Η κριτική για τις υποθέσεις Τεμπών και ΟΠΕΚΕΠΕ

Μιλώντας στην εκδήλωση του Κύκλου Ιδεών με θέμα «Οι προϋποθέσεις της αναθεώρησης του Συντάγματος», ο Ευάγγελος Βενιζέλος σημείωσε με νόημα πως η κυβέρνηση εμφανίζεται τώρα έτοιμη να διαμορφώσει μια «τέλεια» διάταξη για το άρθρο 86. Κατήγγειλε ωστόσο ότι αυτή η κίνηση έρχεται αφού προηγήθηκε η συγκάλυψη των ευθυνών υπουργών σε κρίσιμες υποθέσεις, όπως αυτή των Τεμπών και του ΟΠΕΚΕΠΕ, μέσω της συστηματικής καταστρατήγησης του ισχύοντος πλαισίου.

Η χαμένη ευκαιρία της αναθεώρησης του 2019

Ο κ. Βενιζέλος υπενθύμισε πως το 2019 η κοινοβουλευτική πλειοψηφία της Νέας Δημοκρατίας είχε την πλήρη δυνατότητα να τροποποιήσει τη διάταξη όπως επιθυμούσε, όμως επέλεξε να αφήσει την ευκαιρία να περάσει ανεκμετάλλευτη. Η επισήμανση αυτή αναδεικνύει, σύμφωνα με τον ίδιο, την αντίφαση μεταξύ των σημερινών κυβερνητικών εξαγγελιών και της προηγούμενης στάσης του κυβερνώντος κόμματος στο κορυφαίο θεσμικό ζήτημα της Συνταγματικής Αναθεώρησης.

Η αιχμηρή παρομοίωση για την ευθύνη του νόμου

Σε μια ιδιαίτερα σκληρή αποστροφή του λόγου του, ο Ευάγγελος Βενιζέλος χρησιμοποίησε μια επιθετική παρομοίωση για να περιγράψει την κυβερνητική τακτική. «Είναι σα να λέει ένας δολοφόνος ότι οδηγήθηκε στον φόνο επειδή ο Κώδικας Ποινικής Δικονομίας δεν είναι επαρκώς αυστηρός», ανέφερε χαρακτηριστικά. Πρόσθεσε δε ότι η κυβέρνηση, αντί να αναλάβει την ευθύνη των πράξεών της, επιχειρεί να μεταθέσει το φταίξιμο στη διατύπωση του Συντάγματος του 2001.

Η δήλωση του Ευάγγελου Βενιζέλου:

Η κυβέρνηση μας είπε σήμερα ότι αφού συγκάλυψε τις ευθύνες των Υπουργών της στις υποθέσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ και των Τεμπών, καταστρατηγώντας το άρθρο 86, τώρα είναι έτοιμη να διαμορφώσει μία τέλεια διάταξη του άρθρου 86, που δεν θα μπορεί να την παραβιάσει και να την καταστρατηγεί.

Και προφανώς η κοινωνία αξιώνει, και ορθά, να αλλάξει ριζικά αυτή η διάταξη γιατί πρέπει να ελεγχθούν στην επόμενη βουλευτική περίοδο πολύ συγκεκριμένες ευθύνες της παρούσας κυβέρνησης.

Όμως, το 2019, η πλειοψηφία της Νέας Δημοκρατίας είχε τη δυνατότητα να διαμορφώσει τη διάταξη αυτή όπως ήθελε και άφησε την ευκαιρία αυτή να περάσει. Είναι λοιπόν σα να λέει ένας δολοφόνος ότι οδηγήθηκε στο φόνο επειδή ο Κώδικας Ποινικής Δικονομίας δεν είναι επαρκώς αυστηρός και, αντί να αναλάβει την ευθύνη της για αυτό, λέει ότι φταίει η διατύπωση του 2001 που την έκανα εγώ. Ευχαριστώ για την τιμή αλλά αδικεί ανθρώπους της Νέας Δημοκρατίας, όπως ο Προκόπης Παυλόπουλος, ο Ιωάννης Βαρβιτσιώτης, η Άννα Ψαρούδα-Μπενάκη και πάντως αδικεί όλους τους τότε βουλευτές της που ψήφισαν πολύ ευχάριστα τη διάταξη αυτή, που τη θεώρησαν καινοτομική, γιατί συγκέντρωσε 268 βουλευτές υπέρ και ο νόμος περί Ευθύνης Υπουργών 300 και τον τότε Συνασπισμό και το ΚΚΕ.

Σύμφωνα με πληροφορίες, θα τεθεί και το ζήτημα της άρσης μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων.

Η κυβέρνηση επισπεύδει την έναρξη του διαλόγου για τη συνταγματική αναθεώρηση, καθώς μπαίνουμε σε προεκλογική χρονιά και θέλει να φέρει στο προσκήνιο τη μεταρρυθμιστική ατζέντα.

Περισσότερες πληροφορίες για το τι θα περιέχει η κυβερνητική πρόταση για τη συνταγματική αναθεώρηση θα δώσει ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης στο briefing της Δευτέρας.

Εκτός από την άρση μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων, προωθούνται αλλαγές στο άρθρο 16 για την Παιδεία και τα μη δημόσια πανεπιστήμια, αλλά και στο άρθρο 86 περί ευθύνης υπουργών. 

Σκέψεις υπάρχουν και για μια μεγάλη αλλαγή που θα αφορά τη θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας.

Απαιτούνται ωστόσο 180 ψήφοι για να αναθεωρηθούν με 151 ψήφους τα συγκεκριμένα άρθρα του Συντάγματος από την επόμενη Βουλή, επομένως ουσιαστικά χρειάζεται η συναίνεση της αντιπολίτευσης. Κλειδί θα είναι ειδικότερα η στάση του ΠΑΣΟΚ, το οποίο η κυβέρνηση θα πιέσει για συμφωνία ειδικά όσον αφορά στο άρθρο 16.

Η διαδικασία της Αναθεώρησης του Συντάγματος

Εφόσον στην παρούσα Βουλή μια υπό αναθεώρηση διάταξη συγκεντρώσει τα τρία πέμπτα του συνόλου των βουλευτών (180/300), τότε στην επόμενη Βουλή που είναι αναθεωρητική χρειάζεται απλή πλειοψηφία (151/300).

Ωστόσο αν δεν συγκεντρώσει 180 ψήφους τότε στην επόμενη Βουλή θα χρειαστούν 180 βουλευτές.

Η επόμενη Βουλή που θα προκύψει μετά τις εκλογές είναι αναθεωρητική. Εδώ αποφασίζεται η τελική μορφή των προς αναθεώρηση άρθρων:

• Όσα άρθρα είχαν 180 ψήφους στην προτείνουσα Βουλή χρειάζονται στην αναθεωρητική απλή πλειοψηφία του συνόλου (151/300) για να περάσουν οριστικά.
• Όσα είχαν μόνο απλή πλειοψηφία (151–179) στην προτείνουσα απαιτούν στην αναθεωρητική πλειοψηφία τριών πέμπτων (180/300) για να αναθεωρηθούν.

Αν στη σύνθεση της επόμενης Βουλής δεν συγκεντρώνεται το απαιτούμενο όριο (151 ή 180, ανά περίπτωση), δεν μπορεί να ολοκληρωθεί η αναθεώρηση των συγκεκριμένων άρθρων.

Τα άρθρα που δεν συγκεντρώσουν την εκάστοτε πλειοψηφία στην αναθεωρητική απλώς δεν αναθεωρούνται — παραμένουν ως έχουν στο ισχύον Σύνταγμα.

Δεν υπάρχει “εφεδρική” διαδικασία· η αναθεώρηση που ξεκινά γίνεται μια φορά. Αν αποτύχει, η διαδικασία πρέπει να ξεκινήσει ξανά με νέο κύκλο.

Ποια Βουλή είναι αναθεωρητική

Σύμφωνα με το άρθρο 110 του Συντάγματος αναθεωρητική Βουλή είναι υποχρεωτικά η επόμενη Βουλή που θα προκύψει μετά από βουλευτικές εκλογές, αφού η προηγούμενη Βουλή έχει ολοκληρώσει τη διαδικασία:

• να προσδιορίσει ρητά ποια άρθρα του Συντάγματος είναι αναθεωρητέα και
• να το πράξει με τις απαιτούμενες πλειοψηφίες (151 ή 180).

Η ίδια Βουλή δεν μπορεί ποτέ να είναι και προτείνουσα και αναθεωρητική.
Η διάκριση αυτή είναι απολύτως δεσμευτική και συνδέεται με τη λαϊκή νομιμοποίηση μέσω εκλογών.

Όσον αφορά κάθε πόσα χρόνια μπορεί να γίνει συνταγματική αναθεώρηση, το Σύνταγμα προβλέπει ρητό χρονικό φραγμό:

Δεν επιτρέπεται νέα αναθεώρηση πριν περάσουν 5 έτη από την ολοκλήρωση της προηγούμενης.

Η πενταετία αρχίζει από την ολοκλήρωση της αναθεώρησης, δηλαδή από την ψήφιση των αναθεωρημένων διατάξεων από την αναθεωρητική Βουλή.

«Αυτό το έθνος θα θυμάται πάντα τον αείμνηστο Μεντερές και τους συντρόφους του με ευγνωμοσύνη και με κάποια ντροπή, που δεν μπόρεσε να αποτρέψει την εκτέλεσή τους», ανέφερε και συμπλήρωσε πως «το πραξικόπημα της 27ης Μαΐου ήταν το αποτέλεσμα μιας προβοκάτσιας, που προχώρησε κι εκτελέστηκε βήμα προς βήμα».

Όπως είπε χαρακτηριστικά, το έναυσμα για την εκκίνηση του μηχανισμού που οδήγησε στο πραξικόπημα του 1960 δόθηκε με τα Σεπτεμβριανά, το πογκρόμ, δηλαδή, κατά των Ελλήνων της Τουρκίας στις 6 και 7 Σεπτεμβρίου του 1955. «Το κουμπί εκκίνησης του πραξικοπηματικού μηχανισμού πατήθηκε με τα γεγονότα της 6ης και 7ης Σεπτεμβρίου», είπε συγκεκριμένα ο Τούρκος πρόεδρος.

Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, αφού έκανε μία εκτενή αναφορά στα στρατιωτικά πραξικοπήματα που ακολούθησαν το 1971, το 1980 και το 1997, ανέφερε: «Είμαστε η κυβέρνηση που έχει υποστεί τις περισσότερες απόπειρες πραξικοπήματος στην πολιτική ιστορία της Τουρκίας. Αυτοί που δεν μπόρεσαν να ανεχθούν την επανάσταση της Ανατολίας προσπάθησαν με κάθε τρόπο επί 22 χρόνια να σφετεριστούν την εθνική βούληση».

Συνεχίζοντας αναφέρθηκε στην πρόσφατη πολιτική Ιστορία της Τουρκίας και την απόπειρα πραξικοπήματος του 2016, λέγοντας: «Πιο πρόσφατα, με την απόπειρα πραξικοπήματος της 15ης Ιουλίου είχαν τόσο αγριέψει ώστε να στοχεύσουν άμεσα το πρόσωπό μου, την οικογένειά μου, τη Μεγάλη Εθνοσυνέλευση της Τουρκίας, τον τόπο εκδήλωσης της εθνικής βούλησης, και το ίδιο το αγαπημένο μας έθνος. Όλα αυτά τα έχουμε βιώσει. Εκτός από αυτά, υπήρξαν πολλές μυστικές ή φανερές απόπειρες. Η εποχή των πραξικοπημάτων και των προνουντσιαμέντο έχει μείνει στο παρελθόν».

Στο τέλος μιας εκτενούς ιστορικής αναφοράς ο Τούρκος πρόεδρος επισήμανε την ανάγκη αλλαγής του υφιστάμενου Συντάγματος, παρά τις 21 αλλαγές που έγιναν στο υφιστάμενο Σύνταγμα του 1982, που υιοθετήθηκε μετά το πραξικόπημα του στρατηγού Εβρέν το 1980. «Εκφράζουμε εδώ και πολύ καιρό την ανάγκη της Τουρκίας για ένα Σύνταγμα χωρίς αποκλεισμούς και με ελευθερίες, φτιαγμένο από τους πολίτες. Κατά καιρούς, έχουμε μοιραστεί με την κοινή γνώμη τις απόψεις μας, για ποιο λόγο η χώρα μας χρειάζεται ένα νέο Σύνταγμα, τι σκοπεύουμε να επιτύχουμε με το νέο Σύνταγμα και ποιες είναι οι προθέσεις και οι στόχοι μας».

Το Σύνταγμα, όπως είπε, ορίζει το Κράτος, τα κρατικά όργανα και τις μεταξύ τους σχέσεις. «Ως κοινωνικό συμβόλαιο, τα συντάγματα είναι γραπτά κείμενα που χρησιμεύουν, επίσης, για τη δημιουργία διανοητικών και συναισθηματικών δεσμών μεταξύ του Κράτους και της κοινωνίας. Τα συντάγματα μπορούν να εδραιώσουν πλήρως αυτόν τον δεσμό, εάν συντάσσονται από όργανα που είναι εξουσιοδοτημένα να εκπροσωπούν τον λαό μέσω ελεύθερων και δημοκρατικών εκλογών και να ασκούν την κυριαρχία για λογαριασμό του λαού. Η αποτυχία να εδραιωθεί επαρκώς αυτός ο δεσμός βρίσκεται στη ρίζα πολλών προβλημάτων στη χώρα μας», συμπλήρωσε ο Τούρκος πρόεδρος, απευθύνοντας έκκληση σε όλες τις πολιτικές δυνάμεις να στηρίξουν την πρωτοβουλία της κυβέρνησης για συνταγματική αναθεώρηση.

Όπως σημείωσε ο πρωθυπουργός στη Βουλή, θα προωθηθεί η λύση των διακρατικών συμφωνιών, ούτως ώστε να φανεί και ποια πανεπιστήμια θα θελήσουν να επενδύσουν στη χώρα μας στην επόμενη φάση, μετά την αναθεώρηση του Άρθρου 16.

Έτσι, η κυβέρνηση αναμένεται να προχωρήσει σε διακρατικές συμφωνίες με χώρες, που τα πανεπιστήμια τους ενδιαφέρονται να επιχειρήσουν να ιδρύσουν δομές στην Ελλάδα.

Την ίδια ώρα, όπως τόνισε ο κ. Μητσοτάκης, η Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης αναμένεται να θεσπίσει κριτήρια για τους όρους που θα πρέπει να πληροί το υπό ίδρυση πανεπιστήμιο και τα οποία αναμένεται να σχετίζονται τόσο με το προσωπικό που θα εργάζεται σ’ αυτά, όσο και με τις υποδομές που αυτά θα έχουν.

Κάλεσμα σε Ανδρουλάκη

Παράλληλα, ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι η κυβέρνηση θα αναζητήσει τις συναινέσεις που απαιτούνται στη Βουλή για την αναθεώρηση του Άρθρου 16.

«Να βρούμε τους 180 βουλευτές ώστε να σταματήσει η ιδιαιτερότητα του κρατικού μονοπωλίου στην τριτοβάθμια εκπαίδευση» τόνισε ο κ. Μητσοτάκης, απευθύνοντας κάλεσμα στον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ, Νίκο Ανδρουλάκη, λέγοντας «καλώ και εσάς να μην κάνετε πίσω, όπως έκανε κατά το παρελθόν ο Ανδρέας Παπανδρέου».