Σπύρος Σιδέρης

Όμως ακόμη κι έτσι μιλάμε για 12 δισ. δολ. τον χρόνο, τη στιγμή που οι δηλωμένες ανάγκες για το 2026 είναι πολλαπλάσιες: ο Ζελένσκι παρέδωσε στον Ντόναλντ Τραμπ κατάλογο ζητούμενων συστημάτων ύψους 90 δισ. δολ., ενώ το Κίεβο έχει προβάλει συνολικές ανάγκες 60 δισ. δολ. για τον επόμενο προϋπολογιστικό κύκλο.

Το νέο τοπίο είναι σαφές: η Ουάσιγκτον στέλνει το μήνυμα ότι δεν γράφει «λευκές επιταγές», μετατρέποντας την υποστήριξη σε συναλλαγή μέσω «διαμεσολαβητών»· και η Ευρωπαϊκή Ένωση καλείται να σηκώσει το βάρος — χρηματοδοτικά, πολιτικά, κοινωνικά.

Τι είναι και τι δεν είναι το PURL

Το PURL δεν είναι πρόγραμμα απευθείας στρατιωτικής βοήθειας. Πρόκειται για μηχανισμό προμηθειών: σύμμαχοι της Ουκρανίας προπληρώνουν αμερικανική παραγωγή με προσαύξηση ~10%, αγοράζουν όπλα «από το ράφι» ή μέσω επιτάχυνσης γραμμών παραγωγής και στη συνέχεια τα διαθέτουν στο Κίεβο. Πλεονεκτήματα: προβλεψιμότητα παραδόσεων, αποφυγή νομοθετικών «φρακαρισμάτων» στο Κογκρέσο, επιμερισμός κόστους.

Μειονεκτήματα: δεν καλύπτει το χάσμα όγκου/ταχύτητας σε κρίσιμα μέσα (αντιαεροπορικά, πυρομαχικά πυροβολικού, αντιαρματικά, UAV), ούτε απαντά στο χρηματοδοτικό κενό που ήδη διαφαίνεται για το 2026.

Ακόμη κι αν το Κίεβο «κλειδώσει» ρυθμό 1 δισ. δολ./μήνα, ο λογαριασμός υπολείπεται: ο πόλεμος φθείρει υλικό και προσωπικό με ρυθμούς που απαιτούν πολλαπλάσια δαπάνη για να διατηρηθεί η επιχειρησιακή ισορροπία. Το PURL λειτουργεί ως σταθεροποιητής — όχι ως επιταχυντής.

Τα ευρωπαϊκά σενάρια χρηματοδότησης

Στο επίπεδο της ΕΕ συζητείται ένα μίγμα εργαλείων:

• Διατήρηση της ετήσιας συνδρομής γύρω στα 50 δισ. δολ. (περίπου όσο το 2025), μέσω ευρωπαϊκών μηχανισμών και διμερών πακέτων.
• Αξιοποίηση παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων: απόδοση αποδόσεων/υπεραξιών ή ακόμη και προεξόφληση μελλοντικών εσόδων για την κάλυψη αμυντικών δαπανών.
• Η ιδέα ενός «δανείου αποζημιώσεων» έως 130 δισ. ευρώ — χρηματοδοτικό όχημα που θα αρχίσει να αποπληρώνεται από την Ουκρανία μόνο όταν η Ρωσία καταβάλει «πολεμικές επανορθώσεις» στο πλαίσιο μελλοντικής συμφωνίας. Η οριστική αρχιτεκτονική παραμένει ανοικτή, ενώ ο ΔΝΤ καλείται να συνδράμει με εκτίμηση αναγκών 2026–27, από την οποία θα προκύψουν τα τελικά μεγέθη και οι όροι.

Η ουσία: οι Βρυξέλλες αναζητούν μακροπρόθεσμη δέσμευση με δημοσιονομικά ανεκτή δομή, ώστε να θωρακιστεί η βοήθεια ακόμη κι αν μεταβληθούν πολιτικοί συσχετισμοί.

Πολιτικά ρήγματα στα κράτη-μέλη

Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο εύθραυστο σημείο. Στη Γερμανία, η υπερδεξιά Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) εμφανίζει πρωτιές σε δημοσκοπήσεις, ενώ η Χριστιανοδημοκρατική Ένωση υπό τον Φρίντριχ Μερτς πιέζεται ανάμεσα στο κοινωνικό κόστος και τις απαιτήσεις άμυνας. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η Reform UK του Νάιτζελ Φάρατζ κεφαλαιοποιεί τη δυσαρέσκεια, την ώρα που ο πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ καταγράφει χαμηλά ποσοστά δημοφιλίας σε ιστορική σύγκριση — στον απόηχο της φθοράς επί Ρίσι Σούνακ.

Στη Γαλλία, τα κύματα κοινωνικής έντασης και οι κοινοβουλευτικές τριβές ανακυκλώνουν αβεβαιότητα. Όλα αυτά δεν συνιστούν από μόνα τους ανατροπή της ευρωπαϊκής γραμμής· συμπιέζουν, όμως, το πολιτικό περιθώριο για «βαθύτερο πορτοφόλι» υπέρ της Ουκρανίας.

Παράλληλα, ο οικονομικός ορίζοντας σκοτεινιάζει από δασμολογικές εντάσεις με την Ουάσιγκτον και από τη διαρκή ανάγκη ακριβότερης ενέργειας (μερική απεξάρτηση από ρωσικούς υδρογονάνθρακες, στροφή σε LNG). Η προσθήκη ακόμη υψηλότερων αμυντικών δαπανών είναι πολιτικά ευαίσθητη — και δημοσιονομικά δύσκολη — για κυβερνήσεις που ήδη διαχειρίζονται κοινωνική πίεση.

Τι θέλει να πετύχει η Ουάσιγκτον

Η νέα αμερικανική στάση — σκληρή ρητορική προς τη Μόσχα αλλά μετακύλιση του λογαριασμού — δεν είναι αντιφατική· είναι σχεδιασμός κινήτρων.

Με το PURL και συγγενείς μηχανισμούς, οι ΗΠΑ:

1. Σταθεροποιούν την εφοδιαστική αλυσίδα της Ουκρανίας χωρίς να εξαρτώνται από απρόβλεπτες ψηφοφορίες στο Κογκρέσο.
2. Ενισχύουν τη δική τους αμυντική βιομηχανία με προπληρωμένες παραγγελίες.
3. Θέτουν την Ευρώπη μπροστά στις ευθύνες της: αν η ασφάλεια στην ανατολική πτέρυγα είναι ευρωπαϊκός πυρήνας συμφέροντος, τότε η χρηματοδότηση πρέπει να είναι πολυετής, δεσμευτική και επαρκής.

Με απλά λόγια, η Ουάσιγκτον θέλει η ΕΕ να εξελιχθεί από «συμπληρωματικό χορηγό» σε πρωτεύοντα χρηματοδότη.

Κίνδυνοι κλιμάκωσης και «κόπωση» της κοινής γνώμης

Την ίδια ώρα, περιστατικά με άγνωστα UAV και παραβιάσεις εναερίου χώρου κρατών-μελών του ΝΑΤΟ χρησιμοποιούνται ως πολιτικά επιχειρήματα υπέρ της αύξησης των αμυντικών δαπανών. Ακόμη κι αν δεν τεκμηριώνεται πάντοτε ο δράστης, το αφήγημα αποτροπής λειτουργεί.

Υπάρχει, ωστόσο, και η αντίστροφη όψη: όσο πιο έντονα «παίζεται» η κάρτα του κινδύνου, τόσο μεγαλώνει η αγωνία των κοινωνιών για απρόβλεπτη κλιμάκωση Ρωσίας–ΝΑΤΟ — και μαζί της ενισχύεται ο δημόσιος πόθος για ταχύτερη εκτόνωση του πολέμου στην Ουκρανία.

Αυτός ο διπλός παλμός (αύξηση αποτροπής vs. κόπωση/φόβος) θα καθορίσει τις πολιτικές δυνατότητες των ευρωπαϊκών ηγεσιών το 2026.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για το Κίεβο

Η εικόνα συμπυκνώνεται σε δύο μεταβλητές:

• Χρηματοδοτική ανθεκτικότητα της Ευρώπης: θα «κλειδώσει» η πολυετής χρηματοδότηση; Θα προχωρήσει το σχήμα ρωσικών περιουσιακών στοιχείων χωρίς νομικές νάρκες και με ικανοποιητική κλίμακα; Θα μετατραπεί το «δάνειο αποζημιώσεων» σε λειτουργικό εργαλείο;
• Πρακτική εφαρμογή του PURL: θα φτάσουν έγκαιρα τα κρίσιμα συστήματα; Θα καλύπτεται ρυθμικά η κατανάλωση πυρομαχικών; Θα επαρκούν οι αντιαεροπορικές δυνατότητες σε ένα θέατρο όπου κυριαρχούν drones και πύραυλοι;

Στον βραχύ ορίζοντα, το PURL προσφέρει συνέχεια — αλλά όχι υπεροχή. Στον μεσοπρόθεσμο, το ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό σχήμα θα κρίνει αν οι Ένοπλες Δυνάμεις της Ουκρανίας θα διατηρήσουν ισορροπία δυνάμεων ή θα βρεθούν αντιμέτωπες με δομική υστέρηση.

Το «κλειδί» είναι η κλίμακα και ο χρόνος

Η δυτική βοήθεια εισέρχεται σε φάση επαναβαθμονόμησης. Η πρωτοβουλία PURL είναι χρήσιμο τεχνικό εργαλείο, όχι όμως στρατηγική απάντηση από μόνη της.

Η ΕΕ βρίσκεται μπροστά σε μια μεγάλη απόφαση: να πολιτικοποιήσει (και να κοινωνικοποιήσει) το κόστος της υποστήριξης με μακράς διάρκειας δεσμεύσεις ή να περιοριστεί σε διαχειριστικές λύσεις που αναπαράγουν την αβεβαιότητα. Για την Ουκρανία, ο λιγότερο κακός δρόμος είναι ένα πολυετές πακέτο που συνδέει PURL + ευρωπαϊκή χρηματοδότηση + αποδόσεις ρωσικών περιουσιακών στοιχείων, με σαφείς δείκτες παραδόσεων και ρήτρες επάρκειας.

Μέχρι τότε, το κρίσιμο ερώτημα παραμένει: μπορεί η Ευρώπη να «σηκώσει» την κλίμακα που απαιτεί ο πόλεμος — και για πόσο; Αν η απάντηση καθυστερήσει, το κενό θα το καλύψει όχι η ρητορική, αλλά οι σκληροί συσχετισμοί στο πεδίο.

Συγκεκριμένα, τόνισε ότι: «Η Ελλάδα είναι σήμερα μέσα στις πέντε πρώτες χώρες ως προς τις αμυντικές της δαπάνες ως ποσοστό του ΑΕΠ. Έχουμε ήδη ξεπεράσει το 3% κι έχουμε ένα μεγάλο πρόγραμμα επενδύσεων στην αμυντική μας βιομηχανία για τα επόμενα δώδεκα χρόνια, το οποίο ενδεχομένως να αγγίξει τα 28 δισ. ευρώ».

«Στο πλαίσιο της παρέμβασής του ο Κυριάκος Μητσοτάκης έθιξε μεταξύ άλλων ζητήματα τα οποία αφορούν στη Συρία και την αποτροπιαστική τρομοκρατική επίθεση στη Δαμασκό πριν από κάποιες ημέρες», σημείωσε ο κ. Μαρινάκης.

Επιπλέον, αναφέρθηκε στη Λιβύη και συγκεκριμένα στο γεγονός ότι οι προκλήσεις ασφαλείας στην ευρύτερη περιοχή συνδέονται και με την εργαλειοποίηση των μεταναστευτικών ροών. «

”Θέλουμε να συνεργαστούμε με τις λιβυκές αρχές, έτσι ώστε, όχι απλά να περιορίσουμε, αλλά να μηδενίσουμε, αν αυτό είναι εφικτό, αυτές τις ροές”, είπε χαρακτηριστικά ο πρωθυπουργός».

Επεσήμανε στη συνέχεια ότι «στην περίπτωση της Ελλάδας το θέμα της Λιβύης έχει δύο πτυχές: Η πρώτη είναι το απαράδεκτο, παράνομο, ανυπόστατο τουρκολιβυκό μνημόνιο. Σε σχέση με αυτό, η Ελλάδα θα ζητήσει να συμπεριληφθούν – και πάλι – στα συμπεράσματα, αυτούσια, όσα είχαν ειπωθεί τον Δεκέμβριο του 2019, ότι, δηλαδή, το συγκεκριμένο μνημόνιο είναι παράνομο, δεν αναγνωρίζεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και κατά συνέπεια δεν μπορεί να παράγει κανένα έννομο αποτέλεσμα».

Πρόσθεσε ότι: «Το δεύτερο ζήτημα αφορά στις αυξημένες προσφυγικές ροές, ειδικά από την ανατολική Λιβύη. Λαμβάνουμε, ήδη, πολύ συγκεκριμένα μέτρα. Θέσαμε το θέμα στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και ο πρωθυπουργός επικοινώνησε, προσωπικά, με την πρόεδρο της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η οποία σε επιστολή της – που στέλνει πριν από κάθε Ευρωπαϊκό Συμβούλιο – συμπεριέλαβε το ζήτημα της Λιβύης στα θέματα προς συζήτηση».

Το επόμενο θέμα αφορούσε το ότι τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση το νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών για τον Τελωνειακό Κώδικα, με το οποίο απλοποιείται, ψηφιοποιείται και επιταχύνεται η λειτουργία των τελωνείων της χώρας.

«Συγκεκριμένα, το νέο πλαίσιο εκσυγχρονίζει αναχρονιστικές διατάξεις 24 ετών, ψηφιοποιεί όλες τις συναλλαγές, αυστηροποιεί τα πρόστιμα, θεσπίζει νέους κανόνες και καθιστά ευέλικτο το ωράριο των τελωνείων, με στόχο την καλύτερη εξυπηρέτηση των επιχειρήσεων», σημείωσε ο κ. Μαρινάκης.

Έπειτα, ανέφερε αναλυτικά διατάξεις που περιλαμβάνει το ν/σ όπως: Η οριζόντια ενσωμάτωση του ΣΔΟΕ στην ΑΑΔΕ, η ενσωμάτωση των λειτουργιών του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ, η υποχρεωτική πληρωμή των μισθωμάτων μέσω τραπεζικού λογαριασμού, η σύσταση στην ΑΑΔΕ του Μητρώου Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων. Επίσης η πρόβλεψη υπό προϋποθέσεις, προκειμένου διαχειριστές, σύμβουλοι, μέτοχοι και μέλη εταιρειών με συμμετοχή κάτω του 5% να έχουν δυνατότητα να εκδίδουν φορολογική ενημερότητα χωρίς παρακράτηση στο τίμημα και να προβαίνουν σε πωλήσεις ή γονικές παροχές και δωρεές των ακινήτων τους, ακόμα και όταν η εταιρεία με την οποία συνδέονται έχει οφειλές προς το Δημόσιο. Και τέλος η αποδοχή άμεσων πληρωμών (όπως του συστήματος IRIS) μέσω χρήσης POS στις λιανικές συναλλαγές και η πρόβλεψη προστίμων έως 20.000 ευρώ σε περίπτωση μη συμμόρφωσης των επιχειρήσεων.

«Η ασφάλεια αποτελεί την πρώτη προτεραιότητα της κυβέρνησης. Όχι με λόγια, αλλά με πράξεις, εδώ και έξι χρόνια υλοποιείται μεθοδικά, ένα ολοκληρωμένο σχέδιο που εμπλουτίζεται συνεχώς με στοχευμένες, επιχειρησιακές δράσεις, για την επιβολή της νομιμότητας, σε κάθε γειτονιά και σε κάθε τομέα της καθημερινότητας», τόνισε ο κ. Μαρινάκης.

«Στην αιχμή βρίσκεται το σχέδιο ”Αριάδνη”, που στοχεύει στην ενίσχυση του αισθήματος της ασφάλειας στα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς, με έμφαση στις περιοχές όπου τα ποσοστά παραβατικότητας παραμένουν υψηλά», είπε στη συνέχεια ο κυβερνητικός εκπρόσωπος.

«Η συνεργασία των υπουργείων Υποδομών και Μεταφορών και Προστασίας του Πολίτη, ήδη έχει απτά αποτελέσματα, χάρη στους σχεδόν 55.000 ελέγχους μέσα σε 4 μήνες και έχουν πραγματοποιηθεί 900 συλλήψεις. Η δύναμη που απασχολείται στις πεζές περιπολίες μέσα σε συρμούς και λεωφορεία, αλλά και στις εποχούμενες περιπολίες παράλληλα με τα δρομολόγια, θα ενισχυθεί με ακόμη 50 αστυνομικούς», σημείωσε.

Τόνισε επίσης ότι «το μήνυμα ότι δεν υπάρχουν άβατα ή εγκληματικές συμμορίες οι οποίες είναι πέραν του νόμου εκπέμπει και ακόμη μια επιτυχία της ελληνικής αστυνομίας. Συγκεκριμένα, μετά από ευρείας κλίμακας επιχείρηση, της Υποδιεύθυνσης Δίωξης Οικονομικών Εγκλημάτων της Διεύθυνσης Ασφάλειας Αττικής (ΔΑΟΕ), σε περιοχές της Αττικής και της Κορινθίας, εξαρθρώθηκε εγκληματική οργάνωση που φέρεται να διέπραττε απάτες σε βάρος του ελληνικού δημοσίου και της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω αποζημιώσεων ενοικίου λόγω covid, επιστρεπτέας προκαταβολής, επιχορηγήσεων ΕΣΠΑ και εισφορών ΕΦΚΑ».

«Η οικονομική ζημία από τη δράση της οργάνωσης ανέρχεται στα 5 εκατομμύρια ευρώ και σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση συνελήφθησαν πέντε μέλη της οργάνωσης», υπογράμμισε.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος ανέφερε ακολούθως την πιλοτική επέκταση εφαρμογής της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας σε επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον κλάδο του χονδρικού εμπορίου, της ενέργειας, στον χρηματοπιστωτικό κλάδο, καθώς επίσης σε διοικητικές και υποστηρικτικές δραστηριότητες στον τουρισμό.

«Η πλήρης εφαρμογή του μέτρου για τους παραπάνω κλάδους θα τεθεί σε ισχύ από τις 3 Νοεμβρίου του 2025. Με την ένταξη αυτών των επιχειρήσεων, το μέτρο της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας επεκτείνεται σε επιπλέον 350.000 εργαζόμενους. Εξέλιξη, που ανεβάζει τον συνολικό αριθμό των εργαζομένων που προστατεύονται από το μέτρο σε 1,85 εκατομμύρια», είπε.

Ολοκληρώνοντας αναφέρθηκε ακόμη σε τρία νέα μέτρα, που αφορούν τη στήριξη του ΕΟΠΥΥ με 42 εκατ. ευρώ και στη μόνιμη κατάργηση επιβαρύνσεων για τα φαρμακεία όλης της χώρας τα οποία ανακοίνωσαν ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης και ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης.

Ειδικότερα αναφέρθηκε σε πρωτοβουλίες για τη βελτίωση της καθημερινότητας όπως η άμεση ενίσχυση του ΕΟΠΥΥ με 30 εκατ. ευρώ για πληρωμές προς συνεργαζόμενα διαγνωστικά κέντρα, με στόχο την κάλυψη παλαιών οφειλών, η στήριξη του ΕΟΠΥΥ με έως 12 εκατ. ευρώ για τη χρηματοδότηση της διανομής Φαρμάκων Υψηλού Κόστους από τα φαρμακεία και η κατάργηση οικονομικού βάρους που λειτουργούσε υπό τη μορφή προστίμου προς τους φαρμακοποιούς και αφορά στην παρακράτηση 0,8% επί της λιανικής τιμής συνταγογραφούμενων φαρμάκων που δεν είναι γενόσημα, σε περίπτωση λήξης της πατέντας του φαρμάκου.

Απαντώντας σε ερωτήσεις ο κ. Μαρινάκης τόνισε μεταξύ άλλων πως «η Ελλάδα δεν θα δεχτεί καμία παραβίαση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων».

Σε άλλο σημείο ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης τόνισε πως, ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης δεν απέδωσε καμία μομφή κατά του πρώην υπουργού Εξωτερικών και νυν υπουργού Άμυνας Νίκου Δένδια για το τουρκολιβυκό μνημόνιο.

«Η εξωτερική πολιτική της χώρας εκφράζεται με μια και ενιαία φωνή δια του πρωθυπουργού και των υπουργών Εξωτερικών που έχουν διατελέσει» τόνισε.

«Επιβεβαιώνουμε την ακλόνητη δέσμευσή μας για συλλογική άμυνα, όπως κατοχυρώνεται στο άρθρο 5 της Συνθήκης της Ουάσιγκτον – ότι μια επίθεση εναντίον ενός μέλους είναι επίθεση εναντίον όλων», ανέφερε η δήλωση, αφού ο Τραμπ είχε προκαλέσει ανησυχία την Τρίτη λέγοντας ότι υπάρχουν «πολλές ερμηνείες» της ρήτρας.

Ωστόσο, λίγο πριν την έναρξη της συνόδου κορυφής, ο Τραμπ ξεκαθάρισε για τα άλλα μέλη του ΝΑΤΟ πως «είμαστε μαζί τους σε όλα».

Η Συμμαχία από την πλευρά της ανταποκρίθηκε στο αίτημα του Τραμπ προς τις άλλες χώρες να αυξήσουν τις δαπάνες τους για την άμυνα, προκειμένου να μειωθεί η εξάρτηση του ΝΑΤΟ από τις ΗΠΑ.

Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, αναγνώρισε ότι δεν είναι εύκολο για τις ευρωπαϊκές χώρες και τον Καναδά να βρουν τα επιπλέον χρήματα, αλλά δήλωσε ότι είναι ζωτικής σημασίας να το κάνουν.

«Υπάρχει απόλυτη πεποίθηση μεταξύ των συναδέλφων μου στο τραπέζι ότι, δεδομένης της απειλής από τους Ρώσους και της διεθνούς κατάστασης ασφάλειας, δεν υπάρχει άλλη εναλλακτική λύση», δήλωσε ο πρώην πρωθυπουργός της Ολλανδίας.

Ο νέος στόχος δαπανών – που πρέπει να επιτευχθεί τα επόμενα 10 χρόνια – είναι μια αύξηση αξίας εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων ετησίως από τον τρέχοντα στόχο του 2% του ΑΕΠ, αν και θα μετρηθεί με διαφορετικό τρόπο.

Οι χώρες θα δαπανούν το 3,5% του ΑΕΠ για βασικές αμυντικές δαπάνες – όπως στρατεύματα και όπλα – και το 1,5% για ευρύτερα μέτρα που σχετίζονται με την άμυνα, όπως η ασφάλεια στον κυβερνοχώρο, η προστασία αγωγών και η προσαρμογή δρόμων και γεφυρών για τη διέλευση βαρέων στρατιωτικών οχημάτων.

Όλα τα μέλη του ΝΑΤΟ υποστήριξαν τη δήλωση που κατοχυρώνει τον στόχο, αν και η Ισπανία δήλωσε ότι δεν χρειάζεται να τον επιτύχει και μπορεί να ανταποκριθεί στις δεσμεύσεις της με πολύ μικρότερες δαπάνες.

Ο Ρούτε το αμφισβητεί αυτό, αλλά δέχτηκε μια διπλωματική λύση με τον Ισπανό πρωθυπουργό Πέδρο Σάντσεθ στο πλαίσιο των προσπαθειών του να δώσει στον Τραμπ μια διπλωματική νίκη και να κάνει τη Σύνοδο Κορυφής να κυλήσει ομαλά.

Η Ισπανία δήλωσε την Τετάρτη ότι δεν αναμένει η στάση της να έχει επιπτώσεις.

Ο επικεφαλής της Συμμαχίας άλλωστε, ο Μαρκ Ρούτε, μετά την αποκάλυψη των μηνυμάτων που απηύθυνε στον Αμερικανό πρόεδρο για την παρέμβασή του στον πόλεμο Ισραήλ- Ιράν, επέμεινε ότι χωρίς τον Τραμπ το ΝΑΤΟ δεν θα πήγαινε σε αύξηση των δαπανών. 

Η διαπίστωση του Τραμπ ότι κυρίως οι Ευρωπαίοι δαπανούν ελάχιστα για την κοινή άμυνα, την οποία είχε κάνει πριν το τέλος της πρώτης του προεδρικής θητείας, ήταν ομολογουμένως σωστή.

Στο ενδιάμεσο, όμως, ξεκίνησε ο πόλεμος στην Ουκρανία, οπότε με τον έναν ή τον άλλον τρόπο τα περισσότερα μέλη του ΝΑΤΟ «έπιασαν» τον στόχο του 2%. Ο Τραμπ όμως δεν άλλαξε γραμμή και επιμένει στο 5%, το οποίο ο Ολλανδός γενικός γραμματέας Ρούτε είναι διατεθειμένος να πετύχει, έστω και στα χαρτιά.

Το σχέδιο του Ρούτε προβλέπει μεν δαπάνες ύψους 5% για τα επόμενα χρόνια, αλλά στην πράξη ο στόχος αφορά κατά 3,5% αμιγώς αμυντικές δαπάνες και το 1,5% δαπάνες και επενδύσεις που σχετίζονται με την ασφάλεια και την άμυνα, όπως οι υποδομές, η βιομηχανία και η ανθεκτικότητα.

Ο αρχικός χρονικός ορίζοντας για την υλοποίηση της δέσμευσης είναι το 2035, αλλά δεν έχει ακόμα οριστικοποιηθεί και αναμένεται επίσης να αποτελέσει θέμα συζήτησης μεταξύ των ηγετών. Ήδη, πάντως, η Ισπανία πέτυχε την εξαίρεσή της από τον κανόνα, ενώ ενστάσεις έχουν εκφράσει το Βέλγιο και ο Καναδάς, οπότε το ντιμπέιτ για τη χρονική διάρκεια της προσαρμογής θα είναι ενδιαφέρον.

Σύμφωνα με ελληνικές κυβερνητικές πηγές, η Ελλάδα συμφωνεί με την πρόταση του γενικού γραμματέα, καθώς ήδη ξοδεύει παραπάνω από το 3% του ΑΕΠ της στην άμυνα, συνεπώς ανήκει στον σκληρό πυρήνα των χωρών της Συμμαχίας που έχουν υπερβεί τη νατοϊκή δέσμευση που είναι σήμερα 2% του ΑΕΠ, ενώ πρόσφατα ο πρωθυπουργός παρουσίασε το 12ετές αμυντικό εξοπλιστικό πρόγραμμα της χώρας ύψους 28 δισ. ευρώ.

Στην παρέμβασή του στη Σύνοδο των ηγετών, ο κ. Μητσοτάκης θα επισημάνει ότι η Ελλάδα, παρά τις οικονομικές δυσχέρειες, παγίως τηρούσε τις δεσμεύσεις της, και θα επισημάνει την επείγουσα ανάγκη οι Ευρωπαίοι να επενδύσουν περισσότερο και πιο έξυπνα στην συλλογική ευρωπαϊκή άμυνα και να διαμορφώσουν έναν ισχυρό αμυντικό ευρωπαϊκό πυλώνα συμπληρωματικά στο ΝΑΤΟ.

Ενδιαφέρον στην εξίσωση πάντως προσδίδει και η παρουσία του Ταγίπ Ερντογάν στη Χάγη. Σύμφωνα με αμερικανικές και τουρκικές διαρροές αναμένεται να συναντηθεί με τον Ντόναλντ Τραμπ, με τον οποίον μίλησε αρκετές φορές στο τηλέφωνο για την κατάσταση στη Μέση Ανατολή. Ο κ. Ερντογάν φιλοδοξεί να αποσπάσει μια πρόσκληση για τον Λευκό Οίκο, την οποία ποτέ δεν πήρε επί Μπάιντεν, αλλά και μια σοβαρή συζήτηση για την άρση των κυρώσεων CAATSA που εμποδίζουν την προμήθεια κρίσιμων αμερικανικών εξοπλιστικών.

Από την άλλη, ο κ. Μητσοτάκης δεν έχει στο πρόγραμμά του μια οργανωμένη συνάντηση με τον κ. Ερντογάν, κάτι που σημαίνει ότι είναι μάλλον ουτοπικό το σενάριο για Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας στις αρχές Ιουλίου στην Άγκυρα. Με δεδομένες τις γεωπολιτικές εξελίξεις άλλωστε δύσκολα θα μπορούσε αυτό να γίνει ούτως ή άλλως. Από την άλλη, η Αθήνα δεν θέλει να κόψει τη γραμμή επικοινωνίας με τη γείτονα, οπότε δεν είναι απίθανο οι κ. Μητσοτάκης και Ερντογάν να έχουν ένα τετ-α-τετ «στα όρθια», στο περιθώριο της Συνόδου.

Η επιθυμία της Ισπανίας για εξαίρεση

Η μεγαλύτερη πρόκληση στη Σύνοδο, πάντως, αφορά το να πειστούν όλα τα κράτη να αυξήσουν στο 3,5% τις βασικές στρατιωτικές τους δαπάνες. Η Ισπανία, η οποία ξοδεύει αναλογικά τα λιγότερα χρήματα σε στρατιωτικές δαπάνες σε ολόκληρη τη συμμαχία του ΝΑΤΟ, δεν μοιάζει διατεθειμένη να αυξήσει τις δαπάνες της.

Άλλες χώρες, όπως η Ιταλία, απαιτούν περισσότερο χρόνο από τα προτεινόμενα επτά έτη για να εκπληρώσουν την υποχρέωσή τους. Πολλά μέλη του ΝΑΤΟ είναι πάντως ήδη έτοιμα να ξοδέψουν περισσότερα χρήματα, ωστόσο αρνούνται να δεσμευτούν στον μηχανισμό ελέγχου προόδου, που πρότεινε επίσης ο Ρούτε.

“Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, πρωθυπουργός της Ελλάδας και πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας, ενός από τα μεγαλύτερα εθνικά κόμματα του κεντροδεξιού Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, θα παροτρύνει τους συναδέλφους του στο ΕΛΚ να στηρίξουν μία δήλωση που θα υποστηρίζει πρωτοβουλίες χρηματοδότησης της άμυνας κατά τη διάρκεια συνάντησης του ΕΛΚ αύριο το πρωί, πριν από την έκτακτη Σύνοδο Κορυφής των 27 αρχηγών κρατών της ΕΕ αργότερα την ίδια ημέρα”, αναφέρει το δημοσίευμα.

Η συνάντηση των ηγετών του ΕΛΚ θα γίνει λίγες ώρες πριν την κρίσιμη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, όπου θα βρεθούν στο επίκεντρο η Ουκρανία και η στρατηγική για την ευρωπαϊκή άμυνα, υπό τη σκιά των κινήσεων της κυβέρνησης Τραμπ.

Χθες, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δημοσίευσε σειρά εισηγήσεων που ευθυγραμμίζονται με προτάσεις που έχει καταθέσει στο παρελθόν ο Κυριάκος Μητσοτάκης, όπως τη σύσταση κοινού ταμείου ύψους 150 δισ. ευρώ για κομβικές αμυντικές επενδύσεις και δημοσιονομική ευελιξία για τις αμυντικές δαπάνες των κρατών μελών.Unmute

Σύμφωνα με τους FT, ο Έλληνας πρωθυπουργός, με βάση το σχέδιο δήλωσής του που εξασφάλισε η βρετανική εφημερίδα, αναμένεται να τονίσει στους συναδέλφους του στο ΕΛΚ ότι: “η ανάγκη για τους Ευρωπαίους να ενισχύσουν επειγόντως την άμυνά τους είναι σήμερα πιο ξεκάθαρη από ποτέ. Ωστόσο, εξακολουθούμε να υστερούμε και ο χρόνος δεν είναι με το μέρος μας”, συνεχίζει ο Κυριάκος Μητσοτάκης. 

Σε άλλο σημείο, ο Έλληνας Πρωθυπουργός καλεί το ΕΛΚ να κατανοήσει την ανάγκη για γρήγορες κινήσεις και να στηρίξει τις προτάσεις χρηματοδότησης, οι οποίες αποσκοπούν στην αύξηση των δαπανών, ώστε η Γηραιά Ήπειρος να ενισχύσει τις αμυντικές της ικανότητες.

“Θα πρέπει να παραμείνουμε ανοιχτοί σε αυτές τις επιλογές χρηματοδότησης, χωρίς να θυσιάσουμε την ταχύτητα για την τελειότητα… και να επιδιώξουμε κάποιες αλλαγές που αλλάζουν τα δεδομένα για να στείλουμε ένα σαφές μήνυμα τόσο σε φίλους, όσο και σε εχθρούς σχετικά με τη δέσμευσή μας να πάρουμε στα σοβαρά την άμυνα της ΕΕ”, θα αναφέρει στους συναδέλφους του ο Κυριάκος Μητσοτάκης, σύμφωνα με το δημοσίευμα. 

Αναφορικά με τη στάση της κυβέρνησης Τραμπ ως προς τη συλλογική άμυνα, η οποία αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της μεταπολεμικής ασφάλειας της Ευρώπης, ο πρωθυπουργός θα σημειώσει πως “η νέα αμερικανική κυβέρνηση έχει δείξει την τάση της να επαναπροσδιορίσει και να επανασχεδιάσει την εμπλοκή της στην ευρωπαϊκή ασφάλεια”.

“Το μέλλον των αμυντικών προσπαθειών της ΕΕ θα διαμορφωθεί από τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζουμε τα ζητήματα της χρηματοδότησης, από τον τρόπο με τον οποίο η ΕΕ δομεί τα αμυντικά της εργαλεία και από τη στάση της απέναντι στις εταιρικές σχέσεις”, θα υπογραμμίσει ο Κυριάκος Μητσοτάκης.

Όπως είπε η κυβέρνηση θα ξεκινήσει τη μεγαλύτερη αύξηση των αμυντικών δαπανών από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, προχωρώντας σε αύξηση των δαπανών στο 2,5% του ΑΕΠ έως το 2027 – νωρίτερα από ό,τι αναμενόταν – πράγμα που σημαίνει ότι θα δαπανηθούν επιπλέον 13,4 δισ. λίρες για την άμυνα κάθε χρόνο από το 2027. “Πρέπει να αλλάξουμε τη στάση της εθνικής μας ασφάλειας”, τόνισε, και είπε ότι αυτό περιλαμβάνει “δύσκολες επιλογές”.

Λαμβάνοντας υπόψη τις δαπάνες για τις μυστικές υπηρεσίες και τις υπηρεσίες ασφαλείας, οι συνολικές δαπάνες θα ανέλθουν στο 2,6% του ΑΕΠ από το 2027, σημείωσε, υπογραμμίζοντας ότι “φιλοδοξεί” αυτές να φτάσουν στο 3%.

“Είναι απαραίτητο να σταθούμε στο πλευρό της Ουκρανίας” τόνισε, και σημείωσε ότι καθώς η σύγκρουση “αλλάζει μορφή”, η αντίδραση της Βρετανίας έρχεται στο προσκήνιο.

Ο ίδιος διευκρίνισε ότι η Βρετανία παραμένει δεσμευμένη στο ΝΑΤΟ, σημειώνοντας ότι “ο [Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ] Πούτιν πίστευε ότι θα αποδυναμώσει το ΝΑΤΟ. Πέτυχε το ακριβώς αντίθετο”.

Παράλληλα, σημείωσε ότι “το Ηνωμένο Βασίλειο θα απορρίψει οποιαδήποτε “ψευδή επιλογή” μεταξύ των ΗΠΑ και της Ευρώπης”.

“Στο παρελθόν, πολεμήσαμε πολέμους μαζί με τους στενότερους εταίρους στο εμπόριο, την ανάπτυξη και την ασφάλεια. Έτσι, αυτή την εβδομάδα, όταν θα συναντήσω τον πρόεδρο Τραμπ, θα είμαι σαφής. Θέλω αυτή η σχέση να έχει συνεχείς επιτυχίες”.

Οι δηλώσεις της κυβέρνησης Τραμπ για την ευρωπαϊκή ασφάλεια και άμυνα αλλά και η νέα προσέγγιση με τη Ρωσία του Πούτιν για το Ουκρανικό – χωρίς τη συμμετοχή του Κιέβου ή των Βρυξελλών – έχουν προκαλέσει διπλωματικό πυρετό στην Ευρώπη.

Ο Μακρόν συναντήθηκε με τον Τραμπ στην Ουάσινγκτον τη Δευτέρα και ο Στάρμερ πρόκειται να συναντηθεί με τον Αμερικανό πρόεδρο την Πέμπτη.

Παράλληλα, ο πρωθυπουργός της Πολωνίας, Ντόναλντ Τουσκ, δήλωσε την Τρίτη ότι αναμένεται να βρεθεί στο Λονδίνο με άλλους Ευρωπαίους ηγέτες για να συζητήσουν τα επόμενα βήματα την Κυριακή.

Ο Στάρμερ σημείωσε ότι η κυβέρνηση θα χρηματοδοτήσει την αύξηση του αμυντικού προϋπολογισμού μέσω της μείωσης των δαπανών ανθρωπιστικής βοήθειας από 0,5% του ΑΕΠ στο 0,3% από το 2027.

“Θέλω να ξεκαθαρίσω στο Σώμα ότι αυτή δεν είναι μια ανακοίνωση που είμαι στην ευχάριστη θέση να κάνω. Είμαι υπερήφανος για το ιστορικό μας στην υπερπόντια ανάπτυξη και θα συνεχίσουμε να διαδραματίζουμε σημαντικό ανθρωπιστικό ρόλο στο Σουδάν, στην Ουκρανία και στη Γάζα, να αντιμετωπίζουμε την κλιματική αλλαγή, να υποστηρίζουμε πολυεθνικές προσπάθειες για την παγκόσμια υγεία και προκλήσεις όπως ο εμβολιασμός”.

“Θα κάνουμε ό,τι μπορούμε για να επιστρέψουμε σε έναν κόσμο όπου αυτό δεν συμβαίνει […] Αλλά σε περιόδους όπως αυτή, η άμυνα και η ασφάλεια του βρετανικού λαού πρέπει πάντα να προηγούνται”.

Μιλώντας από την Μπρατισλάβα, όπου πραγματοποιεί επίσκεψη, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ τόνισε παράλληλα πως θα χρειαστούν ισχυρές εγγυήσεις ασφαλείας για να επιτευχθεί μια διαρκής ειρήνη για την Ουκρανία.

«Είναι ζωτικής σημασίας οποιαδήποτε συμφωνία φέρει μια διαρκή ειρήνη, η Ρωσία να μην προσπαθήσει ποτέ ξανά να πάρει ούτε ένα τετραγωνικό χιλιόμετρο ουκρανικής γης», είπε σε δημοσιογράφους.

«Αυτό θα απαιτήσει ισχυρές (…) εγγυήσεις ασφαλείας και οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ συζητούν ενεργά τι μπορεί να συνεπάγεται αυτό. Αν και υπάρχουν πολλά που πρέπει να αποφασιστούν ακόμη, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η Ευρώπη έχει να παίξει ζωτικό ρόλο στη διασφάλιση της ειρήνης στην Ουκρανία», συμπλήρωσε ο Γενικός Γραμματέας της Συμμαχίας.

Όπως είπε χαρακτηριστικά θα πρέπει να συνεχιστεί ο εξοπλισμός της Ουκρανίας ώστε αυτή να μπορεί να μπει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων από μια θέση ισχύος.

«Η Ελλάδα έχει υποστηρίξει εδώ και καιρό την εξαίρεση των αμυντικών επενδύσεων από τους δημοσιονομικούς περιορισμούς. Χαιρετίζουμε την πρόταση της προέδρου φον ντερ Λάιεν να ενεργοποιηθεί η ρήτρα διαφυγής, επιτρέποντας στα κράτη-μέλη της Ε.Ε. να ενισχύσουν τις αμυντικές τους δυνατότητες. Ένα κρίσιμο βήμα για τη συλλογική μας ασφάλεια», έγραψε ο Έλληνας πρωθυπουργός.

Greece has long advocated to exempt defence investments from fiscal constraints. We welcome the proposal by President @vonderleyen to activate the escape clause, enabling EU member states to strengthen their defence capabilities. A crucial step for our collective security.

— Prime Minister GR (@PrimeministerGR) February 14, 2025

Η πρόταση αυτή έρχεται σε μια περίοδο αυξημένων γεωπολιτικών εντάσεων, με την Ευρωπαϊκή Ένωση να αναζητά τρόπους ενίσχυσης της κοινής άμυνας και ασφάλειας των κρατών-μελών της.

Μιλώντας στο Μόναχο για την ευρωπαϊκή ασφάλεια, η πρόεδρος της Κομισιόν τόνισε ότι «η Ευρώπη πρέπει να κάνει περισσότερα» και για να το πετύχει αυτό χρειάζεται να αυξήσει τις αμυντικές δαπάνες που επί του παρόντος στην ΕΕ είναι λίγο κάτω από το 2% του ΑΕΠ πάνω από το 3% του ΑΕΠ και αυτό σημαίνει εκατοντάδες δισεκατομμύρια περισσότερες επενδύσεις κάθε χρόνο. Για το λόγο αυτό, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε ότι θα προτείνει την ενεργοποίηση της ρήτρας διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας για τις αμυντικές επενδύσεις.

Σύμφωνα με τους υφιστάμενους κανόνες, οι χώρες μπορούν να αποκλίνουν από τα προγραμματισμένα σχέδια δαπανών τους σε περιπτώσεις σοβαρής οικονομικής ύφεσης ή εξαιρετικών περιστάσεων που δεν ελέγχονται από την κυβέρνηση.

Η φον ντερ Λάιεν τόνισε ότι η Επιτροπή θα αξιοποιήσει «όλο το φάσμα των ευελιξιών» που προσφέρει το Σύμφωνο, προκειμένου να διευκολυνθεί η αύξηση των αμυντικών δαπανών. «Για έκτακτες στιγμές, είναι δυνατόν να έχουμε έκτακτα μέτρα και στο Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης», δήλωσε, επισημαίνοντας πως η Ευρώπη διανύει μια περίοδο εξαιρετικών συνθηκών που απαιτούν ανάλογες πρωτοβουλίες.

Κατά τη διάρκεια της προηγούμενης συνάντησης, είχε επίσης θέσει επί τάπητος τη συγκεκριμένη εξαίρεση των αμυντικών δαπανών από τα ελλείμματα του εθνικού προϋπολογισμού, αλλά δεν υπεισήλθε σε περισσότερες λεπτομέρειες, δήλωσε ένας από τους τέσσερις αξιωματούχους.

Η φον ντερ Λάιεν δέχεται πιέσεις από τις υπερχρεωμένες χώρες της Νότιας Ευρώπης, όπως η Ιταλία και η Ελλάδα, να αντιμετωπίσουν διαφορετικά τις αμυντικές δαπάνες.

Οι αξιωματούχοι δήλωσαν ότι η ενεργοποίηση της ρήτρας έκτακτης ανάγκης θα επιτρέψει στις χώρες να δαπανήσουν περισσότερα για την άμυνα χωρίς να ανοίξει εκ νέου μια συμφωνία για τις εθνικές δαπάνες που τέθηκε σε ισχύ πέρυσι μετά από μακρά και επίπονα παζάρια.

«Εάν μια ταχύτερη αύξηση [των δαπανών] οφείλεται στην άμυνα, θα μπορούσαν να πουν ότι πρόκειται για εξαιρετικές στιγμές», δήλωσε ο Zsolt Darvas, ανώτερος συνεργάτης της δεξαμενής σκέψης Bruegel στις Βρυξέλλες. «Θέλω να πω, λοιπόν, ότι τώρα έχουμε μια απειλή από τη Ρωσία» και η εγγύηση ασφαλείας των Ηνωμένων Πολιτειών για την Ευρώπη φαίνεται να έχει αποδυναμωθεί, πρόσθεσε.

Οι ανανεωμένοι κανόνες δαπανών επικρίθηκαν με πολλούς τρόπους, όχι μόνο για το γεγονός ότι δεσμεύουν τις χώρες σε περίπτωση απροσδόκητων γεγονότων, όπως ο πόλεμος, που απαιτούν άμεσες δημοσιονομικές αντιδράσεις. Η εισβολή στην Ουκρανία όχι μόνο είχε προκαλέσει μια απότομη επανεκτίμηση της αμυντικής ετοιμότητας των χωρών μελών της ΕΕ, αλλά είχε επίσης απαιτήσει βαριές κρατικές επιδοτήσεις για να συγκρατηθούν οι τιμές της ενέργειας.

Σύμφωνα με τους κανόνες, οι οποίοι αποτελούν μια προσπάθεια επιβολής συλλογικής δημοσιονομικής πειθαρχίας, κάθε χώρα υποχρεούται να δεσμεύεται εκ των προτέρων σε τετραετή ή επταετή σχέδια για να φέρει τα ελλείμματα και τα επίπεδα χρέους της εντός των συμφωνηθέντων ορίων.

Η πανδημία και ο πόλεμος στην Ουκρανία άφησαν πολλές χώρες της ΕΕ με υπερβολικά δημοσιονομικά ελλείμματα και την ανάγκη για τέτοια σχέδια προσαρμογής. Αλλά τα σχέδια αυτά δέχονται τώρα νέες πιέσεις από την απαίτηση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για απότομη και άμεση αύξηση των αμυντικών δαπανών πάνω και πέρα από το επίπεδο αναφοράς για τα μέλη του ΝΑΤΟ, το οποίο είναι 2% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος.

Οι ισχύοντες κανόνες προσφέρουν μια σειρά από μικρές παραχωρήσεις για τις χώρες που θέλουν να αυξήσουν τους στρατιωτικούς τους προϋπολογισμούς. Στις χώρες που δεσμεύονται για ισχυρότερες αμυντικές ικανότητες επιτρέπεται «μια πιο σταδιακή δημοσιονομική προσαρμογή», σύμφωνα με εκπρόσωπο της Επιτροπής.

Επιπλέον, η αύξηση των αμυντικών δαπανών μπορεί να θεωρηθεί ελαφρυντικός παράγοντας για χώρες των οποίων τα επίπεδα δαπανών θα ενεργοποιούσαν κανονικά τη διαδικασία κυρώσεων της Επιτροπής.

Σε μια περαιτέρω παραχώρηση, οι εθνικές πρωτεύουσες συζητούν τη διεύρυνση του ορισμού του τι συνιστά αμυντικές δαπάνες, καθώς επικριτές όπως η Πολωνία υποστηρίζουν ότι το ισχύον πλαίσιο είναι υπερβολικά συντηρητικό.

Ο Τραμπ, που θα ορκιστεί στις 20 Ιανουαρίου, δεν έκρυψε ποτέ ότι δεν τον ενθουσιάζει και πολύ η Βορειοατλαντική Συμμαχία, ο στυλοβάτης της ευρωπαϊκής άμυνας εδώ και δεκαετίες. Για τον Αμερικανό δισεκατομμυριούχο, οι Ευρωπαίοι θα πρέπει απλούστατα να πληρώνουν περισσότερα, αν θέλουν να συνεχίσουν να επωφελούνται από την αμερικανική προστασία.

«Έχουμε κάτι που αποκαλείται ωκεανός ανάμεσά μας, έτσι δεν είναι; Γιατί να πληρώνουμε δισεκατομμύρια και δισεκατομμύρια περισσότερα από την Ευρώπη;» διερωτήθηκε χθες, στη συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε. Και οι Ευρωπαίοι «μπορούν όλοι τους να αντέξουν» την αύξηση αυτή. Ο αμυντικός προϋπολογισμός τους θα έπρεπε να είναι «στο 5%, όχι στο 2%» του ΑΕΠ, πρόσθεσε.

Οι χώρες του ΝΑΤΟ δεσμεύτηκαν πριν από μια δεκαετία, μετά την προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία, να επενδύσουν τουλάχιστον το 2% του ΑΕΠ τους στις αμυντικές δαπάνες. Τότε, μόνο 6 χώρες πληρούσαν αυτόν τον όρο, σήμερα οι 23 από τις 32 τηρούν αυτήν τη δέσμευση.

Απέναντι στη ρωσική απειλή, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε κάλεσε τους συμμάχους «να δαπανήσουν περισσότερα», χωρίς ωστόσο να προτείνει ένα νέο στόχο. «Μπορώ να σας πω ότι θα χρειαστούμε πολύ περισσότερα από το 2%», δήλωσε τον Δεκέμβριο.

Ορισμένες χώρες του ΝΑΤΟ θεωρούν αναγκαίο να ανέβει ο στόχος στο 3%, αλλά οι υπόλοιπες είναι διχασμένες. Δεν ξεκινούν επίσης όλες από την ίδια αφετηρία. Ο «καλύτερος μαθητής» στην Ευρώπη είναι η Πολωνία, που επενδύει το 4,12% του ΑΕΠ της στις στρατιωτικές δαπάνες. Ο «χειρότερος» είναι η Ισπανία, με μόλις 1,28% και ακολουθούν η Σλοβενία, το Βέλγιο, το Λουξεμβούργο και η Ιταλία.

Η δημοσιονομική προσπάθεια που θα καταβάλουν επομένως δεν είναι ίδια για τις 32 χώρες. «Ορισμένες θα πρέπει να διπλασιάσουν» ή και να τριπλασιάσουν τις δαπάνες τους, κάτι που θα μπορούσε να αποδειχθεί ιδιαίτερα δύσκολο, εκτίμησε ένας διπλωμάτης της Συμμαχίας, ζητώντας να μην κατονομαστεί.

«Απόλυτη ανοησία» σχολίασε σήμερα ο Γερμανός Ραλφ Στέγκνερ, βουλευτής των Σοσιαλδημοκρατών, του ίδιου κόμματος από το οποίο προέρχεται ο καγκελάριος Όλαφ Σολτς.

Η αύξηση του αμυντικού προϋπολογισμού είναι αναπόφευκτη το 2025, διότι δεν υπάρχει «δίοδος διαφυγής» εκτιμά ο Καμίλ Γκραν, εμπειρογνώμονας στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο για τις Διεθνείς Σχέσεις και πρώην αναπληρωτής γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ.

Εάν ο Τραμπ ζητάει 5%, «θα πρέπει να βρούμε μια λύση που θα βολεύει όλον τον κόσμο», έκρινε από την πλευρά του ο προαναφερόμενος διπλωμάτης.

Το ποσοστό του 5% είναι «προφανώς, εντελώς μη ρεαλιστικός» στόχος, σύμφωνα με τον Ίαν Λέσερ, αναλυτή στο αμερικανικό κέντρο μελετών German Marshall Fund που εδρεύει στις Βρυξέλλες. Κάτι τέτοιο θα συνεπαγόταν μαζική αύξηση δαπανών και είναι δύσκολο ακόμη και να το φανταστούμε υπό αυτές τις δημοσιονομικές συνθήκες, ακόμη και για τις ΗΠΑ, πρόσθεσε, υπενθυμίζοντας ότι ο αμυντικός προϋπολογισμός της Ουάσινγκτον ανέρχεται στο 3,38% του ΑΕΠ.

Για τις χώρες της ΕΕ, οι 23 από τις οποίες είναι επίσης και μέλη του ΝΑΤΟ, κάθε πρόσθετη μονάδα του ΑΕΠ ισοδυναμεί με περίπου 200 δισεκατομμύρια ευρώ, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Επί του παρόντος «δεν υπάρχει πολιτική βούληση, ούτε καν για να φτάσουμε στο 3%», είπε ένας άλλος διπλωμάτης της Συμμαχίας που ρωτήθηκε από το Γαλλικό Πρακτορείο. Εξαιρούνται λίγες χώρες, όπως αυτές της Βαλτικής.

Οι πηγές συμφώνησαν πάντως ότι θα πρέπει να βρεθεί μια συμβιβαστική λύση μέχρι την επόμενη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ, που θα διεξαχθεί στη Χάγη τον Ιούνιο. «Θα είναι στο 3, ή στο 3,5%; Κανείς δεν το ξέρει ακόμη. Αλλά δεν μπορώ να φανταστώ κάποιο ποσοστό μεγαλύτερο του 3%», διαβεβαίωσε ο ίδιος διπλωμάτης.

Ο Ντόναλντ Τραμπ «θα μπορούσε να δεχτεί ένα ποσοστό πολύ κάτω του 5%, εφόσον το μεγαλύτερο μέρος δαπανάται στις ΗΠΑ», στην αμερικανική αμυντική βιομηχανία, εκτίμησε ο Ίαν Λέσερ. Μια τέτοια λύση όμως είναι «κόκκινο πανί» για τη Γαλλία, που ζητά διαρκώς οι ευρωπαϊκές χώρες να επενδύουν στην ευρωπαϊκή βιομηχανία για τις αμυντικές δαπάνες τους.

Σε κάθε περίπτωση, το μήνυμα που στέλνει ο εκλεγμένος πρόεδρος στους Ευρωπαίους είναι σαφές, σύμφωνα με τον Καμίλ Γκραν: «Εσείς, οι Ευρωπαίοι, θα πρέπει να μάθετε να αμύνεστε με λιγότερη βοήθεια από την Αμερική».