Όπως αναδεικνύει σε έρευνά του το POLITICO, στις πρόσφατες εκλογές, οι ψηφοφόροι στην Ευρώπη έδωσαν ελπίδα στους δοκιμαζόμενους κεντρώους πολιτικούς του δυτικού κόσμου.

Παρότι ο Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται να επιστρέφει δυναμικά στον Λευκό Οίκο, το διεθνές κύμα λαϊκιστών που ευθυγραμμίζονται με το MAGA αντιμετωπίζει δυσκολίες στη Γηραιά Ήπειρο. Σε εκλογές στο Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ολλανδία, τη Ρουμανία και στις πανευρωπαϊκές ευρωεκλογές σε 27 χώρες, οι παραδοσιακοί υποψήφιοι επικράτησαν έναντι των σκληρών λαϊκιστών και ακροδεξιών εθνικιστών.

«Υπάρχει ακόμη πλειοψηφία στο κέντρο για μια ισχυρή Ευρώπη, και αυτό είναι κρίσιμο για τη σταθερότητα», είχε δηλώσει μετά τις ευρωεκλογές του 2023 η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. «Με άλλα λόγια, το κέντρο αντέχει».

Δεκαέξι μήνες αργότερα, αυτή η σταθερότητα φαίνεται πιο εύθραυστη από ποτέ.

Ακροδεξιοί πολιτικοί προηγούνται πλέον στις δημοσκοπήσεις σε Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο και ακόμη και στη Γερμανία. Η αποδοχή του Βρετανού πρωθυπουργού Κιρ Στάρμερ βρίσκεται σε χαμηλό 21%, ενώ του Γάλλου ομολόγου του, Εμανουέλ Μακρόν, πέφτει στο ιστορικό χαμηλό του 11%. Το κλίμα είναι τόσο βαρύ που η εντυπωσιακή κλοπή στο Louvre αντιμετωπίζεται από κάποιους ως μεταφορά για μια χώρα που δεν μπορεί να διαχειριστεί τις προκλήσεις της.

Ακόμα και οι συντηρητικοί της ίδιας της φον ντερ Λάιεν στην ΕΕ βασίζονται στις ψήφους ακροδεξιών βουλευτών για να εγκρίνουν τα σχέδιά της στις Βρυξέλλες. Ένας εξαγριωμένος κεντρώος παρομοίασε αυτή τη στροφή με εκείνους τους Γερμανούς πολιτικούς που επέτρεψαν στον Αδόλφο Χίτλερ να ανέλθει στην εξουσία.

Η στροφή προς τα δεξιά και ο ρόλος του Τραμπ

Οι λαϊκιστές των άκρων αυτοπαρουσιάζονται ως η προφανής εναλλακτική για κοινωνίες που διψούν για αλλαγή. Πλέον μπορούν να υπολογίζουν και στη βοήθεια του Τραμπ: Μια νέα στρατηγική εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ αποσκοπεί στη χρήση της αμερικανικής διπλωματίας για την καλλιέργεια «αντίστασης» στην πολιτική ορθότητα στην Ευρώπη — ειδικά στο μεταναστευτικό — και στη στήριξη κομμάτων που χαρακτηρίζει «πατριωτικά». Ο ίδιος ο Τραμπ δήλωσε στο POLITICO ότι θα στηρίξει υποψηφίους που θεωρεί ότι θα οδηγήσουν την Ευρώπη προς τη σωστή κατεύθυνση.

Σε αυτή τη δεξιά πορεία, τα επόμενα τέσσερα χρόνια, ο πολιτικός χάρτης της Δύσης αναμένεται να υποστεί τις πιο δραματικές ανακατατάξεις από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου. Οι συνέπειες για το εμπόριο και την άμυνα μπορεί να είναι βαθιές.

«Αυτό που παίρνουν οι Ευρωπαίοι από τον Τραμπ είναι μια στρατηγική μέγιστης πόλωσης που διαβρώνει το κέντρο», σημειώνει ο Γουίλ Μάρσαλ από το αμερικανικό think tank Progressive Policy Institute. «Τα παραδοσιακά κόμματα της μεταπολεμικής περιόδου έχουν αποδυναμωθεί. Η εξέγερση της εθνικιστικής ή λαϊκιστικής δεξιάς στρέφεται εναντίον τους».

Το βρετανικό παράδειγμα: Από την παρακμή στην άνοδο των άκρων

Πιο εντυπωσιακή ίσως είναι η μεταμόρφωση στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Ένα βράδυ Πέμπτης του Νοεμβρίου, λίγοι τακτικοί θαμώνες μαζεύονται γύρω από το μπαρ του «Never Say Die» δίπλα στην παραλία του Jaywick Sands, στα ανατολικά της Αγγλίας. Η περιοχή, άλλοτε θέρετρο, είναι πλέον η πιο φτωχή γειτονιά της χώρας. Το 2018, διαφήμιση υπέρ του MAGA στις ΗΠΑ χρησιμοποίησε φωτογραφία ενός εγκαταλελειμμένου δρόμου εδώ για να προειδοποιήσει για το μέλλον της Αμερικής χωρίς τους υποψηφίους του Τραμπ.

Σε αυτά τα σπίτια με πέτρινη όψη και τις σημαίες της Αγγλίας να κρέμονται νωχελικά, ένα νέο πολιτικό ρεύμα — το δεξιό Reform UK του Nigel Farage — έχει βρει πρόσφορο έδαφος.

Ο 82χρονος Ντέιβ Λόρενς λέει πως συνήθως δεν ψηφίζει, αλλά έκανε εξαίρεση για τον Φάρατζ, που εξελέγη πέρσι στην περιοχή. «Μου αρέσει αρκετά. Κάνει ό,τι μπορεί», σχολιάζει πίνοντας τη μπύρα του υπό τους ήχους ποπ των ’80s. «Θα τον ξαναψηφίσω».

Ο Λόρενς αυτοχαρακτηρίζεται «ρατσιστής» και δηλώνει πως δεν θα ψήφιζε ποτέ μαύρο υποψήφιο όπως την επικεφαλής των Συντηρητικών Κέμι Μπάντενοχ. Αυτό που τον ανησυχεί περισσότερο είναι οι αυξημένες αφίξεις μεταναστών στη Βρετανία — ιδίως όσοι διασχίζουν τη Μάγχη με μικρά σκάφη. Φοβάται πως σύντομα η χώρα θα «γεμίσει μουσουλμάνους που θα εξεγερθούν εναντίον μας».

Με αντιαποσυστημική και αντιμεταναστευτική ατζέντα, το Reform UK προσφέρει ένα πρόγραμμα σε πλήρη αρμονία με τα ακροδεξιά κόμματα που ενισχύονται σε όλη τη Δύση. Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, ο Φάρατζ έχει πραγματικές πιθανότητες να γίνει ο επόμενος πρωθυπουργός αν οι εκλογές γίνονταν σήμερα — αν και γενικές εκλογές προβλέπονται το 2029.

Τον Ιούλιο 2024, το Εργατικό Κόμμα του Στάρμερ πέτυχε ιστορική νίκη και στελέχη του ταξίδεψαν στις ΗΠΑ για να συμβουλεύσουν τους Δημοκρατικούς. Σήμερα όμως ο Στάρμερ αντιμετωπίζει σοβαρή αμφισβήτηση ως «First Gear Keir», ενώ φήμες θέλουν αντιπάλους να σχεδιάζουν την ανατροπή του. Και το Reform δεν είναι η μόνη νέα δύναμη: στα αριστερά των Εργατικών, οι Πράσινοι σημειώνουν επίσης άνοδο υπό έναν νέο ηγέτη-«οικο-λαϊκιστή».

Ευρωπαϊκή αστάθεια: Μακρόν, Γερμανία & Ολλανδία

Η θεαματική άνοδος του Φάρατζ αποτελεί μάθημα και πέρα από τα βρετανικά σύνορα: οι παραδοσιακοί κεντρώοι φοβούνται ότι το έδαφος τους χάνεται.

Ο Μακρόν, προσπαθώντας να ανακόψει την ακροδεξιά, προκήρυξε πρόωρες εκλογές για τη γαλλική Εθνοσυνέλευση πέρσι — αλλά το εγχείρημα γύρισε μπούμερανγκ: η χώρα έχει πλέον ακυβέρνητη Βουλή που δυσκολεύεται ακόμη και σε βασικά οικονομικά νομοσχέδια. Ο Μακρόν είναι ιστορικά αντιδημοφιλής.

Τρεις πρωθυπουργοί, επιλογές Μακρόν, έχουν ανατραπεί μετά το καλοκαίρι του 2024 λόγω διαφωνιών για τον προϋπολογισμό. Αντιδράσεις στο σχέδιο αύξησης ηλικίας συνταξιοδότησης απειλούν με πιστοληπτική υποβάθμιση τη χώρα. Ο Μακρόν ξεκίνησε ως δημιουργός νέας κεντρώας παράταξης απέναντι στο κατεστημένο — τώρα όμως δεν έχει κομματικό μηχανισμό να τον στηρίξει. «Θα αφήσει ένα ίσως διαρκώς ασταθές πολιτικό σκηνικό. Είναι ασυγχώρητο», σχολιάζει ο σύμβουλος Αλέν Μινκ.

Η αστάθεια δίνει χώρο στους λαϊκιστές: Τα φαβορί για τις επόμενες προεδρικές εκλογές ανήκουν πλέον στο ακροδεξιό Εθνικό Συναγερμό της Μαρίν Λεπέν και στον νεαρό πρόεδρο Τζορντάν Μπαρντέλα, που σημειώνουν 34% στις δημοσκοπήσεις.

Στη Γερμανία, το κέντρο διαβρώνεται σταθερά. Παρόλο που ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς επικράτησε σε πρόωρες εκλογές τον Φεβρουάριο, η εύθραυστη συμμαχία συντηρητικών-SPD κατέχει μόλις 52% των εδρών — μία από τις μικρότερες πλειοψηφίες από το 1945. Αυτό την καθιστά ευάλωτη σε αποστασίες και δυσκολεύει τις μεταρρυθμίσεις. Ταυτόχρονα ενισχύθηκαν τόσο η αριστερή Die Linke όσο και η ακροδεξιά AfD· μάλιστα η AfD πέτυχε το καλύτερο αποτέλεσμα ακροδεξιού κόμματος μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Η προσπάθεια Μερτς να συγκρατήσει την AfD μετακινώντας τους συντηρητικούς δεξιότερα στο μεταναστευτικό φαίνεται πως απέτυχε: η AfD συνεχίζει να ανεβαίνει δημοσκοπικά, ξεπερνώντας συχνά τους συντηρητικούς.

Η άνοδος της ακροδεξιάς προκαλεί πολιτισμικό σοκ στους Γερμανούς κεντρώους:

“Για πολύ καιρό πιστεύαμε ότι λόγω της ιστορίας μας θα είμαστε πιο ανθεκτικοί”, λέει αξιωματούχος στο Βερολίνο. “Αποδείχθηκε ότι δεν είμαστε”.

Στην Ολλανδία, όπου ο Ρομπ Γέτεν (D66) πέτυχε δύσκολη νίκη επί του ακροδεξιού Γκερτ Βίλντερς τον Οκτώβριο, οι κυρίαρχες δυνάμεις έχουν ακόμα λόγο ανησυχίας: Το Κόμμα Ελευθερίας παραμένει από τα μεγαλύτερα στη χώρα με ίσο αριθμό εδρών με τους φιλελεύθερους. Όπως συνέβη με τον Τραμπ στις ΗΠΑ, έτσι κι εδώ κανείς δεν αποκλείει επιστροφή Βίλντερς.

Aπογοήτευση ψηφοφόρων – H κρίση εμπιστοσύνης στη δημοκρατία

Sύμφωνα με την Ipsos, μεγάλο ποσοστό ψηφοφόρων σε δυτικές δημοκρατίες δηλώνει απογοητευμένο από τις πολιτικές διαδικασίες. Παρότι πιστεύουν ακόμα στις δημοκρατικές αξίες, δεν είναι ικανοποιημένοι με τον τρόπο λειτουργίας της δημοκρατίας προς όφελός τους.

Mεγάλη έρευνα σε περίπου 10.000 ψηφοφόρους σε εννέα χώρες βρήκε ότι το 45% δηλώνει δυσαρέσκεια — κυρίως στα άκρα (57% στην άκρα αριστερά, 54% στην άκρα δεξιά).

Γαλλία και Ολλανδία, όπου επικρατεί πολιτική αστάθεια, καταγράφουν τα υψηλότερα ποσοστά δυσαρέσκειας.

Kύρια αίτια είναι η ακρίβεια διαβίωσης, η μετανάστευση και η εγκληματικότητα — σύμφωνα με τον Gideon Skinner της Ipsos — ενώ η εμπιστοσύνη στην πολιτική μειώθηκε δραστικά μετά τα ’90s αλλά και μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση στα τέλη των ’00s.

“Δεν υπάρχει μαγική λύση”, σχολιάζει ο Skinner στο POLITICO· “είναι χρόνια κατάσταση που χειροτέρεψε πρόσφατα”.

Tο οικονομικό αδιέξοδο των κεντρώων – Οι ανισότητες τροφοδοτούν τα άκρα

Iσως μεγαλύτερη πρόκληση για τους κυβερνώντες κεντρώους είναι πως οι οικονομίες τους έχουν τόσο αποδυναμωθεί ώστε δεν διαθέτουν τα μέσα να αντιμετωπίσουν όσα απασχολούν περισσότερο τους απογοητευμένους ψηφοφόρους: κόστος ζωής, δημόσιες υπηρεσίες υπό κατάρρευση, μεταναστευτικές πιέσεις.

Η κρίση του 2008 & τα lockdowns λόγω Covid-19 άφησαν τα δημόσια ταμεία εξαντλημένα. Για παράδειγμα στη Βρετανία η οικονομία ήταν κατά 16% μικρότερη μια δεκαετία μετά το κραχ απ’ ό,τι θα ήταν χωρίς αυτό — σύμφωνα με τον καθηγητή Anand Menon από το King’s College London.

“Το πλήγμα ήταν άνισο”, λέει ο Menon: “Ευημερούσες περιοχές υπέφεραν λιγότερο από τις φτωχές”. Ο νομπελίστας οικονομολόγος Joseph Stiglitz προειδοποίησε πρόσφατα στο G20 πως ζούμε μια “κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω ανισότητας”, με κινδύνους ενίσχυσης αυταρχικών τάσεων εξαιτίας πολέμων, πανδημίας και εμπορικών αναταράξεων.

Kέντρο vs Περιφέρεια – Το χάσμα μεγαλώνει

Tο “κέντρο” δεν είναι μόνο μεταφορά αλλά γεωγραφική πραγματικότητα: Σε πρωτεύουσες όπως το Λονδίνο, το Παρίσι & η Ουάσιγκτον συγκεντρώνεται πλούτος & εξουσία· όσο απομακρύνεσαι προς περιοχές σε παρακμή τόσο αυξάνεται η στήριξη στα άκρα.

“Το Brexit χαρτογραφείται γευστικά”, λέει ο Menon: “Πόλεις με Pret a Manger ψήφισαν Remain· περιοχές χαμηλών μισθών Leave”. Μετά το Brexit (2016), τόσο οι συζητήσεις περί μετανάστευσης όσο κι ο ίδιος ο Φάρατζ είχαν αποτραβηχτεί· τώρα επιστρέφουν δριμύτεροι λόγω των πρωτοφανών αφίξεων μικρών σκαφών από τη Γαλλία (14.800 διαβάσεις Ιαν–Μάιο φέτος — αύξηση 42% σύμφωνα με Oxford Migration Observatory).

Mετανάστευση – H κοινή αχίλλειος πτέρνα των κεντρώων διεθνώς

“Το μεγαλύτερο κοινό λάθος όλων των δυτικών κεντρώων είναι το μεταναστευτικό”, σχολιάζει ο Marshall· “Όλα τα ακροδεξιά κινήματα έχουν κάνει αυτό βασικό θέμα”. Η αντίληψη απειλής απέναντι στην εθνική κουλτούρα τροφοδοτεί τη δεξιά στροφή — τώρα πλέον με σύμμαχο τον Λευκό Οίκο Τραμπ.

Nέο έγγραφο στρατηγικής ασφαλείας των ΗΠΑ (Δεκέμβριος) μιλά για «πολιτισμική εξάλειψη» λόγω ανεξέλεγκτης μετανάστευσης & χαμηλής γεννητικότητας στην Ευρώπη — υιοθετώντας τη θεωρία «μεγάλης αντικατάστασης». Καταγγέλλεται δε πως η πολιτική ορθότητα οδηγεί σε λογοκρισία εις βάρος των συντηρητικών φωνών.

Ο ίδιος ο Τραμπ επιβεβαίωσε πλήρη συμφωνία:

“Τα ευρωπαϊκά έθνη παρακμάζουν & οι ‘αδύναμοι’ ηγέτες τους θα βρεθούν αντιμέτωποι με αντιπάλους που έχουν αμερικανική στήριξη”, είπε χαρακτηριστικά προσθέτοντας “Θα εγκρίνω”. Στις Βρυξέλλες προκάλεσε σοκ· διπλωμάτες μιλούν ανοικτά πλέον για “αυταρχισμό”.

Aπό το Λούβρο μέχρι τις εξεγέρσεις – H κοινωνική έκρηξη φέρνει νέα δεδομένα

Kάποιες φορές ένα τυχαίο γεγονός συμπυκνώνει την εθνική διάθεση: Στο Παρίσι η ληστεία των κοσμημάτων του Louvre έγινε σύμβολο ανικανότητας κράτους (“Ταπεινωτικό!” είπε ο Μπαρντέλα). Στη Βρετανία, μόλις ένα μήνα μετά τη νίκη Στάρμερ πέρσι ξέσπασαν ταραχές υπό την καθοδήγηση ακροδεξιών μετά τη δολοφονία τριών κοριτσιών (6–9 ετών) στο Southport από μαύρο έφηβο – λανθασμένα παρουσιαζόμενο ως μουσουλμάνος στα social media (μεγάλη διάδοση μέσω άκρας δεξιάς).

Ο Φάρατζ ισχυρίστηκε ότι η αστυνομία αποκρύπτει στοιχεία:

Kέρδισε την μήνη των παραδοσιακών κομμάτων ενώ μιλούσε περί “δύο μέτρων & δύο σταθμών” — αγαπημένη φράση σχολιαστών της δεξιάς περί προκατειλημμένης στάσης αρχών εις βάρος δεξιών διαδηλωτών.

Media – H αλλαγή ενημέρωσης & τα νέα κανάλια επιρροής

Aπόψεις σαν αυτές βρίσκουν απήχηση στο Jaywick: H Chennelle Rutland περπατά σκύλους στην παραλία καθώς δύει ο ήλιος· “Άλλα μέτρα για άλλους”, λέει· “Οι λευκοί πρέπει να σωπαίνουν γιατί αλλιώς είσαι ‘ρατσιστής’ & ‘ακροδεξιός’”. Οι κάτοικοι δεν στερούνται ενημέρωσης ή αισιοδοξίας· απλά πλέον γυρίζουν την πλάτη στα συστημικά media όπως BBC (που δέχεται πυρά περί μονομέρειας ακόμα & αγωγή Τραμπ). Πλέον βλέπουν GB News ή YouTube· ακόμα κι εδώ χάνεται ένα κομμάτι παραδοσιακού βρετανικού κέντρου.

Eπιμέρους ήττες αλλά όχι τέλος – Οι επόμενες μάχες

Bρίσκεται όμως ελπίδα για τους κεντρώους: Στην Ιταλία το κόμμα Αδέλφια της Ιταλίας της Τζόρτζια Μελόνι έχει γίνει πιο πραγματιστικό στην εξουσία χωρίς να δικαιώσει φόβους περί νεοφασισμού· έχει αποφύγει συγκρούσεις τόσο με ΕΕ όσο & Τραμπ κι εξακολουθεί να είναι δημοφιλής εντός συνόρων παρά τον πολιτιστικό πόλεμο που διεξάγει εκεί.

Lαϊκιστές κι εθνικιστές δεν νικούν πάντα: O Τραμπ έχασε τις εκλογές του 2020· o Wilders έχασε (με μικρή διαφορά) στην Ολλανδία τον Οκτώβριο φέτος· στη Ρουμανία ο Νίκουσορ Νταν εξελέγη πρόεδρος ως κεντρώος νικώντας δύσκολα τον ακροδεξιό αντίπαλο.

Eμπόδια & επόμενες εκλογικές μάχες

Tα δομικά εμπόδια επιβραδύνουν συχνά τους ριζοσπάστες: Στη Βρετανία το εκλογικό σύστημα first-past-the-post δυσκολεύει νέα κόμματα· στη Γαλλία οι δύο γύροι λειτουργούν ως ανάχωμα υπέρ των μετριοπαθών· στη Γερμανία υπάρχει αντίστοιχο «τείχος προστασίας» μεταξύ κέντρου–άκρας δεξιάς.
O ίδιος ο Φάρατζ παρά την πρωτοφανή δυναμική στις δημοσκοπήσεις δεν έχει πείσει ότι μπορεί πράγματι να κυβερνήσει αποτελεσματικά — ακόμη κι αρκετοί υποστηρικτές του αμφιβάλλουν κατά πόσο θα αντεπεξέλθει στα καθήκοντα πρωθυπουργού.
Tο πρόβλημα όμως για όσους κυβερνούν ήδη είναι πως πολλοί ψηφοφόροι θεωρούν ότι ούτε εκείνοι μπορούν πλέον να ανταποκριθούν.
Eάν αυτό αφορά τη διαχείριση μεταναστευτικών πιέσεων ή οικονομικών ανισοτήτων ή ακόμη και την ασφάλεια γύρω από τη Μόνα Λίζα… τότε πρέπει επειγόντως να αλλάξει αυτή η εικόνα ώστε οι κεντρικοί παίκτες να επιβιώσουν — κάτι ιδιαίτερα δύσκολο μπροστά στα σημερινά αδιέξοδα της Δύσης.
Tην επόμενη χρονιά σειρά έχουν νέες κρίσιμες κάλπες.
Στην Ουγγαρία ο πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν (διαχρονικός πονοκέφαλος για την ΕΕ) καλείται να υπερασπιστεί την εξουσία στις εκλογές Απριλίου.
Στη Γερμανία έρχονται περιφερειακές κάλπες όπου προβλέπονται μεγάλα ποσοστά AfD.
Στη Γαλλία ίσως χρειαστούν νέες πρόωρες εκλογές λόγω αδιεξόδου.
O Tραμπ έχει ήδη έτοιμη ομάδα διπλωματών προς παρέμβαση.
Tο Reform UK επίσης θα συμμετάσχει σε εκλογικές αναμετρήσεις το 2026 (Ουαλία–Σκοτία–τοπικές), ενώ στόχος παραμένουν οι γενικές εκλογές του 2029 όταν ίσως τίποτα δεν θυμίζει σήμερα.
«Γνωρίζω φυσικά τον Όρμπαν & φυσικά γνωρίζω τη Μελόνι», δηλώνει πρόσφατα ο Φάρατζ στο POLITICO.
«Υποψιάζομαι πως μετά τον νέο κύκλο ευρωπαϊκών εκλογών θα υπάρχουν ακόμη περισσότεροι γνωστοί μου».

Υπό μία έννοια αντιμετωπίζει διπλή εισβολή, την πρώτη που μοιάζει προφανής, ιδιαίτερα εάν η Ρωσία κατοχυρώσει τον γεωπολιτικό της ρόλο στο εδαφικό (περιοχές που έχει κατακτήσει στην ανατολική Ουκρανία), την δεύτερη, με την απόσυρση των εγγυήσεων ασφαλείας των ΗΠΑ, και, ακόμα περισσότερο την άμεση ή έμμεση προώθηση των “πατριωτικών κομμάτων”, δηλαδή της ακροδεξιάς, από το νέο αμερικανικό δόγμα.

Δεν πρόκειται για υπόθεση εργασίας πλέον. Όταν προ μηνών ο τότε υπουργός Αποτελεσματικότητας της νέας διοίκησης Τραμπ, Έλον Μασκ εκδήλωνε την στήριξή του στο γερμανικό AfD, η αντίδραση του Βερολίνου ήταν μάλλον ήπια. Το ίδιο και της κυβέρνησης των Εργατικών του Κιρ Στάρμερ στο Λονδίνο, όταν, πάλι ο Μασκ, χλεύαζε τον Βρετανό πρωθυπουργό και εγκωμίαζε τον Νάϊτζελ Φαρατζ. Η ανησυχία στην Ευρώπη άρχισε να εντείνεται μετά από εκείνη την προσβλητική επίθεση του αντιπροέδρου Τζέϊ Ντι Βανς σε συνέδριο στο Μόναχο. Τώρα πιά, δεν είναι ο ακραίος και ίσως γραφικός Μασκ, ούτε οι τροχιοδεικτικές βολές του Αμερικανού αντιπροέδρου, είναι η επίσημη θέση και στρατηγική των Ηνωμένων Πολιτειών. Η ανάρτησή του στο (δικό του) X, μετά το πρόστιμο που του επιβλήθηκε από τις υπηρεσίες των Βρυξελλών είναι δηλωτικό των προθέσεών του συστήματος Τραμπ.

Pretty much https://t.co/0hspV4roFj

— Elon Musk (@elonmusk) December 7, 2025

Ο Ντόναλντ Τραμπ επιβεβαιώνει ότι είναι ένα loose cannon (ένας ανεξέλεγκτος άνθρωπος που μπορεί να προκαλέσει τεράστια ζημιά), και ο,τιδήποτε έως τώρα θεωρούνταν εικασία είναι πραγματικότητα. Καθόλου τυχαίο, βεβαίως, ότι η Μόσχα (με δηλώσεις Πεσκόφ και Μεντβέντεφ) συμφωνεί με τη νέα Εθνική Στρατηγική Ασφαλείας του Αμερικανού προέδρου, την ίδια ώρα που η Ουάσιγκτον υιοθετεί τις περισσότερες από τις θέσεις της Μόσχας για τα ουκρανικά εδάφη και ανοίγει τον δρόμο για την επιστροφή της Ρωσίας στη διεθνή σκηνή και οικονομία.

Αρκετές ευρωπαϊκές χώρες θα έχουν εκλογές τα επόμενα δύο χρόνια, ενώ σε αρκετές απ΄ αυτές υπάρχουν ήδη κυβερνήσεις ακροδεξιάς κατεύθυνσης ή με τη συμμετοχή και ακροδεξιών κομμάτων.

Η Ουγγαρία, η Τσεχία, η Σλοβακία, για παράδειγμα, θεωρούνται ήδη εμμέσως πολιτικά “franchise” του MAGA, ενώ οι “Εναλλακτικοί για τη Γερμανία” (AfD) έχουν προσπεράσει στις δημοσκοπήσεις τους Χριστιανοδημοκράτες και απειλούν να εκπορθήσουν αρκετά ομόσπονδα κρατίδια στις τοπικές εκλογές που θα διεξαχθούν το επόμενο διάστημα. Το κόμμα του Φάρατζ στο Ηνωμένο Βασίλειο καταγράφει πρωτιά στις μετρήσεις με μεγάλη διαφορά από τους Εργατικούς και δεν είναι θεωρητικά πιά το σενάριο μιας ξενοφοβικής και αντιευρωπαϊκής κυβέρνησης στο Λονδίνο.

Το μεγάλο στοίχημα του τραμπικού δόγματος θα είναι, βεβαίως, η Γαλλία, η οποία οδηγείται σε προεδρικές εκλογές το 2027 -χωρίς να αποκλείεται να καταρρεύσει νωρίτερα ο Εμανουέλ Μακρόν-, κι εκεί είναι πολύ πιθανό ο Ντόναλντ Τραμπ να παίξει δυναμικά το χαρτί της επιρροής υπέρ του κόμματος της Μαρίν Λεπέν.

Η Ελλάδα μοιάζει (ακόμα) να είναι αρκετά μακριά απ΄ όλα αυτά. Οι ΗΠΑ επενδύουν στον γεωπολιτικό ρόλο της χώρας, εγκαθιστούν εδώ το στρατηγείο των ενεργειακών του συμφερόντων, και η ανάγκη μιας εδραιωμένης σταθερότητας ίσως δεν προσφέρεται για την προώθηση “πατριωτικών κομμάτων”. Όμως, Κυριάκος Βελόπουλος (που πληροί και τις προδιαγραφές φιλορωσισμού) και Αφροδίτη Λατινοπούλου, ομνύουν στην αντιμεταναστευτική πολιτική του Αμερικανού προέδρου και γενικώς τον έχουν ως πολιτικό πρότυπο. Εάν στην εξίσωση των επόμενων εκλογών μπει και ένα κόμμα του Αντώνη Σαμαρά, ο οποίος επίσης υπηρετεί την ατζέντα Τραμπ, πριν τον… Τραμπ, τότε ουδείς μπορεί να αποκλείσει κάποια έμμεση πριμοδότηση από τον “θείο Σαμ”.

Θεωρητικό, ακόμα, το ερώτημα, αλλά “πώς θα ήταν μία Ευρώπη με αρκετές τραμπικού τύπου κυβερνήσεις (αλά Όρμπαν), ή με ισχυρά ακροδεξιά κόμματα στην αντιπολίτευση;”.

Η αντίδραση-αντίσταση του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα είναι μέχρι τώρα η πιό ηχηρή απάντηση στο “δόγμα Τραμπ”: «Οι Αμερικανοί δεν θα αποφασίζουν ποια κόμματα είναι καλά ή κακά στην Ευρώπη. Αυτή την απόφαση την παίρνουν μόνο οι Ευρωπαίοι ψηφοφόροι», είπε. Ο Ντόναλντ Τουσκ, από την άλλη, πιό μετριοπαθής, προσπάθησε να εξηγήσει στην Αμερική ότι το πρόβλημά της δεν είναι η Ευρώπη.

Όμως, οι ΗΠΑ εμφανίζονται να πιέζουν την Ευρώπη να αναλάβει περισσότερες υποχρεώσεις όσον αφορά στην ασφάλεια της στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, ενώ η νέα εθνική στρατηγική των ΗΠΑ για την ασφάλεια είναι ξεκάθαρα αντιευρωπαϊκή.

Στο μείγμα έρχεται να προστεθεί το πρόσφατο πρόστιμο που επέβαλλε η Κομισιόν στο X του Ίλον Μασκ για παραβιάσεις της Νομοθεσίας για τις ψηφιακές υπηρεσίες (DSA), το οποίο προκάλεσε αντιδράσεις από την κυβέρνηση Τραμπ, όσο κι από τον ίδιο τον Μασκ, ο οποίος μεταξύ άλλων χαρακτήρισε την Ευρώπη ως «γραφειοκρατία αντί για δημοκρατία».

Κάποιοι, πλέον, αρχίζουν να διαπιστώνουν ότι αυτού του είδους η πολιτική απειλή δεν αφορά μόνο τη Μόσχα, αλλά και την Αμερική του Ντόναλντ Τραμπ. Και, ίσως, η αμοιβαία συμπάθεια των δύο ηγετών και η κοινή προσπάθεια να μοιραστούν εκ νέου οι σφαίρες επιρροής να δημιουργεί ένα νέο, ακόμα μεγαλύτερο και πολύ πιό επικίνδυνο σύννεφο πάνω από την γηραιά ήπειρο της γεωπολιτικής αμηχανίας και των εγγενών μεγάλων αντιφάσεων.

Η κορωνίδα του τραμπικού αφήγηματος MAGA είναι πιά η Εθνική Στρατηγική για την Ασφάλεια που δημοσιοποίησε ο Λευκός Οίκος. Πρόκειται για το manual της αμερικανικής στρατηγικής και η ανάγνωσή του στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες πείθει πλέον και τον πιό καλοπροαίρετο και εύπιστο για τις αμερικανικές “σταυροφορίες” ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ είναι έτοιμος να πατήσει τη σκανδάλη με στόχο συνολικά το ευρωπαϊκό πολιτικό και κοινωνικό κατασκεύασμα.

Ο Τραμπ εξηγεί σε αυτό το κείμενο πώς δεν είναι οι ΗΠΑ που αίρουν τις εγγυήσεις ασφαλείας για την Ευρώπη, είναι η ίδια η ΕΕ που είναι αδύναμη, χάνει την πολιτισμική της ταυτότητα, υφίσταται πληθυσμιακή αλλοίωση, και απομακρύνεται από τα ιδεώδη της Δύσης.

Όπως σημειώνει το POLITICO (κάτι ανάλογο αναφέρει και το Foreign Policy) , η πολιτική συνταγή που ακολουθεί είναι, ουσιαστικά, η αλλαγή καθεστώτος. «Στόχος μας θα πρέπει να είναι να βοηθήσουμε την Ευρώπη να διορθώσει την τρέχουσα πορεία της», αναφέρει το έγγραφο στρατηγικής. Αυτό θα περιλαμβάνει την «καλλιέργεια αντίστασης» εντός των ευρωπαϊκών εθνών. Σε περίπτωση που υπάρχει οποιαδήποτε αμφιβολία σχετικά με την πολιτική φύση του μηνύματος, το έγγραφο του Λευκού Οίκου εξυμνεί «την αυξανόμενη επιρροή των πατριωτικών ευρωπαϊκών κομμάτων» ως αιτία για την αμερικανική αισιοδοξία.

Είναι προφανές πώς η Ουάσιγκτον θα προχωρήσει στην έμμεση, ίσως και άμεση στήριξη της ευρωπαϊκής ακροδεξιάς, και αυτό το κείμενο επιβεβαιώνει πώς οι κινήσεις ακροδεξιών συμβούλων του κατά την πρώτη θητεί στον Λευκό Οίκο να ιδρυθούν ή να ενισχυθούν κόμματα-παραρτήματα στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, ακόμα περισσότερο η προκλητική παρέμβαση του Έλον Μάσκ, προ μηνών, στα εσωτερικά της Γερμανίας και της Βρετανίας, δεν ήταν αποσπασματικές κινήσεις τακτικής αλλά ψηφίδες μίας ευρύτερης στρατηγικής.

Κάποιοι στις Βρυξέλλες δείχνουν να το έχουν αντιληφθεί, είναι όμως οι λιγότεροι, οι ευρωπαϊκές ηγεσίες το υποτιμούν και εστιάζουν μόνο στο ουκρανικό και στον τρόπο με τον οποίο θα αποφευχθεί μία στρατηγική νίκη της Ρωσίας με την απευθείας συμφωνία Τραμπ-Πούτιν.

Πριν, όμως, φτάσει ο Ρώσος πρόεδρος να απειλήσει με πόλεμο το ΝΑΤΟ (κάτι μάλλον απίθανο), θα έχει προλάβει, ίσως, ο Τραμπ να στήσει προγεφυρώματα “αντίστασης” και ανατροπής των ήδη εύθραυστων πολιτικών ισορροπιών. Το POLITICO επισημαίνει πώς το αφήγημα Τραμπ (που λαμβάνει αφορμή από την ανοχή, όπως λέγεται, της ΕΕ στην μεταναστευτική εισβολή) στοχεύει στην παρέμβαση στις εκλογές που θα διεξαχθούν τα επόμενα χρόνια στις ευρωπαϊκές χώρες ώστε να αναδειχθούν ακροδεξιές κυβερνήσεις, ή να τεθούν άλλες υπό ακροδεξιά ομηρία ισχυρών αντιπολιτευτικών κομμάτων.

Το κείμενο της Εθνικής Στρατηγικής Ασφαλείας μπορεί εύκολα να γίνει και το “ευαγγέλιο” εγχώριων θιασωτών του τραμπισμού, μάλλον ήδη συμβαίνει. Ελάχιστοι καθ΄ ημάς (όπως συμβαίνει και αλλού στην ΕΕ) το αντιλαμβάνονται και ακόμα λιγότεροι επιθυμούν να το αντιμετωπίσουν…

Σπάζοντας δεκαετίες πολιτικού πρωτοκόλλου, η κίνηση αυτή υπέγραψε ουσιαστικά το τέλος του λεγόμενου cordon sanitaire – της άτυπης συμφωνίας ανάμεσα στις κεντρώες δυνάμεις (ΕΛΚ, Σοσιαλιστές & Δημοκράτες, Renew και Πράσινοι) να κρατούν την ακροδεξιά εκτός αποφάσεων.

Ανοίγει έτσι μια νέα εποχή στο Ευρωκοινοβούλιο, όπου ο πολιτικός πραγματισμός υπερισχύει της αρχής και το ΕΛΚ συνεργάζεται με όποια πλευρά χρειάζεται για να πετύχει τους στόχους του.

Η άνοδος της ακροδεξιάς ως παράγοντας εξουσίας

Για την ακροδεξιά, η ανάδειξή της σε πραγματικό παράγοντα εξουσίας αποτελεί τεράστια επιτυχία μετά από μήνες αυξανόμενης επιρροής. «Το συνολικό συμφέρον επικράτησε, αλλά είναι επίσης αποτέλεσμα της συνεχώς αυξανόμενης παρουσίας μας… εδώ συγκεκριμένα στην αίθουσα», δήλωσε ο επικεφαλής των Πατριωτών, Ζορντάν Μπαρντελά, από το Εθνικό Μέτωπο της Γαλλίας, μετά την ψηφοφορία. Η επικεφαλής διαπραγματεύτρια των Πατριωτών, Pascale Piera, έκανε λόγο για «ιστορική ημέρα», καθώς «έσπασε η πλειοψηφία της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν».

Για τους φιλελεύθερους, την κεντροαριστερά και τους Πράσινους, όμως, πρόκειται για το τέλος της εμπιστοσύνης μεταξύ των τεσσάρων κεντρώων ομάδων. «Είναι ένα απαίσιο μήνυμα για τις ευρωπαϊκές πλειοψηφίες, απαίσιο για την Ευρώπη, απαίσιο για τη μάχη κατά της κλιματικής αλλαγής και την προστασία κατά της παιδικής εργασίας… Για μένα είναι ένα πολύ, πολύ κακό σήμα για τη συνεργασία τα επόμενα τέσσερα χρόνια», σχολίασε η συμπρόεδρος των Πρασίνων Terry Reintke.

Αλλαγή ισορροπιών στην Ευρώπη και επαγγελματισμός

Η επιτυχία της ακροδεξιάς στο Κοινοβούλιο αντικατοπτρίζει τη ραγδαία άνοδο αυτών των κομμάτων σε εθνικό επίπεδο σε όλη την ήπειρο. Πλέον, ακροδεξιά κόμματα προηγούνται στις δημοσκοπήσεις στη Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και ακόμη και στη Γερμανία, όπου επί δεκαετίες οι κεντρώοι φρόντιζαν να απομονώνουν τους εξτρεμιστές.

Παραδοσιακά, τα ακροδεξιά κόμματα στις Βρυξέλλες ήταν σχετικά αδρανή, χρησιμοποιώντας τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα κυρίως για να ενισχύσουν το προφίλ τους εντός των χωρών τους. Μετά όμως τις εκλογές του 2024, έχουν επαγγελματοποιηθεί και το σκηνικό αλλάζει.

«Η ακροδεξιά γίνεται πολιτικά πιο έξυπνη και ξέρει πλέον πώς να αξιοποιεί τον κανονισμό προς όφελός της», δήλωσε αξιωματούχος της ΕΕ που εργάζεται στις σχέσεις μεταξύ Κοινοβουλίου και Επιτροπής.

Οι Πατριώτες και άλλες ομάδες έχουν μάθει επίσης τα εσωτερικά γρανάζια του Κοινοβουλίου ώστε να ενισχύσουν την επιρροή τους. Η Piera τόνισε πως το κόμμα της έχει αποδείξει ότι είναι «σοβαρή» ομάδα που «ξέρει να δουλεύει» και να ελίσσεται.

Νέες συμμαχίες και τακτικές στο Ευρωκοινοβούλιο

Τα πρώτα τους κέρδη ήρθαν αμέσως μετά τις ευρωεκλογές, διαμορφώνοντας με το ΕΛΚ την εσωτερική ατζέντα του Κοινοβουλίου σε κλειστές συναντήσεις των ηγετών των πολιτικών ομάδων. Ένας γρήγορος τρόπος επιτυχίας ήταν να ψηφίζουν υπέρ των θέσεων του ΕΛΚ σε διάφορα ζητήματα.

Άρχισαν επίσης να παρεμβαίνουν στην Ολομέλεια καταθέτοντας τροπολογίες παρόμοιες με αυτές του ΕΛΚ — όπως σε μη δεσμευτικό προϋπολογισμό τον Οκτώβριο του 2024, πρόταση χαλάρωσης μέτρων κατά της αποψίλωσης τον Νοέμβριο του 2024 και ψήφισμα για τα ανθρώπινα δικαιώματα στη Βενεζουέλα τον Σεπτέμβριο του 2024.

Στη νέα πραγματικότητα του Κοινοβουλίου, νομοθεσία μπορεί πλέον να περάσει είτε με δεξιά πλειοψηφία (στην οποία περιλαμβάνονται πλέον ευρωσκεπτικιστές ακροδεξιοί βουλευτές) είτε με φιλελεύθερους και κεντροαριστερούς. Το ΕΛΚ έχει τη δυνατότητα να επιλέγει συμμάχους – π.χ. στρέφεται δεξιότερα στους πράσινους κανόνες όπου δεν υπάρχει συναίνεση από την κεντροαριστερά, αλλά αναμένεται να βασιστεί στους παραδοσιακούς συμμάχους του για πιο φιλόδοξη φιλοευρωπαϊκή νομοθεσία όπως ο μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός της ΕΕ.

Διχασμός στις ψήφους και προκλήσεις για τη φον ντερ Λάιεν

Αν και το λεγόμενο green omnibus πέρασε με στήριξη από την ακροδεξιά την Πέμπτη, μια άλλη ψήφος – για τους στόχους κλιματικής ουδετερότητας το 2040, ένα αμφιλεγόμενο ζήτημα – εγκρίθηκε τελικά από κεντρώα πλειοψηφία.

«Χρειάζεται να γιορτάσουμε ό,τι μπορούμε γιατί αλλιώς θα πέσουμε σε κατάθλιψη», είπε μια βουλευτής των Πρασίνων αγκαλιάζοντας συνάδελφό της στους διαδρόμους μετά την έγκριση των στόχων για το 2040.

Βουλευτές και αξιωματούχοι ανέφεραν ότι για κάποιους στο ΕΛΚ η συνεργασία με την ακροδεξιά αποτελεί είδος ανταπόδοσης – καθώς στην προηγούμενη θητεία οι αριστεροί και φιλελεύθεροι είχαν πλειοψηφία και μπορούσαν να παρακάμπτουν το ΕΛΚ. «Είναι εκδίκηση – ο Μάνφρεντ Βέμπερ δεν μπορεί να το σταματήσει», είπε αξιωματούχος της Επιτροπής που γνωρίζει τα εσωτερικά του Κοινοβουλίου.

Το ΕΛΚ υποστηρίζει ότι πάντοτε προσπαθεί να συνεργαστεί με φιλοευρωπαϊκές δυνάμεις και πως κατά τη γνώμη του το «τείχος προστασίας» παραμένει σαφές. «Η πολιτική δεν είναι παιχνίδι εντυπώσεων ή τεχνασμάτων. Εκλεγήκαμε με συγκεκριμένο πρόγραμμα και πρέπει να υλοποιήσουμε τις υποσχέσεις μας. Έτσι αντιλαμβανόμαστε τη δουλειά μας», δήλωσε ο εκπρόσωπος του ΕΛΚ Pédró López de Pablo.

Παρατεταμένη αστάθεια ως νέα κανονικότητα στην ΕΕ

Παρά τη ρήξη εμπιστοσύνης ανάμεσα στους εταίρους του συνασπισμού, οι κανόνες της ΕΕ δεν επιτρέπουν πρόωρες εκλογές – πράγμα που σημαίνει πως όλα τα κόμματα παραμένουν εγκλωβισμένα σε έναν γάμο συμφέροντος έως τις επόμενες ευρωεκλογές το 2029.

«Η δέσμευσή μας στη φιλοευρωπαϊκή δημοκρατική πλειοψηφία παραμένει», δήλωσε η επικεφαλής των Σοσιαλιστών & Δημοκρατών Iratxe García, όταν ρωτήθηκε αν θα υπάρξουν συνέπειες για το ΕΛΚ. «Το ΕΛΚ πρέπει να απαντήσει καθώς εκείνο είναι που συνεργάζεται με την ακροδεξιά».

Για την πρόεδρο της Επιτροπής, η τάση του πολιτικού της χώρου να συνεργάζεται περισσότερο με τη δεξιά πλευρά δημιουργεί δυσκολίες ενόψει μιας δεύτερης θητείας. Το παιχνίδι μεταξύ ψυχρών-θερμών σχέσεων με τους παραδοσιακούς συμμάχους κινδυνεύει να εντείνει τις αντιπαλότητες μεταξύ των θεσμών. Η φον ντερ Λάιεν έχει ήδη αντιμετωπίσει αρκετές προκλήσεις στην ηγεσία της από το Κοινοβούλιο — ανάμεσά τους τρεις προτάσεις μομφής και απειλές κατά του προϋπολογισμού της ΕΕ.

Η ενίσχυση κομμάτων εχθρικών προς την πράσινη ατζέντα – βασικό στοιχείο της πολιτικής της παρακαταθήκης – θεωρείται επίσης επικίνδυνη επιλογή. Ο Μπαρντελά χαρακτήρισε τη χθεσινή ψηφοφορία «πραγματική ήττα για την τιμωρητική οικολογία» και μια ιδεολογία οικονομικής συρρίκνωσης που προσπαθεί να επιβληθεί ακόμη και στην πρόεδρο της Επιτροπής.

Αμφισβήτηση στην ηγεσία φον ντερ Λάιεν από συμμάχους

Οι αριστεροί σύμμαχοί της βλέπουν ολοένα περισσότερο τη φον ντερ Λάιεν ως υπεύθυνη για τη στάση του κόμματός της στο Κοινοβούλιο και εκφράζουν αγανάκτηση επειδή θεωρούν ότι τους αφήνει ανεξέλεγκτους. «Κάθε φορά που το ΕΛΚ ψηφίζει μαζί με την ακροδεξιά αποδυναμώνεται η θέση που έχει η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν», τόνισε η Reintke των Πρασίνων προσθέτοντας ότι αφού εξελέγη με φιλοευρωπαϊκή πλειοψηφία δεν θα έπρεπε να τους εγκαταλείπει. «Θα ήθελα στο μέλλον πολύ μεγαλύτερη πίεση προς το ΕΛΚ σε τέτοιες ψηφοφορίες».

Η Valérie Hayer από το Renew προειδοποίησε πως η ίδια η ομάδα φον ντερ Λάιεν υπονομεύει τη σταθερότητα που αποτελεί βάση ευημερίας όλων των οικονομιών διεθνώς: «Αυτό που κάνατε σήμερα είναι υπονόμευση αυτής ακριβώς της σταθερότητας».

Όπως τόνισε, ο αρμόδιος υπουργός δεν δεσμεύτηκε ούτε για την έγκριση ενός νέου σχεδίου ούτε για το χρονοδιάγραμμα των πληρωμών, αφήνοντας τον αγροτικό κόσμο στην αβεβαιότητα.

Ο κ. Χαρίτσης επεσήμανε επίσης ότι δεν δόθηκε σαφής απάντηση για τη μεταφορά των αρμοδιοτήτων του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ. Όπως σημείωσε, φαίνεται να μην υπάρχει έγκριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, γεγονός που δυσχεραίνει ακόμη περισσότερο την κατάσταση και θέτει σε κίνδυνο τις αποζημιώσεις των αγροτών.

«Η κυβέρνηση παίζει μπαλάκι με τις Βρυξέλλες. Ένας ολόκληρος αγροτικός κόσμος αγωνιά», υπογράμμισε ο Πρόεδρος της Νέας Αριστεράς, εξηγώντας ότι οι παραγωγοί ήδη δοκιμάζονται από το υπέρογκο κόστος παραγωγής και τις καταστροφές της κλιματικής κρίσης, και τώρα βλέπουν την κυβέρνηση να παίζει παιχνίδια με τις Βρυξέλλες αντί να διασφαλίζει τα δικαιώματά τους.

Σε διεθνές επίπεδο, ο κ. Χαρίτσης αναφέρθηκε στην «επέλαση της ακροδεξιάς» με πρωτομάστορα τον Ντόναλντ Τραμπ, που αμφισβητεί το διεθνές δίκαιο, τον αγώνα κατά της κλιματικής κρίσης και τα δικαιώματα των μεταναστών. «Χρειάζεται μια πειστική απάντηση και στη χώρα μας», σημείωσε, επαναλαμβάνοντας την ανάγκη για λαϊκό, προοδευτικό μέτωπο.

Ο κ. Χαρίτσης κάλεσε σε συγκρότηση ενός πλατιού μετώπου της Αριστεράς και των προοδευτικών δυνάμεων, «ενός λαϊκού μετώπου που θα πείσει ότι μπορεί να υπάρξει διαφορετική προοπτική απέναντι στη Δεξιά του κ. Μητσοτάκη».

«Δεν γίνεται να είσαι υπέρ του κοινωνικού κράτους και ταυτόχρονα να στηρίζεις τους εξοπλισμούς του κ. Μητσοτάκη», ανέφερε χαρακτηριστικά. Το ίδιο ισχύει, είπε, και για όσους μιλούν για κοινωνική πολιτική αλλά αρνούνται τη φορολόγηση του πλούτου. «Πρέπει να υπάρξουν ξεκάθαρες πολιτικές επιλογές».

Σύμφωνα με τον κ. Χαρίτση, χωρίς μέτρα όπως η φορολόγηση του πλούτου δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική μείωση των έμμεσων φόρων και ελάφρυνση των ασθενέστερων. «Ή θα τα βάλεις με τα μεγάλα συμφέροντα ή θα μείνεις στα ευχολόγια», τόνισε.

«Δεν πρέπει να δοθεί τρίτη ευκαιρία στον κ. Μητσοτάκη», ξεκαθάρισε. Για να γίνει αυτό, χρειάζεται εκλογικό μέτωπο ικανό να αντιπαρατεθεί στη Νέα Δημοκρατία όχι με εναλλαγή προσώπων, αλλά με μια συνολική, ριζικά διαφορετική πολιτική πρόταση.

Περίπου 5.000 -8.000 άνθρωποι, πολλοί κρατώντας σημαίες της Αυστραλίας, συγκεντρώθηκαν για το συλλαλητήριο στο Σίδνεϊ, σύμφωνα με την Αυστραλιανή Ραδιοτηλεόραση. Η συγκέντρωση πραγματοποιήθηκε κοντά στη διαδρομή για τον Μαραθώνιο του Σίδνεϊ όπου 35.000 δρομείς πλημμύρισαν σήμερα τους δρόμους με σημείο τερματισμού την Όπερα της πόλης.

Η March for Australia, που πρωταγωνίστησε στην κινητοποίηση στρέφεται κατά των μεταναστών. Στο Σϊδνεϊ, ένας διαδηλωτής της March for Australia, ο Γκλεν Άλτσιν, είπε πως θέλει μια “επιβράδυνση” στη μετανάστευση.

“Το θέμα είναι ότι η χώρα μας πλημμυρίζει και η κυβέρνησή μας φέρνει όλο και περισσότερους ανθρώπους μέσα”, είπε ο Άλτσιν στο Ρόιτερς. “Οι συμπολίτες μας πασχίζουν να βρουν σπίτι, τα νοσοκομεία μας –αναγκαζόμαστε να περιμένουμε επτά ώρες – οι δρόμοι μας, η έλλειψη δρόμων”.

“Η μαζική μετανάστευση διέρρηξε τους δεσμούς που κρατούσαν ενωμένες τις κοινότητές μας”, επιμένει η ακροδεξιά οργάνωση “March for Australia”, και απαιτεί “ένα τέλος στη μαζική μετανάστευση”.

Η οργάνωση, λέει, επίσης ότι ανησυχεί για τον πολιτισμό, τους μισθούς, την κυκλοφορία, τη στέγαση και την παροχή νερού, την καταστροφή του περιβάλλοντος, τις υποδομές, τα νοσοκομεία, την εγκληματικότητα και την απώλεια της κοινότητας.

Σε κοντινή απόσταση επίσης διεξήχθη αντιδιαδήλωση από το Refugee Action Coalition, μια ακτιβιστική οργάνωση.

“Η εκδήλωσή μας δείχνει το βάθος της αποστροφής και της οργής για την ακροδεξιά ατζέντα της March for Australia”, ανέφερε σε μια ανακοίνωση εκπρόσωπος της ακτιβιστικής οργάνωσης. Διοργανωτές είπαν πως εκατοντάδες άνθρωποι έλαβαν μέρος στην εκδήλωση αυτή.

Η αστυνομία ανέφερε ότι εκατοντάδες αστυνομικοί αναπτύχθηκαν στο Σίδνεϊ σε μια επιχείρηση που ολοκληρώθηκε χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα.

Το αξιοπερίεργο της υπόθεσης είναι πως όλη η Αυστραλία αποτελείται από μετανάστες πρώτης, δεύτερης ή πολλών γενεών αν και πολλοί επιμένουν να ξεχνούν ότι προέρχονται από άλλη γη και κατοίκησαν στη γη των Μαορί.

Η Αυστραλία, όπου ένας στους δύο ανθρώπους είτε γεννήθηκε στο εξωτερικό είτε έχει έναν γονιό που γεννήθηκε στο εξωτερικό, έχει να αντιμετωπίσει μια αύξηση του ακροδεξιού εξτρεμισμού, περιλαμβανομένων διαδηλώσεων από νεοναζί.

“Καταδικάζουμε απολύτως τη συγκέντρωση της March for Australia που πραγματοποιείται σήμερα. Δεν αυξάνει την κοινωνική αρμονία“, δήλωσε ο Μάρεϊ Ουάτ, υφυπουργός της κυβέρνησης των Εργατικών, στο τηλεοπτικό δίκτυο Sky News, απαντώντας σε ερώτηση για τη συγκέντρωση στο Σίδνεϊ, την πόλη με τον μεγαλύτερο πληθυσμό στη χώρα.

“Δεν υποστηρίζουμε τέτοιες συγκεντρώσεις που διαδίδουν το μίσος και διχάζουν την κοινότητά μας”, είπε ο Ουάτ, υποστηρίζοντας ότι “οργανώθηκαν και προωθήθηκαν” από νεοναζιστικές ομάδες.

Διοργανωτές από το March for Australia δεν απάντησαν αμέσως σε αίτημα για σχόλια σχετικά με τις αναφορές σε νεοναζί.

Νόμοι που απαγορεύουν τον ναζιστικό χαιρετισμό και την έκθεση ή πώληση συμβόλων που συνδέονται με τρομοκρατικές οργανώσεις τέθηκαν φέτος σε ισχύ στην Αυστραλία ως απάντηση σε σειρά αντισημιτικών επιθέσεων σε συναγωγές, κτήρια και αυτοκίνητα αφότου ξεκίνησσε ο πόλεμος του Ισραήλ στη Γάζα τον Οκτώβριο του 2023.

Μεγάλη συγκέντρωση της March for Australia όμως πραγματοποιήθηκε στη Μελβούρνη, πρωτεύουσα της πολιτείας Βικτώρια, σύμφωνα με αεροπορικά πλάνα που μετέδωσε το ABC. Εκεί αστυνομικοί έκαναν χρήση σπρέι πιπεριού κατά των διαδηλωτών. Η αστυνομία της Βικτώρια δεν επιβεβαίωσε την πληροφορία αλλά είπε ότι θα δώσει λεπτομέρειες για τη συγκέντρωση αργότερα σήμερα.

Ο Μπομπ Κάτερ, επικεφαλής ενός μικρού λαϊκιστικού κόμματος, συμμετείχε σε συγκέντρωση της March for Australia στο Κουίνσλαντ. Ο Κάτερ ήταν “μαζί με εκατοντάδες υποστηρικτές” στη συγκέντρωση στην Τάουνσβιλ, ανέφερε η Courier-Mail του Μπρίσμπεϊν.

Οι έφοδοι πραγματοποιήθηκαν στο Μεκλεμβούργο – Δυτική Πομερανία, στο Βραδεμβούργο, στην Έσση και στην Θουριγγία και αφορούσαν καταζητούμενα μέλη της ομάδας «Τελευταίο Κύμα ‘Αμυνας», η οποία ιδρύθηκε τον Απρίλιο του 2024 και θεωρείται η πλέον ριζοσπαστική από τις ακροδεξιές οργανώσεις νεολαίας στην Γερμανία, με κεντρική ιδεολογία την «υπεράσπιση του γερμανικού έθνους». Σύμφωνα με την Ομοσπονδιακή Εισαγγελία, πρόκειται για «ακροδεξιά τρομοκρατική οργάνωση» με ιδιαίτερα επικίνδυνη δράση.

Μεταξύ των συλληφθέντων, ένας 14χρονος και ένας 15χρονος από το Βραδεμβούργο κατηγορούνται για τον εμπρησμό σε πολιτιστικό κέντρο του Αλτντέμπερν τον περασμένο Οκτώβριο, ενώ δύο 18χρονοι επιτέθηκαν με πέτρες και πυροτεχνήματα σε κέντρο φιλοξενίας προσφύγων στην Θουριγγία. Ένας νεαρός από την Σαξονία θεωρείται επίσης ότι σχεδίαζε επίθεση σε αντίστοιχο κατάλυμα στο Ζέφτενμπεργκ και είχε για αυτόν τον σκοπό προμηθευτεί βομβίδια με υψηλή εκρηκτική ισχύ.

Σύμφωνα με την Ομοσπονδιακή Εισαγγελία, η οργάνωση λειτουργεί κυρίως μέσω ομάδων συνομιλίας σε πλατφόρμες επικοινωνίας. Όποιος επιθυμεί να ενταχθεί, πρέπει να αποδείξει ότι έχει ήδη διαπράξει έγκλημα, όπως ξυλοδαρμό μετανάστη, ανάρτηση σβάστικας και ναζιστικών συμβόλων ή εμπρησμό και θα πρέπει να μπορεί για αυτό να προσκομίσει το σχετικό οπτικοακουστικό υλικό. Στις συνομιλίες δοξάζεται ο εθνικοσοσιαλισμός και προπαγανδίζεται η μαζική βία, ενώ υποστηρίζεται και η αποκάλυψη των προσωπικών στοιχείων παιδεραστών.

Σε ρεπορτάζ του πρώτου καναλιού της γερμανικής δημόσιας τηλεόρασης ARD επισημαίνεται ότι δεν έχουν ακόμη αναγνωριστεί όλα τα μέλη της οργάνωσης, αλλά θεωρείται ότι υπάρχουν περίπου 200 σε όλη την χώρα. Από τον περασμένο μήνα το «Τελευταίο Κύμα ‘Αμυνας» ταξινομείται από την Ομοσπονδιακή Εισαγγελία ως «ακροδεξιά τρομοκρατική οργάνωση», ενώ τις έρευνες χειρίζεται η ομάδα «Deich» στο πλαίσιο της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας της Αστυνομίας κατά του Εγκλήματος.

Η συγκεκριμένη πάντως δεν θεωρείται η μόνη ομάδα τέτοιου είδους, αλλά «η χειρότερη» αυτήν την στιγμή. Τα τελευταία χρόνια έχουν σχηματιστεί δεκάδες εξτρεμιστικές οργανώσεις νεολαίας, ανάμεσά τους η «Γερμανική Νεολαία Εμπρός», η «Διμοιρία Αναταραχής», η «Επανάσταση του Έλμπλαντ» και η «Γερμανική Ομάδα Εφόδου». Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του ομοσπονδιακού υπουργείου Εσωτερικών, η εγκληματικότητα με πολιτικό κίνητρο έχει αυξηθεί σημαντικά σε όλους τους τομείς, αλλά ειδικά στον χώρο της ακροδεξιάς.

Του Γιώργου Σεφερτζή (από το KREPORT)

Πολύ δε περισσότερο που τα ευρήματα όλων των δημοσκοπήσεων της έδιναν ένα διαρκώς διευρυνόμενο προβάδισμα έναντι όλων των αντιπάλων της, και αυτά που δημοσιεύτηκαν μόλις το περασμένο σαββατοκύριακο ανέβαζαν τα ποσοστά της στην πρόθεση ψήφου στον πρώτο γύρο πάνω από το 35% -μια επίδοση-ρεκόρ στα γαλλικά πολιτικά χρονικά.

Προς γενική, λοιπόν, κατάπληξη έμελλε να αποδειχτεί ότι όλοι οι προγνωστικοί λογαριασμοί γινόντουσαν χωρίς τον ξενοδόχο. Τα χρέη του είχε εν προκειμένω αναλάβει η Γαλλική Δικαιοσύνη δίκην από μηχανής θεού.

Ενώπιόν της εκκρεμούσαν τα τελευταία χρόνια παλαιότερες υποθέσεις κατάχρησης ευρωπαϊκών χρημάτων που, ενώ προορίζονταν για αμοιβές συνεργατών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, χρησιμοποιήθηκαν τελικά από τα κόμματα για την κάλυψη μισθών στελεχών τους που υπηρετούσαν εντός των εθνικών τειχών.

Παλαιότερα επρόκειτο για συνηθισμένη πρακτική. Όμως μετά την αυστηροποίηση του περί διαφάνειας νομικού πλαισίου, που προωθήθηκε επί Προεδρίας Φρανσουά Ολάντ, η ίδια πρακτική θεωρείται καταχρηστική και ορίστηκε ως αδίκημα που έβαλε σε μπελάδες τις κομματικές ηγεσίες μεταξύ των οποίων βρέθηκε τόσο η Ανυπότακτη Γαλλία του Μελανσόν, όσο και το Μοντέμ του σημερινού Γάλλου Πρωθυπουργού Φρανσουά Μπαϋρού.

Ενώ όμως αυτοί απηλλάγησαν των κατηγοριών που τους απαγγέλθηκαν, στην περίπτωση της Λε Πεν η Γαλλική Δικαιοσύνη, αιφνιδίασε τους πάντες κάνοντας επίδειξη πολιτικής ανεξαρτησίας. Μόνο που αυτή την φορά η ανεξαρτησία της προκάλεσε πολιτικό σεισμό παγκόσμιων διαστάσεων και άγνωστων λοιπών επιπτώσεων.

Το σίγουρο είναι ότι η καταδικαστική απόφαση που εξέδωσε σε βάρος της ηγέτιδας της γαλλικής Ακροδεξιάς το γαλλικό δικαστήριο, εκτός από ιδιαίτερα αυστηρή και αμφισβητούμενης συνταγματικότητας συνιστά μια άκρως ανατρεπτική εξέλιξη που αναμένεται να αποσταθεροποιήσει έτι περαιτέρω την εύθραυστη εσωτερική κατάσταση της χώρας και να προκαλέσει αλυσιδωτές αντιδράσεις που πιθανότατα θα αλλάξουν άρδην τους όρους του πολιτικού ανταγωνισμού όχι μόνον μεταξύ των αντιπάλων παρατάξεων, αλλά και μεταξύ των ηγετικών προσώπων στο εσωτερικό τους.

Διότι, ίσως εμφανιστούν κάποιοι που θα επιδιώξουν να αποσπάσουν την εύνοια των ψηφοφόρων που θα αισθανθούν πολιτικά ορφανοί, αφού εκτός από την ποινή της φυλάκισης 4 ετών – εκ των οποίων τα δυο χωρίς αναστολή – και του προστίμου των 100.000 ευρώ που θα καταβάλει η Λε Πεν, το αδιαμφισβήτητο φαβορί της κούρσας των προεδρικών εκλογών, κινδυνεύει πλέον να τεθεί εκτός μάχης καθώς η σε βάρος της απόφαση είναι άμεσα εκτελεστή: Της στερεί το δικαίωμα να εκλεγεί σε οποιοδήποτε αιρετό αξίωμα τα επόμενα πέντε χρόνια και, ακόμα χειρότερα, της στερεί τη δυνατότητα να κερδίσει ανασταλτικό αποτέλεσμα μέχρι να τελεσιδικήσει η απόφαση.

Έτσι, δεν είναι τυχαίο ότι ο Γάλλος πρωθυπουργός δήλωσε αναστατωμένος με την δικαστική απόφαση, ενώ στον χώρο της ευρύτερης κεντροδεξιάς η αναστάτωση που επικρατεί σχετίζεται άμεσα με το γεγονός ότι το κενό που θα αφήσει πίσω της η Λε Πεν σε περίπτωση που δεν καταφέρει, όπως ελπίζει, να ακυρώσει την καταδικαστική απόφαση έστω και την παραμονή των προεδρικών εκλογών, θα διεκδικήσουν να καλύψουν πολλοί διεκδικητές της πολιτικής της κληρονομιάς.

Εξίσου πολλοί είναι και οι κινούμενοι στον χώρο των κεντρώων πιστών του Προέδρου Μακρόν που ετοιμάζονται να κινηθούν κεντρόφυγα επωφελούμενοι της χαλάρωσης που θα επιφέρει στις τάξεις τους η αποβολή του βασικού φόβητρου των δυνάμεων του δημοκρατικού τόξου, και να διεκδικήσουν ένα περισσότερο αυτόνομο ρόλο. Όσο ο αντίπαλος ήταν ένας, τόσο τα περιθώρια ελιγμών όσων επιθυμούσαν να διατηρήσουν την αυτονομία τους ήταν στενότερα. Υπό το καθεστώς όμως ενός πολυμερούς ανταγωνισμού, τα περιθώρια των ελιγμών τους διευρύνονται και το παιχνίδι των πολιτικών συνδυασμών γίνεται πιο ασταθές και πιο σύνθετο.

Χθες το πρωΐ στην αίθουσα του δικαστηρίου η Μαρίν Λε Πεν αιφνιδιασμένη από την τροπή που έπαιρναν τα πράγματα άφησε τον θυμό της να ξεχειλίσει και αποχώρησε χωρίς να περιμένει την ολοκλήρωση της ετυμηγορίας των δικαστών.

Το βράδυ στην τηλεοπτική συνέντευξη που παραχώρησε στην TF1 και την LCI εμφανίστηκε αποφασισμένη να εξαντλήσει μέχρι τέλους κάθε δυνατότητα ένδικης ανατροπής της πρωτόδικης απόφασης, δηλώνοντας ότι δεν πρόκειται να παραιτηθεί και να τα παρατήσει. Μάλιστα, η πραγματική είδηση που έδωσε, ήταν η ακύρωση των σεναρίων που την έφεραν να προωθεί τον Ζορντάν Μπαρντελά ως υποψήφιο Πρόεδρο της Δημοκρατίας και να επιφυλάσσει για την ίδια την πρωθυπουργική θέση σε περίπτωση νίκης στις Προεδρικές εκλογές του 2027.

Άφησε όμως αναπάντητο το κρίσιμο ερώτημα, πώς θα παλέψει για την ανατροπή της καταδικαστικής απόφασης χωρίς να διακινδυνεύσει ό,τι κέρδισε με την αποδαιμονοποίησή της, χάρη στην οποία πέτυχε να γίνει ο ρυθμιστικός παράγοντας των εξελίξεων και να αποκτήσει προφίλ εθνικού ηγέτη μακράς πνοής.

Σε κάθε περίπτωση, δυο μόλις χρόνια πριν από την τελική αναμέτρηση του 2027 αλλάζει όλο το παιχνίδι με τον κίνδυνο της “τραμποποίησης” της γαλλικής πολιτικής ζωή να αποτελεί πλέον την ιστορικά μεγαλύτερη απειλή που γνώρισε η Πέμπτη Γαλλική Δημοκρατία μέχρι σήμερα.

Όταν την ίδρυσε, ο στρατηγός Ντε Γκωλ επαναλάμβανε ότι σε αυτήν το Ανώτατο Δικαστήριό ήταν ο λαός της Γαλλίας. Μόνον αυτός μπορεί να αποφασίσει για την τύχη των ηγετών του. Σήμερα που ο λαός αυτός βρίσκεται προ του φάσματος ενός νέου εθνικού διχασμού, πολλά εκατομμύρια Γάλλοι ίσως να διερωτώνται αν το τεκμήριο της αθωότητας εξακολουθεί να ισχύει στην πατρίδα της Χάρτας των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Διότι η στέρηση του δικαιώματος να ασκηθεί έφεση κατά πρωτόδικης απόφασης με ανασταλτικό αποτέλεσμα αποτελεί παράδοξη και εξόχως πολιτική απόφαση που ισοδυναμεί με αμφισβήτηση του τεκμηρίου της αθωότητας. Και το πράγμα γίνεται ακόμα πιο προβληματικό για την Δημοκρατία, καθώς για πρώτη φορά η Γαλλική Δημοκρατία κάνει την εμφάνισή της στο κλαμπ των ευρωπαϊκών χωρών με την μικρότερη εμπιστοσύνη στην δικαιοσύνη (βλ. σχετική έρευνα του Ευρωβαρόμετρού).

Μένει να δούμε αν η επόμενη πράξη θα είναι την επαύριο των προεδρικών εκλογών με την Λε Πεν, που ήδη κάνει λόγο για εργαλειοποίηση της δικαιοσύνης, να μιλήσει για «κλεμμένες εκλογές». Δεν αποκλείεται καθόλου, ιδιαίτερα αν μέχρι τότε η Εθνική Συσπείρωση εξακολουθεί να διατηρεί τη σημερινή συνοχή, δυναμική και εκλογική επιρροή της.

Απίθανο; Κατά αρκετούς αναλυτές, όχι. Ο πρώην πρόεδρος της ECB και πρωθυπουργός της Ιταλίας ασκεί σφοδρή κριτική στις πολιτικές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και ειδικότερα στη στρατηγική που υιοθέτησε η Άνγκελα Μέρκελ κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης. Τονίζει ότι η Ευρώπη πληρώνει το τίμημα μιας λανθασμένης οικονομικής διαχείρισης, που περιόρισε τη ζήτηση και επέτρεψε την ύπαρξη εσωτερικών εμποδίων, οδηγώντας την Ένωση σε στασιμότητα. Προτείνει μια ριζική αλλαγή πολιτικής, με έμφαση στις επενδύσεις, την ενίσχυση της καινοτομίας και τη μείωση των εσωτερικών φραγμών για μια ανταγωνιστικότερη οικονομία.

Ο Ντράγκι προτείνει ότι η Ευρώπη πρέπει να αντιστρέψει αυτή την κατάσταση μέσω δύο στρατηγικών κατευθύνσεων. Πρώτον, η άρση των εσωτερικών εμποδίων θα επιτρέψει στους καινοτόμους τομείς να αναπτυχθούν και να ενισχύσουν την παραγωγικότητα. Δεύτερον, μια πιο διορατική δημοσιονομική πολιτική, με αύξηση των παραγωγικών επενδύσεων, θα μειώσει τα εμπορικά πλεονάσματα και θα ενισχύσει τις ιδιωτικές επενδύσεις στην έρευνα και ανάπτυξη.

Θα μπορούσαν να αποτελέσουν τα παραπάνω μία “απόδειξη ζωής” (proof of life) για μία παρηκμασμένη Ε.Ε, είναι, όμως, εξαιρετικά αμφίβολο εάν υπάρχει πλέον ο απαραίτητος χρόνος για να αποφευχθούν οι πολιτικές εξελίξεις που περιγράφουν οι αναλυτές ως ένα πιθανό εφιαλτικό σενάριο.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες αποδεικνύουν ότι είναι πολύ λιγότερο σκεπτόμενοι και οξυδερκείς ακόμα και για τους πιό απαισιόδοξους. Λεπτομέρεια: ο καταρρέων πολιτικά στη Γαλλία Εμανουέλ Μακρόν ήταν ο μόνος που σκέφτηκε να αναλάβει πρωτοβουλία για τη σύγκληση των “27” προκειμένου να ληφθούν αποφάσεις απέναντι στον “τυφώνα MAGA” (όπως τον περιγράφει το Bloomberg). Πότε συνέβη, όμως, αυτό; Αμέσως μετά την “ιστορική” ομιλία του αντιπροέδρου των ΗΠΑ Τζέϊ Ντι Βανς στη Διάσκεψη του Μονάχου, εκεί όπου “κούνησε το δάκτυλο” στους Ευρωπαίους για την απουσία ελευθερίας της έκφρασης και Δημοκρατίας στη Γηραιά Ήπειρο, και άναψε πράσινο φως για την επελαύνουσα ευρωπαϊκή ακροδεξιά.

Ποιό είναι, όμως, απέναντι και στις προτάσεις Ντράγκι, το κυρίαρχο θέμα συζήτησης αυτή την ώρα στην ΕΕ; Μα φυσικά, η ρήτρα διαφυγής για μία φαραωνική ενίσχυση των αμυντικών δαπανών. Αποτελεί, όμως, αυτό βασική ανάγκη και κύριο ζητούμενο για τους ευρωπαίους πολίτες;

Πρακτικά, όλα αυτά επιβεβαιώνουν εκείνους που επισημαίνουν πως μετά την εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ, ακόμα και μετά την ομιλία του στην ορκωμοσία του ως νέου προέδρου των ΗΠΑ (20/1), οι ηγέτες της ΕΕ δεν πίστεψαν ότι θα κάνει πράξη το σύνολο των προεκλογικών του δεσμεύσεων.

Συνηθισμένοι, μάλλον, στο να αθετούν τις υποσχέσεις που δίνουν πριν την εκλογή τους, οι περισσότεροι από αυτούς εκτίμησαν ότι ο Τραμπ να αλλάξει ρότα, ή στην χειρότερη περίπτωση θα είναι πολύ λιγότερο ευλαβής ως προς την ατζέντα του MAGA που είχε ανακοινώσει. Τα πράγματα εξελίχθηκαν κατά το χειρότερο σενάριο.

Ακόμα και όταν ο Έλον Μασκ παρενέβαινε στα εσωτερικά της Βρετανίας, με την προώθηση του Reform UK και την επίθεση στον Κιρ Στάρμερ, ή όταν ανερυθρίαστα ναρκοθετούσε τις γερμανικές εκλογές (την επόμενη Κυριακή) προτείνοντας ως επιλογή διάσωσης της Γερμανίας τους νεοναζιστές του AfD, η αφελής ευρωπαϊκή ηγετική τάξη εστίαζε την προσοχή της στο “ναζιστικό χαιρετισμό”, αλλά κατά βάθος θεωρούσε ότι πρόκειται για τα καπρίτσια ενός μεγιστάνα που, όμως, δεν αντανακλούν τις πραγματικές επιδιώξεις του νέου αμερικανού προέδρου.

Διαψεύστηκαν οικτρά. Ο Μασκ είναι Τραμπ, όπως και ο Βανς του Μονάχου είναι Τραμπ. Τελικά είναι ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ που προωθεί ταχύτατα μία νέα παγκόσμια τάξη πραγμάτων, από την οποία η Ευρώπη θα απουσιάζει. Όπως θα απουσιάζει και από την διαπραγμάτευση των δύο “αυτοκρατοριών” (ΗΠΑ και Ρωσία) στην επίλυση του ουκρανικού.

Από το Μεξικό και την Γροιλανδία, μέχρι τον Παναμά και τον Καναδά, ήταν πάντοτε ο Τραμπ…

Μοτίβο

Πολιτικά, σε αυτή τη νέα τραμπική δυστοπία ενισχύεται μία τάση γνώριμη τα τελευταία χρόνια στην Ευρώπη. Μόνο που, τώρα, υπάρχει πρότυπο, υπάρχει καθοδήγηση και συντονισμός, υπάρχει στόχος.

Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες εμπεδώνεται ένα πολιτικό μοτίβο: περίπου το 1/3 (αλλού λίγο λιγότερο, αλλού περισσότερο) των εκλογικών σωμάτων κινούνται προς την ακροδεξιά, η οποία ανάλογα με τα εκλογικά συστήματα μπορεί να κυβερνήσει αυτοδύναμα, να συνεργαστεί με την δεξιά, ή να παραμείνει ισχυρή αντιπολίτευση που, όμως, θα μπορεί να αναστέλει πολιτικές και να κινητοποιεί το μίσος και την οργή στις κοινωνίες.

Κάποιοι μάλλον αφελείς λένε: αφήστε τον Τραμπ να φέρει το χάος, ώστε οι ψηφοφόροι να αντιληφθούν τις διαστάσεις της καταστροφής και να επιστρέψουν στα “παραδοσιακά” κόμματα. Στις ΗΠΑ, ήδη το λάθος αυτό έγινε από τους Δημοκρατικούς, που τίποτε δεν κατάλαβαν από την πρώτη θητεία του και ουδόλως αντιλήφθηκαν πόσο εύκολη θα ήταν τελικά η επιστροφή του. Ωστόσο, εκ του αποτελέσματος κρίνοντας, για τον μέσο αμερικανό ψηφοφόρο (μαύρο, ισπανόφωνο, αστό των μεγάλων πόλεων) ο Τραμπ δεν έφερε τόσο… χάος, ή οι πολιτικές ελίτ της άλλης πλευράς δεν απέκτησαν ποτέ “γείωση” με τις κοινωνικές τάξεις. Ή, ακόμα χειρότερα, ίσως ήταν αυτές που επέτειναν τις χαοτικές καταστάσεις.

Κάποιοι, εξίσου αφελείς, λένε τον τελευταίο καιρό στη Γερμανία: αφήστε το AfD να κυβερνήσει σε εκείνα τα ομόσπονδα κρατίδια που αναδεικνύεται πρώτη δύναμη, ώστε να αντιληφθούν οι γερμανοί πολίτες πόσο δυστοπική είναι η πολιτική του. Αδυνατούν να κατανοήσουν ότι το χάος δημιουργεί εθισμούς, ιδιαίτερα όταν αυτοί που υποτίθεται ότι εκπροσωπούν την τάξη δεν μπορούν να δώσουν τις απαντήσεις που χρειάζονται οι άνθρωποι.

Μετά τις γερμανικές εκλογές, για παράδειγμα, είναι πιθανό να επαναληφθεί μία συγκυβέρνηση του CDU, με το SPD και τους Πράσινους. Τα κόμματα, δηλαδή, που προκάλεσαν την αγανάκτηση του κόσμου και ώθησαν χιλιάδες ψηφοφόρους στους νεοναζί, ίσως συνεργαστούν ξανά (αναγκαστικά) για να αντιμετωπίσουν αυτούς των οποίων υπήρξαν πολιτικοί “χορηγοί”.

Ο αντιπρόεδρος Βανς, για παράδειγμα, αρνήθηκε να συναντήσει τον -ακόμα εν ενεργεία- καγκελάριο Σολτς και συνάντησε απλώς τον Μερτς του CDU (πιθανό αυριανό καγκελάριο), επειδή εσχάτως συγκλίνει με εξαγγελίες του AfD, με την πρόεδρο του οποίου είχε μία θερμή συνάντηση, αφού προηγουμένως την είχε δεόντως διαφημίσει μπροστά σε ένα αποσβολωμένο γερμανικό κοινό.

Και οι καθ’ ημάς αφελείς

Στην Ελλάδα, άλλοι (επίσης αφελείς) αντιστέκονται σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, εφησυχασμένοι από τον κατακερματισμό και την γραφικότητα που εκπέμπει ο εγχώριος “αντισυστημισμός”. Όμως κι εδώ το μοτίβο είναι το ίδιο: ένας στους πέντε ψηφοφόρους επιλέγει (δημοσκοπικά) τα κόμματα δεξιά της Ν.Δ, πολλοί, δε, ακόμα κινούνται προς οποιοδήποτε κόμμα θεωρείται “αντισυστημικό” στο υπόλοιπο φάσμα του πολιτικού συστήματος. Δεν είναι αργά η στιγμή που ο Μασκ ή άλλοι του τραμπικού συστήματος θα ασχοληθούν και με την Ελλάδα, θα εκδηλώσουν προθέσεις υπέρ εγχώριων “ομοιωμάτων” του MAGA ή MEGA (Make Europe Great Again).

Ορθώς ο Κυριάκος Μητσοτάκης καθιστά αρκετά σαφές ότι δεν προτίθεται να συνεργαστεί η Ν.Δ με κόμματα στα δεξιά της. Κάτι τέτοιο θα νομιμοποιούσε ακόμα περισσότερο την τάση που περιγράψαμε. Αυτό, ωστόσο, δεν αρκεί, όταν η κυβέρνηση και άλλα κόμματα του δημοκρατικού τόξου, αφενός συνθλίβονται ολοένα και περισσότερο σε μία τοξική αντιπαράθεση χωρίς ουσιαστικές πολιτικές διεξόδους, αφετέρου αρνούνται εμμονικά να βρουν κοινούς τόπους. Η ακυβερνησία μπορεί να προβάλλεται ως κίνδυνος –και είναι-, όμως είναι αρκετά πιθανό πολλοί ψηφοφόροι να έχουν ξεπεράσει αυτό το δίλημμα και να μην αισθάνονται τόσο σοβαρό αυτόν τον κίνδυνο. Επειδή, οτιδήποτε άλλο που έχουν ήδη δοκιμάσει να θεωρείται αδιέξοδο…

* Με τον όρο Μαγγανεία χαρακτηρίζεται η απάτη με κάθε είδους ιατρικά ή κάθε μορφής “μαγικά φίλτρα”.

Δημοσκοπικά, τα παραπάνω δεν έχουν ιδιαίτερη αξία δεδομένου ότι διαπιστώνονται μετακινήσεις ψηφοφόρων ακόμα και από τα κόμματα της αριστεράς προς αυτά της ακροδεξιάς, παρά το γεγονός ότι οι βασικές αρχές και ιδέες που διέπουν ιστορικά του δύο χώρους δεν έχουν καμμία απολύτως ταύτιση. Κι’ όμως συμβαίνει.

Στην πρόσφατη διάσκεψη των κομμάτων της ευρωπαϊκής ακροδεξιάς (Patriots) στη Μαδρίτη, ο Ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτωρ Όρμπαν διατύπωσε μία άποψη που εξηγεί πολλά- αν και όχι όλα. “Μετά τον …ανεμοστρόβιλο Τραμπ, από αιρετικοί (chic) που ήμαστε, γίναμε …mainstream”. Δεν ήταν, φυσικά, αιρετικοί, ακροδεξιοί ήταν και είναι, ωστόσο πόσοι μπορούν πιά να διαφωνήσουν ότι η διεθνής της ακροδεξιάς που βρέθηκε στην ισπανική πρωτεύουσα για να “γιορτάσει”, μεταξύ άλλων, τη νίκη του Ντόναλντ Τραμπ και τον ούριο, γι αυτούς, άνεμο που πνέει στην Ευρώπη με προωθητική δύναμη από τις παρεμβάσεις του Έλον Μασκ, δεν έχει γίνει πιά …mainstream;

Τα παρισινά προάστια και οι φτωχογειτονιές των γαλλικών πόλεων, ακόμα και αρκετοί émigré που ψηφίζουν Λεπέν, οι μαύροι και οι ισπανόφωνοι που ψήφισαν Τραμπ, οι Αυστριακοί, οι Βέλγοι, οι Ολλανδοί που εξέλεξαν υπερεθνικιστές, αντιευρωπαϊστές και ισλαμοφοβικούς στις κυβερνήσεις τους, ακόμα και οι αίροντες τις …αμαρτίες του ναζιστικού παρελθόντος τους Γερμανοί που εκτοξεύουν πολιτικά το (νεοναζιστικής μήτρας) AfD, είναι όντως πιθανό να αισθάνονται άνετα σε αυτή την “mainstream” τάση. Δεν φταίνε μόνο αυτοί, έχει αναλυθεί δεόντως η τεράστια ευθύνη των πολιτικών και επιχειρηματικών ελίτ που έφτασαν τα πράγματα έως εδώ.

Στην “παρέα” της Μαδρίτης βρέθηκε -σε περίοπτη θέση, όπως φαίνεται και από τις φωτογραφίες- και η “δική μας” Αφροδίτη Λατινοπούλου. Στην εσωτερική συζήτηση αρκετοί την αποκαλούν “ακροδεξιά”, η ίδια αυτάρεσκα αυτοαποκαλείται “κεντροδεξιά” και ωθεί τον Κυριάκο Μητσοτάκη στον …σοσιαλισμό και την κεντροαριστερά(όπως έχει δηλώσει)! Γίνεται κι αυτή “mainstream”, μαζί με τον Κυριάκο Βελόπουλο και όλους τους άλλους που ορθά εμείς τοποθετούμε στα δεξιά της δεξιάς, ή στην ακροδεξιά.

Το ζήτημα δεν είναι όμως δεν είναι πως αυτοπροσδιορίζονται, ή πως τους αποκαλούμε εμείς. Αυτό που είναι σημαντικό είναι πως όσο περνάει ο χρόνος τρομάζουν ολοένα και λιγότερους. Ήδη, ενώ στην Ευρώπη γίνονται κυβέρνηση, ή συμμετέχουν σε κυβερνήσεις συνεργασίας, καθ΄ ημάς αθροίζουν περίπου το 20% των ψηφοφόρων στις μετρήσεις. Σε μία χώρα, μάλιστα, που είδε τον εφιάλτη της ακροδεξιάς με τους νεοναζιστές της “Χρυσής Αυγής” να μπαίνουν στο κοινοβούλιο, πριν καταλήξουν στον φυσικό τους χώρο που είναι η φυλακή, το άλμα μοιάζει ακόμα μεγαλύτερο. Τυπικά, αναλογίες δεν υπάρχουν, θα υποστηρίξουν αρκετοί, ωστόσο το γεγονός ότι ένας στους πέντε ψηφοφόρους υιοθετεί την -κατά Όρμπαν- αντίληψη περί ακροδεξιάς”mainstream” γίνεται ένα δομικό πρόβλημα του πολιτικού συστήματος.

Ήδη, κάποιοι στη Ν.Δ θεωρούν αναγκαίο, ή φυσιολογικό, εφόσον το απαιτήσουν οι εκλογικές συνθήκες, να συζητηθεί η συνεργασία με αυτόν τον χώρο- η Φωνή Λογικής μοιάζει, σε αυτούς, μία λογική πολιτική “συναλλαγή”. Η δε κεντροαριστερή αντιπολίτευση που θα έπρεπε να είναι “μέρος της λύσης” γίνεται καθημερινά και εντονότερα “μέρος του προβλήματος”, όπως εύστοχα επισήμανε ο Αλέξης Τσίπρας.

Δεν είναι αλλού, είναι εδώ, και γίνεται “mainstream”…

*Ο όρος far right θεωρείται όρος-ομπρέλα: περιλαμβάνει μια σειρά από ιδεολογίες που χαρακτηρίζονται από ριζοσπαστικό συντηρητισμό , αυταρχισμό , υπερεθνικισμό και νατιβισμό. Αυτό το πολιτικό φάσμα βρίσκεται στο άκρο της δεξιάς, που διακρίνεται από τις πιο κυρίαρχες δεξιές ιδεολογίες από την αντίθεσή του στα φιλελεύθερα δημοκρατικά πρότυπα και την έμφαση στις αποκλειστικιστικές απόψεις. Οι ακροδεξιές ιδεολογίες περιλάμβαναν ιστορικά τον φασισμό , τον ναζισμό και τον φαλαγγισμό , ενώ οι σύγχρονες εκδηλώσεις ενσωματώνουν επίσης νεοφασισμό , νεοναζισμό , λευκή υπεροχή και διάφορα άλλα κινήματα που χαρακτηρίζονται από σοβινισμό , ξενοφοβία και θεοκρατικές ή αντιδραστικές πεποιθήσεις.