Στην πρώτη σύσκεψη έλαβαν μέρος η ηγεσία του Πυροσβεστικού Σώματος, ο αντιστράτηγος-διοικητής της Μονάδας Μελετών και Κατασκευών του ΓΕΕΘΑ, Μιχαήλ Κλούβας, ο γενικός επιθεωρητής Νοτίου Ελλάδος της ΕΛΑΣ, Γεώργιος Μιχαλόπουλος, ο υποστράτηγος της ΕΛΑΣ, Παναγιώτης Κολλίντζας, ο υπαρχηγός Β’ του Λιμενικού Σώματος, Τρύφων Κοντιζάς και ο πρόεδρος του ΕΚΑΒ, Νίκος Παπαευσταθίου.

Ολοκληρώσαμε, πριν από λίγο, την έκτακτη σύσκεψη για την Αντιπλημμυρική Θωράκιση της Αττικής, με τον Υπουργό Πολιτικής Προστασίας @Vkikilias , στελέχη του Πυροσβεστικού Σώματος και της Πολιτικής Προστασίας, των Ενόπλων Δυνάμεων, της ΕΛΑΣ, του ΕΚΑΒ, καθώς και με την συμμετοχή των… pic.twitter.com/tIOe6UwdJK

— Nikos Hardalias (@nhardalias) November 9, 2024

Στη δεύτερη σύσκεψη συμμετείχαν στελέχη και διευθυντές υπηρεσιών της Περιφέρειας Αττικής και εκπρόσωποι όλων των δμων του λεκανοπεδίου (δήμαρχοι, αντιδήμαρχο και αντιδήμαρχοι Πολιτικής Προστασίας).

«Ολοκληρώσαμε μία πολύ σημαντική σύσκεψη, μαζί με τον περιφερειάρχη Αττικής, Νίκο Χαρδαλιά, με αντικείμενο το πιο δύσκολο σενάριο, το οποίο ενδεχομένως κληθούμε να αντιμετωπίσουμε με πλημμυρικά φαινόμενα στην Αττική. Μαζί με τις Ένοπλες Δυνάμεις, την Ελληνική Αστυνομία, το Πυροσβεστικό Σώμα, το Λιμενικό Σώμα, το ΕΚΑΒ και όλες τις παραμέτρους και τις δυνατότητες που μας δίνει η κρατική μηχανή, έτσι ώστε να μπορέσουμε έγκαιρα να ειδοποιήσουμε με το 112, να απομακρύνουμε κόσμο από τους δρόμους, να υπάρχουν ενδεχομένως απαγορεύσεις κυκλοφορίας, να οργανώσουμε τις δυνάμεις μας στα σημεία εκείνα της Αττικής που είναι ευάλωτα, δηλαδή σε περιοχές και ρέματα τα οποία είναι επικίνδυνα ή μπαζωμένα ή σε περιοχές στις οποίες ο μέσος όρος ύψους είναι τέτοιος που ενδεχομένως θα κινδυνέψουν», δήλωσε ο κ. Κικίλιας.

Ο υπουργός πρόσθεσε πως στόχος τους είναι να μπορέσουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο να λειάνουν, να μικρύνουν, να «μαζέψουν» τις συνέπειες ενός τέτοιου φαινομένου. «Η συνεργασία είναι δεδομένη με όλους και η προσπάθεια γίνεται διακλαδικά και από κοινού και με τους δύο βαθμούς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης: Φυσικά με την Περιφέρεια της Αττικής αλλά και με τους κυρίες και τους κυρίους δημάρχους», σημείωσε.

Από την πλευρά του, ο περιφερειάρχης Αττικής τόνισε ότι πρόκειται για «μία σημαντική πρωτοβουλία του υπουργείου και του υπουργού». «Το πρώτο στάδιο, η πρώτη φάση αφορά τα επιχειρησιακά δεδομένα αντιμετώπισης μιας κατάστασης έντονου πλημμυρικού φαινομένου, ειδικά για την Αττική και ειδικά για την Αθήνα και τα μητροπολιτικά χαρακτηριστικά που έχει. Και την ίδια στιγμή, σε συνεργασία πάλι με το υπουργείο και με τους αρμόδιους κρατικούς φορείς και με τους δήμους, συνεχίζουμε το μεγάλο κομμάτι των καθαρισμών σε όλη την Αττική, αλλά και τη δρομολόγηση των μεγάλων αντιπλημμυρικών έργων που χρειάζεται η πρωτεύουσα και η Περιφέρεια Αττικής.

Τεσσερισήμισι εκατομμύρια κάτοικοι είναι το μεγάλο μας στοίχημα και νομίζω ότι όλα τα δεδομένα που αφορούν στην ωρίμανση των σχετικών μελετών, αλλά και στη χρηματοδότηση των μεγάλων έργων είναι εις γνώση της κυβέρνησης, οπότε όλοι μαζί προσπαθούμε να σχεδιάσουμε και να υλοποιήσουμε ό,τι χρειάζεται για να θωρακίσουμε καλύτερα την Αττική μας», ανέφερε ο κ. Χαρδαλιάς.

Εξετάστηκαν έργα που αποτελούν απόλυτη προτεραιότητα, πρωτίστως οι εν εξελίξει καθαρισμοί ρεμάτων καθώς και η ολοκλήρωση κατασκευής υποδομών, ενώ συζητήθηκαν δυνατότητες επίσπευσης των χρονοδιαγραμμάτων και πρόσθετα χρηματοδοτικά εργαλεία τα οποία θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν.

Στη σύσκεψη έλαβαν μέρος ο Περιφερειάρχης Αττικής Νίκος Χαρδαλιάς, ο Υπουργός Εσωτερικών Θοδωρής Λιβάνιος, ο Υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Χρήστος Σταϊκούρας, ο Υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος, ο Αναπληρωτής Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης, ο Υφυπουργός Θάνος Πετραλιάς, ο Υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ Γιώργος Μυλωνάκης και ο Γενικός Γραμματέας του Πρωθυπουργού, Στέλιος Κουτνατζής.

Ταυτόχρονα ο περιφερειάρχης Αττικής ζητά να προχωρήσει με γρηγορότερους ρυθμούς και σε συνεργασία με την κυβέρνηση, το ξεκαθάρισμα αρμοδιοτήτων και ο καταμερισμός ευθυνών κάθε φορέα, στα ζητήματα αντιμετώπισης φυσικών φαινομένων.

Επιπλέον και ενόψει των επικείμενων αλλαγών που προβλέπει η νέα «Χάρτα» της Αυτοδιοίκησης, ο κ. Χαρδαλιάς, τονίζει την ανάγκη οι περιφέρειες να αποκτήσουν ενισχυμένες αρμοδιότητες στα ζητήματα αντιμετώπισης φυσικών φαινομένων. «Άλλωστε για τα απαραίτητα έργα χρειάζεται και αυξημένη χρηματοδότηση, γεγονός που γνωρίζει πολύ καλά η κυβέρνηση και ήδη το οικονομικό επιτελείο ολοκληρώνει σύντομα τον αναμενόμενο σχεδιασμό διάθεσης κονδυλίων» σημειώνει ο ίδιος.

Υπενθυμίζεται ότι το πρωί ο περιφερειάρχης πραγματοποίησε αυτοψία στο ρέμα Καινούργιο του Δήμου Μαραθώνα, όπου επιθεώρησε τις εργασίες καθαρισμού, όπως έχει παραστεί και σε ανάλογες εργασίες άλλων ρεμάτων της Αττικής, καθώς επίσης και στον Κηφισό. Τέλος άμεση προτεραιότητα έχει δοθεί στα ρέματα και τα παραρέματα περιοχών των Δήμων Πεντέλης, Χαλανδρίου και Βριλησσίων, που έπληξε η πυρκαγιά του Αυγούστου

Ο κ. Κουρέτας τόνισε ότι υπάρχουν αρκετά σημεία συμφωνίας ανάμεσα στις προτάσεις των δύο πλευρών, ξεχώρισε ωστόσο ως θέμα διαφωνίας το ζήτημα της κατασκευής σήραγγας από την Κάρλα προς το Αιγαίο (περιοχή Καμάρι), τονίζοντας, πέραν του ζητήματος της μόνιμης θωράκισης της Θεσσαλίας, και την οικολογική διάσταση του προτεινόμενου έργου, σημειώνοντας πως «σε κάθε περίπτωση είναι περιβαλλοντικά πιο σωστό να μεταφέρονται τα νερά σε μια ανοιχτή θάλασσα, όπως το Αιγαίο, αντί για τον Παγασητικό».

Αναλυτικότερα, ο κ. Κουρέτας παρουσίασε τις προτάσεις της επιστημονικής ομάδας που συστάθηκε για το λόγο αυτό, σε συνεργασία με το δυναμικό του υπηρεσιακού μηχανισμού της περιφέρειας και των συνεργαζόμενων μηχανικών.

Όπως ειπώθηκε, «η Θεσσαλία αποτελεί τη μεγαλύτερη πεδιάδα της χώρας και το κέντρο της ελληνικής αγροτικής παραγωγής.

Παρά ταύτα, η θεσσαλική γεωργία απειλείται άμεσα από 4 κινδύνους:

Ο πρώτος αφορά, σύμφωνα με την πρόταση, «τον συνεχιζόμενο κίνδυνο πλημμυρών και καταστροφής του 50% των καλλιεργειών στα πλέον γόνιμα πεδινά και αρδευόμενα εδάφη, από φαινόμενα όπως ο “Daniel” που ενδέχεται να είναι συχνότερα στο μέλλον δεδομένης της κλιματικής κρίσης».

Ο δεύτερος κίνδυνος αφορά «την δραματική μείωση διαθεσιμότητας του αρδευτικού νερού λόγω υποβάθμισης των υδροφορέων, κυρίως στην ανατολική πεδιάδα της Λάρισας». Όπως σημειώνεται στις προτάσεις της Περιφέρειας Θεσσαλίας, «χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η μείωση της βαμβακοκαλλιέργειας (αρδευόμενης) κατά 540.000 στρ. την τελευταία 20ετία, που συνολικά μειώθηκε στα 840.000 στρ. ενώ παραδοσιακά στον κάμπο καλλιεργούνταν 1,5 εκατ. στρέμματα εδώ και πολλές 10ετίες».

Επίσης, τονίστηκε πως «σημαντικό αρνητικό αποτέλεσμα αποτελεί και η μειωμένη παραγωγή κτηνοτροφών (καλαμποκιού, μηδικής κλπ) και η υποβάθμιση της κτηνοτροφικής παραγωγής».

Τρίτος κίνδυνος, σύμφωνα με την Περιφέρεια Θεσσαλίας, είναι «η διάβρωση και ερημοποίηση τεράστιων επικλινών εκτάσεων, λόγω αποψίλωσης και υποβάθμισης του εδάφους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα στον Ν. Λάρισας, η εγκατάλειψη 750.000 στρ. από σιτηρά την τελευταία 20ετία».

Ο τέταρτος κίνδυνος αφορά «την υποβάθμιση της γονιμότητας των περισσότερων εδαφών κάτω από μη αειφορική καλλιέργεια, με συνεπακόλουθη τεράστια αύξηση των εισροών και του νερού και τελικά τη μείωση της παραγωγικότητας και εγκατάλειψη της αρδευόμενης καλλιέργειας».

Αναφορικά με το ζήτημα της αντιπλημμυρικής προστασίας και την μεσο-μακροπρόθεσμη διαχείριση των υδάτινων πόρων, ο κ. Κουρέτας παρουσιάζοντας τις προτάσεις της Περιφέρειας Θεσσαλίας, τόνισε πως «η καταστροφική πλημμύρα έγινε και εξ αιτίας του πρωτοφανούς φαινομένου “Daniel” αλλά και γιατί δεν έγιναν όσα έπρεπε για να μειωθούν οι συνέπειες αυτού», για να συμπληρώσει ότι «η κακή κατάσταση των αναχωμάτων που οδήγησαν στη θραύση τους σε πολλά σημεία και το πλημμύρισμα της Κάρλας, αποτελούν αιτίες πολλαπλασιασμού των καταστροφικών συνεπειών».

Παράλληλα τόνισε, πως φαινόμενα όπως ο «Daniel» θα συμβαίνουν συχνότερα λόγω κλιματικής κρίσης και πως οι μελέτες και τα διαχειριστικά σχέδια πρέπει να διορθωθούν και να αναπροσαρμοστούν στη βάση των νέων δεδομένων.

Επίσης παρουσιάστηκαν και οι δράσεις άμεσης προτεραιότητας της διεπιστημονικής επιτροπής της Περιφέρειας Θεσσαλίας. Αυτές είναι η επισκευή και αναβάθμιση συστήματος αντιπλημμυρικών αναχωμάτων, ο επανασχεδιασμός γεφυρών για να δοθεί ο απαιτούμενος χώρος στον Πηνειό ποταμό, η εκβάθυνση της κοίτης του Πηνειού και παραποτάμων, με πλήρη καθαρισμό του πεδίου πλημμυρών από καλλιέργειες, ιδίως πολυετείς, και κάθε εμπόδιο στην απρόσκοπτη ροή του νερού και η δημιουργία περιοχών συγκράτησης πλεονάζοντος νερού με ελεγχόμενη πλημμύριση και αποστράγγιση της περιοχής μεταξύ αναχωμάτων.

Επίσης ο κ. Κουρέτας αναφέρθηκε και στην (νέα) λίμνη Κάρλα ως ταμιευτήρα για άρδευση και εκτόνωση πλημμύρας.

Όπως σημείωσε, η πρόταση της περιφέρειας αφορά την διάνοιξη σήραγγας ικανής διατομής από το ΒΑ τμήμα της Κάρλας για την εκροή των υδάτων στο Αιγαίο, πλησίον της περιοχής του Καμαρίου ή σε θέση που θα υποδειχθεί κατόπιν μελέτης.

Επίσης, η πρόταση της περιφέρειας αφορά και την κατασκευή τάφρου μεταφοράς νερού από την περιοχή της Γυρτώνης, δια βαρύτητας, προς την νέα Κάρλα, αλλά και επέκταση της λίμνης (ταμιευτήρα) Κάρλα στα 60.000 στρ. με βάθος 4,5 μ και 270 εκατ. κυβικά μέτρα. Από αυτά, περί τα 100 εκατ. κ.μ. θα χρησιμοποιηθούν για την άρδευση περί τα 230.000 στρ. βαμβακιού ή άλλων καλλιεργειών παραπλήσια χαμηλών υδατικών αναγκών.

«Οι διαθέσιμοι και χρησιμοποιούμενοι υδατικοί πόροι στο υδατικό διαμέρισμα Θεσσαλίας είναι τα υπόγεια νερά (το 70% των αρδευόμενων εκτάσεων εξυπηρετείται από 33.000 γεωτρήσεις) και τα επιφανειακά νερά (ποταμοί, πηγές και νερά που ταμιεύονται κάθε χρόνο σε φράγματα-ταμιευτήρες και λιμνοδεξαμενές και εξυπηρετούν το υπόλοιπο 30% των εκτάσεων)» αναφέρει η πρόταση της Περιφέρειας Θεσσαλίας.

Σύμφωνα με τον κ. Κουρέτα, η νέα περιφερειακή Αρχή έχει ως βασική της επιδίωξη την επίτευξη των διαχρονικών στόχων του Σχεδίου Διαχείρισης Λεκανών Απορροής Ποταμών Θεσσαλίας και ειδικότερα την κάλυψη των αρδευτικών αναγκών 2,5 εκατ. στρεμμάτων, τον μηδενισμό του προσδιορισμένου υδατικού ελλείμματος των 465 hm3 νερού, την επίτευξη «καλής» κατάστασης των υδάτων.

Όπως αναφέρεται στην πρόταση της Περιφέρειας Θεσσαλίας, «η αντιμετώπιση του υδατικού προβλήματος θα γίνει σε τρεις συνιστώσες».

Η πρώτη αφορά την μείωση της σπατάλης αρδευτικού νερού. Σε αυτό το πνεύμα εκτιμάται πως ο περιορισμός της σπατάλης νερού και του ετήσιου ελλείμματος κατά τουλάχιστον 200 εκατ. κ.μ. νερού, θα επιτευχθεί με α) την αντικατάσταση ανοικτών με κλειστούς αγωγούς μεταφοράς νερού β) την καθολική επέκταση της στάγδην άρδευσης, και γ) την εφαρμογή ορθών γεωργικών πρακτικών.

Τέλος, παρουσιάστηκαν και τα δρομολογημένα έργα, όπως τα δίκτυα μεταφοράς και διανομής νερού του ταμιευτήρα Κάρλας, και τα φράγματα Αγιονερίου, Ληθαίου, Ναρθακίου, Κακλιτζόρεμα Δελερίων, Αμπελακίων, Αγιοκάμπου, Μπελμά και ταμιευτήρα Ξεριά Αλμυρού.

Επίσης, δρομολογημένα έργα, σύμφωνα με τον κ. Κουρέτα, «είναι έργα που άρχισαν πριν αρκετά χρόνια, υλοποιούνται με βραδείς ρυθμούς ή/και είναι στάσιμα για διάφορους λόγους, άλλα που θα συμβάλλουν στη μείωση του υδατικού ελλείμματος κατά σημαντικό ποσοστό», αλλά και πρόσθετα περιφερειακά έργα που χαρακτηρίζονται από χαμηλό ή και μηδενικό βαθμό ωριμότητας με άγνωστο ή και πλασματικό προϋπολογισμό και άγνωστο χρόνο υλοποίησης, αν δεν αλλάξει ριζικά το θεσμικό πλαίσιο υλοποίησής τους».

Μεταξύ αυτών, όπως αναφέρθηκε στην συνέντευξη Τύπου, είναι και το φράγμα Ενιπέα Φαρσάλων ή Παλιοδερλί, που εντάχθηκε στο Ταμείο Ανάκαμψης και έχει πιθανότητες να κατασκευασθεί μέχρι το 2027.

Τέλος, ο κ. Κουρέτας αναφέρθηκε και στα αναγκαία έργα ορεινής υδρονομίας που αφορούν την κατασκευή μικρών φραγμάτων ανάσχεσης ροής «για να αυξηθεί η κατείσδυση νερού στο έδαφος και ο εμπλουτισμός των υπογείων υδροφορέων, ο έλεγχος διάβρωσης και η αειφορική διαχείριση των δασών και της βιοποικιλότητας των ορεινών οικοσυστημάτων».

Στο σχέδιο θωράκισης της Θεσσαλίας περιγράφονται μεταξύ άλλων δράσεις για ενισχύσεις αναχωμάτων, φραγμάτων, ειδικές προτάσεις όπως αυτή για την αποφυγή μελλοντικών πλημμυρών στη Λίμνη Κάρλα, την προστασία των πόλεων από νερά σε περιπτώσεις που έχουμε έντονα καιρικά φαινόμενα και άλλα. Όλες οι προτάσεις συνοδεύονται από τα αντίστοιχα χρονοδιαγράμματα αλλά και κοστολόγια.

«Επίσης, περιλαμβάνεται και ένα σχέδιο στρατηγικής για την αγροτική παραγωγή, την κτηνοτροφία και τη σχετική βιομηχανία ενώ περιέχονται διάφορα μέτρα και δράσεις που θα ωφελήσουν την περιοχή» είπε ο κ. Γκουζούρης.

Το σχέδιο χωρίζεται σε επιμέρους ενότητες. «Αντιμετωπίζουμε ξεχωριστά την κάθε περιοχή, όπως τις πόλεις της Καρδίτσας, των Τρικάλων, της Λάρισας, των ορεινών περιοχών αλλά και της λίμνης “Κάρλα”. Υπάρχουν συγκεκριμένες προτάσεις για την κάθε περιοχή, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι είναι μεμονωμένες προτάσεις: όλα τα σχέδια συνδέονται μεταξύ τους» σημείωσε ο επικεφαλής της ολλανδικής εταιρείας.

Πάντως, όπως ανέφερε μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, για να πετύχει ο σχεδιασμός θα πρέπει να υπάρξει σύμπνοια από όλους. «Από την εμπειρία μας σε παρόμοια έργα, όταν ανακοινώνονται σχέδια τέτοιου εύρους και μεγέθους, προκύπτουν αντιρρήσεις από διάφορες πλευρές και σε όλα τα επίπεδα: από δημάρχους ως υπουργούς και από τοπικό ως εθνικό επίπεδο» είπε και κατέληξε «όμως αυτό που θα πρέπει να έχουμε όλοι υπόψη είναι πως το τελικό ζητούμενο είναι η προστασία, το όφελος και η υγιής ανάπτυξη της περιοχής συνολικά. Σε κάθε αλλαγή επηρεάζονται πολλές πλευρές, άλλοι περισσότερο και άλλοι λιγότερο, θετικά ή αρνητικά, όμως στο τέλος και σε βάθος χρόνου η επιδίωξη είναι να ωφεληθούν όλοι».

Πρόκειται για ένα σημαντικό αντιπλημμυρικό έργο, καθώς θα θωρακίσει αποτελεσματικά σχεδόν όλη την πόλη η οποία συχνά πλήττεται από πλημμυρικά φαινόμενα. Το δίκτυο κατασκευάζεται εκατέρωθεν της λεωφόρου Δημοκρατίας με αποδέκτη τη θάλασσα, μέσω κεντρικού αγωγού που διανύει την οδό Μπουμπουλίνας. Με την κατασκευή επικείμενου συμπληρωματικού έργου (αναμένεται μελέτη που εκπονεί ο ΟΛΠ σχετικά με την κατασκευή του αποδέκτη εντός της Χερσαίας Ζώνης Λιμένα) προβλέπεται η συνολική εξάλειψη πλημμυρικών φαινομένων στην λεωφόρο Δημοκρατίας στο Κερατσίνι. 

Το έργο θα δημοπρατηθεί μετά την παραλαβή και έγκριση από τις υπηρεσίες της Περιφέρειας Αττικής της μελέτης που ήδη εκπονεί ο ΟΛΠ.  

Σημειώνεται πως μέσα στο 2023 εντάχθηκε στο Πρόγραμμα Εκτελεστέων Έργων, συμπληρωματικό έργο προϋπολογισμού 9.100.000 ευρώ, για την κατασκευή των υπόλοιπων αγωγών της αρχικής μελέτης που εκβάλουν στη θάλασσα διερχόμενοι από τον χώρο του CAR TERMINAL του ΟΛΠ.

Σε δηλώσεις του ο περιφερειάρχης είπε ότι το έργο αποτελεί «σταθμό» για το Κερατσίνι, καθώς θα προστατέψει αποτελεσματικά την πόλη και τους κατοίκους, προσθέτοντας: «Με συνέπεια και ευθύνη επενδύουμε στην προστασία της ζωής των πολιτών που είναι προτεραιότητά μας.

Ένα πρόβλημα δεκαετιών που ταλαιπωρούσε τους δημότες Κερατσινίου και απειλούσε ανθρώπινες ζωές, βρίσκει επιτέλους λύση μ΄ ένα έργο που χρηματοδοτεί και κατασκευάζει η Περιφέρεια». 

Το νέο της «κατόρθωμα» αφορά την απένταξη πολλών και εξαιρετικά σημαντικών έργων, ύψους εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ, από τα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά προγράμματα.

Μεταξύ αυτών και όλα τα αντιπλημμυρικά έργα, η αναγκαιότητα των οποίων -ειδικά σε περιβάλλον κλιματικής κρίσης- είναι κάτι περισσότερο από αυταπόδεικτη».

Επίσης, τονίζεται ότι «περιμένουμε ξεκάθαρες απαντήσεις για τους λόγους των απεντάξεων, για το μέλλον αυτών των σημαντικών έργων, αλλά και για το τι μέλλει γενέσθαι με τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, που κινδυνεύουν να χαθούν αφού δεν προβλέπεται καμία παράταση, τα έργα πρέπει να υλοποιηθούν και οι πόροι να απορροφηθούν μέχρι τα τέλη του 2025.

Όσο και αν προσπαθεί ο κ. Μητσοτάκης να κρατήσει στο σκοτάδι αυτή την «επιτυχία» του, θα αναγκαστεί να δώσει εξηγήσεις».

Υπενθυμίζεται ότι σύμφωνα με ρεπορτάζ της Εφημερίδας των Συντακτών, μόλις 2,5 μήνες από τη λήξη της προηγούμενης προγραμματικής περιόδου του ΕΣΠΑ (2014-2020), η υστέρηση στην υλοποίηση κάποιων προγραμμάτων είναι σημαντική και σχεδόν προεξοφλεί απώλεια πόρων.

Ενδεικτικά, τα τέσσερα αντιπλημμυρικά έργα που είχαν ενταχθεί στο «Ελλάδα 2.0», και συγκεκριμένα στον πυλώνα 1 «Πράσινη Μετάβαση», στον άξονα 1.4 «Αειφόρος χρήση των πόρων, ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή και διατήρηση της βιοποικιλότητας» και στη δράση 16882 «Αντιπλημμυρικά έργα» είναι τα εξής:

• Κατασκευή συμπληρωματικών έργων ταμιευτήρα Μπραμιανού, αντιπλημμυρικών έργων Γρα Λυγιάς και φράγματος Μύρτου Π.Ε. Λασιθίου Κρήτης (υποπράξη 1, κωδικός ΟΠΣ ΤΑ 5163937, προϋπολογισμός 60.123.000 ευρώ).
• Εγγειοβελτιωτικά έργα παραλίμνιων περιοχών Αμβρακίας-Αμφιλοχίας και Βάλτου Ν. Αιτωλοακαρνανίας (Α’ Φάση) (υποπράξη 2, κωδικός ΟΠΣ ΤΑ 5162260, προϋπολογισμός 79.010.000 ευρώ).
• Έργο αντιπλημμυρικής προστασίας του Δήμου Λουτρακίου-Περαχώρας-Αγ. Θεοδώρων (Β’ Φάση) (υποπράξη 3, κωδικός ΟΠΣ ΤΑ 5161732, προϋπολογισμός 25.500.000 ευρώ).
• Έργα διευθέτησης ρεμάτων περιοχής Ωραιοκάστρου και κατασκευή απαραίτητων δικτύων ομβρίων (υποπράξη 4, κωδικός ΟΠΣ ΤΑ 5150288, προϋπολογισμός 17.850.000 ευρώ).

Ο συνολικός τους προϋπολογισμός είναι 182.485.000 ευρώ.

Στο ΕΣΠΑ τα προγράμματα στα οποία πιθανολογείται –αν δεν είναι βέβαιη– η απώλεια πόρων είναι τα εξής:

• Πρόγραμμα Υποδομών, Μεταφορών και Περιβάλλον
• Αγροτικής Ανάπτυξης
• Πρόγραμμα Μεταρρύθμισης Δημοσίου Τομέα
• Πρόγραμμα Θάλασσας και Αλιείας
• Περιφερειακό Πρόγραμμα Δυτικής Μακεδονίας
• Περιφερειακό Πρόγραμμα Στερεάς Ελλάδας
• Πρόγραμμα «Ανάπτυξη Ανθρώπινου Δυναμικού, Εκπαίδευση και Διά Βίου Μάθηση» στο ιδιαίτερου ενδιαφέροντος για τη χώρα μας τμήμα που αφορά την Πρωτοβουλία για την Απασχόληση των Νέων (ΠΑΝ)
• Προγράμματα Interreg Ελλάδα – Ιταλία, Ελλάδα – Κύπρος, Βαλκάνια – Μεσόγειος, Ελλάδα – Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας.

Οι χάρτες πλημμυρικού κινδύνου που καταρτίστηκαν το 2018 και έκτοτε δεν έχουν επικαιροποιηθεί, εμφανίζουν καθαρά τις περιοχές που βρίσκονται στο κόκκινο σε περίπτωση υπερχείλισης του Κηφισού, ενώ στο δυσμενέστερο σενάριο κινδύνου που έχει εξεταστεί για μια αντίστοιχη του Daniel κακοκαιρία, πλημμυρικά φαινόμενα μπορούν να πλήξουν έως και 18 δήμους της Αττικής επηρεάζοντας εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους.

Παρά το γεγονός ότι ο κίνδυνος από τον Κηφισό είναι γνωστός εδώ και δεκαετίες, τα αντιπλημμυρικά έργα δεν έχουν προχωρήσει και χρειάστηκε να βυθιστούν κάτω από τόνους νερού και λάσπης η Θεσσαλία και η Εύβοια, αλλά και μεγάλα αστικά κέντρα όπως ο Βόλος για να εγκριθεί ύστερα από μία τριετία η μελέτη για τα έργα που αφορούν τη διευθέτηση – οριοθέτησης του Ποταμού Κηφισού στο τμήμα από τις Τρεις Γέφυρες Ανάντη του Κόκκινου Μύλου έως την Αττική Οδό, αλλά και στην κατασκευή μιας λεκάνης ανάσχεσης πλημμυρικών απορροών ανάντη της Αττικής Οδού.

Το έργο δεν έχει ξεκινήσει κατασκευαστικά μετά από 8 χρόνια και ο δρόμος είναι μακρύς

Η πορεία του εν λόγω έργου, το οποίο κατασκευαστικά δεν έχει καν ξεκινήσει, άρχισε πριν 8 χρόνια. Η σύμβαση για τη μελέτη είχε προκηρυχθεί την 1η Ιουλίου 2015. Η σύμβαση ανάθεσης για τη μελέτη υπεγράφη τέσσερα χρόνια μετά, στις 4 Φεβρουαρίου του 2019. Η μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων κατατέθηκε από το υπουργείο Υποδομών στο υπουργείο Περιβάλλοντος τον Δεκέμβριο του 2020, αλλά και πάλι χρειάστηκε να περάσουν σχεδόν τρία χρόνια γνωμοδοτήσεων και διαβουλεύσεων προκειμένου να λάβει τελικά την έγκριση περιβαλλοντικών όρων μόλις την προηγούμενη εβδομάδα και αφού ολόκληροι νομοί της χώρας θάβονταν ο ένας μετά τον άλλον κάτω από τις λάσπες.

Από το σημείο αυτό βέβαια έως την ολοκλήρωση των έργων, τα οποία θα πρέπει σε πρώτη φάση να δημοπρατηθούν, ο δρόμος είναι ακόμα μακρύς. Το «Εθνος» απευθύνθηκε στο αρμόδιο υπουργείο Υποδομών ρωτώντας μεταξύ άλλων εάν υπάρχει κάποιο χρονοδιάγραμμα για την ολοκλήρωση των έργων, χωρίς ωστόσο να λάβει κάποια απάντηση.

Το έργο θα είναι παλιό με το που ολοκληρωθεί

Το μόνο βέβαιο είναι ότι – όπως έχει συμβεί και με πλείστα άλλα έργα στο παρελθόν – όταν το έργο παραδοθεί πιθανώς θα είναι ένα καινούριο …παλιό έργο καθώς οι προδιαγραφές του ενδέχεται να έχουν ξεπεραστεί από την ολοένα αυξανόμενη ακραιότητα των φαινομένων που οφείλονται στην κλιματική κρίση.

Και όλα αυτά, ενώ η αναγκαιότητα κατασκευής έργων διευθέτησης στον Κηφισό έχει καταδειχτεί σε σειρά από μελέτες και από τη διαχρονική συμπεριφορά του ρέματος σε πλημμυρικά επεισόδια και το τμήμα ανάντη του υπό μελέτη έργου ανήκει στη Ζώνη Δυνητικά Υψηλού Κινδύνου πλημμύρας. Επιπλέον υπάρχει θεσμοθετημένη υποχρέωση της χώρας μας βάσει της πρόσφατης κοινοτικής οδηγίας 2007/60/ΕΚ περί αντιπλημμυρικής προστασίας για την προστασία του φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος από πλημμύρες.

Στην ίδια τη μελέτη του έργου αναφέρεται ότι η παροχευτικότητα του Κηφισού, όπως αυτός οριοθετείται σήμερα δεν είναι ικανή να παραλάβει την πλημμύρα με περίοδο επαναφοράς τα 50 έτη, γεγονός το οποίο επιβάλλει την λήψη μέτρων για την αντιπλημμυρική προστασία των παρόχθιων περιοχών.

Επισημαίνεται μάλιστα ότι η διατήρηση της υφιστάμενης κατάστασης στο υπό μελέτη τμήμα, «ενέχει σοβαρούς κινδύνους σημαντικών επιπτώσεων κατά κύριο λόγο στο ανθρωπογενές περιβάλλον, κυρίως λόγω υπερχείλισης του ποταμού και πλημμυρισμού εκτεταμένων περιοχών εκατέρωθεν αυτού. Η ένταση των πλημμυρών για πλημμυρικές απορροές με περίοδο επαναφοράς Τ=50 θα είναι ιδιαίτερα μεγάλη και θεωρείται βέβαιη η πρόκληση σοβαρών ζημίων σε ανθρώπινες περιουσίες, τεχνικά έργα ενώ δεν αποκλείεται να υπάρξουν και ανθρώπινες απώλειες».

Τι προβλέπει το έργο

Το έργο που έχει σχεδιαστεί για περίοδο επαναφοράς 50 ετών, αποτελείται από τρία διακριτά μεταξύ τους τμήματα:

Το τμήμα «Τρεις Γέφυρες – Κόκκινος Μύλος», το οποίο περιλαμβάνει τα έργα διευθέτησης στο υφιστάμενο, τραπεζοειδούς διατομής και επενδεδυμένο, τμήμα του π. Κηφισού καθώς και τα αντίστοιχα συνοδά έργα. Στο συγκεκριμένο τμήμα θα καθαιρεθούν και θα ανακατασκευαστούν πέντε υφιστάμενες οδογέφυρες, ενώ θα επισκευαστεί η γέφυρα Φιλαδέλφειας.

Το τμήμα «Κόκκινος Μύλος-Αττική Οδός» που περιλαμβάνει τα έργα διευθέτησης στην κοίτη του π. Κηφισού καθώς και τα αντίστοιχα συνοδά έργα. Σε αυτά εντάσσεται η καθαίρεση της γέφυρας Belley επί της οδού Μαρμάρων, η οποία δε θα ανακατασκευαστεί. Η γέφυρα επίτης οδού Φιλαδελφείας θα επισκευαστεί και θα συντηρηθεί, ενώ θα ανακατασκευαστεί και μία υφιστάμενη πεζογέφυρα.

Το τμήμα «Λεκάνη Ανάσχεσης ανάντη της Αττικής Οδού», το οποίο περιλαμβάνει τη διεύρυνση της υφιστάμενης λεκάνης ανάσχεσης για μείωση της πλημμυρικής παροχής αιχμής σημαντικών πλημμυρικών γεγονότων στα κατάντη τμήματα του π. Κηφισού. Η μελέτη επισημαίνει, πάντως, ότι η λεκάνη ανάσχεσης έχει τη δυνατότητα να συγκεντρώνει νερό μόνο για λίγες ώρες σε πλημμυρικά γεγονότα μεγάλης περιόδου επαναφοράς.

Τα διευθετούμενα τμήματα αφορούν 5,455 από τα 32 χιλιόμετρα του συνολικού μήκους του Κηφισού και οριοθετούνται από το σημείο συμβολής με το διευθετημένο κλειστό υπόγειο τμήμα του Κηφισού (κάτωθεν του αυτοκινητόδρομου ΠΑΘΕ στις Τρεις Γέφυρες) ενώ το ανάντη όριο βρίσκεται σε απόσταση 1650 μ. βόρεια της Αττικής Οδού.

Το έργο αναπτύσσεται σε τμήμα του κύριου κλάδου του Κηφισού ποταμού ο οποίος πηγάζει από τις νότιες πλαγιές του όρους Πάρνηθα και τις βόρειες του Πεντελικού Όρους. Η διαδρομή του είναι από Βορρά προς Νότο και καταλήγει στο Φαληρικό δέλτα.

Ο Κηφισός μέχρι σήμερα

Κοινό μυστικό αποτελεί, πάντως, το γεγονός ότι η κατάσταση όπως έχει διαμορφωθεί ο Κηφισός δε θεωρείται ιδιαιτέρως αναστρέψιμη από τους ειδικούς δεδομένης της ανοικοδόμησης μεγάλου μέρους της πόλης γύρω από αυτόν, πράγμα που σημαίνει ότι ο χώρος για μεγάλες παρεμβάσεις είναι πρακτικά ανύπαρκτος καθιστώντας ανέφικτη την όποια λύση διεύρυνσης καθώς κάτι τέτοιο δε θα απαιτούσε μόνο «μετακίνηση» της Εθνικής Οδού, αλλά και μεγάλων τμημάτων του ήδη δομημένου περιβάλλοντος.

Οι παρεμβάσεις στον Κηφισό, ο οποίος ρέει σε τσιμεντένια κοίτη, κατά το παρελθόν προχώρησαν αποσπασματικά σε βάθος δεκαετιών και θεωρούνται ήδη ξεπερασμένες. Το ίδιο και η αντίληψη που τις συνόδευε πρσανατολίζοντάς τες σε έργα κυκλοφοριακού χαρακτήρα και αντιμετωπίζοντας το ποτάμι σχεδόν αποκλειστικά ως αγωγό ομβρίων υδάτων. Είναι χαρακτηριστικό ότι η διευθέτηση του Κηφισού που εκτείνεται από τις Τρεις Γέφυρες μέχρι και την εκβολή του στο Φαληρικό Όρμο άρχισε πριν από περισσότερα από 35 χρόνια και ολοκληρώθηκε τμηματικά σε συνδυασμό με το οδικό έργο το 2004 στο πλαίσιο προετοιμασίας για τους Ολυμπιακούς Αγώνες.

Τι λένε οι ειδικοί για τον επικίνδυνο Κηφισό

Ο καθηγητής του ΕΜΠ, Ανδρέας Νικολόπουλος είχε ήδη επισημάνει από το 2008 ότι είχε προβλεφθεί «να δέχεται παροχές 50ετίας, και σήμερα με τις συνθήκες που έχουν δημιουργηθεί, από τις αλόγιστες ανθρώπινες επεμβάσεις, εκτιμάται (χωρίς κανένας να είναι βέβαιος) ότι μπορεί να παραλάβει παροχές μικρότερες και της 20ετίας». Επεκτάσεις, μαζώματα ρεμάτων, ακόμα και η κατασκευή της Λεωφόρου Κηφισού χωρίς να ληφθεί υπόψη η αντιπλημμυρική προστασία δημιούργησαν σταδιακά ένα ολοένα και πιο ασφυκτικό περιβάλλον για τον Κηφισό, ο οποίος αποτελεί τον κυριότερο αποδέκτη των ομβρίων υδάτων του λεκανοπεδίου.

Όπως εξηγεί και ένας εκ των εμπειρότερων μελετητών αντιπλημμυρικών έργων, ο Χρήστος Δαμβέργης, τα πρώτα έργα στον Κηφισό μετρούν περισσότερα από 100 χρόνια ζωής: «Τα κριτήρια, η γραμμή που τραβήχτηκε φαντάζουν εντελώς εξωπραγματικά με τα σημερινά δεδομένα».

Πράγματι, η χάραξη του Κηφισού το 1932 στο τμήμα μεταξύ Λαχαναγοράς και Σεπολίων, δεν έγινε στη βαθιά γραμμή του εδάφους, ενώ είχε και αναχώματα πάνω στα οποία κατασκευάστηκαν οι παρακηφίσιοι δρόμοι. Κατά συνέπεια δεν είναι δυνατή η εισροή στην κοίτη των νερών που ρέουν επιφανειακά με αποτέλεσμα τα νερά αυτά να πλημμυρίζουν τις εκατέρωθεν του Κηφισού χαμηλές περιοχές και να ξεχειλίζουν από την Λαχαναγορά μέχρι την οδό Πειραιώς προς τις περιοχές Ρέντη, Καμινίων, Ν. Φαλήρου, Βοτανικού, Καλλιθέας και Μοσχάτου. Το ίδιο συμβαίνει και για το τμήμα κατάντη της Λαχαναγοράς.

«Η όδευση ήταν εκ των πραγμάτων μειονεκτική. Αν σταματήσει κανείς στη Λαχαναγορά και κοιτάξει προς το Ρέντη, θα δει ότι το ποτάμι είναι πιο ψηλά από τον Ρέντη και το Μοσχάτο, ενώ θα έπρεπε να είναι στο πιο χαμηλό σημείο», εξηγεί ο κ. Δαμβέργης.

Η κατάσταση στον Κηφισό έχει χειροτερέψει σημαντικά και από την έντονη ανοικοδόμηση, την οργανωμένη δόμηση αλλά και τις αυθαίρετες παρεμβάσεις σε διάφορα σημεία: «Υπήρχε μία οδηγία τη δεκαετία ΄70 – ΄80 στο Μοσχάτο να γίνουν μόνο πιλοτές και όχι ισόγεια. Αυτή καταπατήθηκε πολεοδομικά, χτίστηκαν ισόγεια. Αν «σκάσει» ο Κηφισός θα πλημμυρίσουν, δεν υπάρχει περίπτωση να γλυτώσουν. Είναι πιο χαμηλά από το ποτάμι».

Σύμφωνα με τον ίδιο, το ποτάμι αντιμετωπίστηκε ως συνδυασμός κυκλοφοριακού και αντιπλημμυρικού έργου. «Όμως ο Κηφισός μαζεύει διάφορα ποτάμια, η λεκάνη απορροής του είναι περί τα 400 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Συγκεντρώνει νερά από όλο το λεκανοπέδιο. Αυτές οι περιοχές αναπτύχθηκαν τρομακτικά. Λιόσια, Ζεφύρι, κλπ ήταν περιβόλια, αλλά πλέον η δόμηση φτάνει μέχρι τους πρόποδες της Πάρνηθας κι αυτό αύξησε δραματικά τις παροχές. Όταν έχεις χώμα, απορρέει περίπου το 30% του νερού, ενώ όταν έχεις άσφαλτο που είναι αδιαπέρατη, απορρέει το 100%. Αυτόματα τριπλασιάζονται οι παροχές».

Η δόμηση της πόλης «σώζει» τον Κηφισό, αλλά μπορεί να πλημμυρίσει τους δήμους

Δεδομένης της κατάστασης, γεννάται η απορία πως δεν έχει χρειαστεί να αντιμετωπίσουμε συχνότερες υπερχειλίσεις του Κηφισού. Η απάντηση, σύμφωνα με τον επίκουρο καθηγητή φυσικών καταστροφών του ΕΚΠΑ, Μιχάλη Διακάκη βρίσκεται στη δόμηση της Αθήνας: «Τα τελευταία χρόνια ο Κηφισός δεν πλημμυρίζει εύκολα διότι το νερό ξεχύνεται σε ένα βαθμό σε όλη την πόλη και καθυστερεί. Στην πραγματικότητα είναι η ίδια η πόλη που παίζει το ρόλο του αντιπλημμυρικού έργου καθώς εξαιτίας του πυκνοδομημένου ιστού της προκαλεί μία εξομάλυνση στα νερά που κατεβαίνουν στον Κηφισό. Ομως αυτό ωφελεί μόνο τον Κηφισό κι όχι τις υπόλοιπες περιοχές που πλημμυρίζουν, ενώ σίγουρα δε θα είναι αρκετό σε ένα ακραίο φαινόμενο», εξηγεί.

Διευκρινίζει ότι αυτό δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση λύση του προβλήματος: «Εάν η Αττική έχει μια καταιγίδα τύπου Daniel με τη σφοδρότητα που χτύπησε τη Θεσσαλία και όχι την Αθήνα, ο Κηφισός θα είχε πλημμυρίσει σίγουρα. Εδώ δεν άντεξε ο Πηνείος που είναι πέντε φορές το μέγεθός του».

Σύμφωνα με τον ίδιο, οι ανθρωπογενείς παρεμβάσεις είναι αυτές που έχουν οδηγήσει στην υφιστάμενη κατάσταση: «Αν βάλει κανείς το σημερινό χάρτη του λεκανοπεδίου πάνω στον χάρτη του Kaupert του 1895, θα δει ξεκάθαρα πως όλα τα παλιά ρέματα είναι οι περιοχές που πλημμυρίζουν σήμερα».

Σημαντικές οι παρεμβάσεις σε ψηλότερα σημεία

Αναφορικά με τα έργα που θα μπορούσαν να μετριάσουν τις επιπτώσεις μίας ακραίας καταιγίδας ο κ. Διακάκης επισημαίνει και τις παρεμβάσεις σε ψηλότερα σημεία: «Ο Κηφισός είναι μια βαριά και δύσκολη περίπτωση οπότε απαιτείται να χρησιμοποιήσουμε όλα τα εργαλεία που διαθέτουμε. Δεδομένου ότι είναι ανέφικτο να παρέμβουμε με διεύρυνση στον κύριο ρου, θα πρέπει να προσανατολιστούμε και σε παρεμβάσεις στον άνω ρου των βουνών γύρω από το λεκανοπέδιο Πεντέλη, Πάρνηθα, Ποικίλο και όρος Αιγάλεω και στην κατασκευή λεκανών συγκέντρωσης υδάτων έχοντας βέβαια πάντα στο μυαλό μας ότι και οι λεκάνες θα γεμίσουν σε λίγα λεπτά σε ένα ακραιο φαινόμενο».

Φαίνεται όμως πως πλέον ούτε και οι ανασχέσεις σε ψηλότερα σημεία είναι απλές: «Οταν η δόμηση έχει φτάσει μέχρι την Πάρνηθα που να κάνεις τις απαραίτητες ανασχέσεις», λέει ο κ. Δαμβέργης.

Τα αντιπλημμυρικά έργα είναι «δυσάρεστα»

Η συζήτηση για τα αντιπλημμυρικά έργα γίνεται πλέον όλο και πιο τακτικά εξαιτίας των θυματων, αλλά και των ανυπολόγιστων καταστροφών που αφήνουν πίσω τους τα ακραία καιρικά φαινόμενα με μία συχνότητα που εμφανίζει γεωμετρική πρόοδο.

Το γεγονός αυτό μάλιστα έχει ανοίξει το διάλογο και για την ανθεκτικότητα κρίσιμων υποδομών, πολλές εκ των οποίων κινδυνεύουν να θεωρούνται «ξεπερασμένες» από τις συνθήκες, ακόμα και μόλις παραδίδονται.

Και όσο κι αν το χρονικό διάστημα που μεσολάβησε έως τώρα για τα έργα του Κηφισού, φαίνεται μεγάλο, ο κ. Δαμβέργης σημειώνει πως υπάρχουν και πολύ …χειρότερα, όπως για παράδειγμα τα έργα στο ρέμα της Εσχατιάς, η μελέτη των οποίων ξεκίνησε το 1997 και τώρα βαίνουν προς ολοκλήρωση.

Την ίδια στιγμή τα αντιπλημμυρικά είναι κατά γενική ομολογία τα λιγότερο «γοητευτικά» έργα και για την πολιτεία: «Πρόκειται για τα πιο ακριβά έργα που μπορεί να κάνει κανείς. Επτά χιλιόμετρα αντιπλημμυρικού μπορεί να κοστίσουν 200 εκ. ευρώ. Αναλογιστείτε πόσες πλατείες και άλλα έργα φτιάχνονται» λέει ο κ. Δαμβέργης.

Παράλληλα πρόκειται για έργα, τα οποία δεν προσφέρονται για εγκαίνια και …κοπή κορδέλας, ενώ σύμφωνα με τον ίδιο μπορεί να γίνουν δυσάρεστα και να οδηγήσουν σε διαμάχες και με τους ίδιους τους πολίτες καθώς συχνά απαιτούν απαλλοτριώσεις και απομάκρυνση κάποιων δραστηριοτήτων.

Πηγή: ethnos.gr

Εξέφρασαν το σεβασμό και έδωσαν συγχαρητήρια σε όλες και όλους που ανέλαβαν δράση απέναντι στις καταστροφικές πυρκαγιές που έπληξαν για πολλές μέρες το νησί με αυταπάρνηση και πολλές φορές εθελοντικά και με ανεπαρκή εξοπλισμό.

Η πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ για την επόμενη ημέρα της Ρόδου μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές – https://t.co/sbhBmdjXi7 pic.twitter.com/knPsqPk6L9

— ΣΥΡΙΖΑ (@syriza_gr) August 16, 2023

Σκοπός του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ είναι η αξιολόγηση της διαχείρισης μιας φυσικής καταστροφής για να βγουν τα απαραίτητα συμπεράσματα που θα οδηγήσουν στο να προστατεύει επαρκώς η Πολιτεία τους πολίτες και τις περιουσίες τους έναντι φυσικών καταστροφών.

Πρώτη προτεραιότητα είναι η αναπλήρωση του ελλείμματος στο τοπικό προϊόν και στο εισόδημα που προκλήθηκε από την πυρκαγιά στο νησί της Ρόδου.

Χρειάζεται παράλληλα η  καταγραφή των ζημιών και η διαμόρφωση των επιδοτήσεων αποκατάστασης για πολίτες, αγρότες και επιχειρήσεις. Απαιτείται ακόμη η επιδότηση των δραστηριοτήτων/επιχειρήσεων σε όλους τους τομείς (πρωτογενής, δευτερογενής, τριτογενής) για το (διαφορικό) κόστος/ζημία της περιόδου διακοπής λειτουργίας λόγω των πυρκαγιών.

Στην αποζημίωση πρέπει να περιλαμβάνεται και η απώλεια αγροτικού και γεωργικού κεφαλαίου ενώ, σε όλα τα μέτρα πρέπει να υπάρχει ρήτρα εξασφάλισης της απασχόλησης.

Ως προς την πρόληψη και τη διαχείριση της πυρκαγιάς εντοπίστηκαν δύο σοβαρά  θεσμικά προβλήματα:

• H χωρίς σχέδιο και χωρίς στελέχωση μεταφορά των Δασικών Υπηρεσιών στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, που έγινε καθαρά για επικοινωνιακούς λόγους μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές του 2021 από τον κ. Μητσοτάκη  και με τον τρόπο που υλοποιήθηκε δημιούργησε πρόσθετα προβλήματα στις υπηρεσίες

• H συγκρότηση Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας το 2021 επίσης χωρίς οργανόγραμμα και χωρίς στελέχωση των αντίστοιχων δομών σε Περιφέρειες και Δήμους

Εντοπίστηκαν επίσης: καθυστέρηση το 2019-2021 των έργων πρόληψης, διακοπή το 2019 του προγράμματος δασοπροστασίας, πάγωμα των προσλήψεων δασολόγων και μη ολοκλήρωση των αντιπυρικών σχεδίων στη Ρόδο μέχρι σήμερα λόγω της αποδυνάμωσης της δασικής υπηρεσίας.

Στο πεδίο της πυρόσβεσης εντοπίστηκε έλλειψη προσωπικού, έλλειψη και παλαιότητα εξοπλισμού, αδυναμίες συντονισμού, υστέρηση στη στήριξη και την αξιοποίηση των εθελοντών. Η στρατηγική της εκκένωσης και η τακτική οι πυρκαγιές να σβήνουν στη θάλασσα είχε πολύ αρνητικό αποτύπωμα στο φυσικό κεφάλαιο του νησιού. Κεντρικό συμπέρασμα είναι ότι η κλιματική κρίση δημιουργεί νέες απαιτήσεις η αντιμετώπιση των οποίων απαιτεί έγκαιρο σωστό σχεδιασμό και να υλοποίηση με κατάλληλο προσωπικό και εξοπλισμό.

Απαιτείται άμεσα η πολιτεία να επενδύσει σε προσωπικό και σε έργα στους τομείς της πυροσβεστικής, της δασικής υπηρεσίας, της πολιτικής προστασίας, των φορέων διαχείρισης προστατευόμενων περιοχών. Η απουσία στελέχωσης της πολιτικής προστασίας σε Περιφέρεια και Δήμο είναι τεράστια.

Οι πυρκαγιές έπληξαν δύο από τις βασικές προϋποθέσεις για την επιβίωση της Ρόδου, την ασφάλεια πολιτών και επισκεπτών και το περιβάλλον. Οι όροι αυτοί, ασφάλεια και περιβάλλον, είναι ταυτόχρονα όροι και προϋποθέσεις για την ποιότητα ζωής, αλλά και πόρος για την ανάπτυξη και τον τουρισμό. Επιβάλλονται λοιπόν ισχυρές επενδύσεις της πολιτείας στο πεδίο της ασφάλειας και στο πεδίο του περιβάλλοντος.

Ως προς το περιβάλλον απαιτείται να γίνει άμεσα η κήρυξη αναδασωτέων στις καμένες δασικές εκτάσεις και να ολοκληρωθούν ταχύτατα οι μελέτες για την αντιδιαβρωτική, αντιπλημμυρική προστασία στις δασικές εκτάσεις, από τη δασική υπηρεσία και να χρηματοδοτηθούν και να εκτελεστούν τα έργα.

Η ενίσχυση της ασφάλειας και η αποκατάσταση του περιβάλλοντος πρέπει να γίνουν σε καθεστώς δημόσια διαχείρισης και όχι με την παραχώρηση των δασών σε ιδιώτες από τον κ. Σκυλακάκη.

Τέλος το πόρισμα θέτει δύο ακόμα σοβαρότατα ζητήματα:

• Την εκτεταμένη παραβατικότητα και αυθαιρεσία στους δημόσιους χώρους και στη ζώνη του αιγιαλού με καταπάτηση δημόσιων χώρων, αυθαίρετα που δεν κατεδαφίζονται, έλλειψη αδειών λειτουργίας καταστημάτων, παραβίαση αρχαιολογικού νόμου, απουσία μισθώσεων, κλπ. Η δικαιοσύνη και οι ελεγκτικές αρχές οφείλουν να κάνουν το καθήκον τους γρήγορα.

• Βασικό εργαλείο της επόμενης ημέρας πρέπει να γίνει ο χωροταξικός σχεδιασμός που καθυστερεί και οδηγεί στην σπατάλη φυσικών πόρων χωρίς σχέδιο. Ο πολεοδομικός χωροταξικός σχεδιασμός πρέπει να περιλαμβάνει πλέον και τις ανάγκες πολιτικής προστασίας, την κλιματική προσαρμογή, την κλιματική ουδετερότητα, την ψηφιακή οικονομία και την προστασία του περιβάλλοντος. Η επόμενη ημέρα της Ρόδου πρέπει να ξεκινήσει με πράσινες πρωτοβουλίες όπως η ανακύκλωση, η διαλογή στην πηγή και η χωριστή συλλογή οργανικών, η ενεργειακή εξοικονόμηση αλλά και οι ενεργειακές κοινότητες με ΑΠΕ.

​

Η θεομηνία του Ιανού δημιούργησε εκτεταμένες καταστροφές στις υποδομές και τους δρόμους που οδηγούν στη Ραχούλα, το Παλιοζωγλόπι, τον Ίταμο, το Καροπλέσι, το Σαραντάπορο και τη Νεράιδα και συνεχίζουν να βρίσκονται εκτός κάποιου προγράμματος αποκατάστασης.

Οι κάτοικοι των χωριών ζητούν άμεση ένταξη των έργων σε πρόγραμμα αποκατάστασης των επαρχιακών οδών Ίταμος- Καροπλέσι, Ραχούλα-Παλιοζωγλόπι, Σαραντάπορο -Νεράϊδα και της γέφυρας στα Ρογκάκια.