Συγκεκριμένα, το Αναπτυξιακό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων εκτελέστηκε πλήρως, με συνολική δαπάνη ύψους 14,6 δισ. ευρώ, ήτοι σε ποσοστό 100,08% έναντι του ψηφισμένου προϋπολογισμού. Ειδικότερα, απορροφήθηκαν:

• Στο Εθνικό σκέλος, 2,85 δισ. ευρώ
• Στο Συγχρηματοδοτούμενο σκέλος, 6,86 δισ. ευρώ
• Στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, 4,9 δισ. ευρώ

Ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης, υπογράμμισε: «Η Ελλάδα το 2025 κατέγραψε ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης σημαντικά υψηλότερους από τον μέσο όρο της ευρωζώνης, με ταυτόχρονη υλοποίηση κρίσιμων πολιτικών συνοχής. Απτό δείγμα της προόδου που συντελέστηκε αποτελεί η πλήρης εκτέλεση του Αναπτυξιακού Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων- που ανήλθε στα 14,6 δισ. ευρώ για το 2025, δηλαδή σε υψηλό 15ετίας, ενώ το 2026 θα αυξηθεί στα 16,7 δισ. ευρώ- καθώς και η αποτελεσματική απορρόφηση ευρωπαϊκών πόρων μέσω του ΕΣΠΑ και του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας- απορρόφηση που κατατάσσει τη χώρα στις πρώτες θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η δυναμική μεγέθυνση της οικονομίας, που αποτυπώνεται στα επίσημα στοιχεία, συνοδεύεται από μεταρρυθμίσεις και έργα σε ολόκληρη την Επικράτεια. Μετουσιώνεται σε μέρισμα για την κοινωνία, σε νέες θέσεις εργασίας, σε αύξηση του πραγματικού εισοδήματος και σε βελτίωση της καθημερινότητας των συμπολιτών μας.

Απέναντι στις προκλήσεις αλλά και τις ευκαιρίες που έχουμε μπροστά μας, μέσα σε ένα περιβάλλον εσωτερικής πολιτικής σταθερότητας, χωρίς εφησυχασμό, με αισιοδοξία, αυτοπεποίθηση, ευθύνη, ωριμότητα και συνέπεια, μακριά από δημαγωγίες και λαϊκισμούς, επιταχύνουμε αποφασιστικά και αξιόπιστα, ένα ευρύ φάσμα πολυεπίπεδων παρεμβάσεων. Ο στόχος παραμένει σταθερός: κάθε διαθέσιμο ευρώ να λειτουργήσει προς όφελος της οικονομίας και της κοινωνίας. Να δημιουργήσει εκείνο το μεταρρυθμιστικό πλεόνασμα που βελτιώνει σταθερά και μόνιμα τη ζωή των Ελληνίδων και των Ελλήνων σε κάθε γωνιά της πατρίδας. Γι’ αυτό δεσμευθήκαμε απέναντι τους, αυτό κάνουμε καθημερινά πράξη.

Καλή χρονιά, με υγεία, ειρήνη, επιτυχίες και ευημερία για όλες και όλους τους συμπολίτες μας!».

Η γενική γραμματέας Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων και Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης (ΠΔΕ & ΕΠΑ) Κατερίνα Οικονόμου, σημείωσε: «Μέσω του ΑΠΔΕ, η αναπτυξιακή πολιτική της χώρας χρηματοδοτήθηκε το 2025 αποτελεσματικά με πόρους που ανήλθαν σε 14,611 δισ. ευρώ για την υλοποίηση έργων και μεταρρυθμίσεων στο πλαίσιο των συγχρηματοδοτούμενων προγραμμάτων (ΕΣΠΑ, Αγροτική Πολιτική, Μεταναστευτικά Ταμεία κ.ά.), του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης (ΕΠΑ). Στην επίτευξη του στόχου της πλήρους αξιοποίησης όλων των ετήσιων διαθέσιμων εθνικών και ενωσιακών πόρων συνέβαλε καθοριστικά και η εφαρμογή της μεταρρύθμισης του ΑΠΔΕ του Ν. 5140/2024, που στο επίκεντρο της βρίσκεται το τρίπτυχο ταχύτητα- αποτελεσματικότητα- διαφάνεια. Παράλληλα, το 2025 εγκρίθηκε το νέο ΕΠΑ 2026- 2030, με προϋπολογισμό 16,6 δισ. ευρώ για παρεμβάσεις σε όλη την Επικράτεια, ενώ πρόσθετοι πόροι εκτιμώμενου ύψους 5,8 δισ. ευρώ έχουν εξασφαλισθεί για την ολοκλήρωση των έργων του ΕΠΑ 2021-2025. Ταυτόχρονα, η εφαρμογή του νέου, μεταρρυθμιστικού, θεσμικού πλαισίου που διέπει το ΕΠΑ, το οποίο υιοθετήθηκε πρόσφατα με τον Ν. 5264/2025, εγγυάται την ορθολογική, στοχευμένη και αποτελεσματική διαχείριση και αξιοποίηση των εθνικών πόρων. Συνεχίζουμε με προσήλωση και υψηλό το αίσθημα του καθήκοντος τη συλλογική προσπάθεια για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της ανθεκτικότητας της οικονομίας και την εδραίωση μίας κοινωνικά δίκαιης ανάπτυξης».

Η γενική γραμματέας Εταιρικού Συμφώνου Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΣΠΑ) Βασιλική Παντελοπούλου, τόνισε: «Το 2025 αποτέλεσε καθοριστικό έτος για την υλοποίηση του ΕΣΠΑ 2021- 2027, καθώς συνδυάστηκε η επιτάχυνση της απορρόφησης των πόρων με την επιτυχή διαχείριση της ενδιάμεσης αναθεώρησης των Προγραμμάτων ΕΣΠΑ. Στην κατεύθυνση αυτή η ενεργοποίηση του ΕΣΠΑ 2021- 2027 μέσω προσκλήσεων ανέρχεται στο 85%, οι εντάξεις έργων ανέρχονται στο 78% και οι συμβάσεις υπερβαίνουν το 50% του συνολικού προϋπολογισμού. Επίσης, για πρώτη φορά, η αναθεώρηση των προγραμμάτων πραγματοποιήθηκε σε δύο φάσεις, επιτρέποντας την ανακατεύθυνση πόρων προς τις νέες ευρωπαϊκές στρατηγικές προτεραιότητες, όπως η βιώσιμη διαχείριση των υδάτων, η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, η θωράκιση της άμυνας και της ασφάλειας της χώρας, καθώς και η διασφάλιση προσιτής και ποιοτικής στέγασης για τους πολίτες. Με την ενδιάμεση αναθεώρηση και την ανακατεύθυνση ενωσιακών πόρων ποσού άνω των 2,1 δισ. ευρώ, που εξασφαλίζει τόσο την παράταση υλοποίησης έως το 2030 όσο και την πρόσθετη ρευστότητα για τη χώρα με επιπλέον προκαταβολές ύψους περίπου 600 εκατ. ευρώ. Παράλληλα, η χώρα συμμετέχει ενεργά, στη διαμόρφωση του επόμενου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου, προασπίζοντας τον ρόλο και τη επαρκή χρηματοδότηση της Πολιτικής Συνοχής για τη χώρα μας».

Ο γενικός γραμματέας Διαχείρισης Τομεακών Προγραμμάτων Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης, Ταμείου Συνοχής και Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου Βασίλης Σιαδήμας, δήλωσε: «Η υλοποίηση των Τομεακών Προγραμμάτων εξελίσσεται με δυναμικούς ρυθμούς. Οι συνολικές δαπάνες ανέρχονται πλέον σε 3,15 δισ. ευρώ εκ των οποίων το 1,68 δισ. ευρώ αντιστοιχούν σε δαπάνες μόνο για το 2025. Αυτός ο υπερδιπλασιασμός της απορρόφησης αποτυπώνει τη βελτιστοποίηση των διαδικασιών από το σχεδιασμό, τη χρηματοδότηση έως και την υλοποίηση των δράσεων. Η επίδοση αυτή είναι αποτέλεσμα της συστηματικής προσπάθειας των Διαχειριστικών Αρχών και της στοχευμένης υλοποίησης παρεμβάσεων σε κρίσιμους τομείς, όπως οι υποδομές, η επιχειρηματικότητα, η απασχόληση, η κοινωνική συνοχή, η πολιτική προστασία και το περιβάλλον. Συνεχίζουμε με στόχους, συνέπεια και προσήλωση, ώστε οι πόροι του ΕΣΠΑ να μεταφράζονται σε απτά και μετρήσιμα αποτελέσματα για την ανάπτυξη προς όφελος της κοινωνίας».

Ο διοικητής της Ειδικής Υπηρεσίας Συντονισμού Ταμείου Ανάκαμψης Ορέστης Καβαλάκης, σημείωσε: «Το 2025 ολοκληρώνεται με ιδιαίτερα θετικό απολογισμό για το Ταμείο Ανάκαμψης, καθώς όλοι οι δύσκολοι και φιλόδοξοι στόχοι επιτεύχθηκαν: Υποβλήθηκαν επιτυχώς τρία αιτήματα πληρωμής, συνολικού ύψους 3,27 δισ. ευρώ. Εκταμιεύσεις ύψους 5,2 δισ. ευρώ από την Ευρωπαϊκή Ένωση εισέρευσαν στο κρατικό ταμείο, ενισχύοντας τη δημοσιονομική ανθεκτικότητα της χώρας. Δύο προτάσεις αναθεώρησης εγκρίθηκαν ταχύτατα λόγω της πληρότητας και τεκμηρίωσής τους, εκσυγχρονίζοντας και απλοποιώντας το ελληνικό σχέδιο, χωρίς να αλλάξει ο προϋπολογισμός του και ενισχύοντας κρίσιμες δράσεις. Τέλος, η χρονιά έκλεισε με υπερεπίτευξη του πολύ υψηλού ετήσιου στόχου δαπανών του Ταμείου Ανάκαμψης, ο οποίος ανερχόταν σε 4,9 δισ. ευρώ, τροφοδοτώντας με αυτούς τους πόρους την πραγματική οικονομία. Η νέα χρονιά, η τελευταία χρονιά υλοποίησης του Ταμείου Ανάκαμψης, ξεκινά με αποφασιστικότητα για την πλήρη αξιοποίηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης προς όφελος της χώρας».

Εξετάζοντας δεδομένα από 169 χώρες για την περίοδο μεταξύ 1990 και 2020, οι μελετητές της BIS σημειώνουν ότι η ανεξέλεγκτη λειψυδρία μπορεί να προκαλέσει αύξηση του κόστους ζωής, μείωση του ρυθμού ανάπτυξης και επιβράδυνση των επενδύσεων, πέραν των σοβαρών επιπτώσεων που έχει στην καθημερινή ζωή.

Η μεγαλύτερη αρνητική επίδραση είναι στον πληθωρισμό, καθώς για κάθε βαθμό μείωσης του διαθέσιμου γλυκού νερού οι τιμές αγαθών και υπηρεσιών εκτιμάται πως αυξάνονται κατά 2,1% έως 2,2%, δίχως να μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο ακόμα μεγαλύτερων ανατιμήσεων.

Αντίστοιχα, για την απώλεια κάθε μονάδας γλυκού νερού υπολογίζεται πως οι επενδύσεις μειώνονται κατά σχεδόν 0,3%, ενώ το ΑΕΠ υποχωρεί κατά περίπου 0,1%.

Μάλιστα, η επίδραση της λειψυδρίας δεν είναι μόνο τοπική, καθώς αν πληγεί μία πολυπληθής περιφέρεια όπως η Αττική μπορεί να επιβαρυνθούν οι πόροι ή να συρρικνωθεί η οικονομική δραστηριότητα κι άλλων περιοχών, επιτείνοντας το πρόβλημα.

Η οικονομική διάσταση έρχεται να προστεθεί σε μία ούτως ή άλλως σκληρή πραγματικότητα για την πρωτεύουσα, η οποία τα τελευταία χρόνια έχει δει τα αποθέματα των κύριων ταμιευτήρων υδροδότησης να χάνουν μεγάλο μέρος των αποθεμάτων τους, ενώ η ζήτηση παραμένει αμείωτη και η κλιματική αλλαγή δυσκολεύει τη φυσική αναπλήρωση των χαμένων υδάτων.

Προσπάθειες αντιμετώπισης του προβλήματος

Με το λεκανοπέδιο να βρίσκεται ενώπιον δύσκολων ημερών ως προς την εξοικονόμηση του νερού, η ΕΥΔΑΠ και η κυβέρνηση υλοποιούν πρόγραμμα έργων ύψους 2,5 δισεκατομμυρίων ευρώ σε βάθος δεκαετίας, με παρεμβάσεις τόσο στην ύδρευση όσο και στην αποχέτευση, ώστε αφενός να μειωθούν οι απώλειες από διαρροές και αφετέρου να διασφαλιστεί η επαναχρησιμοποίηση νερού από μη οικιακούς καταναλωτές.

Υπό αυτό το πρίσμα, η διαχείριση της λειψυδρίας, ώστε να αμβλυνθούν οι οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες, αποκτά όλο και μεγαλύτερη σημασία.

Σε περσινή έκθεσή του για την επάρκεια νερού στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος (ΕΕΑ) σημειώνει ότι πέραν της ορθολογικής χρήσης, της επαναχρησιμοποίησης και της αντιμετώπισης διαρροών στα δίκτυα, η αναθεώρηση της τιμολόγησης «μπορεί να ενισχύσει την εφαρμογή» των υπόλοιπων μέτρων, καθώς ουσιαστικά λειτουργεί ως «σινιάλο» για τη συγκράτηση ή τον περιορισμό της κατανάλωσης, τόσο από πολίτες όσο και από τη βιομηχανία ή τον πρωτογενή τομέα.

Αυτό τόνισε ο Αναπληρωτής Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης κατά τη διάρκεια της τοποθέτησής του στην συνεδρίαση της αρμόδιας Επιτροπής Οικονομικών της Βουλής για τη συζήτηση επί του νομοσχεδίου του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών «Νέο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης – Μεταφορά Οργανισμού Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων Προσανατολισμού και Εγγυήσεων στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων και λοιπές διατάξεις».

Ο Αναπληρωτής Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών έδωσε έμφαση στις στρατηγικές προτεραιότητες του νέου Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης (Ε.Π.Α.), όπως οι υποδομές και οι μεταφορές, η ψηφιακή και πράσινη μετάβαση, η τεχνητή νοημοσύνη, η ενίσχυση της ανθεκτικότητας σε κρίσεις, η κοινωνική συνοχή και ανάπτυξη, καθώς και η συμβολή στην αντιμετώπιση του στεγαστικού και του δημογραφικού προβλήματος. Αλλά και στη θέσπιση, πλέον, ενός ολοκληρωμένου πλαισίου κανόνων που διέπουν την κατάρτιση, τον συντονισμό, τη διαχείριση, τη χρηματοδότηση, την παρακολούθηση, τον έλεγχο και την εφαρμογή των αναπτυξιακών παρεμβάσεων που υλοποιούνται στο πλαίσιο του Ε.Π.Α. Σημείωσε παράλληλα, την αναλυτική αποτύπωση των επιλέξιμων προς χρηματοδότηση δράσεων και δαπανών, την ενίσχυση των υποστηρικτικών μηχανισμών αξιολόγησης των προτάσεων έργων, την εναρμόνιση του ρυθμού ένταξης των έργων με τις ετήσιες και μεσοπρόθεσμες δημοσιονομικές δυνατότητες, τη συστηματοποίηση των ελέγχων και την ενίσχυση των μηχανισμών ελέγχων, τη θέσπιση μηχανισμού διακυβέρνησης για την εξειδίκευση, την παρακολούθηση και τον συντονισμό των Προγραμμάτων που περιλαμβάνει το Ε.Π.Α., καθώς και την ενίσχυση των Υπηρεσιών Διαχείρισης.

«Το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης είναι αποτέλεσμα της οικονομικής πολιτικής που ακολουθεί η Κυβέρνηση και της σωστής δημοσιονομικής πορείας των τελευταίων χρόνων, η οποία αφενός δημιουργεί το μέρισμα της ανάπτυξης που επιστρέφει στην κοινωνία, αφετέρου ενδυναμώνει την διεθνή αξιοπιστία της χώρας, όπως, μεταξύ άλλων, αποδεικνύει και η υποψηφιότητα του Κυριάκου Πιερρακάκη για την Προεδρία του Eurogroup, γεγονός αδιανόητο πριν από δέκα χρόνια», υπογράμμισε χαρακτηριστικά.

Ο Αναπληρωτής Υπουργός, παράλληλα, αναφέρθηκε και στην πορεία υλοποίησης του Ταμείου Ανάκαμψης, τονίζοντας ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται στις πρώτες θέσεις απορρόφησης μεταξύ των 27 κρατών- μελών της Ε.Ε. Ανέφερε δε, ότι στις αμέσως επόμενες ημέρες, πρόκειται να κατατεθεί και το έβδομο αίτημα πληρωμής, ύψους ενός δισ. ευρώ για το σκέλος των επιχορηγήσεων και 300 εκατ. ευρώ στο δανειακό σκέλος. «Έχουμε ήδη λάβει 23,4 δισ. ευρώ, δηλαδή το 65% του συνολικού προϋπολογισμού. Η στόχευσή μας είναι να μην απωλέσουμε ούτε ένα ευρώ. Δεν έχουμε δικαίωμα να το κάνουμε αυτό, και δεν θα το κάνουμε, όπως εξάλλου συνέβη και με την Προγραμματική Περίοδο 2014-2020 του ΕΣΠΑ».

Στη διάρκεια της παρέμβασής του ο κ. Παπαθανάσης επανέλαβε τη δέσμευση της Κυβέρνησης περί πλήρους αποζημίωσης όσων αγροτών τη δικαιούνται. «Οι αγροτικές κινητοποιήσεις είναι ένα σημαντικό γεγονός και προφανώς αντιλαμβανόμαστε πλήρως την αγωνία των αγροτών, των νέων παιδιών που θέλουν να γίνουν αγρότες. Θέλω να διαβεβαιώσω ότι αυτή η Κυβέρνηση δεν θα αφήσει κάποιον αγρότη χωρίς να  λάβει το 100% της αποζημίωσης, αυτών που του οφείλονται. Αυτοί που δεν πρόκειται να πάρουν λεφτά είναι αυτοί που προφανώς δεν τα δικαιούνται. Η Κυβέρνηση και ο Πρωθυπουργός, έχει ανοιχτές πόρτες σε ένα καλόπιστο διάλογο. Χρειάζεται όμως, μία εκπροσώπηση και από τους αγρότες έτσι ώστε να γίνει ουσιαστική και σοβαρή συζήτηση», ανέφερε.

«Η μεταφορά του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ αποτελεί ένα πολύ σημαντικό γεγονός με στόχο να μην επαναληφθούν γεγονότα όπως αυτά που διερευνώνται από τη Δικαιοσύνη. Αυτή η Κυβέρνηση ήταν εξάλλου, που έστειλε χιλιάδες φακέλους στον Εισαγγελέα», σημείωσε.

Ο ρυθμός ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας διατηρείται πάνω από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης και της ΕΕ. Για την Ευρωζώνη, η Επιτροπή προβλέπει ανάπτυξη 1,3% το 2025, 1,2% το 2026 και 1,4% το 2027, ενώ για την ΕΕ προβλέπει ανάπτυξη 1,4% για το 2025 και το 2026 και 1,5% για το 2027.

Τα στοιχεία της Επιτροπής για την ανάπτυξη στην Ευρωζώνη και την ΕΕ το 2025 αναθεωρούνται προς τα πάνω, σε σχέση με τις προβλέψεις της περασμένης άνοιξης (από 0,9% και 1,1%, αντιστοίχως). Ωστόσο, η Επιτροπή αναθεωρεί προς τα κάτω την εκτίμησή της για την ανάπτυξη στην Ελλάδα το 2025, σε σχέση με την περασμένη άνοιξη (2,3%). Για το 2026 η πρόβλεψη παραμένει σταθερή στο 2,2%.

Ο πληθωρισμός στην Ελλάδα αναμένεται να διαμορφωθεί στο 2,8% το 2025 και προβλέπεται να μετριαστεί στο 2,3% το 2026 και 2,4% το 2027. Συγκριτικά, ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη το 2025 θα διαμορφωθεί στο 2,1% και θα μετριαστεί στο 1,9% το 2026 και στο 2% το 2026.

Η ανεργία στην Ελλάδα το 2025 βρίσκεται στο 9,3% και αναμένεται να συνεχίσει να μειώνεται στο 8,6% το 2026 και στο 8,2% το 2027.

Το δημοσιονομικό πλεόνασμα για την Ελλάδα αναμένεται να διαμορφωθεί το 2025 στο 1,1% και προβλέπεται να μειωθεί στο 0,3% το 2026 και να μηδενιστεί το 2027. Αντιθέτως, στην Ευρωζώνη καταγράφεται δημοσιονομικό έλλειμμα -3,2%, το οποίο προβλέπεται να φτάσει το -3,4% το 2027.

Ο λόγος δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ στην Ελλάδα, αναμένεται να μειωθεί στο 147,6% το 2025 και να μειωθεί περαιτέρω, φτάνοντας στο 138% το 2027, χάρη στην ισχυρή ονομαστική αύξηση του ΑΕΠ και τα πλεονάσματα του προϋπολογισμού.

Εκθεση για την Ελλάδα

Αναλυτικά, η έκθεση της Επιτροπής τονίζει ότι «η οικονομία της Ελλάδας θα συνεχίσει να αναπτύσσεται με ισχυρό ρυθμό», με προβλεπόμενη ανάπτυξη 2,1% το 2025 και 2,2% το 2026, υποστηριζόμενη από σταθερή κατανάλωση και επενδύσεις και μέσω των κοινοτικών κονδυλίων. Οι δημοσιονομικές προοπτικές της Ελλάδας παραμένουν ευνοϊκές για την περίοδο 2025-27, με γενικά σταθερά πρωτογενή πλεονάσματα, παρά τις φορολογικές περικοπές και τα κοινωνικά μέτρα.

Ανθεκτικότητα παρά τις αντίξοες συνθήκες

Σύμφωνα με την Επιτροπή, η ελληνική οικονομία «δείχνει ανθεκτικότητα παρά τις αντίξοες συνθήκες». Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2025, η οικονομία της Ελλάδας αναπτύχθηκε κατά 2% σε ετήσια βάση, κυρίως λόγω της ιδιωτικής κατανάλωσης και του τουρισμού. Οι επενδύσεις αυξήθηκαν το δεύτερο τρίμηνο, ιδίως οι επενδύσεις σε κατασκευές και εξοπλισμό. Συνολικά, η οικονομία αναμένεται να διατηρήσει την αναπτυξιακή δυναμική της κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2025 και καθ’ όλη τη διάρκεια του 2026. Η επενδυτική δραστηριότητα αναμένεται να παραμείνει ισχυρή το 2025 και το 2026, υποστηριζόμενη από τη διψήφια αύξηση των εταιρικών δανείων και την εφαρμογή του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Επιπλέον, ένα νέο πακέτο επεκτατικών δημοσιονομικών μέτρων αναμένεται να ενισχύσει την αύξηση των καθαρών μισθών και την ιδιωτική κατανάλωση. Η ζήτηση εισαγωγών αναμένεται να παραμείνει ισχυρή, δεδομένου του υψηλού εισαγωγικού περιεχομένου των επενδύσεων. Παρ’ όλο που δεν αναμένεται απότομη επίδραση, η ανάπτυξη προβλέπεται να επιβραδυνθεί μετά το 2026 καθώς η εφαρμογή του RRP φτάνει στο τέλος της.

Η αύξηση του ΑΕΠ προβλέπεται να είναι σχετικά σταθερή, με ρυθμούς 2,1% το 2025 και 2,2% το 2026, πριν μετριαστεί σε 1,7% το 2027. Ενώ η οικονομία έχει μέχρι στιγμής επιδείξει ανθεκτικότητα στις εξωτερικές προκλήσεις, μία παρατεταμένη αύξηση της γεωπολιτικής ή εμπορικής αβεβαιότητας και του κόστους χρηματοδότησης θα μπορούσε να επηρεάσει σημαντικά τις εξαγωγές, ιδίως τον τουριστικό τομέα, και την επενδυτική δραστηριότητα.

Αγορά εργασίας

Αναφορικά με την αγορά εργασίας στην Ελλάδα, η έκθεση της Επιτροπής επισημαίνει ότι συνεχίζει να βελτιώνεται, αλλά οι προκλήσεις παραμένουν. Το ποσοστό ανεργίας μειώθηκε στο 8,2% τον Οκτώβριο του 2025, το χαμηλότερο επίπεδό του από το 2009, αλλά παραμένει πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ. Μετά την κορύφωσή τους το δεύτερο τρίμηνο του 2024, τα ποσοστά κενών θέσεων εργασίας έχουν μειωθεί ελαφρώς, αν και εξακολουθούν να υποδηλώνουν μία σχετικά περιορισμένη αγορά εργασίας, ιδίως στους τομείς του τουρισμού και των κατασκευών. Η απασχόληση αναμένεται να συνεχίσει να αυξάνεται, αν και με βραδύτερο ρυθμό λόγω διαρθρωτικών ζητημάτων, όπως το χάσμα δεξιοτήτων και τα χαμηλά ποσοστά συμμετοχής, ιδίως μεταξύ των γυναικών. Οι μισθοί ανά εργαζόμενο αναμένεται να επιταχυνθούν, με μέσο ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης 3,6% κατά την προβλεπόμενη περίοδο, εν μέρει λόγω παλαιότερων αυξήσεων των κατώτατων μισθών, μείωσης των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης και της πρόσφατα ανακοινωθείσας μεταρρύθμισης του φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων.

Σταδιακή μείωση πληθωρισμού

Αφού διαμορφώθηκε κατά μέσο όρο στο 3,1% το πρώτο εξάμηνο του 2025, ο γενικός πληθωρισμός μειώθηκε στο 1,7% μέχρι τον Οκτώβριο, λόγω της μείωσης του πληθωρισμού ενέργειας και υπηρεσιών. Ωστόσο, η ισχυρή ζήτηση και η ακόμη περιορισμένη αγορά εργασίας αναμένεται να διατηρήσουν ανοδική πίεση στις τιμές καταναλωτή. Ως αποτέλεσμα, ο πληθωρισμός προβλέπεται να μειωθεί με αργό ρυθμό, φτάνοντας το 2,8% το 2025 και το 2,3% το 2026. Ενώ ο γενικός πληθωρισμός εξαιρουμένων των τιμών ενέργειας και τροφίμων αναμένεται να μειωθεί, η προβλεπόμενη αύξηση των τιμών της ενέργειας αναμένεται να διατηρήσει τον πληθωρισμό στο 2,4% το 2027.

Το ονομαστικό πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί από 1,2% του ΑΕΠ το 2024 σε περίπου 1,1% το 2025. Αυτό αντανακλά μία μείωση του πρωτογενούς πλεονάσματος από 4,7% σε 4,3%, η οποία αντισταθμίζεται εν μέρει από τη μείωση των δαπανών για τόκους. Σύμφωνα με την Επιτροπή, αυτή η μείωση προέρχεται κυρίως από επεκτατικά μέτρα (0,7% του ΑΕΠ), συμπεριλαμβανομένης της μείωσης των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης κατά 1 ποσοστιαία μονάδα, των υψηλότερων μισθών στον δημόσιο τομέα, μίας επιστροφής ενοικίου βάσει εισοδηματικών κριτηρίων και ενός μόνιμου ετήσιου επιδόματος 250 ευρώ για τα ευάλωτα άτομα. Πρόσθετες πιέσεις περιλαμβάνουν τις υψηλότερες δαπάνες για την υγειονομική περίθαλψη και την άμυνα και μία δημοσιονομική διόρθωση που σχετίζεται με τις γεωργικές επιδοτήσεις της ΕΕ ισοδύναμη με 0,2% του ΑΕΠ. Αυτές οι επιπτώσεις αντισταθμίζονται εν μέρει από την αύξηση των εσόδων, η οποία υποστηρίζεται από τα τρέχοντα μέτρα φορολογικής συμμόρφωσης, την επέκταση της ψηφιακής κάρτας εργασίας σε νέους τομείς προκειμένου να μειωθεί η αδήλωτη εργασία, και τα υψηλότερα τέλη της τοπικής αυτοδιοίκησης.

Το 2026, το ισοζύγιο του προϋπολογισμού προβλέπεται να φτάσει το 0,3%, μείωση 0,8 ποσοστιαίων μονάδων σε σύγκριση με το 2025. Αυτό αντιστοιχεί σε πρωτογενές πλεόνασμα 3,4% του ΑΕΠ. Αυτή η μείωση αντανακλά κυρίως ένα πρόσφατα ανακοινωθέν επεκτατικό δημοσιονομικό πακέτο, το οποίο εκτιμάται ότι θα κοστίσει 0,6% του ΑΕΠ το 2026 και 0,8% του ΑΕΠ το 2027. Το πακέτο συνδυάζει περικοπές στον φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων, τον φόρο ακίνητης περιουσίας και τον ΦΠΑ, μαζί με στοχευμένες αυξήσεις στις συντάξεις και τους μισθούς του δημόσιου τομέα. Αυτά τα μέτρα έχουν σχεδιαστεί για να μετριάσουν τις πιέσεις του κόστους ζωής και να παράσχουν στήριξη σε νοικοκυριά χαμηλότερου και μεσαίου εισοδήματος, οικογένειες με παιδιά, συνταξιούχους και κατοίκους μικρών χωριών. Η πρόβλεψη περιλαμβάνει, επίσης, υψηλότερες αμυντικές δαπάνες, οι οποίες αναμένεται να αυξηθούν από 2,4% του ΑΕΠ το 2025 σε 2,6% το 2026.

Το 2027, το ονομαστικό ισοζύγιο προβλέπεται να μειωθεί στο 0,0% του ΑΕΠ, που αντιστοιχεί σε πρωτογενές πλεόνασμα 3,2%. Αυτή η επιδείνωση του ονομαστικού ισοζυγίου αντανακλά κυρίως τις υψηλότερες δαπάνες για τόκους και τον αντίκτυπο του νέου δημοσιονομικού πακέτου σε ολόκληρο το έτος.

Ο λόγος δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ διαμορφώθηκε στο 154,2% το 2024, 55 ποσοστιαίες μονάδες κάτω από το ανώτατο επίπεδό του το 2020. Αναμένεται να μειωθεί περαιτέρω, φτάνοντας στο 138% το 2027. Η μείωση αναμένεται να οφείλεται στην αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ καθώς και στα πρωτογενή πλεονάσματα του προϋπολογισμού.

Η ίδια μιλώντας μετά την συνεδρίαση του διοικητικού συμβουλίου, κατά την οποία αποφασίστηκε να διατηρηθούν αμετάβλητα τα επιτόκια, χαρακτήρισε θετική έκπληξη την αύξηση του ΑΕΠ της ευρωζώνης κατά 0,2% το τρίτο τρίμηνο του έτους. 

Όσον αφορά στους κινδύνους, οι οποίοι θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε επιβράδυνση του ρυθμού ανάπτυξης της ευρωζώνης, η Κριστιάν Λαγκάρντ απαρίθμησε τρεις εξελίξεις, οι οποίες έχουν ως αποτέλεσμα τον περιορισμό τους:

-Η εμπορική συμφωνία μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ που επιτεύχθηκε το καλοκαίρι.

-Η πρόσφατα ανακοινωθείσα εκεχειρία στη Μέση Ανατολή.

-Η σημερινή ανακοίνωση σχετικά με την πρόοδο στις εμπορικές διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας έχουν μετριάσει ορισμένους από τους κινδύνους επιβράδυνσης της οικονομικής ανάπτυξης. 

Σύμφωνα με την έκθεση της ΕΚΤ, όμως το ασταθές παγκόσμιο εμπορικό περιβάλλον θα μπορούσε να διαταράξει τις αλυσίδες εφοδιασμού, να επιδεινώσει περαιτέρω τις εξαγωγές και να επιβαρύνει την κατανάλωση και τις επενδύσεις.

Η επιδείνωση του κλίματος στις χρηματοπιστωτικές αγορές θα μπορούσε να οδηγήσει σε αυστηρότερες συνθήκες χρηματοδότησης.

Ειδικότερα, οι γεωπολιτικές εντάσεις, ιδίως ο αδικαιολόγητος πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, παραμένουν σημαντική πηγή αβεβαιότητας. Αντίθετα, οι υψηλότερες από το αναμενόμενο δαπάνες για την άμυνα και τις υποδομές, σε συνδυασμό με μεταρρυθμίσεις που ενισχύουν την παραγωγικότητα, θα συμβάλουν στην ανάπτυξη.

Η βελτίωση του επιχειρηματικού κλίματος θα μπορούσε να τονώσει τις ιδιωτικές επενδύσεις. Το κλίμα θα μπορούσε επίσης να βελτιωθεί και η δραστηριότητα να τονωθεί εάν οι εναπομένουσες γεωπολιτικές εντάσεις μειωθούν ή εάν οι εναπομένουσες εμπορικές διαφορές επιλυθούν ταχύτερα από το αναμενόμενο.

-Όσον αφορά στις εξελίξεις στο μέτωπο του πληθωρισμού, ο δείκτης τιμών καταναλωτή (HICP) της ευρωζώνης αυξήθηκε σε ετήσιο ρυθμό 2,4% τον Σεπτέμβριο, σε σύγκριση με 2,3% τον προηγούμενο μήνα.

Η επικεφαλής της ΕΚΤ τόνισε ότι οι προοπτικές εξακολουθούν να είναι πιο αβέβαιες από το συνηθισμένο, λόγω του ασταθούς περιβάλλοντος της παγκόσμιας εμπορικής πολιτικής.

Ένα ισχυρότερο ευρώ, όπως ανέφερε, θα μπορούσε να οδηγήσει σε μεγαλύτερη από την αναμενόμενη μείωση του πληθωρισμού. Επιπλέον, ο πληθωρισμός θα μπορούσε να αποδειχθεί χαμηλότερος εάν οι υψηλότεροι δασμοί οδηγήσουν σε μείωση της ζήτησης για εξαγωγές της ζώνης του ευρώ και ωθήσουν τις χώρες με πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα να αυξήσουν περαιτέρω τις εξαγωγές τους προς τη ζώνη του ευρώ. Η αύξηση της μεταβλητότητας και της αποστροφής προς τον κίνδυνο στις χρηματοπιστωτικές αγορές θα μπορούσε να επιβαρύνουν τον πληθωρισμό. 

Αντίθετα, σύμφωνα με την ΕΚΤ, ο πληθωρισμός θα μπορούσε να αποδειχθεί υψηλότερος εάν ο κατακερματισμός των παγκόσμιων αλυσίδων εφοδιασμού οδηγήσει σε αύξηση των τιμών των εισαγωγών, περιορίσει την προσφορά κρίσιμων πρώτων υλών και επιδεινώσει τους περιορισμούς παραγωγικής ικανότητας στην εγχώρια οικονομία. Η αύξηση των δαπανών για την άμυνα και τις υποδομές θα μπορούσε επίσης να οδηγήσει σε αύξηση του πληθωρισμού μεσοπρόθεσμα. 

Πάντως η σημερινή απόφαση του διοικητικού συμβουλίου της ΕΚΤ με την οποία το βασικό επιτόκιο διατηρείται στο 2%, ελήφθη διότι ο πληθωρισμός εξακολουθεί να είναι κοντά στον μεσοπρόθεσμο στόχο του 2% και η αξιολόγηση του Διοικητικού Συμβουλίου όσον αφορά τις προοπτικές για τον πληθωρισμό παραμένει σε γενικές γραμμές αμετάβλητη.

Η ευρωπαϊκή οικονομία εξακολούθησε να αναπτύσσεται παρά το αντίξοο παγκόσμιο περιβάλλον. Η ισχυρή αγορά εργασίας, οι εύρωστοι ισολογισμοί του ιδιωτικού τομέα και οι προηγούμενες μειώσεις των επιτοκίων από το Διοικητικό Συμβούλιο εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικές πηγές ανθεκτικότητας. Ωστόσο, οι προοπτικές εξακολουθούν να είναι αβέβαιες, κυρίως λόγω των συνεχιζόμενων παγκόσμιων εμπορικών διενέξεων και των γεωπολιτικών εντάσεων.

Παρά το δυσμενές οικονομικό περιβάλλον που προάγει και την αβεβαιότητα και την κλιμάκωση της γεωπολιτικής αστάθειας σε αρκετές περιπτώσεις, τονίζει η κυβέρνηση, η ελληνική οικονομία συνεχίζει να επιδεικνύει ανθεκτικότητα, καταγράφοντας ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ σταθερά πάνω από τους μέσους όρους της Ευρωζώνης και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ).

Συγκεκριμένα, τονίζεται στην έκθεση, κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2025, σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Στατιστικής Υπηρεσίας (Eurostat), το ελληνικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 1,7%, σε σύγκριση με 1,5% στην Ευρωζώνη και 1,6% στην ΕΕ,

Με τον τρόπο αυτό, τονίζεται στην ανακοίνωση του υπουργείου Οικονομικών, επιβεβαιώνεται και προς την διεθνή κοινότητα, η συνεχιζόμενη υψηλή ανάπτυξη που προβλέπεται σε 2,4% για το 2026, η σημαντική ενίσχυση των επενδύσεων και η εφαρμογή σημαντικών μεταρρυθμίσεων, αλλά και οι υλοποίηση των νέων σημαντικών παρεμβάσεων προς όφελος των πολιτών, όπως είναι η διαρθρωτική φορολογική μεταρρύθμιση για τις οικογένειες με παιδιά, τους νέους
και τη μεσαία τάξη.

Παράλληλα, στο DBP περιλαμβάνονται όλα τα δημοσιονομικά μέτρα όπως εξαγγέλθηκαν το προηγούμενο διάστημα και έχουν αποτυπωθεί στο Προσχέδιο του Προϋπολογισμού 2026, ενώ παρατίθενται αναλυτικά και οι υλοποιούμενες μεταρρυθμίσεις που συνάδουν με τις Ευρωπαϊκές προτεραιότητες. Ακόμη στο DBP καταγράφεται ως αποτέλεσμα των νέων δημοσιονομικών μέτρων
της κυβέρνησης, η μείωση τόσο των δεικτών φτώχειας, όσο και της φορολογικής
επιβάρυνσης των πολιτών.

Πρόκειται για επιβράδυνση της μεταποιητικής δραστηριότητας (5,7% έναντι 6,2% τον Ιούλιο) και της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, θερμότητας, φυσικού αερίου και νερού (2,4% έναντι 3,3%), εν μέσω υποτονικής εγχώριας ζήτησης.

Αντιθέτως, η παραγωγή εξόρυξης, σύμφωνα με τη Στατιστική Υπηρεσία της Κίνας, συνέχισε να αυξάνεται σταθερά, σημειώνοντας αύξηση 5,1% σε σύγκριση με 5,0% τον Ιούλιο.

Στον τομέα της μεταποίησης, 31 από τις 41 μεγάλες βιομηχανίες κατέγραψαν ανάπτυξη των μεγεθών συμπεριλαμβανομένης της αυτοκινητοβιομηχανίας (8,4%), των υπολογιστών και των επικοινωνιών (9,9%), των σιδηροδρόμων και της ναυπηγικής (12,0%), της τήξης και έλασης σιδηρούχων μετάλλων (7,3%), της τήξης και έλασης μη σιδηρούχων μετάλλων (9,1%), των χημικών προϊόντων (7,6%), της εξόρυξης και πλύσης άνθρακα (5,1%), του πετρελαίου και φυσικού αερίου (4,7%), της βιομηχανίας τροφίμων (4,7%) και της παραγωγής θερμότητας (2,5%).

Μάλιστα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επισήμανε πως η Ελλάδα πρέπει να αποκτήσει μόνιμο κονδύλι για την έρευνα στον προϋπολογισμό, με αξιοκρατία και αυστηρά κριτήρια αξιολόγησης επιδόσεων, ώστε οι ερευνητές μας να έχουν ορατότητα για τους κανόνες αλλά και για τους πόρους που έχουν στη διάθεσή τους. 

Στην εισαγωγική του τοποθέτηση ο πρωθυπουργός σημείωσε:

Καταρχάς, σας ευχαριστώ για την πρόσκληση και που αναφέρατε την πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση που είχα με τον Demis Hassabis την Παρασκευή στο Ηρώδειο. Ήταν εκπληκτικό να βλέπεις 5.000 άτομα να προσέρχονται σε μια εκδήλωση που διεκδικούσε την προσοχή του κοινού απέναντι σε έναν αγώνα μπάσκετ.

Δυστυχώς, χάσαμε. Αλλά θεωρώ ότι αυτό είναι ένδειξη ότι κάτι πραγματικά αλλάζει στην Ελλάδα όσον αφορά τη στάση μας απέναντι στην καινοτομία και την επιχειρηματικότητα.

Η βασική μου πεποίθηση είναι ότι η Ελλάδα μπορεί να γίνει αυτό που αποκαλώ «χώρα καινοτομίας», εστιάζοντας στην ικανότητά μας να ξεπεράσουμε άλλες χώρες και να καλύψουμε την απόσταση με πολλούς ευρωπαίους εταίρους μας.

Πιστεύω ότι αν κοιτάξουμε ευρωστία του οικοσυστήματος εταιρειών στην Ελλάδα, θα πρέπει να εκπλήξουν ευχάριστα ο αριθμός των επιχειρήσεων, η διαθεσιμότητα ιδιωτικών κεφαλαίων και οι επιτυχημένες κινήσεις που έχουν κάνει ορισμένες από αυτές τις εταιρείες.

Επομένως, είναι σαφές ότι κάτι συμβαίνει όσον αφορά το ιδιωτικό οικοσύστημα γύρω από την καινοτομία, την έρευνα και την ανάπτυξη. Τώρα, όταν εξετάζουμε τον δημόσιο χώρο, τον παραδοσιακό τρόπο με τον οποίο χρηματοδοτούμε την έρευνά μας, πιστεύω ότι είναι δίκαιο να πούμε ότι πολλά απομένουν να γίνουν.

Πιστεύω ότι αυτή τη στιγμή -και μιλώ έχοντας έξι χρόνια εμπειρίας με αυτό το ζήτημα- εξακολουθούμε να έχουμε ένα σχετικά κατακερματισμένο σύστημα, στο οποίο υπάρχουν ερευνητικά κέντρα που εποπτεύονται από το Υπουργείο Ανάπτυξης και από τον Γενικό Γραμματέα Έρευνας.

Ταυτόχρονα όμως, πολύ ερευνητικό έργο λαμβάνει χώρα στα ακαδημαϊκά μας ιδρύματα. Είναι σαφές ότι αυτοί οι δύο χώροι δεν επικοινωνούν με τον τρόπο που θα έπρεπε. 

Επομένως, μία από τις ιδέες στις οποίες εστιάζω ιδιαίτερα, κάτι που έχουμε συζητήσει και στον δημόσιο διάλογο για την έρευνα και την καινοτομία, δημόσια και ιδιωτική, είναι πώς μπορούμε να δημιουργήσουμε έναν ενοποιημένο ερευνητικό χώρο.

Ίσως μια λύση, την οποία προτείνω για πρώτη φορά στον δημόσιο διάλογο, αλλά θα χαρώ να συζητήσω με την ερευνητική κοινότητα, είναι η δημιουργία ενός Υπουργείου αφοσιωμένου στην έρευνα και την ανάπτυξη, το οποίο, ωστόσο, θα περιλαμβάνει και την τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Έχοντας καταπιαστεί με την διοικητική αναδιάρθρωση στο υψηλότερο επίπεδο, γνωρίζω ότι χρειάζονται πολλή προετοιμασία προκειμένου αυτές οι προσπάθειες να γίνουν πράξη. 

Δεν είναι κάτι που μπορούμε να κάνουμε μέσα σε μία μέρα, αλλά είναι σίγουρα κάτι που η χώρα θα μπορούσε να έχει έτοιμο μετά τις επόμενες εκλογές, αν το σχεδιάσουμε σωστά και αν συνεργαστούμε με την ερευνητική κοινότητα ώστε να ενοποιηθεί ο ερευνητικός χώρος. Και στη συνέχεια να εξετάσουμε και τα άλλα ιδρύματα που χρειαζόμαστε για να συμπληρώσουμε την υπηρεσία που θα είναι υπεύθυνη για έναν ενοποιημένο ερευνητικό χώρο.

Είμαι, λοιπόν, έτοιμος να συζητήσω σοβαρά αυτό το θέμα. Και σε συνεργασία με την Υπουργό Παιδείας και τον Υφυπουργό, θα οργανώσουμε έναν πιο δομημένο διάλογο σχετικά με τον τρόπο που θα συγκροτηθεί αυτός ο κοινός ερευνητικός χώρος.

Και θα επιμείνω σε αυτό: Να ληφθεί υπόψη το απόλυτο μέγεθος της χώρας και το γεγονός ότι η Ελλάδα δεν είναι σε θέση να μην επικεντρωθεί τουλάχιστον σε ορισμένους τομείς όπου θεωρούμε ότι έχουμε φυσικά συγκριτικά πλεονεκτήματα. Τώρα, είναι η βιοτεχνολογία ένας από αυτούς τους τομείς; Η απάντηση είναι ναι. Γιατί; Νομίζω ότι υπάρχουν δύο προφανείς λόγοι.

Ο πρώτος είναι ότι διαθέτουμε μια πολύ δυναμική εγχώρια φαρμακευτική βιομηχανία. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι αυτή τη στιγμή έχουμε 45 εργοστάσια στην Ελλάδα, ως αποτέλεσμα των κινήτρων που παρέχουμε στην εγχώρια φαρμακευτική βιομηχανία. Είχαμε επενδύσεις που άγγιζαν τα 2 δισεκατομμύρια ευρώ ως αποτέλεσμα του συμψηφισμού επενδύσεων. Και μεγάλο μέρος αυτών των επενδύσεων δεν αφορά μόνο τη βασική παραγωγή, αλλά και την έρευνα και ανάπτυξη.

Φυσικά, ο δεύτερος λόγος, όπως θα συζητήσουμε, είναι η εντυπωσιακή κοινότητα των ομογενών μας, η οποία μπορεί να λειτουργήσει ως φυσική γέφυρα μεταξύ της Ελλάδας και της τεχνολογίας αιχμής στο πεδίο των βιοεπιστημών στο εξωτερικό.

Ερωτηθείς σχετικά με προγράμματα που απευθύνονται στην ελληνική επιστημονική κοινότητα, όπως το Trust Your Stars, και την ενδεχόμενη δημιουργία ενός ανεξάρτητου φορέα για την επιτήρησή τους, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανέφερε:

Απολύτως. Για να είμαι ειλικρινής, δεν ήμουν ικανοποιημένος με τον τρόπο που «έτρεξε» αυτό το πρόγραμμα. Εξετάζουμε διάφορες επιλογές, διότι, αφού μελέτησα τις λεπτομέρειες, θεωρώ ότι ορισμένα από τα παράπονα που διατυπώθηκαν ήταν δικαιολογημένα. Ωστόσο, υπάρχει ένα παράδοξο εδώ, διότι το πρόγραμμα αυτό το «έτρεξε» το Υπουργείο Παιδείας. Ωστόσο, το μεγαλύτερο μέρος της εμπειρίας μας στην αξιολόγηση ερευνητικών προτάσεων δεν εντοπίζεται στο Υπουργείο Παιδείας, τους ζητήσαμε να κάνουν κάτι για το οποίο δεν έχουν απαραίτητα μεγάλη εμπειρία.

Για εμένα, είναι επιτακτική ανάγκη να έχουμε έναν ανεξάρτητο φορέα. Μπορούμε να τον ονομάσουμε όπως θέλουμε, εθνικό επιστημονικό συμβούλιο, αλλά θα αξιοποιήσει και εμπειρογνωμοσύνη από το εξωτερικό. Δεν θέλω απαραίτητα να είναι μια εσωτερική διαδικασία, όπου ίσως «ανακυκλώνονται» οι ίδιες προτάσεις. Θέλω όμως μια αντικειμενική αξιολόγηση από το εξωτερικό, με συγκεκριμένες κατευθυντήριες γραμμές. Και δεν θέλω να υπάρχει οποιαδήποτε αμφιβολία ως προς την αξιοκρατία που χρειαζόμαστε για την αξιολόγηση των προτάσεων. Το τελευταίο που χρειαζόμαστε είναι να μπούμε σε έναν ατέρμονο κύκλο όπου αμφισβητούνται τα αποτελέσματα και μετά μπαίνουμε σε επαναξιολόγηση των αιτημάτων. Πιστεύω ότι ένας από τους λόγους για τους οποίους συμβαίνει αυτό είναι ότι, βασικά, δεν εμπιστευόμαστε αρκετά ο ένας τον άλλο.

Πιστεύω ότι αν καταφέρουμε να δημιουργήσουμε έναν αξιόπιστο φορέα που θα είναι πραγματικά ανεξάρτητος, τότε θα υπάρχει λιγότερη αμφισβήτηση των αποτελεσμάτων. Ασφαλώς, πρέπει επίσης να καθορίσουμε, ως κράτος, το ύψος της απαραίτητης χρηματοδότησης. Επειδή αυτή τη στιγμή έχουμε το πρόγραμμα «Horizon», έχουμε ευρωπαϊκά προγράμματα και μπορούμε να είμαστε αρκετά ανταγωνιστικοί, έχουμε προγράμματα που χρηματοδοτούνται από τα διαρθρωτικά ταμεία της ΕΕ. Αλλά δεν έχουμε ένα μόνιμο κονδύλι, όπου κάθε χρόνο θα υπάρχει πρόσκληση για x εκατομμύρια ευρώ, όπου η διαχείριση των πόρων θα γίνεται με τον ίδιο τρόπο, ώστε να προσφέρουμε κάποια προβλεψιμότητα και συνέχεια όσον αφορά τον προϋπολογισμό μας για την έρευνα.

Δεν χρειάζεται να είναι ένα τεράστιο ποσό. Αλλά εστιάζω στη συνέπεια και στο να γνωρίζω ότι αυτό θα είναι ένα μόνιμο κονδύλι στον προϋπολογισμό, ώστε να προσφέρουμε επίσης μεγαλύτερη ορατότητα στην ερευνητική μας κοινότητα.

Και βέβαια, αυτό που είναι κρίσιμο για εμένα είναι οι απαραίτητες «γέφυρες» με τη βιομηχανία και ο τρόπος με τον οποίο υποστηρίζουμε την έρευνα και την ανάπτυξη σε επίπεδο ιδιωτικών εταιρειών. Εκεί, όπως γνωρίζετε, έχουμε πολύ ευνοϊκά φορολογικά κίνητρα. Έχουμε δει σημαντική αύξηση των δαπανών για έρευνα και ανάπτυξη από τον ιδιωτικό τομέα. Και πιστεύω ότι βλέπουμε επίσης μεγαλύτερη διασύνδεση μεταξύ του ιδιωτικού τομέα, των πανεπιστημίων και των ερευνητικών κέντρων μας.
 
Διότι στο παρελθόν αυτή η χώρα είχε μείνει πίσω λόγω ακραίων αριστερών ενστάσεων σχετικά με τη σύνδεση μεταξύ της βιομηχανίας και της εφαρμοσμένης έρευνας που πραγματοποιείται στα πανεπιστήμια. Πιστεύω ότι έχουμε σημειώσει πρόοδο όσον αφορά στην κατανόηση από την πλευρά των πανεπιστημίων ότι μπορούν να παράγουν γνώση που μπορεί να εφαρμοστεί στον πραγματικό κόσμο, ότι μπορούμε πραγματικά να έχουμε μια κατάλληλη δομή για spin-off, μέσω της οποίας μπορούν να εμπορευματοποιήσουν τη γνώση που προκύπτει από τα πανεπιστήμια. Σαφώς δεν είμαστε εκεί όπου θέλουμε να είμαστε, αλλά τουλάχιστον πιστεύω ότι οι συμπεριφορές αλλάζουν και κινούνται προς αυτή την κατεύθυνση.

Σχετικά με τον ρόλο της επιστημονικής έρευνας σε θέματα εθνικής ασφάλειας, ο πρωθυπουργός τόνισε:

Καταρχάς, πιστεύω ότι η έρευνα και η εθνική ασφάλεια είναι, σε κάποιο βαθμό, συνδεδεμένες. Αν κοιτάξετε, για παράδειγμα, τη μεγάλη επιτυχία της ισραηλινής βιομηχανίας τεχνολογίας, μεγάλο μέρος της έρευνας έγινε για στρατιωτικούς σκοπούς, και στη συνέχεια απέκτησε διπλή χρήση. Το ίδιο ισχύει και για μεγάλο μέρος της βασικής έρευνας που έγινε στις Ηνωμένες Πολιτείες και οδήγησε σε τεχνολογίες που χρησιμοποιούμε σήμερα ευρέως. 

Πρέπει, βεβαίως, να έχουμε επίγνωση του μεγέθους και των δυνατοτήτων μας. Ωστόσο, βλέπω να αναδύεται ένας νέος χώρος όσον αφορά στην τεχνολογική καινοτομία γύρω από τον τομέα της άμυνας. Για πρώτη φορά διαθέτουμε μια δομή, το Ελληνικό Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας (ΕΛΚΑΚ), που έχει τη δυνατότητα, σχετικά γρήγορα, να χρηματοδοτεί καινοτόμα έργα για την ανάπτυξη προϊόντων, τα οποία, φυσικά, απαιτούν πολλή βασική έρευνα προκειμένου να καταλήξουν σε αποδεδειγμένα βιώσιμα προϊόντα ή υπηρεσίες.

Πιστεύω ότι αυτό αναπόφευκτα θα προκαλέσει μεγάλο ενδιαφέρον, όχι μόνο από τις εταιρείες, αλλά και από όλους τους ερευνητές που δραστηριοποιούνται σε αυτόν τον τομέα. Βλέπω μια νέα εξειδικευμένη αγορά -που δεν σχετίζεται απαραίτητα άμεσα με το θέμα του συνεδρίου σας-, η οποία θα μπορούσε να επωφεληθεί από άμεση χρηματοδότηση σε επίπεδο προϊόντων, η οποία επίσης απαιτεί κάποια βασική έρευνα.

Τώρα, όσον αφορά τη γενικότερη ερώτησή σας, πιστεύω ότι αυτό με πηγαίνει ξανά σε ό,τι συζητήσαμε προηγουμένως, δηλαδή ένα πολύ κατακερματισμένο τοπίο, έλλειψη κατάλληλης αξιολόγησης της ποιότητας της έρευνας που έχει υλοποιηθεί, μια τάση να μην αμφισβητείται το status quo. Διότι σε κάποιο σημείο, σε ένα ανταγωνιστικό περιβάλλον, πρέπει επίσης να αποδεχτούμε ότι ίσως δεν θα επιβιώσουν όλοι, εφόσον δεν παράγουν έργο που αναγνωρίζεται ως σημαντικό και αξίζει να γίνει.

Από την άλλη πλευρά, θεωρώ ότι υπάρχει μια μεγάλη ευκαιρία, αν κοιτάξετε και τι συμβαίνει στις Ηνωμένες Πολιτείες, ίσως να επαναπατριστούν ορισμένοι από τους ερευνητές που μπορεί να υπόκεινται τώρα σε ένα πιο δύσκολο περιβάλλον χρηματοδότησης. Όπως προείπα, πρέπει να έχουμε επίγνωση του μεγέθους της χώρας και των δημοσιονομικών περιορισμών. Ωστόσο, πιστεύω ότι είναι απολύτως εύλογο να διαθέσουμε ένα συγκεκριμένο ποσό από τον ετήσιο προϋπολογισμό μας -δεν είμαι έτοιμος να πω το ύψος- για να διασφαλίσουμε τη συνέχεια της έρευνας από τους κρατικούς προϋπολογισμούς, και όχι μόνο από τα ευρωπαϊκά ταμεία.

Σε ό,τι αφορά την καινοτομία και την επιχειρηματικότητα, τις δράσεις της κυβέρνησης για τη στήριξη αυτού του τομέα και την προσέλκυση Ελλήνων του εξωτερικού, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επισήμανε:

Καταρχάς, πιστεύω ότι είναι πολύ σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι η ελληνική διασπορά μπορεί να προσφέρει τεράστια αξία στη χώρα. Αν κοιτάξετε τον αριθμό των καθηγητών στα 100 κορυφαία αμερικανικά πανεπιστήμια, θα δείτε ότι έχουμε τεράστια εκπροσώπηση, πράγμα που σημαίνει ότι υπάρχει το πνευματικό δυναμικό που, υπό ορισμένες συνθήκες, μπορεί να είναι πολύ χρήσιμο για τη χώρα, ειδικά σε τομείς όπως η τεχνητή νοημοσύνη, αλλά και οι βιοεπιστήμες. Έχουμε πραγματικά ηγετικές προσωπικότητες, τόσο στον ακαδημαϊκό χώρο όσο και στη βιομηχανία.

Για παράδειγμα, όταν η Pfizer αποφάσισε να ιδρύσει το Κέντρο Ψηφιακής Καινοτομίας στη Θεσσαλονίκη, αρχικά ίσως το θεωρούσαν ένα «άλμα πίστης», αλλά τους εξέπληξε τόσο πολύ το ανθρώπινο ταλέντο που ήταν διαθέσιμο, που επέκτειναν τις δραστηριότητές τους πιο γρήγορα από ό,τι είχαν προβλέψει, γεγονός που αποτελεί κι ένα μήνυμα προς άλλες μεγάλες εταιρείες, να έρθουν και να ιδρύσουν υποδομές στην Ελλάδα, κυρίως ένα κέντρο έρευνας και ανάπτυξης που μπορεί να προσελκύσει ταλέντα, τόσο από το εξωτερικό όσο και από το εσωτερικό.

Αυτό το Σάββατο έλαβα μέρος σε ένα εργαστήριο που διοργάνωσε η Endeavor Greece, στο οποίο συμμετείχαν επιχειρηματίες, ιδρυτές, αλλά και σημαντικά επενδυτικά κεφάλαια. Και μου ήταν ξεκάθαρο ότι υπάρχει μεγάλη δυναμική σε αυτόν τον χώρο.

Δεν πιστεύω ότι η κυβέρνηση πρέπει απαραίτητα να παρεμβαίνει, καθώς αυτό θα αποτρέψει επενδύσεις που θα πραγματοποιούσε ο ιδιωτικός τομέας. Θα έχουμε το δικό μας ταμείο ανάπτυξης, το οποίο εκκινεί και θα επενδύει σε τομείς μακροπρόθεσμου στρατηγικού ενδιαφέροντος για τη χώρα. Ωστόσο, τελικά, η χρηματοδότηση και το επιχειρηματικό οικοσύστημα πρέπει να λειτουργούν σύμφωνα με τους κανόνες της ιδιωτικής οικονομίας. Υπάρχουν πράγματα που μπορούμε να κάνουμε για να βοηθήσουμε.

Για παράδειγμα, ένα από τα πρώτα πράγματα που κάναμε ήταν να δημιουργήσουμε ένα, θα έλεγα, πολύ ελκυστικό καθεστώς δικαιωμάτων προαίρεσης αγοράς μετοχών. Αν κοιτάξετε τη φορολογία των κεφαλαιακών κερδών, είναι εξαιρετικά γενναιόδωρη για τους ιδιοκτήτες μετοχών. Υπάρχουν και άλλα εργαλεία με τα οποία μπορούμε να βοηθήσουμε ώστε να διασφαλίσουμε ότι οι νεοφυείς εταιρείες θα έχουν πρόσβαση σε κεφάλαια. Έχουμε τα SAFE (simple agreements for future equity), που χρησιμοποιούνται πολύ στη Σίλικον Βάλεϊ και αποτελούν τυποποιημένους τρόπους για τις νέες εταιρείες να συγκεντρώσουν κεφάλαια. Ίσως αυτό είναι κάτι που μπορούμε να προσθέσουμε στο θεσμικό πλαίσιο.

Στη συνέχεια, φυσικά, ένα μεγάλο μέρος των προσπαθειών μας είναι να πείσουμε τους νέους αποφοίτους των πανεπιστημίων μας, ιδίως τους αποφοίτους STEM, ότι υπάρχει μέλλον στην επιχειρηματικότητα αν πιστεύουν ότι έχουν ένα προϊόν ή μια υπηρεσία που μπορούν πραγματικά να διαθέσουν στην αγορά.

Το γεγονός ότι έχουμε ιστορίες επιτυχίας εταιρειών που έχουν πωληθεί σε σημαντικές αποτιμήσεις, πιστεύω ότι τροφοδοτεί το ενδιαφέρον περισσότερων νέων ανθρώπων να εισέλθουν σε αυτόν τον χώρο. Θεωρώ ότι βρισκόμαστε στην αρχή αυτού που ελπίζω να είναι ένας ενάρετος κύκλος. Αλλά επιτρέψτε μου να επαναλάβω αυτό που έχω πει πολλές φορές, το συζήτησα και σήμερα με τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου: δεν είμαστε μόνοι σε αυτό. Είμαστε μέρος της Ευρώπης.

Και γενικά, όταν εξετάζουμε την καινοτομία και την επιχειρηματικότητα στην Ευρώπη και τις συγκρίνουμε με τις ΗΠΑ, δεν τα πάμε ιδιαίτερα καλά. Ένας από τους λόγους για τους οποίους δεν τα πάμε ιδιαίτερα καλά έχει να κάνει με τα ρυθμιστικά βάρη που αντιμετωπίζουν πολλές από τις εταιρείες που είναι εγκατεστημένες σε οποιαδήποτε ευρωπαϊκή χώρα όταν προσπαθούν να δραστηριοποιηθούν σε άλλη ευρωπαϊκή χώρα.

Επομένως, αυτή η ιδέα που ονομάζουμε «28ο καθεστώς», μια νομική δομή που θα ενσωματωθεί στην ΕΕ και θα σας επιτρέπει να δραστηριοποιείστε εύκολα σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες, είναι κάτι που ζητά έντονα η επιχειρηματική μας κοινότητα και, ελπίζουμε, κάτι πάνω στο οποίο μπορούμε να εργαστούμε σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Και βέβαια, πιστεύω ότι ένα άλλο πλεονέκτημα που έχουμε και που μπορούμε να αξιοποιήσουμε ως κυβέρνηση -και αυτό ισχύει ιδιαίτερα για την τεχνητή νοημοσύνη- είναι να διαθέτουμε ένα ρυθμιστικό καθεστώς στο πλαίσιο του Κανονισμού για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act), το οποίο θα ενθαρρύνει την καινοτομία και θα προσφέρει σε όσους ενδιαφέρονται ανώνυμα αλλά καλά επιμελημένα δεδομένα, κάτι που ισχύει ιδιαίτερα για τον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης, ο οποίος συνδέεται με το θέμα της διάσκεψής σας.

Υπάρχει μια «έκρηξη», πιστεύω ότι υπάρχει ένας τομέας στον οποίο η τεχνητή νοημοσύνη αναμφισβήτητα θα είναι επωφελής -έχω πολλές ανησυχίες για άλλους τομείς- όταν κοιτάζετε την υγειονομική περίθαλψη, υπάρχει τεράστιο ενδιαφέρον από νεοφυείς επιχειρήσεις, ελληνικές, ξένες εταιρείες, να προσφέρουν νέες υπηρεσίες και νέες λύσεις που θα χρησιμοποιούν τα δεδομένα που διαθέτουμε. 

Επομένως, η ύπαρξη ενός κατάλληλου πλαισίου διαχείρισης δεδομένων, ειδικά για τα δεδομένα υγειονομικής περίθαλψης, που σέβεται την προσωπική ιδιωτικότητα, αλλά είναι επίσης αρκετά σημαντικό και μεγάλο ώστε οι εταιρείες να μπορούν να το χρησιμοποιήσουν και να αναπτύξουν νέες υπηρεσίες, θα είναι, νομίζω, ένας τομέας στον οποίο μπορούμε πραγματικά να ηγηθούμε όσον αφορά στην καινοτομία. 

Ερωτηθείς για την πραγματοποίηση κλινικών δοκιμών σε βιοτράπεζα στην Ελλάδα, ο πρωθυπουργός ανέφερε:

Θαρρώ είναι κάτι που επεξεργαζόμαστε με το Υπουργείο Υγείας. Έχουν πλήρη γνώση ότι έχουμε πολύ μεγάλο δυναμικό στις κλινικές μελέτες. Πιστεύω ότι έχουμε βελτιωθεί αλλά σαφώς μπορούμε να γίνουμε καλύτεροι στην προσέλκυση εργαζόμενων και την απλοποίηση της γραφειοκρατίας. 

Βρίσκω την ιδέα της βιοτράπεζας συναρπαστική και πιστεύω ότι είναι εθνικού ενδιαφέροντος. Σκεφτόμαστε τώρα πώς θα το δουλέψουμε και πώς θα εξηγήσουμε στον κόσμο ότι πρόκειται να είναι επωφελές για το σύνολο του πληθυσμού. Δεν είναι εύκολο στην εποχή της παραπληροφόρησης και του σκεπτικισμού για την πρόσβαση του κράτους σε σημαντικά προσωπικά στοιχεία.

Έχω ζητήσει, λοιπόν, από τους συνεργάτες μου να έλθουν με συγκεκριμένες προτάσεις, αλλά πιστεύω ότι είναι κάτι που χρειάζεται η χώρα. Και πιστεύω ότι πρέπει να απευθυνθούμε στο σύνολο του πληθυσμού, ξεκινώντας από τις νεότερες γενιές, που είναι πιο δεκτικές και που είναι αυτές που θα ωφεληθούν περισσότερο, σε δεκαετίες από τώρα, από τη δημιουργία μιας βιοτράπεζας. 

Κοιτάμε για επιλογές και δυνητικούς συνεργάτες, αλλά χρειαζόμαστε επίσης τη συνεργασία σας ως ειδήμονες στον τομέα σας για να εξηγήσουμε με απλά λόγια στον κόσμο γιατί αυτό είναι σημαντικό.

Πιστεύω ότι ένα από τα πολύ σημαντικά βήματα που κάναμε στην πολιτική μας για την Υγεία -πέραν των όσων γίνονται στην πρωτοβάθμια φροντίδα και στα νοσοκομεία- είναι η στρατηγική προληπτικής ιατρικής, πιστεύω ότι αναγνωρίζεται στην Ευρώπη ότι βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των πιο σύγχρονων προσεγγίσεων για την υγεία και αποδίδει μετρήσιμα αποτελέσματα. Έχουμε σώσει ζωές. Κι όχι μόνο αυτό, αλλά ευαισθητοποιούμε τους πολίτες στην ιδέα ότι χρειάζεται να φροντίζεις για την υγεία σου όταν είσαι υγιής κι όχι όταν είσαι ασθενής. Αυτή είναι θεμελιώδης αλλαγή στο πώς αντιλαμβανόμαστε την υγεία.

Αλλά, ασφαλώς, αυτό μας παρέχει επίσης μεγάλο όγκο δεδομένων. Εάν έχουμε μαστογραφίες εκατοντάδων χιλιάδων γυναικών, πρόκειται για πολύτιμα δεδομένα που μπορούν να αξιοποιηθούν για να μας οδηγήσουν σε καινοτόμες λύσεις.

Υπάρχει σαφής αλλαγή ως προς τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζουμε την υγεία μας. Πιστεύω ότι μεγάλο μέρος της προηγμένων ερευνών για τη μακροζωία επικεντρώνεται στο τι μπορούμε να κάνουμε σήμερα, που είμαστε υγιείς, ώστε να διασφαλίσουμε ότι θα είμαστε υγιείς σε δέκα, είκοσι, τριάντα χρόνια ή για να εξασφαλίσουμε ότι η ποιότητα ζωής μας θα γίνεται καλύτερη ενόσω θα μεγαλώνουμε.

Σε μεγάλο βαθμό περιλαμβάνει τα βασικά: μην καπνίζετε, μην πίνετε υπερβολικά, να προσέχετε τη διατροφή σας. Καθώς, όμως, αυξάνεται ο βαθμός κατανόησης και εντοπίζουμε νέους βιοδείκτες, αυτό θα γίνει πιο σημαντικό, πιο εξατομικευμένο και πολύ πιο εξελιγμένο.

Ερωτηθείς ποιο μήνυμα θα έστελνε στους νέους επιστήμονες και επιχειρηματίες που κάνουν τα πρώτα βήματα στην καριέρα τους, ο Κυριάκος Μητσοτάκης είπε:

Καταρχάς, πιστεύω ότι υπάρχουν καλές θέσεις εργασίας στην Ελλάδα για τους νέους επιστήμονες, για όποιον έχει καλό βιογραφικό σημείωμα. Αυτό είναι ξεκάθαρο, όπως και ότι η αγορά εργασίας καθίσταται ολοένα και πιο ανταγωνιστική. Επίσης, εγχώριες εταιρείες μεγεθύνονται και ξένες εταιρείες έρχονται στην Ελλάδα. Γιατί έρχονται; Έρχονται διότι εκτιμούν ιδιαίτερα το ταλέντο που υπάρχει, προϊόν των δημόσιων πανεπιστημίων μας.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι εταιρείες πηγαίνουν εκεί όπου είναι τα πανεπιστήμια. Γι’ αυτό θα δείτε, για παράδειγμα, έναν τεχνολογικό κόμβο στα Γιάννενα, κι όχι μόνο στη Θεσσαλονίκη ή την Πάτρα. Θα δείτε εταιρείες να πηγαίνουν στην Κρήτη επειδή αναζητούν αποφοίτους των πανεπιστημίων μας. Κι αυτός είναι ο λόγος που είμαι πολύ αισιόδοξος για την προοπτική όχι μόνο να μείνουν στην Ελλάδα αλλά να έχουν ένα παραγωγικό μέλλον.

Και, φυσικά, για όσους από εσάς επιλέξετε να σταδιοδρομήσετε στο επιχειρείν, πιστεύω ότι οι πιθανότητες επιτυχίας είναι μεγαλύτερες απ’ ό,τι ήταν ίσως μερικά χρόνια πριν. Κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί την επιτυχία στον επιχειρηματικό τομέα. Αλλά, τουλάχιστον, το οικοσύστημα είναι εδώ, η στήριξη είναι εδώ, υπάρχει περισσότερη καθοδήγηση, υπάρχουν περισσότερα κεφάλαια, υπάρχει μια κοινότητα ανθρώπων που σκέφτονται όπως εσείς και πιστεύω ότι το μέλλον για την καινοτομία και την έρευνα είναι σίγουρα πιο λαμπρό απ’ ό,τι ήταν πριν από κάποια χρόνια.

Πιστεύω ότι αν προωθήσουμε αυτές τις μεταρρυθμίσεις που σχεδιάζουμε, θα είμαστε πιο πειθαρχημένοι όσον αφορά στον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούμε τα χρήματα που μπορούμε να δαπανήσουμε. Επειδή, θα το επαναλάβω, δεν μπορούμε να ξοδέψουμε ένα τεράστιο ποσό. Αλλά θέλω να διασφαλίσω ότι όποια χρήματα διαθέσουμε, είτε πρόκειται για ευρωπαϊκούς πόρους που κατευθύνονται στην Ελλάδα είτε δημόσιους πόρους, χρήματα των φορολογουμένων, αυτό που δεν θέλω να δω είναι να αμφισβητείται η ποιότητα της αξιολόγησης.

Πιστεύω ότι έχουμε εξαιρετικούς ανθρώπους από το εξωτερικό που θα μπορούσαν να μας βοηθήσουν. Αυτό οραματίζομαι. Κι αυτός είναι ο λόγος που συζητάμε με το Εθνικό Συμβούλιο Έρευνας Τεχνολογίας και Καινοτομίας (ΕΣΕΤΕΚ), για το πώς θα «χαρτογραφήσουμε» αυτό το νέο τοπίο. Ακούω την κριτική. «Γιατί δεν το έχετε κάνει ήδη;». Πιστέψτε με, ασχολούμαστε με πολλά ζητήματα. Έχουμε κάνει πρόοδο σε αυτό το μέτωπο αλλά τώρα είναι η ώρα πραγματικά να επιταχύνουμε.

Και, ειλικρινά, επειδή θέλω να είμαι απόλυτα ειλικρινής, θεωρώ ότι η δημόσια συζήτηση γύρω από την καινοτομία και την έρευνα τους τελευταίους μήνες ήταν χρήσιμη και για μένα. Είμαι ο πρώτος που πάντα δέχεται την εποικοδομητική κριτική, αν στο τέλος της ημέρας μας βοηθά να γίνουμε καλύτεροι.

«Η ανάγκη να εφαρμόσουμε ένα σύγχρονο, πιο παραγωγικό και ανταγωνιστικό πρότυπο για την οικονομία αποτελεί εθνική υπόθεση, είναι στρατηγική προτεραιότητα της κυβέρνησης και υλοποιείται με ένα συγκεκριμένο σχέδιο, τμήμα του οποίου σχετίζεται με τις δράσεις και τις πρωτοβουλίες του υπουργείου Ανάπτυξης. Με χαρά βλέπω ότι κρίσιμοι φορείς της ελληνικής οικονομίας όπως ο ΣΕΒΕ, τα Επιμελητήρια έχουν στην πρώτη γραμμή των παρεμβάσεών τους αυτή την ατζέντα, όπως αισίως και οι υπόλοιπες πολιτικές δυνάμεις της χώρας, αλλά και ο κ. Τσίπρας που θέλει να επιστρέψει με νέο πολιτικό φορέα», επισήμανε ο υπουργός Ανάπτυξης.

Ο κ. Θεοδωρικάκος υπογράμμισε πως «το δικό μας σχέδιο για τον παραγωγικό μετασχηματισμό της ελληνικής οικονομίας περιλαμβάνει την καθοριστική ενίσχυση της βιομηχανίας, της μεταποίησης και το ισχυρό αποτύπωμά τους στο ΑΕΠ της χώρας» και ανέφερε ως αιχμή αυτής της πολιτικής τον νέο αναπτυξιακό νόμο, με σχεδόν μισό δισ. ευρώ τον χρόνο σε επιδοτήσεις και φοροαπαλλαγές.

Ο υπουργός Ανάπτυξης αναφέρθηκε και στη στροφή των στρατηγικών και εμβληματικών επενδύσεων στη στήριξη της ελληνικής βιομηχανίας. «Τον τελευταίο χρόνο έχουμε εγκρίνει επενδύσεις 2,5 δισ. ευρώ. Είναι πλέον στο στόχαστρό μας κρίσιμες εμβληματικές επενδύσεις που αφορούν την ενεργειακή αυτονομία, όπως η επένδυση της Metlen για την παραγωγή γαλλίου, καθώς και η αμυντική βιομηχανία που έχει πολύ σοβαρές δυναμικές προοπτικές», πρόσθεσε.

«Βασικό χαρακτηριστικό του παραγωγικού μετασχηματισμού είναι επίσης η καινοτομία και οι νέες τεχνολογίες. Αύριο θα υπογράψουμε ένα ΜοU με τον τεχνολογικό κολοσσό Open AI, από το οποίο προσδοκούμε ότι οι νεοφυείς επιχειρήσεις θα πάρουν μεγάλη ώθηση με πρόσβαση στο κέντρο των εξελίξεων όσον αφορά την τεχνητή νοημοσύνη. Πρέπει να κάνουμε ένα άλμα παραγωγικότητας και είμαστε αποφασισμένοι ένα από τα επόμενα καθεστώτα του αναπτυξιακού νόμου να περιλαμβάνει την AI στην ελληνική μικρή και μικρομεσαία επιχείρηση», είπε ακόμα ο κ. Θεοδωρικάκος.

Για τις άμεσες ξένες επενδύσεις, ο υπουργός Ανάπτυξης τόνισε ότι τα έξι χρόνια διακυβέρνησης της ΝΔ ο αριθμός των επενδύσεων είναι μεγαλύτερος απ’ όσο ήταν την περίοδο 2002 – 2019. «Έχουμε διαμορφώσει ένα ασφαλιστικό και φορολογικό περιβάλλον που διευκολύνει την επιχειρηματικότητα», επισήμανε και στάθηκε επίσης στη μεγάλη ανάγκη να υπάρξει ανάταξη του δημογραφικού προβλήματος και μείωση των περιφερειακών και κοινωνικών ανισοτήτων.

Ο κ Θεοδωρικάκος συνέχισε λέγοντας πως «με σοβαρή στρατηγική που ενισχύει την παραγωγικότητα, δημιουργούνται πλεονάσματα που δίνουν νέα ώθηση για την οικονομία. Με αυτόν τον τρόπο οι πολίτες θα έχουν μεγαλύτερο διαθέσιμο εισόδημα και οι επιχειρήσεις θα είναι κερδοφόρες. Αυτό τον δρόμο ακολουθούμε και πιστεύω ότι θα είναι η επιλογή του ελληνικού λαού τα επόμενα χρόνια».

Τέλος, σε ερώτηση για τις τιμές και τη λειτουργία της αγοράς, ο υπουργός στάθηκε στην ανάγκη να στηριχθεί απ’ όλες τις πολιτικές δυνάμεις η μεταρρύθμιση για την ίδρυση της νέας Ανεξάρτητης Αρχής Προστασίας του Καταναλωτή και Εποπτείας της Αγοράς. «Θα ψηφιστεί μέσα στον Οκτώβριο αυτή η μεταρρύθμιση και το επόμενο εξάμηνο θα γίνει πραγματικότητα η νέα Αρχή, η οποία θα έχει πολύ ισχυρό ρόλο και παρέμβαση στην αγορά».

Η Σάμος αποτελεί τον 16ο σταθμό παρουσίασης του αναπτυξιακού σχεδίου συνολικού ύψους 1,038 δις, που σύμφωνα με τον κ. Κοντογεώργη έχει στόχο να στηρίξει το θεμελιώδες δικαίωμα να μένει ο καθένας στον τόπο του, προσαρμόζοντας την όποια ιδιαιτερότητα του τόπου, λαμβάνοντας υπόψη το περιφερειακό στοιχείο και τη νησιωτικότητα. Ανέφερε ότι η Περιφερειακή Ενότητα της Σάμου, με τις σοβαρές αναπτυξιακές προκλήσεις που αντιμετωπίζει, διαθέτει αξιόλογες δυνατότητες και πλεονεκτήματα που, με στρατηγικό σχεδιασμό, μπορούν να οδηγήσουν σε σταθερή οικονομική ανάκαμψη και ανάπτυξη.

Ειδικότερα, ιεραρχώντας τις προκλήσεις εστίασε στον εκσυγχρονισμό των υποδομών και δικτύων, την αποτελεσματική αξιοποίηση του φυσικού και πολιτιστικού κεφαλαίου και τη βιώσιμη ανάπτυξη του αγροτικού τομέα. Επίσης, αναφέρθηκε στην ανάγκη για βελτίωση της τουριστικής ανταγωνιστικότητας και διαφοροποίησης του τουριστικού προϊόντος, καθώς και για την ανάσχεση της δημογραφικής γήρανσης με τη διατήρηση νέων στο νησί. Ειδικά για τα νησιά, όπως ανέφερε ο Θ. Κοντογεώργης, μπορούμε πλέον να αξιοποιήσουμε σημαντικούς πόρους από το Ταμείο Απανθρακοποίησης Νήσων για να χρηματοδοτήσουμε έργα για την ηλεκτρική διασύνδεση των νησιών, αλλά και δράσεις για εγκατάσταση φωτοβολταϊκών για αυτοκατανάλωση σε νοικοκυριά, αγρότες και επιχειρήσεις. «Η διαδικασία που ακολουθούμε περιλαμβάνει διαβουλεύσεις με όλους τους εμπλεκόμενους, ώστε να ανταποκριθούμε στις πραγματικές ανάγκες της περιοχής» δήλωσε συγκεκριμένα.

Το σχέδιο ανάπτυξης της Σάμου

Στο πολυσέλιδο (187 σελίδες) Τοπικό Σχέδιο Ανάπτυξης Σάμου περιλαμβάνονται υποδομές και πολιτικές με εξασφαλισμένη χρηματοδότηση, καθώς και ενδεικτικές παρεμβάσεις που προτεραιοποιήθηκαν και απαιτούν μεγαλύτερη ωρίμαση για την υλοποίησή τους το επόμενο διάστημα και τη συνεργασία όλων των εμπλεκομένων. Αναλυτικά, η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, οι τρεις υφυπουργοί και οι γενικοί γραμματείς που αποτελούσαν το κυβερνητικό κλιμάκιο αναφέρθηκαν στα έργα που περιλαμβάνει ο σχεδιασμός ανάπτυξης των νησιών της Περιφέρειας και σε αυτά που ήδη υλοποιούνται.

Συγκεκριμένα στον τομέα της ενέργειας, πρόκειται να κινητοποιηθούν 1,775 δισ. ευρώ από το Ταμείο Απανθρακοποίησης Νήσων, ένα νέο χρηματοδοτικό εργαλείο που διατίθεται μόνο στην Ελλάδα και εστιάζεται στα νησιά της χώρας, με στόχο την απανθρακοποίηση των ηλεκτρικών συστημάτων τους. Μεταξύ άλλων, προβλέπεται η ηλεκτρική διασύνδεση των νήσων του ΒΑ Αιγαίου με το Ηπειρωτικό Σύστημα και το ΚΥΤ Νέας Σάντας, ύψους 1,245 δισ. ευρώ. Το έργο αφορά τη διασύνδεση του Βορειοανατολικού Αιγαίου με το ΕΣΜΗΕ και περιλαμβάνει οχτώ αυτόνομα ηλεκτρικά συστήματα, μεταξύ των οποίων αυτό της Σάμου (Φούρνων-Θύμαινας).

Στον πρωτογενή τομέα ανέφεραν ότι έχουν καταβληθεί περίπου 21 εκατ. ευρώ σε 4.309 δικαιούχους μέσω του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης. Στο πλαίσιο του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης καταβάλλεται -μέχρι το τέλος του έτους- έκτακτη προσωρινή στήριξη ρευστότητας στους γεωργούς της Π.Ε. Σάμου που έχουν πληγεί από φυσικές καταστροφές στη μελισσοκομία και στα αμπέλια.

Στον χωροταξικό σχεδιασμό εκπονούνται τοπικά και ειδικά πολεοδομικά σχέδια στους Δήμους Ανατολικής και Δυτικής Σάμου, τα οποία με την ολοκλήρωσή τους θα ορίσουν τις χρήσεις γης, τους όρους δόμησης και μέτρα για την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης.

Επίσης, εκτελούνται έργα για την ενίσχυση της πυροπροστασίας κατοικημένων περιοχών με περιαστικά δάση στους Δήμους Ανατολικής και Δυτικής Σάμου.

Στον τομέα του πολιτισμού, εξασφαλίστηκαν εθνικοί πόροι 7,5 εκατ. ευρώ για την στερέωση και αποκατάσταση του Ιερού Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου στο Καρλόβασι Σάμου και το Υπουργείο Πολιτισμού προετοιμάζει την υλοποίησή του. Παράλληλα, εκτελούνται μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας σημαντικά έργα για την ανάδειξη του Παλαιοχριστιανικού Κοιμητηρίου στη «Γλυφάδα» του Πυθαγορείου, καθώς και για την αποκατάσταση του Ιερού Ναού των Άη Γιαννάκηδων. Μέσω του νέου ΕΣΠΑ σχεδιάζεται η ανακαίνιση και ο εκσυγχρονισμός του Αρχαιολογικού Μουσείου Βαθέος και η στερέωση του Κάστρου Πυθαγορείου.

Για την αποκατάσταση από τις φυσικές καταστροφές που προκλήθηκαν στη Σάμο από τον σεισμό της 30ης Οκτωβρίου 2020, έχει χορηγηθεί στη Σάμο κρατική αγωγή συνολικού ύψους που αγγίζει τα 10 εκατ. ευρώ. Το ποσό αυτό περιλαμβάνει ποσά που διατέθηκαν στο πλαίσιο της πρώτης αρωγής (έναντι στεγαστικής συνδρομής), για την προσωρινή στέγαση των πληγέντων, καθώς και για τους σκοπούς της στεγαστικής συνδρομής (της επισκευής, της ανακατασκευής και της αποκατάστασης των πληγέντων κτηρίων). Στο πλαίσιο της Κυβερνητικής Επιτροπής Κρατικής Αρωγής (ΚΕΚΑ), σε συνεργασία με τα Υπουργεία Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Εσωτερικών, εγκρίνεται έκτακτη χρηματοδότηση προς ΟΤΑ για την αποκατάσταση ζημιών σε δίκτυα και υποδομές μετά από φυσικές καταστροφές. Για την Π.Ε. Σάμου οι εγκρίσεις ανέρχονται σε 9.524.288 ευρώ και αφορούν την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου και τους Δήμους Ανατολικής και Δυτικής Σάμου.

Παρατάσεις στις διαδικασίες αποκατάστασης ζημιών

Στο σημείο αυτό ο υφυπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Κ. Κατσαφάδος γνωστοποίησε ότι θα υπάρξει δίμηνη παράταση για την υποβολή νέων αιτήσεων για αποκατάσταση ζημιών σε σεισμόπληκτα σπίτια, καθώς και τρεις έως και έξι μήνες για την υποβολή συμπληρωματικών στοιχείων φακέλων που ήδη έχουν υποβληθεί αλλά δεν είναι ολοκληρωμένοι. Επίσης ανέφερε ότι 20 νέοι υπάλληλοι της ΔΑΕΦΚ έχουν προσληφθεί για την Σάμο και την Μυτιλήνη, ενώ όλες οι επιδοτήσεις ενικοίου που εκκρεμούν θα δοθούν μέχρι το τέλος Αυγούστου.

Η υφυπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Σέβη Βολουδάκη αναφέρθηκε στις παρεμβάσεις που πρόκειται να υλοποιηθούν για την κοινωνική ένταξη των δικαιούχων διεθνούς και προσωρινής προστασίας μέσω του προγράμματος HELIOS+, ύψους 5,1 εκατ. ευρώ για την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου.

Στον τομέα του τουρισμού, έχει υπογραφεί μνημόνιο συνεργασίας μεταξύ του Υπουργείου Τουρισμού και της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου για τη σύσταση οργανισμού διαχείρισης και προώθησης προορισμού. Στην περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, οι ταξιδιωτικές εισπράξεις αυξήθηκαν το 2024 κατά 32,6% και οι τουριστικές αφίξεις αυξήθηκαν κατά 40,1%. Μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας υλοποιούνται κρίσιμα έργα για την αναβάθμιση των δεξιοτήτων των εργαζομένων στον χώρο του τουρισμού, αλλά και για την διαφοροποίηση του τουριστικού προϊόντος με στόχο την διαφοροποίηση και επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου.

Στον τομέα υγείας ολοκληρώθηκε πρόσφατα η επισκευή και ανακαίνιση των νοσηλευτικών μονάδων παθολογικής και καρδιολογικής κλινικής στο νοσοκομείο της Σάμου, άμεσα ολοκληρώνεται και η αντίστοιχη ανακαίνιση στο νοσοκομείο της Ικαρίας. Επιπλέον, έχουν εξασφαλιστεί πόροι για την προμήθεια ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού. Για την ενίσχυση του προσωπικού, χορηγούνται σε σύνολο υπηρετούντων ιατρών του Ε.Σ.Υ οικονομικά κίνητρα προσέλκυσης και παραμονής σε άγονες και απομακρυσμένες περιοχές, μεταξύ των οποίων είναι η Σάμος και η Ικαρία.Το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας εκτελεί ένα διευρυμένο οικιστικό πρόγραμμα στη Σάμο με την κατασκευή τριών συγκροτημάτων κατοικιών με συνολικά 39 διαμερίσματα σε Καρλόβασι και Βαθύ που αναμένεται να έχουν ολοκληρωθεί εντός του 2026.

Για την ενίσχυση της επιχειρηματικότητας, τέλος, υπογράφτηκε πρόσφατα από τον αρμόδιο αναπληρωτή υπουργών Οικονομικών, κ. Παπαθανάση, η διεύρυνση του Ταμείου Χαρτοφυλακίου Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης και σε νησιά με έως 3.100 κατοίκους στις Περιφέρειες Βορείου Αιγαίου, Νοτίου Αιγαίου και Κρήτης, που εμπίπτουν στο Πρόγραμμα Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης 2021-2027. Η επέκταση ενισχύει την πρόσβαση των νησιωτικών επιχειρήσεων στη χρηματοδότηση, με έμφαση στην πράσινη και βιώσιμη επιχειρηματικότητα, προσφέροντας στις επιχειρήσεις των νησιών πρόσβαση σε ένα ευρύτερο και πιο ολοκληρωμένο φάσμα χρηματοδοτικών εργαλείων για την υποστήριξη του πράσινου μετασχηματισμού τους.

Τέλος, αναφέρθηκε ότι ρνώ το 2019 ο προϋπολογισμός για δημόσια έργα ήταν 5 δισ, το 2025-2026 αναμένεται να φτάσουν τα 32 δισ. Ευρώ.

Στο κυβερνητικό κλιμάκιο που βρέθηκε σήμερα στην Σάμο συμμετείχαν οι Λ. Μενδώνη, υπουργός Πολιτισμού, Θ. Κοντογεώργης, υφυπουργός στον πρωθυπουργό, Σ. Βολουδάκη, υφυπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, K. Kατσαφάδος, υφυπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Κ. Οικονόμου, γγ Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων και Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης, Α. Αγγελής, γγ Στρατηγικού Σχεδιασμού, Ε. Μπακογιάννης, γγ. Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος, Κ. Μπαγινέτας, γγ Αγροτικής Πολιτικής Και Διεθνών Σχέσεων, Μ. Κουτουλάκης, γγ Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής και Π. Καμπούρης, γγ Αποκατάστασης Φυσικών Καταστροφών Και Κρατικής Αρωγής. Στην εκδήλωση συμμετείχαν, επίσης, ο βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας ΠΕ Σάμου, Χ. Στεφανάδης, ο Περιφερειάρχης Βορείου Αιγαίου, Κ. Μουτζούρης, ο δήμαρχος Ανατολικής Σάμου, Π. Παπαγεωργίου, ο δήμαρχος Δυτικής Σάμου, Θ. Παπαθεοφάνους, καθώς και φορείς της περιοχής.

Οι εκπρόσωποι της Τοπικής Αυτοδιοίκησης αναφέρθηκαν στα κυριότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν, ζητώντας τη στήριξη της κυβέρνησης, ώστε αυτά να επιλυθούν, ενώ εκπρόσωποι επαγγελματικών ομάδων έδωσαν υπομνήματα με τα αιτήματά τους στο κυβερνητικό κλιμάκιο, ζητώντας την ικανοποίηση τους. Να σημειώσουμε ότι έξω από το Μουσείο Οίνου, όπου πραγματοποιήθηκε η ευρεία σύσκεψη, βρέθηκαν μέλη του Εργατικού Κέντρου και του Πανσαμιακού Αγροτικού Συλλόγου που ζητούσαν την αποζημίωση μέσω του Μέτρου 23 από το οποίο εξαιρέθηκαν οι αγρότες της Σάμου, καθώς και οι ιδιοκτήτες συνεργείων και φανοποιείων με αίτημα την κατάργηση του ψηφιακού πελατολογίου.