επέλεξε να ναρκοθετήσει την εκλογική διαδικασία.

–Το ΠΑΣΟΚ, αν και πέρασε από διάφορα στάδια και επαμφοτερίζουσες στάσεις, δηλώνει υπέρ της απλής αναλογικής, ο δε Νίκος Ανδρουλάκης έχει ρητώς δηλώσει πως επιθυμεί -με τους γνωστούς όρους- τον σχηματισμό κυβέρνησης συνεργασίας μετά την εκλογική αναμέτρηση της 21ης Μαϊου. Κάνει, όμως, ότι μπορεί, συχνά με μικρομεγαλισμό, για να περιπλέξει τα πράγματα, ίσως επειδή κατά βάση θα επιθυμούσε να μην βρεθεί ενώπιον του διλήμματος να επιλέξει. Θα προτιμούσε μία αυτοδύναμη κυβέρνηση της Ν.Δ ώστε να κριθεί αντιπολιτευτικά και δη ανταγωνιστικά προς τον ΣΥΡΙΖΑ.

–Ο Γιάνης Βαρουφάκης, υπέρμαρχος κι αυτός της απλής αναλογικής, δηλώνει υπό το κράτος της δημοσκοπικής και αντισυστημικής αυταρέσκειας πως προτιμά να “του κοπεί το χέρι από τον ώμο” παρά να συγκυβερνήσει με τον Τσίπρα και τον Ανδρουλάκη. Ενδιαφέρεται προφανώς μόνο για την αύξηση των ποσοστών του Μερα25 δια του προσπορισμού ψήφων –κυρίως νέων– από την ευρεία και θολή ζώνη της αντισυστημικότητας και δια της αφαίμαξης ριζοσπαστικού ακροατηρίου του ΣΥΡΙΖΑ που πιθανώς δυσανασχετεί από την “συστημική” στροφή του προς το κέντρο. Για τον Βαρουφάκη υπάρχει, βεβαίως, και ο πειθαναγκασμός της συνεργασίας του με τους αποχωρήσαντες από τον ΣΥΡΙΖΑ τον Αύγουστο του 2015. Θα μπορούσε να σταθεί δίπλα στους παλιούς του συντρόφους ο Δημήτρης Στρατούλης και άλλοι; Κατηγορηματικά όχι. Ο ίδιος δε ο επικεφαλής του Μερα25, στο κυνήγι των ψήφων, επιδίδεται σε επικοινωνιακό παιχνίδι με την “Δήμητρα”, εν γνώση του πως έτσι προσφέρει υπηρεσίες στο επικοινωνιακό αφήγημα της Ν.Δ κατά της απλής αναλογικής. Στο πρόσωπό του ο Κυριάκος Μητσοτάκης βρήκε τον παράγοντα αστάθειας των συνεργατικών σχημάτων. Συνεργασία ή ανοχή, με κορμό τον ΣΥΡΙΖΑ και το ΠΑΣΟΚ, και τον Βαρουφάκη δίπλα, δεν μπορεί να υπάρξει. Ας το ξεχάσουμε.

–Το ΚΚΕ, από την πλευρά του, τάσσεται γονιδιακά υπέρ της απλής αναλογικής, όταν, όμως φτάνει η ώρα να συζητηθούν συνεργασίες πετάει την μπάλα στην εξέδρα και λέει πως μπορούν να το κάνουν οι άλλοι επειδή συμφωνούν επί της ουσίας σε μείζονες πολιτικές. Δίλημμα για το ΚΚΕ περί Ν.Δ vs ΣΥΡΙΖΑ δεν υπάρχει, και η υποτίθεται παραδοσιακή κουλτούρα κατά της Δεξιάς παύει να υφίσταται. Όταν, δε, τίθεται το θέμα της σύμπραξης του Πορτογαλικού Κ.Κ με τους σοσιαλιστές και τους κεντροαριστερούς, ασκείται κριτική στους συντρόφους της Λισαβόνας παρά τις εξαιρετικές σχέσεις που διατηρούν τα δύο κόμματα.

Η “κουλτούρα των συνεργασιών”

Η Ν.Δ και πολλοί αναλυτές μέμφονται την απλή αναλογική ως θερμοκήπιο πολιτικής αστάθειας επειδή, όπως λένε, δεν υπάρχει “κουλτούρα συνεργασιών” στην χώρα μας. Υπάρχει δηλαδή σε 23 από τις 27 χώρες της Ε.Ε (από την Ιβηρική, μέχρι την Σκανδιναβία και τις νεοπαγείς δημοκρατίες του πρώην σοβιετικού μπλοκ) αλλά όχι στην Ελλάδα της ισχυρής και υποτίθεται “εξαγώγιμης” Δημοκρατίας.

Η κουλτούρα συνεργασιών, όμως, δεν είναι αυτοφυής. Την καλλιεργείς επίμονα, την ποτίζεις, την περιποιείσαι, δεν αφήνεις τα αγριόχορτα να την πνίξουν.

Κι εδώ προκύπτει μια μεγάλη αντίφαση. Σε όλες τις δημοσκοπήσεις περίπου ένας στους δύο Έλληνες προκρίνουν τις κυβερνήσεις συνεργασίας σε όλες τις εκδοχές τους. Μόνο εάν δεν προκύψουν δηλώνουν πως πρέπει να πάμε σε δεύτερες εκλογές και λιγότεροι επιθυμούν αυτοδύναμες κυβερνήσεις. Αυτή η ισχυρή βούληση μεγάλου κοινωνικού ρεύματος, όμως, δεν βρίσκει ανταπόκριση στις σκοπιμότητες των κομμάτων. Δεν είναι, ως εκ τούτου, ότι δεν υπάρχει κουλτούρα συνεργασιών στους πολίτες/ψηφοφόρους, σε συγκεκριμένα κόμματα είναι που δεν υπάρχει. Κι έτσι το ψευδές επιχείρημα περί ανυπαρξίας κουλτούρας συνεργασιών δρα ως αυτοεκπληρούμενη προφητεία για να ναρκοθετήσει τυχόν συμπράξεις μέσα, φυσικά, από συμβιβασμούς και αμοιβαίες υποχωρήσεις.

Η ίδια η σύγχρονη πολιτική μας ιστορία έχει δώσει απαντήσεις σχετικά με αυτό. Αυτοδύναμες ήταν οι κυβερνήσεις που υπονόμευσαν την οικονομία και το πολιτικό σύστημα, αυτοδύναμες ήταν εκείνες που δημιούργησαν μερικές από τις πιο σαθρές πολιτικές συμπεριφορές και νοοτροπίες πολιτικαντισμού και λαϊκισμού. Αυτοδύναμες ήταν εκείνες που άλωσαν το κράτος και, τελικά, χρεοκόπησαν τη χώρα.

Αυτό δεν σημαίνει πως δεν μπορούν να υπάρξουν αξιόλογες κυβερνήσεις κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας. Όχι. Από την άλλη, όμως, ουδείς μπορεί να ισχυριστεί πως δεν θα είναι αξιόλογη και αναζωογονητική για το πολιτικό σύστημα, την οικονομία, την λειτουργία των θεσμών και του κράτους μία κυβέρνηση συνεργασίας.

Εν κατακλείδι, ενώ μεγάλη μερίδα πολιτών το επιθυμεί κάποια κόμματα το απορρίπτουν. Και, επαναλαμβάνω, εάν αυτό είναι λογικά αναμενόμενο από την στρατηγικά τοποθετημένη επ΄ αυτού Ν.Δ, ακούγεται παράδοξο για τους υπέρμαχους της απλής αναλογικής…

Επιμύθιο: Ίσως, τελικά, θα ήταν καλό οι ψηφοφόροι που επιθυμούν κυβερνήσεις συνεργασίας διά της απλής αναλογικής να αναλογιστούν εάν τα κόμματα που επιλέγουν είναι πράγματι υπέρμαχοι της αντιπροσωπευτικότητας ή δανείζονται καταχρηστικά το επιχείρημα…

«Χρειάστηκαν μόλις πέντε μέρες για να φανεί ότι οι θιασώτες της απλής αναλογικής και των – χωρίς πρόγραμμα – κυβερνήσεων συνεργασίας, είναι απλώς θιασώτες της ακυβερνησίας και της παραλυσίας» τόνισε χαρακτηριστικά, σημειώνοντας πως «παρακολουθούμε όλες αυτές τις μέρες μια Βαβέλ, ένα θέατρο του παραλόγου το οποίο αναδεικνύει γιατί είναι επικίνδυνο να πάμε στην κάλπη της 21ης Μαΐου με χαλαρή ψήφο».

Η μόνη καθαρή πρόταση διακυβέρνησης είναι αυτή που έχει διατυπώσει από την αρχή ο Κυριάκος Μητσοτάκης, επισήμανε, μια πρόταση «που δεν διαταράσσει τη δυναμική πορεία ανάκαμψης της οικονομίας και των εισοδημάτων»

«Χρειάζεται αυτοδύναμη κυβέρνηση ενός κόμματος, αλλά όχι ενός χρώματος που έχει συγκεκριμένο πρόγραμμα ώστε να συνεχίσει η χώρα στον δρόμο της σιγουριάς, της σταθερότητας και της προόδου. Μακριά από τα φαντάσματα του χθες», υπογράμμισε.

Αναγνώρισε ότι πρέπει να γίνουν ακόμα πολλά βήματα για να αποκτήσει η Ελλάδα το ευρωπαϊκό κεκτημένο και παρουσίασε τα βασικά σημεία του προγράμματος της ΝΔ, τις δεσμεύσεις για τη δεύτερη τετραετία, όπως είπε, ώστε η χώρα να βρίσκεται σε καλύτερη θέση σε σχέση με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες.

«Διεκδικούμε εκ νέου την εμπιστοσύνη των πολιτών στις πολύ κρίσιμες εκλογές της 21ης Μαΐου που δεν δικαιολογείται καμία χαλαρή ψήφος» ξεκαθάρισε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος.

Ερωτηθείς για τους ισχυρισμούς Αλέξη Τσίπρα ότι η ΝΔ αντιγράφει τον ΣΥΡΙΖΑ σημείωσε «διακρίνω μια μεγάλη αμηχανία εκ μέρος του» και τόνισε ότι ουσιαστικά αυτός αντιγράφει το πρόγραμμα της Νέας Δημοκρατίας, τα συνθήματά της και τις δεσμεύσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη. «Ο κ. Τσίπρας κάνει αυτό που λέμε στη γλώσσα της επικοινωνίας mirroring και βρίσκεται σε αμηχανία», επισήμανε.

Γνωστοποίησε πως, αύριο, το πρωί της παρασκευής θα ανακοινώσει το ψηφοδέλτιο Επικρατείας της ΝΔ, ενώ αποσαφήνισε κατηγορηματικά πως δεν υπάρχει κανένα πεδίο συνεννόησης της ΝΔ με την «Ελληνική Λύση», καθώς και ότι δεν θα υπάρξει ντιμπέιτ μόνο ανάμεσα στους προέδρους του ΣΥΡΙΖΑ και της ΝΔ.

Επίσης, τόνισε ότι πρέπει να υπάρχει πολιτική σταθερότητα στην Ελλάδα για να ανακτήσουμε την επενδυτική βαθμίδα και σε ερώτηση για το πως θα διαχειριστεί η κυβέρνηση την υπόθεση Κασιδιάρη υπογράμμισε πως «η ΝΔ θα κάνει ό,τι είναι αναγκαίο για να κρατήσουμε τις εγκληματικές οργανώσεις έξω από τη Βουλή»

«Νομοθετήσαμε τις αναγκαίες ρυθμίσεις, θα κριθούν πλέον αυτές οι ρυθμίσεις ως προς τη δυνατότητά του να κρατήσουν εκτός της Βουλής τους εγκληματίες» σημείωσε και πρόσθεσε ότι «οι τακτικισμοί δεν μας αφορούν».

Κληθείς να σχολιάσει την έφοδο χρυσαυγιτών σε έκθεση καλλιτέχνη, επισήμανε πως «δεν υπάρχει καμία ανοχή στα λεγόμενα τάγματα εφόδου, καμία ανοχή στην ανομία, καμία ανοχή στον εκφοβισμό των πολιτών».

Συζήτηση ερήμην του “ξενοδόχου”, θα πει κανείς. Αφού η εκλογική αριθμητική (της λαϊκής ετυμηγορίας) μετά την πρώτη κάλπη της απλής αναλογικής θα επικαθορίσει σχεδόν τα πάντα. Αυτή την αριθμητική φοβούνται οι τρεις κεντρικοί παίκτες των μετεκλογικών σεναρίων (Μητσοτάκης, Τσίπρας, Ανδρουλάκης) και επιχειρούν να την προλάβουν, ίσως και να την επηρεάσουν.

Λέει ο πρωθυπουργός: στην πρώτη κάλπη θα κριθεί το “ποιός” (θα κυβερνήσει) και στην δεύτερη των “πώς” (με ποιόν άλλο). Και επανήλθε επιμένοντας σε σταθερές κυβερνήσεις, “από ένα κόμμα, αλλά όχι κι από ένα χρώμα”. Και συμπλήρωσε αυτή την ποιητική αναφορά στο “ευρύχωρο μπλε”.

Στην φύση, τα πράγματα είναι πιο απλά και …αδιαπραγμάτευτα. Υπάρχουν τα βασικά χρώματα (κόκκινο, πράσινο, μπλε), τα δευτερεύοντα, που δημιουργούνται από την ανάμειξη δύο βασικών χρωμάτων, και τα συμπληρωματικά, δηλαδή εκείνα που όταν συνδυασθούν με άλλα όμοιά τους, είτε δίνουν λευκό (προσθετικά), είτε μαύρο (αφαιρετικά).

Άρα χρειάζεται προσοχή τι …εύχεται, ή επιδιώκει, κανείς.

Είναι “ευρύχωρο” το μπλε, δηλώνει ο πρωθυπουργός. Σωστά, και μάλλον εννοεί τους Μ. Χρυσοχοϊδη, Α.Σκέρτσο, Γ. Γεραπετρίτη,Λ. Μενδώνη που κατάγονται από το …πράσινο (ΠΑΣΟΚ), ή κάποιους άλλους κορυφαίους υπουργούς του που πριν αρκετά χρόνια κατέφθασαν από το βαθύ μπλε, το “blue black” του ΛΑΟΣ. Μήπως δεν είναι, όμως, “ευρύχωρο” και το κόκκινο του Τσίπρα, που δέχθηκε φιλόξενα ισχυρές δόσεις πράσινου (ΠΑΣΟΚ), και έφθασε να συνυπάρχει ακόμα και με το άλλο βαθύ μπλε του Καμμένου;

Τούτων δοθέντων, δεν μας φταίνε τα χρώματα, όλα ευρύχωρα είναι, ιδιαίτερα όταν οι αναμίξεις δεν είναι προσποιητές και βίαιες, εξ ανάγκης και από αμοραλισμό.

Εάν, όμως, ο πρωθυπουργός υπονοεί τις πινελιές που μπορεί να υποδεχθεί ένα βασικό χρώμα (π.χ το μπλε) όταν δεν επαρκεί για να βάψει ένα ολόκληρο δωμάτιο, τότε το αποτέλεσμα θα φανεί στους τοίχους σαν ένα μπάλωμα στα κενά του μπλε (patchwork), άτεχνο και άσχημο.

Για να γίνουμε πιο σαφείς:

–Ο πρωθυπουργός αποδομεί την υπόθεση εργασίας μιας κυβέρνησης συνεργασίας επειδή θεωρεί δομικά αναποτελεσματικό αυτόν τον τρόπο διακυβέρνησης. Είκοσι μία από τις είκοσι επτά ευρωπαϊκές χώρες κυβερνώνται συνεργατικά, με προβλήματα, λεπτές ισορροπίες, ενίοτε και εσωτερικές διαμάχες (Γερμανία). Αλλά και αποτελεσματικά, όπως η Ισπανία και η Πορτογαλία. Ακόμα και η Τζόρτζια Μελόνι, την οποία συνάντησε τις προάλλες ο Κυριάκος Μητσοτάκης, προϊόν μιας τέτοιας πολιτικής συμμαχίας είναι.

–Την ώρα, όμως, που αποδομεί (στρατηγικά) τις κυβερνήσεις συνεργασίας εγκαλεί τον Νίκο Ανδρουλάκη επειδή βάζει τον όρο να μην είναι ο ίδιος (και ο Τσίπρας) πρωθυπουργός. Ως εκ τούτου εμφανίζεται να μην απορρίπτει την συγκρότηση κυβέρνησης συνεργασίας με το ΠΑΣΟΚ, και εξ ανάγκης να υιοθετεί τις συνεργασίες, αρκεί να αποσυρθεί ο παραπάνω όρος.

–Ο Κυριάκος Μητσοτάκης γνωρίζει πως για να δρομολογηθεί κάποιο από τα παραπάνω σενάρια πρέπει να νικήσει στην πρώτη κάλπη με ποσοστό που θα δημιουργεί βάση πιθανής αυτοδυναμίας (πάνω από 34%), ή, έστω, συγκρότησης συμμαχικής κυβέρνησης με το ΠΑΣΟΚ (ίσως και με λίγο μικρότερο ποσοστό). Οποιαδήποτε άλλη εκδοχή δεν οδηγεί πουθενά, ή οδηγεί σε τρίτες κάλπες.

–Από την άλλη η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ στην απλή αναλογική μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για συγκρότηση κυβέρνησης συνεργασίας με το ΠΑΣΟΚ.

Προκύπτει, όμως, μία υποκριτική πολυχρωμία –ή, αχρωματοψία– εκ μέρους του Νίκου Ανδρουλάκη:

• Δηλώνει πως δεν θα δεχτεί ως πρωθυπουργό “ούτε τον Μητσοτάκη, ούτε τον Τσίπρα”, αυτός ο όρος, όμως, δεν αφορά τα κόμματά τους. Δηλαδή, λέει “όχι” και στον Μητσοτάκη, και στον Τσίπρα, (δείχνει να…) λέει “ναι”, όμως, και στη Ν.Δ, και στον ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ!
• Ταυτόχρονα, αποφεύγει να θέσει το πλαίσιο μιας πιθανής προγραμματικής σύγκλισης, περιορίζοντας την συζήτηση στο πρόσωπο του πρωθυπουργού. Διότι εάν αρχίσει να συζητά τα προγραμματικά θα βρεθεί προ σκληρών ερωτημάτων: μπορεί να συγκυβερνήσει με το κόμμα που υπέθαλψε την παρακολούθησή του μέσω ΕΥΠ; μπορεί να συγκυβερνήσει με την κοινοβουλευτική πλειοψηφία την οποία κατηγόρησε ότι με το πρόσφατο νομοσχέδιο Πλεύρη έβαλε ταφόπλακα στο εμβληματικό ΕΣΥ του Ανδρέα και του Γεννηματά; μπορεί να συγκυβερνήσει με το κόμμα που, όπως κατήγγειλε, διέλυσε την αγορά εργασίας με το πρόσφατο, επίσης, νομοσχέδιο Χατζηδάκη;
• Και για να είμαστε δίκαιοι: μπορεί να συνεργαστεί με τον ΣΥΡΙΖΑ, τον οποίο κατηγόρησε για τον διασυρμό στελεχών του στην υπόθεση Novartis;

Προφανώς, η ταυτόχρονη τοποθέτηση των δύο ονομάτων (Μητσοτάκης και Τσίπρας) στην ίδια φράση μαζί με τα δύο “ούτε” συνιστά υπεκφυγή από την ουσία της όποιας προγραμματικής σύγκλισης. Επειδή, όμως, η πολιτική δεν είναι κοινωνία αγγέλων, κι επειδή και ο ίδιος ο Νίκος Ανδρουλάκης δεν προέρχεται -ούτε ο ίδιος είναι- από κόμμα με ηθική και πειθαρχία Ουρσουλινών, καλό θα ήταν να προετοιμάζεται για την συζήτηση ουσίας περί προγραμματικού πλαισίου. Εάν πραγματικά θέλει -ανάλογα με την εκλογική αριθμητική που λέγαμε- να συμμετάσχει σε κυβέρνηση συνεργασίας. Ο ρόλος, πάντως, του ιεροεξεταστή που απειλεί να ρίξει άλλους στην πυρά και επιβάλλει τους κανόνες που έχει δημιουργήσει, δεν του πάει…

Σεραφείμ Κοτρώτσος

Είναι αλήθεια πως η προεκλογική καμπάνια έχει σχεδιαστεί με επαγγελματισμό και τεχνοκρατική προσέγγιση που δεν ήταν ιδιαίτερα διαδεδομένα χαρακτηριστικά κατά το παρελθόν, το βασικό ατού, ωστόσο, παραμένει το ίδιο και είναι η χαρισματικότητα του Αλέξη Τσίπρα και η ικανότητά του να συσπειρώνει το εκλογικό ακροατήριο στο “ντεμαράζ” των τελευταίων εβδομάδων πριν τις κάλπες. Η γενική αντίληψη εστιάζεται στην (αυτο)πεποίθηση πως, υπό τις συνθήκες μιας “τόσο κακής διακυβέρνησης” και με ανοιχτά μεγάλα κοινωνικά (πλειστηριασμοί), οικονομικά (ακρίβεια, αισχροκέρδεια), και θεσμικά (υποκλοπές, διαφθορά), είναι μάλλον απίθανο να χάσει ο ΣΥΡΙΖΑ ψήφους από το ποσοστό (31,6%) που συγκέντρωσε, σε συγκυρία μεγάλης φθοράς και υπό το φάσμα της ήττας, στην αναμέτρηση του Ιουλίου του 2019.

Το ερώτημα, ωστόσο, αφορά ποιά θα είναι η συμπεριφορά του εκλογικού σώματος υπό τις άγνωστες και απρόβλεπτες συνθήκες που διαμορφώνει η απλή αναλογική και, έτσι, κατά πόσο είναι εφικτός ένας τέτοιος στόχος (έστω με μικρή απόκλιση). Η πιθανότητα να είναι πρώτο κόμμα ο ΣΥΡΙΖΑ στην πρώτη κάλπη δεν αποκλείεται, ωστόσο κανείς δεν στοιχηματίζει εύκολα σε κάτι τέτοιο. Τα στοιχεία που λαμβάνονται σοβαρά υπόψη του εκλογικού επιτελείου είναι τα εξής:

–Ποιό θα είναι το ποσοστό της Ν.Δ, εφόσον είναι πρώτο κόμμα στην κάλπη της απλής αναλογικής. Επισημαίνουν πως εάν ο Κυριάκος Μητσοτάκης φθάσει (οροφή) μέχρι το 33%, το παιχνίδι ανοίγει και γίνεται απρόβλεπτο. Εάν, από την άλλη, φθάσει κοντά στο 35%, αποκτά εκ των πραγμάτων παράσταση αυτοδυναμίας και -βοηθούντος του αθροίσματος των εκτός Βουλής κομμάτων που μάλλον θα είναι αρκετά μεγάλο- είναι πολύ πιθανό να την κατακτήσει στην δεύτερη εκλογική αναμέτρηση.

–Ποιά θα είναι η διαφορά μεταξύ Ν.Δ και ΣΥΡΙΖΑ (εάν είναι πρώτο κόμμα η Ν.Δ). Μία μικρή διαφορά (2-3%) και μάλιστα με συσπειρωμένες τις βάσεις τους και σε ποσοστά πάνω από 30%, δημιουργεί συνθήκες ντέρμπυ και όλα θα θεωρηθούν πιθανά. Τότε εκτιμάται πως μπορεί να απελευθερωθούν δυνάμεις και πρόσωπα με ευρύτερη επιρροή να κληθούν να πάρουν θέση.

–Ποιά θα είναι η στάση του ΠΑΣΟΚ, εφόσον συμβεί το παραπάνω; Η ενοχοποίηση της “κυβέρνησης των ηττημένων” από την προεκλογική τακτική της κυβέρνησης δεν είναι τυχαία και αφορά αυτήν ακριβώς την περίπτωση. Εάν, για παράδειγμα, ο Νίκος Ανδρουλάκης συγκεντρώσει ποσοστό κοντά στο 12% (που θεωρείται πολιτικά κρίσιμο) και η διαφορά μεταξύ των δύο μεγαλυτέρων κομμάτων είναι μικρή, μπορεί να μην σταθεί εφικτό για κυβέρνηση συνεργασίας από την πρώτη κάλπη, ενεργοποιούνται, ωστόσο, δυναμικές που δεν πρέπει να υποτιμηθούν. Είναι πάντως μάλλον δεδομένο πως σε καμία εξίσωση, είτε στην Κουμουνδούρου, είτε στην Χαριλάου Τρικούπη, δεν υπάρχει η “παράμετρος Βαρουφάκης”. Πέραν του ότι ο ίδιος ο επικεφαλής του Μερα25 έχει αποκλείσει μετεκλογικού τύπου συνεργασίες και του ό,τι επί της ουσίας δεν θεωρείται αξιόπιστος ως πιθανός εταίρος, και στον ΣΥΡΙΖΑ, και στο ΠΑΣΟΚ, η συνεργασία του με την ΛΑΕ του Δημήτρη Στρατούλη και των στελεχών που αποχώρησαν από τον ΣΥΡΙΖΑ το 2015 (και έκτοτε του επιτίθενται με σφοδρότητα που δεν επιφυλάσσουν ούτε για τη Ν.Δ), καθιστά απίθανο κάθε σενάριο σύμπραξης.

–Το ΠΑΣΟΚ, για να αποφύγει να πάρει την ευθύνη προσχώρησης σε κυβέρνηση συνεργασίας με το ένα ή το άλλο κόμμα, είναι πολύ πιθανό να καταθέσει πρόταση για τον σχηματισμό κυβέρνησης ειδικού σκοπού με την επίκληση των προβλημάτων που θα ενσκήψουν στην οικονομία από το δεύτερο εξάμηνο της χρονιάς. Μία τέτοια πρόταση θα απορριφθεί κατηγορηματικά από τον Κυριάκο Μητσοτάκη, και πιο …ευγενικά και από τον Αλέξη Τσίπρα. Ως προς αυτό έχει σημασία η αναφορά του Ευάγγελου Βενιζέλου στα μετεκλογικά σενάρια. Ο κ. Βενιζέλος -που εκ του παρασκηνίου συμβουλεύει και έως ένα βαθμό επηρεάζει την ηγετική ομάδα της Χαριλάου Τρικούπη- είπε για τον Κυριάκο Μητσοτάκη: “πώς είναι δυνατόν να προτείνει συνεργασία (με το ΠΑΣΟΚ) μετά την δεύτερη κάλπη, όταν θα την έχει απορρίψει στην πρώτη;”. Πιθανώς να δείχνει ένα δρόμο, ή να αποκαλύπτει τις προθέσεις του Νίκου Ανδρουλάκη, αν και θεωρείται σχεδόν βέβαιο πως θα εξαντλήσει κάθε δυνατότητα ώστε να μην συμμετάσχει σε κυβερνητικό σχήμα με κορμό ένα από τα δύο μεγάλα κόμματα γνωρίζοντας τις συνέπειες.

–Στον ΣΥΡΙΖΑ, εάν δεν κερδίσουν στις πρώτες κάλπες, γνωρίζουν πως το “απόθεμα” της Ν.Δ είναι σαφώς μεγαλύτερο από το δικό τους. Εν μέσω ακραίας πόλωσης και κλίματος “αγριότητας” στις 4 εβδομάδες που θα ακολουθήσουν η Ν.Δ θα συνθλίψει όλα τα μικρά κόμματα που βρίσκονται στα δεξιά της (Τζήμερος-Φαήλος, Μπογδάνος, Εμφιετζόγλου κ.ά), ίσως αφαιρέσει ένα μικρό ποσοστό από το αρκετά υψηλό που θα έχει συγκεντρώσει η Ελληνική Λύση του Κυριάκου Βελόπουλου, θα προκαλέσει μικρές αλλά όχι αμελητέες ροές από τις ακροδεξιές ψήφους που θα έχουν κρυφτεί στην αποχή (μετά τον αποκλεισμό του κόμματος Κασιδιάρη- εφόσον αυτή θα είναι η τελική απόφαση του Αρείου Πάγου), και φυσικά θα πάρει ένα μέρος των φηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ. Αντιστοίχως, ο ΣΥΡΙΖΑ έχει να πάρει, επίσης από το ΠΑΣΟΚ, ένα μεγάλο μέρος των ψηφοφόρων του Μερα25, πιθανώς και κάποιους από το ΚΚΕ και άλλα μικρά κόμματα της αριστεράς. Σε κάθε περίπτωση, η Ν.Δ μπορεί να “αλιεύσει” από μία αρκετά μεγαλύτερη δεξαμενή και αυτό της δίνει προβάδισμα.

–Τέλος, στην Κουμουνδούρου εκτιμούν πως ακόμα και εάν τελικά η Ν.Δ συγκεντρώσει μία οριακή ή έστω περιορισμένη αυτοδυναμία (151-155 έδρες), ή εάν συνεργαστεί με το ΠΑΣΟΚ (το οποίο προφανώς θα διασπαστεί), η επόμενη διακυβέρνηση θα είναι βραχύβια, συγκρουσιακή και θα έχει μπροστά της τεράστια κοινωνικά, οικονομικά και εθνικά ζητήματα (ελληνοτουρκικά). Ουσιαστικά, όπως λένε, εφόσον το ΣΥΡΙΖΑ έχει συγκεντρώσει στις δεύτερες κάλπες ποσοστό αισθητά μεγαλύτερο από αυτό του 2019, θα παραμείνει σε τροχιά σκληρής (αξιωματικής) αντιπολίτευσης που εκτιμάται πως θα τον φέρει στην εξουσία σε πρόωρες εκλογές που θα προκληθούν από τις ραγδαίες εξελίξεις και τις αναμετρήσεις για την τοπική αυτοδιοίκηση (Οκτώβριο), τις ευρωεκλογές (Μάϊος 2024) και την εκλογή Προέδρου Δημοκρατίας (2025).

Ειδικότερα η απόφαση της Ολομέλειας του ΣτΕ αναφέρει ότι οι διατάξεις στους Νόμους 4623/2019 και 4625/2019, που δίνουν υπερενισχυμένη εκπροσώπηση επί των εδρών στη διοικούσα παράταξη στην Οικονομική Επιτροπή και την Επιτροπή Ποιότητας Ζωής έναντι των εδρών της αντιπολίτευσης «καθ’ ο μέρος καταλαμβάνουν τη δημοτική περίοδο που διανύεται μετά τις εκλογές, έρχονται σε αντίθεση με τις διατάξεις των άρθρων 5 παρ. 1, 52 και 102 παρ. 2 του συντάγματος».

• «Οι εν λόγω διατάξεις κατά το μέρος που καταλαμβάνουν την αμέσως επομένη των δημοτικών εκλογών περίοδο μετέβαλαν εκ των υστέρων το πλαίσιο ασκήσεως του κατοχυρούμενου στο σύνταγμα δικαιώματος εκλογής των αρχών των ΟΤΑ» αναφέρει η απόφαση του ΣτΕ.

Με δεδομένο ότι «η εκφρασθείσα θέληση των εκλογέων είχε διαμορφωθεί κατά συνεκτίμηση», το ΣτΕ υπογραμμίζει ότι «οι αποφάσεις που αφορούν σημαντικές αρμοδιότητες του δήμου λαμβάνονται από το Δημοτικό Συμβούλιο, όργανο διοικήσεως του δήμου με άμεση δημοκρατική νομιμοποίηση, απαιτουμένων ενδεχομένως ευρύτερων συναινέσεων για την επίτευξη πλειοψηφίας και από δημοτικούς συμβούλους που δεν εξελέγησαν με τον συνδυασμό του δημάρχου».

Το ΣτΕ υπογραμμίζει ότι το αρμόδιο όργανο για τη λήψη αποφάσεων στους δήμους είναι το Δημοτικό Συμβούλιο και όχι η Οικονομική Επιτροπή και η Επιτροπή Ποιότητας Ζωής.

Στην απόφασή της η Ολομέλεια του ΣτΕ αναφέρει:

• «Εξάλλου, κατά τον χρόνο ψηφίσεως των σχετικών διατάξεων, δεν είχε δοκιμαστεί στην πράξη η εφαρμογή του συστήματος της απλής αναλογικής που είχε εισαχθεί με τον Ν. 4555/2018 στη διοίκηση των δήμων προκειμένου να δικαιολογείται από επιτακτικούς λόγους δημοσίου συμφέροντος, αναγόμενους στην ομαλή λειτουργία αυτών, η τόσο σοβαρή και έντονη επέμβαση του νομοθέτη στη θέληση των εκλογέων με την εφαρμογή των επίδικων ρυθμίσεων και κατά την τρέχουσα δημοτική περίοδο».

Να σημειωθεί ότι η υπόθεση προσφυγής ξεκίνησε από τη Βέροια και τη δημοτική παράταξη Προτεραιότητα στον Πολίτη με επικεφαλής τον Αντώνη Μαρκούλη και τον δημοτικό σύμβουλο της ίδιας παράταξης Κωνσταντίνο Τροχόπουλο.

• «Διάταξη-διάταξη η ολομέλεια του ΣτΕ ξηλώνει τον νόμο Θεοδωρικάκου για την Αυτοδιοίκηση» τονίζουν σε κοινή τους δήλωση ο τομεάρχης Εσωτερικών και αναπληρωτής τομεάρχης Εσωτερικών Κώστας Ζαχαριάδης και Μίλτος Χατζηγιαννάκης.

«Καταρρίπτονται οι κυβερνητικοί ισχυρισμοί περί “κυβερνησιμότητας”, αφού το ΣτΕ έκρινε πως δεν υπάρχουν λόγοι δημόσιου συμφέροντος που δικαιολογούσαν τις νομοθετικές αλλαγές» υπογραμμίζουν οι Κ. Ζαχαριάδης και Μ. Χατζηγιαννάκης.

Στο κρίσιμο θέμα της πολιτικής σταθερότητας μετά τις εκλογές , ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής δηλώνει ότι αφορά τους πάντες. Αναφέρει συγκεκριμένα: «Την πρώτη Κυριακή της απλής αναλογικής, με βάση τους συσχετισμούς που θα έχουν διαμορφώσει οι πολίτες, θα κριθούν οι προθέσεις όλων. Αν σκέφτονται και πολιτεύονται με όρους ειλικρινούς συναίνεσης και συνεργασίας ή με όρους προσωπικής πολιτικής διάσωσης».

«Πανέτοιμοι όποτε κι αν γίνουν οι εκλογές»

Δηλώνει αισιόδοξος για την εκλογική επιτυχία του κόμματός, καθώς υποστηρίζει ότι «στις εθνικές εκλογές θα αποδείξουμε ότι και θέλουμε και μπορούμε. Ο κ. Τσίπρας λέει ότι θα γίνουν το φθινόπωρο, ο κ. Μητσοτάκης μονότονα επαναλαμβάνει ότι οι εκλογές θα γίνουν στο τέλος της τετραετίας, εμείς θα είμαστε πανέτοιμοι όποτε κι αν γίνουν».

Προσθέτει, μάλιστα, ότι πιστεύει στη σοσιαλδημοκρατία γιατί θεωρεί τις ιδέες και τις αξιακές της προτεραιότητες κρίσιμες για το μέλλον της ανθρωπότητας. «Δίνουμε περιεχόμενο σε μία ποιοτική δημοκρατία, όχι μόνο ενισχύοντας τους θεσμούς του κράτους για περισσότερη διαφάνεια και αξιοκρατία αλλά και γιατί προσπαθούμε για να ενδυναμώσουμε τους θεσμούς συνεργασίας και αλληλεγγύης σε μια εποχή που γκρεμίζονται οι γέφυρες και ο σεβασμός στο διεθνές δίκαιο και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Όλες αυτές οι προκλήσεις επηρεάζουν άμεσα την ευημερία του Ελληνικού λαού», αναφέρει.

«Κανενός είδους προετοιμασία, ειδικά στα ενεργειακά ζητήματα από την ΕΕ»

Ο κ. Ανδρουλάκης επικρίνει έντονα τη στάση της ΕΕ στον πόλεμο της Ουκρανίας, κατηγορώντας τις Ευρωπαϊκές ηγεσίες πως από το 2014 με την παράνομη προσάρτηση της Κριμαίας υπήρχαν πολλά σημάδια, που έπρεπε να τα είχαν λάβει σοβαρά υπόψη τους. Επισημαίνει ότι δεν υπήρξε κανενός είδους προετοιμασία, ειδικά στα ενεργειακά ζητήματα αλλά και στην άμυνα και την ασφάλεια ώστε να έχει θωρακιστεί η Ευρώπη από σε μία ενδεχόμενη κλιμάκωση της επιθετικότητας του Πούτιν. «Να είχαμε προχωρήσει σε μία πραγματική Ενεργειακή Ένωση, ώστε μέσω της εγχώριας παραγωγής ενέργειας και καλύτερες διασυνδέσεις μεταξύ των κρατών, θα έπρεπε ακόμα να είχαμε κάνει περισσότερα βήματα στον τομέα της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής άμυνας και ασφάλειας που προχωράμε με ρυθμούς χελώνας», λέει ο Νίκος Ανδρουλάκης.

«Ο Ταγίπ Ερντογάν θα κάνει τα πάντα για να κρατηθεί στην εξουσία»

Ιδιαίτερα επικριτικός είναι στην εξωτερική πολιτική που ασκεί η κυβέρνηση λέγοντας χαρακτηριστικά πώς με «πυροτεχνήματα» δεν γίνεται. «Περάσαμε πολύ γρήγορα από την «νέα σελίδα στις Ελληντουρκικές σχέσεις» που έλεγε ο πρωθυπουργός μετά τη συνάντησή του με τον Πρόεδρο Ερντογάν σε μία νέα περίοδο όξυνσης, με την Τουρκία να ζητά την αποστρατικοποίηση των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου και να αμφισβητεί ευθέως την εθνική μας κυριαρχία», ενώ κατακρίνει την όξυνση που επιδιώκει ο Ταγίπ Ερντογάν. « Θα κάνει τα πάντα για να κρατηθεί στην εξουσία. Θα εργαλειοποιήσει κάθε δυνατότητα που έχει, το προσφυγικό, τον πόλεμο στην Ουκρανία, το αίτημα εισόδου Φινλανδίας και Σουηδίας, θα προσπαθήσει να θέσει εκτός νόμου το φιλοκουρδικό κόμμα HDP. Γι’ αυτό θα πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι και στο Αιγαίο αλλά και την Ανατολική Μεσόγειο. Στην Κύπρο, ήδη έχουμε ένα νέο μπαράζ προκλήσεων στην περίκλειστη περιοχή της Αμμοχώστου. Όλα αυτά όμως χωρίς να δημιουργούμε πανικό στους πολίτες με επικίνδυνες διαρροές, όπως αυτές που προήλθαν από το υπουργείο ‘Αμυνας. Οφείλουμε να ενισχύουμε την αποτρεπτική μας δύναμη χωρίς τυμπανοκρουσίες εσωτερικής κατανάλωσης», υποστηρίζει ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ- Κινήματος Αλλαγής.

Ο Νίκος Ανδρουλάκης ασκεί δριμεία κριτική στη στάση της ηγεσίας της ΕΕ απέναντι στην προκλητικότητα του Τούρκου Προέδρου καθώς υποραμμίζει ότι «στον τομέα της ‘Αμυνας είναι αναγκαίο να προχωρήσουμε σε μία μεγαλύτερη εμβάθυνση που θα επιτρέπει να νιώθουν το ίδιο ασφαλείς οι πολίτες της Ευρώπης είτε μένουν στην Εσθονία και τη Φινλανδία είτε στην Ελλάδα και την Κύπρο. Πρέπει να έχουμε ένα κοινό πλαίσιο εξαγωγών όπλων από Ευρωπαϊκά κράτη προς τρίτες χώρες. Δεν είναι απλά ζήτημα αλληλεγγύης η επιβολή εμπάργκου όπλων στην Τουρκία, αλλά σταθερότητας της ευρύτερης περιοχής, να μην εξοπλίζονται αυταρχικοί ηγέτες που απειλούν την εδαφική ακεραιότητα δύο κρατών-μελών. Ηγέτες που προκρίνουν αναθεωρητικά σχέδια και καταδυναστεύουν τους λαούς τους πρέπει να έχουν κοινή αντιμετώπιση».

Για τα τιμολόγια ρεύματος και το πλαφόν στις τιμές λιανικής

Για το «καυτό» θέμα της ακρίβειας στα τιμολόγια ρεύματος, επαναλαμβάνει τη πρότασή του να μπεί πλαφόν στις τιμές λιανικής για να υπάρχει μία δίκαιη κατανομή του κόστους μεταξύ καταναλωτών, κράτους και μεγάλων ηλεκτροπαραγωγών, αλλά και τη φορολόγηση των υπερκερδών των εταιρειών ενέργειας. «Τότε η κυβέρνηση μας κατηγορούσε για λαϊκισμό, ενώ τώρα αν και παραδέχεται το πρόβλημα, προσπαθεί τεχνηέντως να βρει τρόπους για να αποκρύψει το πραγματικό ύψος των υπερκερδών. Είχαν το θράσος μάλιστα να μας κατηγορήσουν ότι λειτουργούμε σαν Πόντιος Πιλάτος που δεν ψηφίσαμε την τροπολογία τους που όχι απλώς ψαλιδιζει σημαντικά τα υπό φορολόγηση κέρδη σε σχέση με το πόρισμα της ΡΑΕ, αλλά παραπέμπει πάλι στο μέλλον, σε νέα υπουργική απόφαση, που θα προσδιορίσει το τελικό ποσό. Η Νέα Δημοκρατία προφανώς, δεν θέλει να δυσαρεστήσει ισχυρά συμφέροντα. Στα καύσιμα και σε μια σειρά άλλων βασικών αγαθών έχουμε προτείνει αναλογική μείωση του ειδικού φόρου κατανάλωσης και των άλλων έμμεσων φόρων σε σχέση πάντοτε με την υπεραπόδοση των φορολογικών εσόδων από ΦΠΑ που έχει το κράτος λόγω των ανατιμήσεων», υπογραμμίζει ο κ. Ανδρουλάκης.

«Οι δημοσιονομικές επιλογές της κυβέρνησης Μητσοτάκη θυμίζουν έντονα την περίοδο Καραμανλή»

Αιχμηρή είναι η κριτική που ασκεί στη οικονομική πολιτική που ακολουθεί η κυβέρνηση της ΝΔ λέγοντας χαρακτηριστικά ότι τα μέτρα ενίσχυσης από την κυβέρνηση, της τάξης των 43 δισ. στη διετία 2020-2021, δεν ήταν στοχευμένα. «Για ποια άραγε ανθεκτική οικονομία μιλάμε; Οι δημοσιονομικές επιλογές της κυβέρνησης Μητσοτάκη θυμίζουν έντονα την περίοδο Καραμανλή», τονίζει. Ειδικότερα για το Ταμείο Ανάκαμψης ο κ. Ανδρουλάκης θεωρεί απαραίτητο να υπάρξει αναπροσανατολισμός δράσεων με μεγάλα εμβληματικά έργα που αλλάζουν το τοπίο και ταχύτερη υλοποίηση για να μην χαθούν πόροι.

Επιμένει στη βασική πρότασή του για το δημογραφικό, την πρόσβαση κυρίως των νέων σε αξιοπρεπή κατοικία για να μπορούν να ξεκινήσουν τη ζωή τους, μαζί με πρόσβαση σε καλής ποιότητας δημόσιες υπηρεσίες υγείας και παιδείας. Όσον αφορά το νομοσχέδιο για τα ΑΕΙ που παρουσίασε η κυβέρνηση ο Νίκος Ανδρουλάκης παραηρεί δηκτικά πώς η διαβούλευση ήταν αρχικά 14 ημερών και παρατάθηκε για μία ακόμα εβδομάδα, ενώ για τον αντίστοιχο νόμο του ΠΑΣΟΚ το 2011, ο διάλογος είχε κρατήσει 14 ολόκληρους μήνες.

Επί των προτάσεων που περιλαμβάνει σημειώνει πώς «μειώνει το αυτοδιοίκητο των πανεπιστημίων, δίνει υπερεξουσίες στον Πρύτανη που για πρώτη φορά δεν εκλέγεται αλλά ουσιαστικά διορίζεται, ενώ επαναφέρει ρυθμίσεις που προωθούν τα κατεστημένα και την οικογενειοκρατία στο πανεπιστήμιο. Είναι χαρακτηριστικό ότι καταργείται η διάταξη για την ακαδημαϊκή κινητικότητα που είχαμε θεσμοθετήσει και δεν επέτρεπε να εκλεγεί κάποιος καθηγητής στο ίδιο ίδρυμα που έχει κάνει όλες του τις σπουδές, από το πτυχίο μέχρι το διδακτορικό»

του ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΚΟΤΡΩΤΣΟΥ

Παρότι ο Νίκος Ανδρουλάκης συναντήθηκε πρόσφατα με τον δεύτερο, διεκδικώντας έμμεσα την αποκλειστικότητα της σχέσης με τους Ευρωπαίους Σοσιαλιστές, ο Αλέξης Τσίπρας συνεχίζει αδιαλείπτως να απολαμβάνει την σχέση “παρατηρητή” με το PES. Από την στιγμή, εδώ και χρόνια, που ο πρώην πρόεδρος της Γαλλίας, σοσιαλιστής Φρανσουά Ολάντ, “εγγυήθηκε” γι’ αυτόν, ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ παραμένει “golden member” της συγκεκριμένης ευρωπαϊκής πολιτικής οικογένειας, ως το μεγαλύτερο κόμμα της Αριστεράς στην Ε.Ε.

Η ομιλία Τσίπρα στο συνέδριο περιέλαβε πέντε προτάσεις-δεσμεύσεις, οι οποίες, για κάθε προσεκτικό παρατηρητή, ήταν “tailor made” για μία μελλοντική συνεργασία του νέου ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ με το ΚΙΝ.ΑΛ που οσονούπω θα μετονομαστεί σε ΠΑΣΟΚ-Δημοκρατική Συμπαράταξη. Κάλλιστα θα μπορούσαν να αποτελέσουν την βάση μιας προγραμματικής σύγκλισης. Ιδιαίτερα εάν ο Αλέξης Τσίπρας κάνει και τα αναγκαία επόμενα βήματα αυτοκριτικής σχετικά με “βαριές κουβέντες” που είχαν ειπωθεί εναντίον του ΠΑΣΟΚ την σκληρή και διχαστική περίοδο του πρώτου μνημονίου.

Μια πρόσφατη ανάρτηση του υποψηφίου για την ηγεσία του ΚΙΝ.ΑΛ, πολιτικά έμπειρου, μετριοπαθούς, και με ευκρινή πασοκική σφραγίδα Χάρη Καστανίδη, δεν διέλαθε της προσοχής των ηγετικών στελεχών της Κουμουνδούρου.

“Οι μετεκλογικές συνεργασίες δεν προλέγονται.
Προκύπτουν από τους εκλογικούς συσχετισμούς δυνάμεων το βράδυ των εκλογών και, κυρίως, προϋποθέτουν ιδεολογικά και προγραμματικά κριτήρια, που καθιστούν προφανείς τη σύγκλιση των πλησιεστέρων και την απόκλιση των διεστώτων.”, είπε χαρακτηριστικά ο κ. Καστανίδης, κάτι που εκλαμβάνεται ως μήνυμα και προς το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης, αλλά και το δικό του κόμμα.

Προ ημερών, από το Φόρουμ των Δελφών, το ιστορικό στέλεχος του ΠΑΣΟΚ Κώστας Σκανδαλίδης είπε πως μαθηματικά, τουλάχιστον, μπορεί να προκύψει συνεργασία για τον σχηματισμό κυβέρνησης από την κάλπη της απλής αναλογικής και χωρίς το πρώτο κόμμα.

Όλα ξεκίνησαν, όταν ο συντονιστής της συζήτησης και δημοσιογράφος Ιορδάνης Χασαπόπουλος ρώτησε τον πρώην υπουργό του ΠΑΣΟΚ, τι έχει να πει για τις συνεργασίες, αφού δεν προκύπτει κυβέρνηση χωρίς τη συμμετοχή του πρώτου κόμματος.

«Τι λέτε, πώς δεν γίνεται. Γίνεται» απάντησε ο Κώστας Σκανδαλίδης, προκαλώντας την άμεση αντίδραση της Νάντιας Γιαννακοπούλου, η οποία του απάντησε πως αυτό που λέει δεν αποτελεί επίσημη θέση του Κινήματος Αλλαγής. Ο κ. Σκανδαλίδης δεν είναι εξ εκείνων που λένε πράγματα απλώς για να τα πουν. Η δε αντίδραση της κ. Γιαννακοπούλου ανέδειξε την διάσταση των απόψεων που υπάρχουν στο ΚΙΝ.ΑΛ, αφού για μερίδα στελεχών (κυρίως εκείνα που συντάχθηκαν με την υποψηφιότητα του Ανδρέα Λοβέρδου, αλλά και την Εύα Καϊλή) ακόμα και η πιθανότητα συνεργασίας με τον ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ ισοδυναμεί με casus belli.

Ωστόσο, η συζήτηση έχει ήδη αρχίσει. Η πρόταση και πρόσκληση Τσίπρα από το συνέδριο αποτελεί το πρώτο επεισόδιο και είναι βέβαιο πως θα ακολουθήσουν πολλά ακόμα, μετά το συνέδριο του ΚΙΝ.ΑΛ και την απευθείας εκλογή συλλογικής ηγεσίας του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης που θα δώσει στον αρχηγό του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ την απόλυτη ελευθερία κινήσεων.

Προσώρας, ο Νίκος Ανδρουλάκης παρακολουθεί από απόσταση ασφαλείας αυτή τη συζήτηση. Αποτελεί όρο πολιτικής επιβίωσης να καταγγέλει εξίσου τον Κυριάκο Μητσοτάκη για τις κυβερνητικές πολιτικές, και τον Αλέξη Τσίπρα για το κυβερνητικό του παρελθόν. Αυτή την τακτική θα την συνεχίσει ευλαβικά μέχρι και τις εκλογές, αποσκοπώντας στον “εισοδισμό” (ψηφοφόρων) από τη Ν.Δ και τον ΣΥΡΙΖΑ. Όμως, οι τελευταίες δημοσκοπήσεις άρχισαν να του στέλνουν κάποια μηνύματα.

Οι εισροές από τα δύο μεγαλύτερα κόμματα φαίνεται πως έχουν σχεδόν ολοκληρωθεί και η δημοσκοπική καταγραφή του ΚΙΝ.ΑΛ δεν μπορεί να ξεπεράσει το 14%, με μία τάση μικρής μείωσης (έως το 12%) το τελευταίο διάστημα. Όμως, ακόμα κι αν η πολιτική ουδετερότητα αποδίδει, η συνέχιση του κύματος θυμού και απογοήτευσης για τις κυβερνητικές πολιτικές ως προς την ακρίβεια θα τον ωθεί αναγκαστικά σε ακόμα πιο σκληρή αντιπολίτευση και ψυχολογικά θα τον φέρνει πιο κοντά στον πυρήνα του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ.

Η πόλωση και η παρατεταμένη προεκλογική περίοδος συρρικνώνει την δυναμική του τριπολισμού, η σύγκρουση θα εστιάζεται μεταξύ του Κυριάκου Μητσοτάκη και του Αλέξη Τσίπρα και τα διλήμματα θα γίνονται ολοένα και εντονότερα. Η ομολογία, δε, από τον πρωθυπουργό ότι είναι μάλλον ανέφικτος ο στόχος της αυτοδυναμίας, αναδεικνύει έτι περαιτέρω το θέμα των κυβερνήσεων συνεργασίας, και επ΄ αυτού το ΚΙΝ.ΑΛ ως τρίτο κόμμα θα καλείται πλέον να απαντήσει το ερώτημα “με ποιόν και πώς;”.

Η αγωνία για την Χαριλάου Τρικούπη θα γίνεται πιο έκδηλη όσο πλησιάζουμε προς τις εκλογές διότι ο Νίκος Ανδρουλάκης κατανοεί πως η επιτήδεια, έως τώρα, ισορροπία του μεταξύ της κυβέρνησης και της αξιωματικής αντιπολίτευσης έχει ημερομηνία λήξης το βράδυ της πρώτης αναμέτρησης με την απλή αναλογική.

Σε αυτή την κάλπη θα σημειώσει το μεγαλύτερο ποσοστό που μπορεί να συγκεντρώσει το κόμμα του και εκείνη τη στιγμή το διαπραγματευτικό του ατού θα είναι ισχυρότερο από ποτέ.

Εάν αφήσει να παρέλθει αυτός ο χρόνος, και η αδυναμία σχηματισμού κυβέρνησης οδηγήσει σε δεύτερη κάλπη με το νέο εκλογικό νόμο, αντιμετωπίζει τον κίνδυνο να συνθλιβεί στις μυλόπετρες της πιο σκληρής εκλογικής συγκρουσης των τελευταίων ετών (μεταξύ Ν.Δ και ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ) και να επιστρέψει σε εκλογικό ποσοστό πιο κοντά σε εκείνο που συγκέντρωσε το ΚΙΝ.ΑΛ στις εκλογές του 2019.

Η νύχτα της απλής αναλογικής θα είναι δύσκολη για τον αρχηγό του ΚΙΝ.ΑΛ, ακόμα κι αν στην Χαριλάου Τρικούπη επικρατεί ενθουσιασμός για ένα πολύ καλό εκλογικό αποτέλεσμα. Η απόφαση που θα λάβει τις επόμενες ημέρες, ειδικά όταν ως τρίτο κόμμα λάβει εντολή σχηματισμού κυβέρνησης, θα είναι εξαιρετικά κρίσιμη.

Εάν πρώτο κόμμα από την κάλπη της απλής αναλογικής αναδειχθεί η Ν.Δ, θα πρέπει να εξηγήσει γιατί θα συνεργαστεί μαζί της όταν το πρόταγμά του είναι επίμονα η “σοσιαλδημοκρατική διακυβέρνηση”. Μπορεί οι έννοιες να είναι ελαστικές στην πολιτική, μία κυβερνητική σύμπραξη με τη Ν.Δ, όμως, πόρρω απέχει από τα χαρακτηριστικά του σοσιαλδημοκρατικού κοινού τόπου. Θα ξυπνήσει, δε, το φάντασμα της συγκυβέρνησης Σαμαρά-Βενιζέλου και είναι βέβαιο πως οι διαρροές προς τον ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ θα είναι μεγάλες.

Εάν πρώτο κόμμα αναδειχθεί ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, τα πράγματα είναι μάλλον ευκολότερα ως προς το προγραμματικό περιεχόμενο μιας κυβερνητικής σύγκλισης, ωστόσο και τότε θα σημειωθούν διαρροές στελεχών -και λιγότερο ψηφοφόρων- που βγάζουν φλύκταινες στην προοπτική μιας συνύπαρξης με τον Αλέξη Τσίπρα. Η “απόδραση” με κάποια πρόταση για συγκυβέρνηση των τριών κομμάτων (Ν.Δ, ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, ΚΙΝ.ΑΛ) είναι μάλλον απίθανο να έχει τύχη.

Του Σωτήρη Μπολάκη

Η επιμονή του να παρουσιάζεται ως κυρίαρχη πολιτική δύναμη και να διεκδικεί με επικοινωνιακή αυτάρκεια την αυτοδυναμία υποχρεώθηκε σε ολική αναδίπλωση βλέποντας ότι πλέον ούτε οι φανερές δημοσκοπήσεις μπορούν να συντηρήσουν αυτό το ηγεμονικό προφίλ. Τσίπρας και Ανδρουλάκης εν θερμώ συμφωνούν τώρα από άλλη αφετηρία ο καθένας αλλά με την ίδια κατάληξη στην ανάγκη συνεργασιών μετά τις εκλογές με την απλή αναλογική.

Το πολιτικό τοπίο έχει μεταμορφωθεί πλήρως σε αυτό που από την πρώτη στιγμή είχε στο μυαλό του ο κ. Τσίπρας όταν ψήφιζε την αλλαγή του εκλογικού νόμου εισάγοντας το σύστημα της απλής αναλογικής. Πλέον οι προγραμματικές συνεργασίες μπαίνουν στην ημερήσια διάταξη και τείνουν να αντικαταστήσουν στη συνείδηση των πολιτών την έννοια της σταθερότητας σε ένα κυβερνητικό σχήμα.

• Ήδη ο Αλέξης Τσίπρας μετά και τις πρώτες αντιδράσεις κυβερνητικών παραγόντων αλλά και του ίδιου του προέδρου του ΚΙΝΑΛ ο οποίος εξαπέλυσε σκληρή επίθεση στον κ. Μητσοτάκη για το «στυγνό τακτικισμό του», θέτει το δίλημμα Μητσοτάκη στην ακριβώς αντίθετη διάστασή του.

Φέρνοντας ως παράδειγμα την ίδια την ισχυρή πλειοψηφία της κυβέρνησης της ΝΔ αντιστρέφει το επιχείρημα της μονοκομματικής σταθερότητας δείχνοντας πόσο πιο αποσταθεροποιημένο είναι το οικονομικό και πολιτικό περιβάλλον.

Αρκεί να δει κανείς, όπως σημειώνουν από την Κουμουνδούρου, τις “οβιδιακές μεταπτώσεις και μεταστροφές του ίδιου του Πρωθυπουργού όταν μέσα σε λιγότερο από μια εβδομάδα και την αχαλίνωτη δημοσκοπική πτώση του πέρασε από το «αυτοδυναμία ή χάος» σε συνεργατικά σχήματα διακυβέρνησης με το Αλέξη Τσίπρα να μετατρέπει το δίλημμα του αντιπάλου του σε «σταθερότητα ή Μητσοτάκης»“.  

Τριπολισμός  

Μιλώντας στο Ionian TV ο κ. Τσίπρας δεν άφησε την ευκαιρία να φύγει από τα χέρια του. Ο διάλογος πλέον γίνεται μεταξύ τριών και η κυβέρνηση καλείται τώρα και επίσημα να απαντά σε δυο. Για την ώρα φαίνεται να σπάει ο διπολισμός μεταξύ ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ και στη συζήτηση να μπαίνει ανοιχτά το ΚΙΝΑΛ, ωστόσο ο πρώην Πρωθυπουργός θα βάλει το δίλημμα σε μια και μοναδική διάσταση: “Να φύγει η Δεξιά.”

• «Δεν νομίζω ότι ο κ. Ανδρουλάκης λοιπόν – εκτός αν ήθελε να αυτοκτονήσει πολιτικά – θα πήγαινε να συνεργαστεί με τον κ. Μητσοτάκη σε μια κυβέρνηση που κάθε άλλο παρά σοσιαλδημοκρατικής κατεύθυνσης είναι» είπε στο αχαϊκό κανάλι.

Το τέλος του διπολισμού το περιέγραψε πρώτος ο κ. Βενιζέλος στο Συνέδριο του οικονομικού Ταχυδρόμου με δυο βασικές επισημάνσεις, καυτές για τα δυο κόμματα της αντιπολίτευσης και με την παραδοχή ότι το πολιτικό παιχνίδι γίνεται πλέον πολύ πιο ενδιαφέρον.

Όπως είπε «όταν έλεγε η Νέα Δημοκρατία, ο κύριος Μητσοτάκης, οπωσδήποτε αυτοδυναμία, οι άλλοι έλεγαν, εντάξει, εμείς είμαστε ελεύθεροι, δεν μπαίνουμε σε κανένα δίλλημα, κυρίως το ΚΙΝΑΛ ως ο μεσαίος χώρος, ας το πούμε έτσι. Ο κύριος Τσίπρας, από την άλλη μεριά, απολάμβανε τα προνόμια ενός διπολισμού, ο οποίος μπορεί να είναι εν πολλοίς τεχνητός.Τώρα αυτό δεν υπάρχει, από χθες».

Ο καθένας στο μπόι του

Ο παρονομαστής όλων αυτών των εξελίξεων παραμένει η απλή αναλογική. Κι αν ο κ. Ανδρουλάκης αρνείται τη συνεργασία στον Μητσοτάκη στις δεύτερες κάλπες με το εκλογικό νόμο του μπόνους στο πρώτο κόμμα τότε τα πράγματα γίνονται πολύ πιο δύσκολα για τον κ. Μητσοτάκη.

Γιατί αν ο κ. Μητσοτάκης έχει εδώ και αρκετό καιρό αποκλείσει τη σοσιαλδημοκρατική κατεύθυνση του Νίκου Ανδρουλάκη τότε όπως ρωτά ευθέως ο κ. Τσίπρας δημόσια τον πρωθυπορυγό “θα πρέπει να απαντήσει με ποιόν”;

• «Αν ο σχεδιασμός του είναι να συνεργαστεί με τον κ. Βελόπουλο να κάνει κυβέρνηση, ας το πει» σημείωσε δηκτικά ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ για να προβάλει ακόμη πιο έντονα το επιχείρημά του για την ανάγκη να φύγει η νεοφιλελεύθερη κυβέρνηση.

Πάντως και η στάση του πρόεδρου του ΚΙΝΑΛ γεννά ερωτήματα όπως για παράδειγμα αν τελικά ο κ. Μητσοτάκης του προτείνει συνεργασία από την πρώτη Κυριακή αποδεικνύοντάς του ότι όντως εννοεί τη συνεργασία.

Σε κάθε περίπτωση ο κ. Ανδρουλάκης βλέπει μια πολύ σημαντική ευκαιρία στην απλή αναλογική για τον ίδιο και το κόμμα του. Την πρώτη Κυριακή όλα τα κόμματα θα μετρήσουν τις πραγματικές τους δυνάμεις και εκεί ο κ. Ανδρουλάκης αυτή τη στιγμή έχει βάσιμους λόγους να εκτιμά το κόμμα έχει πιθανότητες ακόμη και διπλασιασμού των ποσοστών του. Και αυτή είναι πολύ στέρεη βάση για τον ίδιο να μπει σε συζητήσεις για προγραμματικές συνεννοήσεις και διαπραγματεύσεις για το σχηματισμό κυβέρνησης και μάλιστα από θέση ισχύος. Ο ίδιος το έχει περιγράψει και στην ΚΕ αλλά και χθες στο φόρουμ του Οικονομικού Ταχυδρόμου ως «την πλευρά των κινητών των εκλογών» στην οποία προσδοκεί να βρεθεί με τους άλλους δυο απέναντί του ως ηττημένους, αφού θα έχουν μικρότερα ποσοστά στην κάλπη σε σχέση με τις προηγούμενες εκλογές.

Αντιφάσεις

Διαβάζοντας πάντως από την Κουμουνδούρου τη νέα στρατηγική του κ. Μητσοτάκη βλέπουν, όπως λένε, ότι ο ίδιος βρίσκεται σε επικοινωνιακό βέρτιγκο – με βάση και τις διαρροές του ίδιου του Μεγάρου Μαξίμου – και πέφτει από την μια αντίφαση στην άλλη. Από τη μη αποδοχή της σοσιαλδημοκρατίας ως εν δυνάμει εταίρο πέρασε στην ανάγκη συνεργατικών σχημάτων ενώ την ίδια στιγμή χωλαίνει στην επικοινωνιακή του λογική απαξιώνοντας το βασικότερο εργαλείο την απλή αναλογική επαναφέροντας τώρα την τακτική της χαλαρής ψήφου απαξιώνοντας την κάλπη της πρώτης Κυριακής.

Σημειολογικά ίσως το πιο εντυπωσιακό στη γενικότερη στάση του κ. Μητσοτάκη όπως τον διαβάζουν στο ΣΥΡΙΖΑ είναι το γεγονός ότι με αυτή την απαξίωση της απλής αναλογικής ενισχύει ο ίδιος το φαινόμενο της αποσυσπείρωσης του κόμματός του την ώρα μάλιστα που παραδέχεται πλέον τη ραγδαία φθορά του και ότι ουσιαστικά ήταν ένα μύθος που καλλιεργήθηκε με συστηματική φροντίδα από το επιτελικό κράτος περί δυνατότητας επίτευξης αυτοδυναμίας μέσα μεθοδολογικές ακροβασίες των δημοσκόπων, όπως επισημαίνουν.

• Πάντως από το περιβάλλον του προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ έχουν κάθε λόγο να αισθάνονται μια πρώτη ικανοποίηση. Πρόκειται για μια πρώτη στα σημεία και μέσα σε ένα περιβάλλον μονοκαλλιέργειας της κοινής γνώμης για περισσότερο από δυο χρόνια. Τα στοιχεία εξάλλου του τηλεοπτικού μεριδίου στην προβολή της κυβέρνησης και των κομμάτων αντιπολίτευσης είναι πραγματικά αποκαλυπτικά.

Η δημοσκόπηση της MRB μπορεί να θεωρηθεί και ως η δημοσκόπηση ορόσημο της αντιστροφής του κλίματος στην κοινή γνώμη ωστόσο από το επικοινωνιακό επιτελείο του Αλέξη Τσίπρα συγκρατούν, εκτός από την ραγδαία πτώση της ΝΔ κατά δυο μονάδες και τη μιάμιση μονάδα που κέρδισε ο ΣΥΡΙΖΑ, την αισθητή υπεροχή του ΣΥΡΙΖΑ στο ζήτημα της ακρίβειας.

• Συγκρίνοντας δυο βασικά ποιοτικά ευρήματα της μέτρησης καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι ήδη στο κομβικό ζήτημα της επιβίωσης των πολιτών οι ερωτηθέντες απαντούν ότι μόλις ένα 19,1% θεωρεί ότι τα μέτρα για την ακρίβεια είναι αποτελεσματικά όταν στο ερώτημα όπως παρατηρούν το 27,8% των πολιτών θεωρεί ότι ο ΣΥΡΙΖΑ θα προσέφερε αποτελεσματικότερη στήριξη για το θέμα της ακρίβειας.

Αντιπαραβάλλοντας αυτά τα δυο στοιχεία στην Κουμουνδούρου βλέπουν για πρώτη φορά και σε δημοσιευμένα στοιχεία μια καθαρή υπεροχή και προβάδισμα του ΣΥΡΙΖΑ έναντι της ΝΔ που αγγίζει τις εννιά μονάδες και συγκεκριμένα μια διαφορά της τάξης του 8,7%.

Κι αυτή όπως σημειώνουν είναι και η μαγιά για των πολιτικών εξελίξεων σε επίπεδο κοινωνίας που φτάνει ταχύτατα στο σημείο βρασμού.